ষষ্ঠ শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ১৫ – চুম্বক – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | AJB
ষষ্ঠ শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ১৫ – চুম্বক সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB)
ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ পোন্ধৰশ অধ্যায় ‘চুম্বক’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু আগ্ৰহজনক পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয় (AJB) ৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 6 Science Chapter 15 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন, চমু প্ৰশ্ন, দীঘলীয়া প্ৰশ্ন, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions), আৰু MCQ পুংখানুপুংখভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘চুম্বক’ নামৰ এই পাঠটিত চুম্বকৰ আৱিষ্কাৰ, চুম্বকীয় আৰু অচুম্বকীয় পদাৰ্থ, চুম্বকৰ মেৰু, চুম্বকৰ সহায়ত দিশ নিৰ্ণয় আৰু চুম্বকৰ ধৰ্মৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- চুম্বক পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু, চুম্বকীয় আৰু অচুম্বকীয় পদাৰ্থৰ পাৰ্থক্যৰ সৰল আলোচনা।
- পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নৰ নিৰ্দোষ আৰু মান্য উত্তৰ।
- চুম্বকৰ মেৰু আৰু ইয়াৰ আকৰ্ষণ-বিকৰ্ষণ ধৰ্মৰ সঠিক বিশ্লেষণ।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ (Additional Questions) লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 6 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- এই অধ্যায়ৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 6 বিজ্ঞান (Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 6 বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, ষষ্ঠ শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
চুম্বক
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নাৱলীৰ উত্তৰ
১ । শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা।
(i) সাগৰত দিশ নির্ণয় কৰিবলৈ নাৱিকসকলে ব্যৱহাৰ কৰা আহিলাবিধ হ’ল-
(a) লো-ৰ দণ্ড
(b) দূৰবীন
(c) পেৰিস্ক’প
(d) কম্পাছ
উত্তৰঃ (d) কম্পাছ
(ii) তলৰ কোনটো চুম্বকীয় পদার্থ নহয়?
(a) লো
(b) নিকেল
(c) ক’বাল্ট
(d) তাম
উত্তৰঃ (d) তাম
(iii) তলৰ কোনবিধ প্রাকৃতিক চুম্বক?
(a) নিকেল
(b) পাৰা
(c) গেড’লিনিয়াম
(d) ল’ডষ্ট’ন
উত্তৰঃ (d) ল’ডষ্ট’ন
(iv) চুম্বকৰ একেজাতীয় মেৰুৰ মাজত
(a) আকর্ষণ হয়
(b) বিকর্ষণ হয়
(c) কেতিয়াবা আকর্ষণ আৰু কেতিয়াবা বিকর্ষণ হয়
(d) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰঃ (b) বিকর্ষণ হয়
(v) ভূ-চুম্বকৰ উত্তৰ মেৰু থাকে
(a) উত্তৰ দিশত
(b) দক্ষিণ দিশত
(c) পূব দিশত
(d) পশ্চিম দিশত
উত্তৰঃ (b) দক্ষিণ দিশত
(vi) চুম্বক এডাল মুক্তভাবে ওলোমাই থ’লেই কোন দিশত স্থিৰ হৈ ৰ’ব?
(a) উত্তৰ-দক্ষিণ
(b) পূর্ব-পশ্চিম
(c) উত্তৰ-পূব
(d) দক্ষিণ-পূৱ
উত্তৰঃ (a) উত্তৰ-দক্ষিণ
(vii) তলৰ চুম্বকীয় পদাৰ্থৰ শুদ্ধ শ্ৰেণীটো বাছি উলিওৱা-
(a) লো, নিকেল, প্লাষ্টিক
(b) লো, নিকেল, ক’বাল্ট
(c) নিকেল, কাঠ, প্লাষ্টিক
(d) ক’বাল্ট, কাঁচ, লো
উত্তৰঃ (b) লো, নিকেল, ক’বাল্ট
(viii) তলৰ কোনটো ক্ষেত্রত আকর্ষণ ঘটিব?
(a) N S S N (b) N S গজাল
(c) N S কাঁচ (d) S N N S
উত্তৰঃ (b) N S গজাল
(ix) চুম্বক এডালৰ কোনটো অংশত আকর্ষণ বল বেছি?
(a) মূৰত
(b) মাজত
(c) সকলো অংশতে সমান
(d) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰঃ (a) মূৰত
২ । চমু উত্তৰ দিয়াঁ।
(i) চুম্বক কাক বোলে? দুবিধ ভিন ভিন প্ৰকাৰৰ চুম্বকৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ বস্তুৱে লো তথা অন্যান্য চুম্বকীয় পদাৰ্থবোৰক নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে, তাক চুম্বক বুলি কোৱা হয়। দুবিধ বেলেগ বেলেগ চুম্বকৰ উদাহৰণ হৈছে— দণ্ড চুম্বক আৰু ল’ডষ্ট’ন।
(ii) চুম্বকীয় পদার্থ আৰু অচুম্বকীয় পদার্থ কাক বোলে? প্রত্যেকৰে দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ চুম্বকে যিসমূহ বস্তুক নিজৰ ফালে টানি আনে বা আকৰ্ষণ কৰে, তেনে পদাৰ্থবোৰকেই চুম্বকীয় পদাৰ্থ বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে— লো আৰু ক’বাল্ট।
আনহাতে, যিসমূহ পদাৰ্থক চুম্বকে কোনো আকৰ্ষণ নকৰে, সেইবোৰক অচুম্বকীয় পদাৰ্থ বোলে। যেনে— কাগজ আৰু প্লাষ্টিক।
(iii) চুম্বকৰ আৱিষ্কাৰ কিদৰে হৈছিল?
উত্তৰঃ গ্ৰীছ দেশতেই সৰ্বপ্ৰথমে চুম্বক আৱিষ্কাৰ হৈছিল। বহু বছৰৰ পূৰ্বে গ্ৰীছ দেশত মেগনেছ নামৰ এজন ভেড়াৰখীয়া আছিল। তেওঁ ভেড়া চৰাবলৈ যাওঁতে সদায় এডাল কাঠৰ লাঠি হাতত লৈ ফুৰিছিল, যাৰ আগটোত লোৰ এটা টুপি লগোৱা আছিল। এদিনাখন পাহাৰত ভেড়া চৰাই থাকোঁতে তেওঁৰ লাঠিডালৰ লো লগোৱা আগটো এটা প্ৰকাণ্ড শিলত লাগি ধৰিলে। প্ৰকৃততে, শিলটোৱে লাঠিডালক নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰিছিল। এনেদৰেই লো আকৰ্ষণ কৰিব পৰা এবিধ বিশেষ বস্তুৰ বিষয়ে মানুহে প্ৰথম গম পালে। ভেড়াৰখীয়াজনৰ নামেৰে সেই আকৰ্ষণ কৰা শিলটোৰ নাম ‘মেগনেটাইট’ ৰখা হৈছিল।
(iv) এবিধ প্রাকৃতিক চুম্বকৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিত পোৱা এবিধ চুম্বকৰ নাম হ’ল মেগনেটাইট (Magnetite) বা যাক ল’ডষ্ট’ন (Lodestone) বুলিও জনা যায়।
(v) কৃত্রিম চুম্বক কি?
উত্তৰঃ চুম্বকে লো, ক’বাল্ট আদিৰ দৰে কিছুমান বিশেষ পদাৰ্থক অতি বেগেৰে আকৰ্ষণ কৰে। আমি বৈজ্ঞানিক প্ৰক্ৰিয়াৰে এনে পদাৰ্থসমূহকো চুম্বকলৈ ৰূপান্তৰ কৰিব পাৰোঁ। মানুহে নিজে প্ৰস্তুত কৰি উলিওৱা এনেবোৰ চুম্বককেই কৃত্ৰিম চুম্বক বুলি কোৱা হয়।
(vi) ব্লেড এখনক কিদৰে চুম্বকলৈ পৰিণত কৰিবা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ এখন সাধাৰণ ব্লেডক চুম্বকলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ আমি এডাল দণ্ড চুম্বকৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰোঁ। প্ৰথমে এখন টেবুলৰ ওপৰত ব্লেডখন থৈ তাৰ এটা মূৰত দণ্ড চুম্বকডালৰ এটা মূৰ ৰখা হ’ল। তাৰ পাছত চুম্বকডালৰ সেই মূৰটোৰে ব্লেডখনৰ ওপৰত হেঁচা দি ইটো মূৰলৈ চোঁচৰাই নিয়া হ’ল। তাৰ পাছত চুম্বকডাল দাঙি লৈ পুনৰ আগৰ মূৰটোৰ পৰা একেদৰেই চোঁচৰোৱা হ’ল। এইদৰে একে দিশতে প্ৰায় ২০ বাৰমান চোঁচৰোৱাৰ পাছত চুম্বকডাল আঁতৰাই থোৱা হ’ল। এতিয়া ব্লেডখনৰ ওচৰলৈ কেইটামান আলপিন লৈ গ’লে দেখা যাব যে ব্লেডখনে আলপিনবোৰক নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰিছে। অৰ্থাৎ ব্লেডখন এতিয়া এখন চুম্বকলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল।
(vii) চুম্বকৰ মেৰু কাক বোলে?
উত্তৰঃ এডাল দণ্ড চুম্বকৰ দুয়োটা মূৰৰ অংশত আকৰ্ষণ কৰাৰ ক্ষমতা আটাইতকৈ বেছি থাকে। চুম্বকৰ এই মূৰ দুটাকেই চুম্বকৰ মেৰু বুলি কোৱা হয়।
(viii) চুম্বকৰ দুটা ধর্ম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ চুম্বকৰ দুটা প্ৰধান ধৰ্ম তলত দিয়া হ’ল-
(ক) চুম্বকে লো বা আন চুম্বকীয় পদাৰ্থক নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰে।
(খ) দুডাল দণ্ড চুম্বকৰ একে মেৰু (যেনে- উত্তৰ মেৰুৰ লগত উত্তৰ মেৰু) ওচৰা-উচৰিকৈ আনিলে ইহঁতে পৰস্পৰক বিকৰ্ষণ কৰে বা দূৰলৈ ঠেলি দিয়ে।
(ix) ভূ-চুম্বক কি?
উত্তৰঃ আমাৰ পৃথিৱীখনেও নিজে এডাল বিশাল দণ্ড চুম্বকৰ দৰে আচৰণ কৰে। পৃথিৱীৰ এই চুম্বকীয় প্ৰভাৱৰ বাবেই এডাল চুম্বক মুক্তভাৱে ওলোমাই দিলে সদায় উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত স্থিৰ হৈ থাকে। পৃথিৱীৰ এই বিশাল চুম্বকীয় ধৰ্মটোকেই ভূ-চুম্বক বুলি জনা যায়।
(x) চুম্বক এডাল মুক্তভাবে ওলোমাই থ’লে কিয় উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ থাকে?
উত্তৰঃ প্ৰতিডাল চুম্বকৰেই উত্তৰ আৰু দক্ষিণ বুলি দুটা মেৰু থাকে। যেতিয়া এডাল চুম্বকক আমি মুক্তভাৱে ওলোমাই থওঁ, তেতিয়া ভূ-চুম্বকৰ প্ৰভাৱত ই উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত ঘূৰি যায়। কাৰণ, ভূ-চুম্বকৰ উত্তৰ মেৰুৱে চুম্বকডালৰ দক্ষিণ মেৰুক আকৰ্ষণ কৰে আৰু ভূ-চুম্বকৰ দক্ষিণ মেৰুৱে চুম্বকডালৰ উত্তৰ মেৰুক আকৰ্ষণ কৰে। সেয়েহে ই সদায় উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ স্থিৰ হৈ ৰয়।
(xi) চুম্বক এডালৰ দুয়ো মূৰে আকৰ্ষণ বল বেছি বুলি কিদৰে গম পাব পাবি?- এটা পৰীক্ষাৰ সহায়ত বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ এই কথাটো প্ৰমাণ কৰিবলৈ আমি এডাল দণ্ড চুম্বক লৈ তাৰ ওচৰত বহুতো আলপিন সিঁচৰতি কৰি থ’লোঁ। লগে লগে দেখা গ’ল যে চুম্বকডালে আলপিনবোৰক নিজৰ গালৈ টানি আনিছে। কিন্তু ভালদৰে লক্ষ্য কৰিলে দেখা যায় যে চুম্বকডালৰ মাজৰ অংশতকৈ দুয়োটা মূৰত বহুত বেছি পৰিমাণৰ আলপিন লাগি ধৰিছে। ইয়াৰ পৰাই আমি সহজে বুজিব পাৰোঁ যে এডাল চুম্বকৰ মাজভাগতকৈ দুয়োটা মূৰত আকৰ্ষণ বল বহু পৰিমাণে বেছি থাকে।
(xii) চুম্বকৰ দুটা ব্যৱহাৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ দৈনন্দিন জীৱনত চুম্বকৰ দুটা ব্যৱহাৰ হ’ল-
(ক) দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কম্পাছ যন্ত্ৰত চুম্বক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(খ) ৰেডিঅ’, টেলিভিছন আৰু স্পীকাৰৰ দৰে যন্ত্ৰসমূহতো চুম্বকৰ প্ৰয়োগ হয়।
(xiii) কোন ক্ষেত্রত আকর্ষণ আৰু কোন ক্ষেত্রত বিকর্ষণ হ’ব?
(A) উত্তৰ মেৰুৰ ওচৰলৈ উত্তৰ মেৰু আহিলে
উত্তৰঃ উত্তৰ মেৰুৰ ওচৰলৈ উত্তৰ মেৰু আহিলে বিকৰ্ষণ ঘটিব। (সম মেৰুৰ মাজত বিকৰ্ষণ)
(B) উত্তৰ মেৰুৰ ওচৰলৈ দক্ষিণ মেৰু আহিলে
উত্তৰঃ উত্তৰ মেৰুৰ ওচৰলৈ দক্ষিণ মেৰু আহিলে আকৰ্ষণ ঘটিব। (বিপৰীত মেৰুৰ মাজত আকৰ্ষণ)
(C) দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰলৈ দক্ষিণ মেক আহিলে
উত্তৰঃ(C) দক্ষিণ মেৰুৰ ওচৰলৈ দক্ষিণ মেৰু আহিলে বিকৰ্ষণ ঘটিব। (সম মেৰুৰ মাজত বিকৰ্ষণ)
(xiv) এডাল চুম্বকৰ উত্তৰ মেৰু আৰু দক্ষিণ মেৰু কিদৰে চিনাক্ত কৰিবা?
উত্তৰঃ এডাল দণ্ড চুম্বকক এডাল সূতাৰে মাজত বান্ধি মুক্তভাৱে ওলোমাই দিলে, ই সদায় উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত স্থিৰ হৈ ৰ’ব। চুম্বকডালৰ যিটো মূৰ পৃথিৱীৰ উত্তৰ দিশলৈ মুখ কৰি ৰৈছে, সেইটোৱেই হ’ল উত্তৰ মেৰু আৰু যিটো মূৰ দক্ষিণ দিশলৈ মুখ কৰি ৰৈছে, সেয়াই হ’ল দক্ষিণ মেৰু। এনেদৰেই আমি মেৰু দুটা চিনাক্ত কৰিব পাৰোঁ।
(xv) কম্পাছ কি? ইয়াৰ এটা ব্যৱহাৰ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ কম্পাছ হ’ল চুম্বকৰ সহায়ত দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এবিধ যন্ত্ৰ।
সাগৰৰ বুকুৰে যাত্ৰা কৰোঁতে বা উৰাজাহাজ চলাওঁতে সঠিক দিশ নিৰ্ণয় কৰিবৰ বাবে নাৱিক আৰু পাইলটসকলে কম্পাছ ব্যৱহাৰ কৰে।
