Class 8 Social Science Chapter 12 ভাৰতবৰ্ষ- চমু ভৌগলিক পৰিচয় Solutions | Assam Jatiya Bidyalay
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১২ – ভাৰতবৰ্ষ- চমু ভৌগলিক পৰিচয় সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalay – AJB)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ দ্বাদশ অধ্যায় ‘ভাৰতবৰ্ষ- চমু ভৌগলিক পৰিচয়’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 12 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভাৰতবৰ্ষ- চমু ভৌগলিক পৰিচয়’ নামৰ এই পাঠটিত আমাৰ দেশ ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগলিক অৱস্থিতি, সীমা, প্ৰাকৃতিক বিভাগসমূহ (যেনে— উত্তৰৰ পাৰ্বত্য অঞ্চল, উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি, দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমি, উপকূলীয় সমভূমি আৰু দ্বীপসমূহ), নদ-নদী, জলবায়ু আৰু উদ্ভিদৰ এক সুন্দৰ বৰ্ণনা দাঙি ধৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগলিক অৱস্থিতি, ভূ-প্ৰকৃতি, নদ-নদী আৰু জলবায়ুৰ বিস্তৃত বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে পাঠ্যপুথিৰ বাহিৰৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Questions)।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Assam Jatiya Bidyalaya New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest Assam Jatiya Bidyalaya (AJB) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest AJB new syllabus and updated book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
ভাৰতবর্ষ চমু ভৌগোলিক পৰিচয়
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
1. তলত দিয়া প্রশ্নসমূহৰ উত্তৰ লিখাঁ।
(a) ভাৰতবৰ্ষ কোনখন মহাদেশৰ অন্তর্ভুক্ত?
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ এছিয়া মহাদেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত এখন দেশ।
(b) ভাৰতবৰ্ষই পৃথিৱীৰ মুঠ মাটিকালিৰ কিমান শতংশ আগুৰি আছে?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ সৰ্বমুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় ২.২ শতাংশ অংশ ভাৰতবৰ্ষই আৱৰি ৰাখিছে।
(c) ভাৰতৰ দক্ষিণে থকা দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰখনৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ আমাৰ দেশ ভাৰতৰ দক্ষিণ দিশত অৱস্থিত দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰখন হৈছে শ্ৰীলংকা।
(d) ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ শৃঙ্গটোৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ আটাইতকৈ ওখ শৃংগটোৰ নাম হ’ল গডউইন অষ্টিন বা মাউণ্ট কে-টু (K₂) ।
(e) ভাৰতৰ থৰ মৰুভূমি কোনটো অঞ্চলত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ থৰ মৰুভূমি ভাৰতৰ ৰাজস্থান ৰাজ্যৰ সমভূমি অঞ্চলত অৱস্থান কৰিছে।
(f) দাক্ষিণাত্য মালভূমি কি শিলাৰে গঠিত?
উত্তৰঃ দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমি অঞ্চলটো প্ৰধানকৈ অতি প্ৰাচীন আগ্নেয়শিলাৰ দ্বাৰা গঠিত।
(g) আৰৱ সাগৰত অৱস্থিত ভাৰতৰ দ্বীপপুঞ্জটোৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ আৰৱ সাগৰৰ বুকুত থকা ভাৰতীয় দ্বীপপুঞ্জটোৰ নাম হৈছে লাক্ষাদ্বীপ।
(h) উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহ কোন অঞ্চলৰ পৰা বৈ আহে?
উত্তৰঃ শীতকালত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহজাক মূলতঃ মধ্য এছিয়া অঞ্চলৰ পৰা প্ৰৱাহিত হয়।
(i) প্রাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত গঢ়ি উঠা দুটা উদ্যোগৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদক আশ্ৰয় কৰি গঢ় লৈ উঠা দুটা প্ৰধান উদ্যোগ হ’ল কাগজ উদ্যোগ আৰু ৰবৰ উদ্যোগ।
(j) জনসংখ্যাৰ ফালৰপৰা পৃথিৱীৰ ভিতৰত ভাৰতৰ স্থান ক’ত?
উত্তৰঃ জনসংখ্যাৰ ভিত্তিত বিশ্বৰ দেশসমূহৰ ভিতৰত ভাৰতবৰ্ষই দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
(k) ভাৰতৰ কোনটো অঞ্চলত জনসংখ্যা অতি ঘন?
উত্তৰঃ সমগ্ৰ ভাৰতৰ ভিতৰত বিহাৰ ৰাজ্যত জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব সৰ্বাধিক।
(l) ভাৰতৰ আটাইতকৈ ঘন জনবসতিপূৰ্ণ ৰাজ্যখনৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ আটাইতকৈ বেছি জনবসতিপূৰ্ণ ৰাজ্যখনৰ নাম হ’ল বিহাৰ (য’ত প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ১১০২ গৰাকী লোকে বাস কৰে)।
(m) ভাৰতৰ সবাতোকৈ কম জনসংখ্যা থকা ৰাজ্যখনৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ আটাইতকৈ কম জনসংখ্যা বিশিষ্ট ৰাজ্যখন হৈছে ছিকিম।
(n) কৃষিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা এটা উদ্যোগৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল এটা উদ্যোগৰ নাম হ’ল চেনি উদ্যোগ।
(o) ভাৰতৰ প্ৰধান ধান উৎপাদনকাৰী বাজ্য কোনখন?
উত্তৰঃ সমগ্ৰ ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক ধান উৎপাদন কৰা ৰাজ্যখন হৈছে পশ্চিমবংগ।
(p) কোনখন ৰাজ্যক ভাৰতৰ ‘ঘেঁহুৰ ভঁৰাল’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত পঞ্জাৱক দেশৰ ‘ঘেঁহুৰ ভঁৰাল’ হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়।
(q) ভাৰতৰ প্ৰধান অর্থ শস্য কি?
উত্তৰঃ আমাৰ দেশ ভাৰতৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থকৰী শস্যবিধ হ’ল চাহ।
(r) ভাৰতৰ প্ৰথম যন্ত্রচালিত কপাহী বস্ত্র উদ্যোগ ক’ত আৰু কেতিয়া স্থাপন কৰা, হৈছিল?
উত্তৰঃ 1854 চনত ভাৰতবৰ্ষৰ মুম্বাই চহৰত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে যন্ত্ৰচালিত কপাহী বস্ত্ৰ উদ্যোগ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।
(s) চেনি উৎপাদনত কোনখন দেশৰ স্থান পৃথিৱীৰ ভিতৰত প্ৰথম?
উত্তৰঃ বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক চেনি উৎপাদন কৰি কিউবা দেশে প্ৰথম স্থান দখল কৰি আছে।
(t) চেনি উদ্যোগৰ কেঁচামাল কি?
উত্তৰঃ চেনি উদ্যোগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মূল কেঁচামালবিধ হ’ল কুঁহিয়াৰ।
2. প্রশ্নসমূহৰ উত্তৰ লিখাঁ।
(a) কোনকেইখন ৰাষ্ট্ৰক লৈ ভাৰতীয় উপমহাদেশ অঞ্চল গঢ়ি উঠিছে?
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ লগতে পাকিস্তান, বাংলাদেশ, নেপাল, ভূটান, শ্ৰীলংকা আৰু মালদ্বীপ— এই ৰাষ্ট্ৰসমূহ লগ হৈয়েই ভাৰতীয় উপমহাদেশ গঠিত হৈছে।
(b) দক্ষিণাত্য মালভূমিৰ চাৰিখন প্রধান নদীৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ দাক্ষিণাত্য মালভূমি অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যোৱা চাৰিখন উল্লেখযোগ্য নদী হ’ল— মহানদী, গোদাৱৰী, কৃষ্ণা আৰু কাবেৰী নদী (লগতে পেনাৰ নদী)।
(c) দক্ষিণ ভাৰতৰ তুলনাত উত্তৰ ভাৰতত গৰম কিয় কম?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ কৰ্কটক্ৰান্তি ৰেখাৰ উত্তৰ অংশটো সমমণ্ডলত অৱস্থিত আৰু ই বিষুৱৰেখাৰ পৰা বহু দূৰত থকাৰ বাবেই দক্ষিণ ভাৰতৰ তুলনাত উত্তৰ ভাৰতত গৰমৰ প্ৰকোপ কম হয়।
(d) ভাৰতৰ কৰমণ্ডল উপকূলত শীতকালতো বৰষুণ হোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ শীতকালত মধ্য এছিয়াৰ পৰা উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহজাক বৈ আহে। যিহেতু এই বতাহ স্থলভাগৰ ওপৰেৰে আহে, সেয়ে ই যথেষ্ট চেঁচা আৰু শুকান হয়। কিন্তু যেতিয়া এই বতাহজাকে বংগোপসাগৰৰ ওপৰেৰে গতি কৰে, তেতিয়া ই সাগৰৰ পৰা জলীয় বাষ্প শুহি লয়। পৰৱৰ্তী সময়ত এই বাষ্পপূৰ্ণ বতাহে পূৰ্বঘাট পৰ্বতত বাধা পাই কৰমণ্ডল উপকূলত শীতকালতো বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰে।
(e) একে অক্ষাংশত অৱস্থিত আগ্ৰা আৰু দার্জিলিঙৰ জলবায়ুৰ মাজত প্রভেদ থকাৰ কাৰণ লিখাঁ।
উত্তৰঃ সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ ভিন ভিন অঞ্চল সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা বেলেগ বেলেগ উচ্চতাত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ঠাইবোৰৰ জলবায়ুৰো তাৰতম্য ঘটে। আগ্ৰা আৰু দাৰ্জিলিং একে অক্ষাংশত অৱস্থিত যদিও, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা দুয়োখন ঠাইৰ উচ্চতাৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য থকাৰ বাবেই ইহঁতৰ জলবায়ুৰ মাজত এই প্ৰভেদ পৰিলক্ষিত হয়।
(f) ধানখেতিৰ বাবে কেনেধৰণৰ জলবায়ু প্রয়োজন?
উত্তৰঃ সুন্দৰভাৱে ধানখেতি কৰিবলৈ বছৰি গড় হিচাপত 100 ছেন্টিমিটাৰতকৈ বেছি বৰষুণৰ লগতে প্ৰায় 25° ছেলছিয়াছ উষ্ণতাৰ প্ৰয়োজন হয়।
(g) লো-তীখাৰ উদ্যোগসমূহ আকৰিক লোব খনিৰ আশে-পাশে গঢ়ি উঠাৰ কাৰণ লিখাঁ।
উত্তৰঃ লো-তীখা উদ্যোগ মূলতঃ এটা খনিজভিত্তিক উদ্যোগ, যাৰ প্ৰধান কেঁচামালসমূহ হ’ল আকৰিক লো, চূণশিল আৰু কয়লা। এই গধুৰ কেঁচামালসমূহ সহজে আৰু কম খৰচতে কঢ়িয়াবৰ বাবেই সাধাৰণতে আকৰিক লোৰ খনিৰ ওচৰে-পাজৰে এই উদ্যোগসমূহ গঢ়ি তোলা হয়।
3. ভাৰতৰ ভূ-প্রাকৃতিক বিভাগসমূহ উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ ভূ-প্ৰকৃতি ঘাইকৈ পাঁচটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে। সেই ভাগকেইটা হ’ল— (ক) উত্তৰৰ পাৰ্বত্য অঞ্চল, (খ) উত্তৰৰ বিশাল সমভূমি অঞ্চল, (গ) দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমি অঞ্চল, (ঘ) উপকূলীয় সমভূমি অঞ্চল, আৰু (ঙ) দ্বীপীয় অঞ্চল।
4. ভাৰতৰ জলবায়ুত হিমালয় পর্বতৰ প্ৰভাৱ লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত পাহাৰ-পৰ্বতৰ অৱস্থানে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। বিশেষকৈ উত্তৰ দিশৰ পৰা অহা বৰফৰ দৰে চেঁচা বতাহজাকক হিমালয় পৰ্বতমালাই প্ৰতিৰোধ কৰে, যাৰ ফলত উত্তৰ ভাৰত অতিপাত জাৰৰ পৰা ৰক্ষা পৰে। ইয়াৰ উপৰি, হিমালয়ৰ বাধাৰ বাবেই জলীয় বাষ্প কঢ়িয়াই অনা মৌচুমী বতাহ মধ্য এছিয়ালৈ পাৰ হৈ যাব নোৱাৰে আৰু ই ভাৰততে প্ৰচুৰ বৰষুণ দি উত্তৰ ভাৰতক শুকান মৰুভূমিলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ পৰা বচাই ৰাখিছে।
5. ভাৰতত মৃত্যুহাৰ হ্ৰাস পোৱাৰ তিনিটা কাৰণ লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতত মৃত্যুৰ হাৰ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পোৱাৰ প্ৰধান তিনিটা কাৰণ হ’ল— (ক) বিভিন্ন মহামাৰীৰ সফল নিয়ন্ত্ৰণ, (খ) আধুনিক আৰু উন্নত চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ প্ৰসাৰ, আৰু (গ) জনসাধাৰণৰ মাজত স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি বৃদ্ধি পোৱা সজাগতা।
6. প্রাকৃতিক উদ্ভিদৰ গুৰুত্ব লিখাঁ।
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদ হৈছে আমাৰ বাবে এক অমূল্য প্ৰাকৃতিক সম্পদ। গছ-গছনিৰ পৰা আমি ঘৰ সাজিবলৈ আৰু আচবাব বনাবলৈ বহুমূলীয়া কাঠ পাওঁ, লগতে ইয়াৰ পৰা নানা ধৰণৰ জীৱনদায়িনী ঔষধো প্ৰস্তুত কৰা হয়। ভাৰতৰ অৰণ্যসমূহ এনে ঔষধি উদ্ভিদেৰে ভৰপূৰ। তদুপৰি উদ্ভিদে মাটিৰ খহনীয়া ৰোধ কৰাৰ লগতে মাটিৰ উৰ্বৰতা শক্তি বঢ়োৱাত অৰিহণা যোগায় আৰু প্ৰকৃতিৰ ভাৰসাম্য অটুট ৰাখে। প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদক আশ্ৰয় কৰিয়েই কাগজ, ৰবৰ আদিৰ দৰে বহুতো উদ্যোগ গঢ়ি উঠিছে। অৱশ্যে পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য বিনষ্ট নকৰাকৈহে আমি এই সম্পদসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। বৰ্তমান গছ-গছনিৰ পৰিমাণ কমি যোৱাৰ বাবে পৰিৱেশৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হৈছে। সেয়েহে, গছপুলি ৰোপণ কৰা আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ সংৰক্ষণ কৰাটো প্ৰতিগৰাকী মানুহৰেই পৱিত্ৰ কৰ্তব্য।
7. ভাৰতৰ জলবায়ুত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ জলবায়ুৰ ওপৰত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ অত্যন্ত গভীৰ। ঋতু পৰিৱৰ্তনৰ লগে লগে মৌচুমী বতাহৰো গতি সলনি হয়। ভাৰতত প্ৰধানকৈ গ্ৰীষ্মকাল আৰু শীতকালত মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।
গ্ৰীষ্মকালত এই বতাহ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশৰ পৰা প্ৰৱাহিত হয় বাবে ইয়াক ‘দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ’ বোলে। আনহাতে, শীতকালত উত্তৰ-পূব ফালৰ পৰা বৈ অহাৰ বাবে ইয়াক ‘উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহ’ আখ্যা দিয়া হয়।
গ্ৰীষ্মকালত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ আৰৱ সাগৰৰ ওপৰেৰে বৈ আহোঁতে প্ৰচুৰ পৰিমাণে জলীয় বাষ্প কঢ়িয়াই আনে। এই জলীয় বাষ্পৰে ভৰা বতাহে ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাত বাধা পাই ওপৰলৈ উঠে আৰু চেঁচা হৈ পৰ্বতৰ পশ্চিম ঢালত প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতৰ সৃষ্টি কৰে।
আনহাতে, শীতকালত বৈ অহা উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহজাক মধ্য এছিয়াৰ স্থলভাগৰ পৰা আহে বাবে ই শুকান আৰু যথেষ্ট চেঁচা হয়। কিন্তু উত্তৰ দিশত থকা বিশাল হিমালয় পৰ্বতমালাই এই অতিপাত চেঁচা বতাহজাকক ভাৰতলৈ সোমোৱাত বাধা প্ৰদান কৰি দেশখনক তীব্ৰ শীতৰ পৰা ৰক্ষা কৰে।
8. ভাৰতত কোন চনৰ পৰা জনসংখ্যা বৃদ্ধি হৈ গৈ আছে? ভাৰতত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ দুটা মূল কাৰণ লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষত মূলতঃ 1921 চনৰ পৰাই ধাৰাবাহিকভাৱে জনসংখ্যা বৃদ্ধি হৈ আহিছে।
দেশত দ্ৰুত হাৰত জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ প্ৰধান কাৰণ দুটা হ’ল—
(ক) উচ্চ জন্মহাৰ: ভাৰতত জন্মৰ হাৰ যথেষ্ট বেছি। সমাজত প্ৰচলিত বাল্য বিবাহ, বহু বিবাহ প্ৰথা, বিভিন্ন অন্ধবিশ্বাস আৰু সৰ্বোপৰি প্ৰকৃত শিক্ষাৰ অভাৱৰ বাবেই দেশত এতিয়াও জন্মহাৰ হ্ৰাস পোৱা নাই।
(খ) মৃত্যুহাৰ হ্ৰাস: জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ আনটো প্ৰধান কাৰণ হৈছে ক্ৰমান্বয়ে কমি অহা মৃত্যুৰ হাৰ। মেলেৰিয়া, কলেৰাৰ দৰে মহামাৰীসমূহ নিয়ন্ত্ৰণলৈ অহা আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ দ্ৰুত উন্নতিৰ ফলত মানুহৰ গড় আয়ুস বাঢ়িছে, যিয়ে জনসংখ্যা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাইছে।
9. ভাৰতৰ প্ৰধান অর্থ শস্য দুবিধৰ বিষয়ে লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ দুবিধ প্ৰধান অৰ্থকৰী শস্যৰ বিষয়ে তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
(ক) চাহ: চাহ হৈছে ভাৰতৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থকৰী শস্য। চাহ ৰপ্তানি কৰিয়েই ভাৰতে সৰ্বাধিক বৈদেশিক মুদ্ৰা অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে আৰু সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ ভিতৰতে ভাৰতবৰ্ষ এখন আগশাৰীৰ চাহ উৎপাদনকাৰী দেশ। চাহ খেতিৰ বাবে প্ৰচুৰ বৰষুণৰ প্ৰয়োজন যদিও, গছৰ গুৰিত পানী জমা হ’ব নালাগে। সেয়েহে পাহাৰৰ দাঁতিকাষৰীয়া পানী সহজে ওলাই যাব পৰা এঢলীয়া আৰু সাৰুৱা মাটিত চাহ খেতি অতি সুন্দৰকৈ হয়। উল্লেখযোগ্য যে, সমগ্ৰ ভাৰতত উৎপাদন হোৱা মুঠ চাহৰ প্ৰায় ৫০ শতাংশ কেৱল অসমতেই উৎপন্ন হয়।
(খ) কুঁহিয়াৰ: কুঁহিয়াৰ ভাৰতৰ আন এবিধ অতি দৰকাৰী অৰ্থকৰী শস্য। কুঁহিয়াৰ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰতো ভাৰতে বিশ্বৰ ভিতৰতে এক বিশিষ্ট স্থান দখল কৰি আহিছে।
সাধাৰণতে ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ গৰম তথা সেমেকা জলবায়ুত কুঁহিয়াৰৰ খেতি ভাল হয়। গংগা নদীৰ উপত্যকাৰ বালিঅঁহীয়া আৰু সাৰুৱা মাটি কুঁহিয়াৰ খেতিৰ বাবে বিশ্বৰ ভিতৰতে উত্তম বুলি বিবেচিত হৈছে। ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত কেৱল উত্তৰ প্ৰদেশতেই দেশৰ প্ৰায় ৬০ শতাংশ কুঁহিয়াৰ উৎপন্ন হয়। ইয়াৰ উপৰিও মহাৰাষ্ট্ৰ, তামিলনাডু, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক আৰু অসমতো কুঁহিয়াৰৰ খেতি কৰা হয়।
10. ভাৰতৰ যি কোনো দুটা ভূ-প্রাকৃতিক অঞ্চলৰ বিষয়ে লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ যিকোনো দুটা প্ৰধান ভূ-প্ৰাকৃতিক অঞ্চলৰ বিৱৰণ তলত দিয়া হ’ল—
(ক) উত্তৰৰ পাৰ্বত্য অঞ্চল: ভাৰতবৰ্ষৰ উত্তৰ দিশটো সুউচ্চ পৰ্বতশ্ৰেণীৰে আবৃত হৈ আছে। ইয়াৰ একেবাৰে উত্তৰ সীমাত কাৰাকোৰাম পৰ্বতমালা অৱস্থিত, য’ত পৃথিৱীৰ দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ তথা ভাৰতৰ আটাইতকৈ ওখ শৃংগ ‘মাউণ্ট কে-টু’ (গডউইন অষ্টিন) অৱস্থান কৰিছে।
কাৰাকোৰামৰ ঠিক দক্ষিণ দিশতেই আছে বিশাল হিমালয় পৰ্বতমালা। এক প্ৰকাৰৰ ভংগিল পৰ্বত হিচাপে পৰিচিত হিমালয় মূলতঃ সহজে ক্ষয়ীভৱন হোৱা কোমল শিলাৰে গঠিত। এই পৰ্বতমালা পশ্চিমৰ সিন্ধু উপত্যকাৰ পৰা পূবৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈকে প্ৰায় ২৫০০ কিলোমিটাৰ দীঘল আৰু গড় হিচাপত প্ৰায় ২৪০ কিলোমিটাৰ বহল। উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ হিমালয় পৰ্বতমালাক ঘাইকৈ তিনিটা শাৰীত ভাগ কৰা হৈছে— উচ্চ হিমালয়, নিম্ন হিমালয় আৰু বহিঃ হিমালয় বা শিৱালিক পৰ্বত।
(খ) উত্তৰৰ বিশাল সমভূমি অঞ্চল: উত্তৰৰ এই বিশাল সমভূমি অঞ্চলটো হিমালয় পাৰ্বত্য অঞ্চল আৰু দাক্ষিণাত্যৰ মালভূমিৰ ঠিক মাজভাগত অৱস্থিত। সিন্ধু, গংগা আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ লগতে ইহঁতৰ অগণন উপনৈসমূহে কঢ়িয়াই অনা পলস জমা হৈয়েই এই সাৰুৱা সমভূমিৰ সৃষ্টি হৈছে। মাটিকালিৰ দিশৰ পৰা ইয়াক পৃথিৱীৰ অন্যতম বৃহৎ সমভূমি অঞ্চল হিচাপে গণ্য কৰা হয়। পঞ্জাৱৰ পৰা অসমলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ ভাৰতৰ এই নদীপ্ৰধান সমভূমি অঞ্চলটোক ভৌগোলিক অৱস্থান অনুসৰি কেইবাটাও ভাগত ভগোৱা হৈছে, যেনে— পঞ্জাৱ সমভূমি, গংগা সমভূমি, ব্ৰহ্মপুত্ৰ সমভূমি আৰু ৰাজস্থান সমভূমি।
11. ভাৰতৰ জলবায়ুৰ বিভিন্নতাৰ প্ৰধান কাৰকসমূহ লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ জলবায়ুৰ ভিন্নতা নিৰ্ধাৰণ কৰা প্ৰধান কাৰকসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল—
অক্ষাংশ: ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থান হ’ল ৮°৪′ উত্তৰ অক্ষাংশৰ পৰা ৩৭°৬′ উত্তৰ অক্ষাংশলৈ। দেশখনৰ ঠিক সোঁমাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা কৰ্কটক্ৰান্তি ৰেখাডালে ভাৰতক জলবায়ুৰ ভিত্তিত দুটা প্ৰধান ভাগত (উত্তৰ আৰু দক্ষিণ) বিভক্ত কৰিছে।
উচ্চতা: সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ঠাই এখনৰ উচ্চতা কিমান, তাৰ ওপৰতো জলবায়ু নিৰ্ভৰ কৰে। ভাৰতৰ ভিন ভিন অঞ্চলৰ উচ্চতা বেলেগ বেলেগ হোৱাৰ বাবেই দেশখনৰ জলবায়ুত ইমান তাৰতম্য দেখা যায়।
সাগৰৰ পৰা দূৰত্ব: সাগৰ বা মহাসাগৰৰ পৰা এখন ঠাইৰ দূৰত্বই জলবায়ুত বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱ পেলায়। উদাহৰণস্বৰূপে, সাগৰৰ নৈকট্যৰ বাবেই ভাৰতৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰ জলবায়ু গোটেই বছৰ ধৰি নাতিশীতোষ্ণ বা মৃদু হৈ থাকে।
পাহাৰ-পৰ্বতৰ অৱস্থান: পৰ্বতমালাৰ অৱস্থানেও বতাহৰ গতিপথ আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। উত্তৰ ভাৰতত অৱস্থিত হিমালয় পৰ্বতে মধ্য এছিয়াৰ পৰা অহা বৰফৰ দৰে চেঁচা বতাহজাকক বাধা দি দেশখনক অতিপাত শীতৰ পৰা বচাই ৰাখিছে।
বতাহ: বতাহৰ গতি আৰু দিশে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনত যথেষ্ট অৰিহণা যোগায়। ঘাইকৈ মৌচুমী বতাহৰ লগতে বছৰৰ ভিন ভিন সময়ত বৈ অহা স্থানীয় বতাহসমূহে ভাৰতৰ জলবায়ুত গভীৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।
12. ভাৰতত কি কি প্ৰকাৰৰ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদ পোৱা যায়? যি কোনো এক প্ৰকাৰৰ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ বিষয়ে লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক পৰিৱেশত প্ৰধানকৈ ছয় প্ৰকাৰৰ প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদ দেখিবলৈ পোৱা যায়। সেইবোৰ হ’ল— (ক) চিৰসেউজীয়া উদ্ভিদ, (খ) মৌচুমীয় উদ্ভিদ, (গ) কাঁইটীয়া মৰুজ উদ্ভিদ, (ঘ) তৃণজাতীয় উদ্ভিদ, (ঙ) ব-দ্বীপীয় উদ্ভিদ, আৰু (চ) পাৰ্বত্য উদ্ভিদ।
কাঁইটীয়া মৰুজ উদ্ভিদৰ বিৱৰণ: সাধাৰণতে বছৰি ৫০ ছেন্টিমিটাৰতকৈ কম বৰষুণ হোৱা শুকান মৰুভূমি অঞ্চলসমূহত কাঁইটীয়া জোপোহা জাতীয় উদ্ভিদ গজে। এনে অঞ্চলৰ মাটি বেছিভাগেই বালিয়া আৰু দিনৰ ভাগত উত্তাপ যথেষ্ট বেছি থাকে। ভাৰতৰ ৰাজস্থান, গুজৰাট, পঞ্জাৱ আৰু হাৰিয়ানাৰ একেবাৰে কম বৰষুণ হোৱা মৰু অঞ্চলসমূহত এনে উদ্ভিদ পোৱা যায়। এই শ্ৰেণীৰ উদ্ভিদৰ ভিতৰত একেছিয়া (বাবুল), বিবিধ প্ৰকাৰৰ কেকটাছ (সৰ্পগংগা), খেজুৰ আৰু বগৰি আদি অন্যতম।
13. ভাৰতৰ যি কোনো দুবিধ প্রধান খাদ্য শস্যৰ বিষয়ে লিখ।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰধান দুবিধ খাদ্য শস্যৰ বিষয়ে তলত বৰ্ণনা কৰা হ’ল—
(ক) ধান: সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ আটাইতকৈ প্ৰধান আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ খাদ্য শস্যবিধেই হৈছে ধান। উল্লেখযোগ্য যে, বিশ্বৰ মুঠ ধান উৎপাদনৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ (১/৩ অংশ) কেৱল ভাৰততেই উৎপন্ন হয়। সুন্দৰকৈ ধান খেতি কৰিবলৈ নদী উপত্যকাৰ পলসুৱা মাটি, প্ৰায় ২৫° ছেলছিয়াছ বা তাতকৈ অধিক উষ্ণতা আৰু বছৰি ১০০ ছেন্টিমিটাৰতকৈ বেছি বৰষুণৰ প্ৰয়োজন হয়। ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত পশ্চিমবংগই সৰ্বাধিক ধান উৎপাদন কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ওড়িশা, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশতো প্ৰচুৰ পৰিমাণে ধানৰ খেতি কৰা হয়।
(খ) ঘেঁহু বা গম: ভাৰতবৰ্ষৰ দ্বিতীয় প্ৰধান খাদ্য শস্যবিধ হ’ল ঘেঁহু বা গম। ঘেঁহু উৎপাদনত ভাৰতে বিশ্বৰ ভিতৰতে এটা আগশাৰীৰ স্থান দখল কৰি আছে। বছৰি গড়ে ৫০ ৰ পৰা ৭৫ ছেন্টিমিটাৰ বৰষুণ হোৱা নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চলত ঘেঁহুৰ খেতি অতি সুন্দৰ হয়। ঘেঁহু সাধাৰণতে শীতকালত কৰা এবিধ ৰবি শস্য। ভাৰতৰ পঞ্জাৱ, হাৰিয়ানা, উত্তৰ প্ৰদেশ, ৰাজস্থান, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বিহাৰৰ দৰে ৰাজ্যসমূহত কৃত্ৰিম জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থাৰে ব্যাপক ৰূপত ঘেঁহু খেতি কৰা হয়। ঘেঁহু উৎপাদনত পঞ্জাৱে সৰ্বোচ্চ স্থান অধিকাৰ কৰিছে, যাৰ বাবে পঞ্জাৱক ভাৰতৰ ‘ঘেঁহুৰ ভঁৰাল’ বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
14. চমুটোকা লিখাঁ।
(a) লো-তীখা উদ্যোগ:
উত্তৰঃ বৰ্তমানৰ আধুনিক যান্ত্ৰিক সভ্যতাৰ মূল ভেটিটোৱেই হৈছে লো-তীখা উদ্যোগ। ভাৰতবৰ্ষত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮৭০ চনত এই উদ্যোগৰ পাতনি মেলা হৈছিল। কল-কাৰখানাৰ সা-সৰঞ্জাম, বৈদ্যুতিক যন্ত্ৰপাতি, প্ৰতিৰক্ষা বিভাগৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, ৰে’লৰ দবা আৰু লাইন, দলং নিৰ্মাণ, জাহাজ, মটৰগাড়ী আদিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঘৰ সজালৈকে প্ৰতিটো কামতেই লো-তীখাৰ প্ৰয়োজন হয়।
ভাৰতত গঢ় লৈ উঠা কেইটামান প্ৰধান লো-তীখা উদ্যোগ হ’ল— টাটা আইৰণ এণ্ড ষ্টীল কোম্পানী (TISCO), ইণ্ডিয়ান আইৰণ এণ্ড ষ্টীল কোম্পানী (IISCO), বিশ্বেশ্বৰায়া আইৰণ এণ্ড ষ্টীল কোম্পানী আৰু ভিলাই লো-তীখা উদ্যোগ। এইটো মূলতঃ এটা খনিজ সম্পদভিত্তিক উদ্যোগ, যাৰ প্ৰধান কেঁচামালসমূহ হৈছে আকৰিক লো, কয়লা আৰু চূণশিল।
(b) বস্ত্ৰ উদ্যোগ:
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন আৰু ঐতিহ্যমণ্ডিত শিল্প উদ্যোগটোৱেই হৈছে বস্ত্ৰ উদ্যোগ। ৰপ্তানি বাণিজ্যৰ যোগেদি বৈদেশিক মুদ্ৰা অৰ্জনৰ ক্ষেত্ৰত এই উদ্যোগে দেশৰ ভিতৰতে প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি আছে। তদুপৰি লাখ লাখ লোকক কৰ্মসংস্থাপন দি ই নিবনুৱা সমস্যা হ্ৰাস কৰাতো সহায় কৰিছে। কেঁচামালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বস্ত্ৰ উদ্যোগক কপাহী বস্ত্ৰ, মৰাপাট বস্ত্ৰ, ঊণী বস্ত্ৰ আৰু পাট-মুগা বস্ত্ৰ উদ্যোগ আদি ভাগত ভগাব পাৰি। ইয়াৰ ভিতৰত কপাহী বস্ত্ৰ উদ্যোগটো দেশৰ অন্যতম পুৰণি কৃষিভিত্তিক উদ্যোগ। ১৮৫৪ চনত মুম্বাইত ভাৰতৰ প্ৰথমটো যন্ত্ৰচালিত কপাহী বস্ত্ৰ উদ্যোগ মুকলি কৰা হৈছিল। বৰ্তমান কপাহী কাপোৰ উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে ভাৰতে এক সন্মানীয় স্থান লাভ কৰিছে।
(c) চেনি উদ্যোগ:
উত্তৰঃ ভাৰতৰ কৃষিভিত্তিক শিল্প উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত কপাহী বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ পাছতেই চেনি উদ্যোগে দ্বিতীয় স্থান লাভ কৰিছে। এই উদ্যোগৰ প্ৰধান কেঁচামালবিধ হৈছে কুঁহিয়াৰ, যাৰ পৰা কাৰখানাত চেনি আৰু গুৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়। কুঁহিয়াৰ উৎপাদনত ভাৰতৰ স্থান বিশ্বৰ ভিতৰতে শীৰ্ষত যদিও, চেনি উৎপাদনত ইয়াৰ স্থান বৰ্তমান দ্বিতীয় (কিউবাৰ পাছতেই)। কৰ্মসংস্থাপনৰ ক্ষেত্ৰতো চেনি উদ্যোগৰ অৱদান যথেষ্ট। কুঁহিয়াৰ যথেষ্ট গধুৰ আৰু সোনকালে শুকাই যোৱা বিধৰ শস্য হোৱা বাবে, চেনি কাৰখানাসমূহ সাধাৰণতে কুঁহিয়াৰ খেতি কৰা অঞ্চলৰ ওচৰে-পাজৰেই স্থাপন কৰা হয়। ভাৰতৰ প্ৰধান চেনি উৎপাদনকাৰী ৰাজ্যসমূহ হ’ল— উত্তৰ প্ৰদেশ, বিহাৰ, হাৰিয়ানা, পঞ্জাৱ, মহাৰাষ্ট্ৰ, কৰ্ণাটক, তামিলনাডু আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ। ইয়াৰ ভিতৰত মহাৰাষ্ট্ৰই বৰ্তমান সৰ্বাধিক চেনি উৎপাদন কৰি প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
