অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | অসম জাতীয় বিদ্যালয় (AJB)

Class 8 Social Science Chapter 16 অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ Solutions | Assam Jatiya Bidyalay

অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalay – AJB)

অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ ষোড়শ অধ্যায় ‘অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 16 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।

‘অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ’ নামৰ এই পাঠটিত পৃথিৱীৰ কাল্পনিৰ্ক ৰেখাসমূহ যেনে— অক্ষাংশ, দ্ৰাঘিমাংশ, বিষুৱ ৰেখা, কৰ্কট ক্ৰান্তি, মকৰ ক্ৰান্তি, মূল মধ্যৰেখা, পৃথিৱীৰ বিভিন্ন তাপমণ্ডল আৰু এই ৰেখাসমূহৰ সহায়ত পৃথিৱীৰ কোনো ঠাইৰ অৱস্থান নিৰ্ণয় কৰাৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে সুন্দৰভাৱে দাঙি ধৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।

এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:

• অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশৰ ধাৰণা, তাপমণ্ডল আৰু অৱস্থান নিৰ্ণয়ৰ বিস্তৃত বিশ্লেষণ।
• ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
• ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
• পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে পাঠ্যপুথিৰ বাহিৰৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নোত্তৰ (Additional Questions)।
• নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।

অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:

• অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
• ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
• পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
• পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।

 অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান

অধ্যায়-16                                                          অস্পিন একাডেমী

অক্ষাংশ আৰু দ্রাঘিমাংশ

পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ

1. উত্তৰ লিখা

(a) পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত ৰেখা কিয় কল্পনা কৰা হয়?

উত্তৰঃ পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ কোনো এখন নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ সঠিক অৱস্থান নিৰূপণ কৰিবৰ বাবেই পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত এই ৰেখাসমূহ কল্পনা কৰি লোৱা হৈছে।

(b) অক্ষৰেখা বুলিলে কি বুজা? অক্ষৰেখা মুঠতে কেইডাল?

উত্তৰঃ বিষুৱৰেখাৰ সমান্তৰালভাৱে পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈকে পৃথিৱীৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত কিছুমান কাল্পনিক ৰেখা টানি লোৱা হৈছে। এই ৰেখাসমূহকেই অক্ষৰেখা বুলি জনা যায়।

মুঠ অক্ষৰেখাৰ সংখ্যা হ’ল উত্তৰ গোলাৰ্ধত ৯০ ডাল আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত ৯০ ডাল।

(c) বিষুৱৰেখা বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ মান কিমান?

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ উত্তৰ মেৰু আৰু দক্ষিণ মেৰুৰ পৰা একে সমান দূৰত্বত থাকি পূবা-পশ্চিমাকৈ পৃথিৱীখনক আৱৰি থকা বৃত্তাকাৰ কাল্পনিক ৰেখাডালকেই বিষুৱৰেখা বুলি কোৱা হয়। বিষুৱৰেখাৰ মান ০° (শূণ্য ডিগ্ৰী) বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।

(d) বিষুৱৰেখাৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য কি?

উত্তৰঃ বিষুৱৰেখাৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—

(ক) কৰ্কটক্ৰান্তি ৰেখাৰ পৰা মকৰক্ৰান্তি ৰেখালৈকে থকা অঞ্চলটোক উষ্ণ মণ্ডল বোলা হয়।

(খ) কৰ্কটক্ৰান্তিৰ পৰা সুমেৰু বৃত্তলৈ আৰু মকৰক্ৰান্তিৰ পৰা কুমেৰু বৃত্তলৈ থকা অংশটোক নাতিশীতোষ্ণ মণ্ডল, তথা দুই মেৰু বৃত্তৰ পৰা মেৰুবিন্দুলৈ থকা অঞ্চলটোক হিমমণ্ডল হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে।

(e) দ্রাঘিমা ৰেখা বুলিলে কি বুজা? দ্রাঘিমা ৰেখা মুঠতে কিমান?

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ উত্তৰ মেৰুবিন্দু আৰু দক্ষিণ মেৰুবিন্দুক সংযোগ কৰি উত্তৰা-দক্ষিণাকৈ যিবোৰ ৰেখা কল্পনা কৰা হৈছে, সেইবোৰক দ্ৰাঘিমা ৰেখা বুলি কোৱা হয়।

দ্ৰাঘিমা ৰেখাৰ মুঠ সংখ্যা হ’ল ০° ৰেখাডালৰ পৰা পূব দিশত ১৮০ ডাল আৰু পশ্চিম দিশত ১৮০ ডাল।

(f) মুখ্য দ্রাঘিমা ৰেখা কাক বোলে? ইয়াৰ মান কিমান?

উত্তৰঃ ১৮৮৪ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত অনুষ্ঠিত হোৱা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দ্ৰাঘিমা সন্মিলনৰ সিদ্ধান্ত মৰ্মে, লণ্ডন চহৰৰ গ্ৰীণউইছৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা দ্ৰাঘিমা ৰেখাডালকে মুখ্য দ্ৰাঘিমা ৰেখা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।

এই মুখ্য দ্ৰাঘিমা ৰেখাৰ মান হৈছে ০°।

2. অক্ষাংশ আৰু দ্রাঘিমাংশ কাক বোলে? ইয়াক কেনেদৰে উলিওৱা হয় বুজায় লিখাঁ।

উত্তৰঃ পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ কোনো এখন ঠাই আৰু পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰক সংযোগ কৰা ৰেখাডালে বিষুৱ সমতলৰ লগ হৈ কেন্দ্ৰত যিটো কোণৰ সৃষ্টি কৰে, সেই কৌণিক দূৰত্বকেই ঠাইখনৰ অক্ষাংশ বোলা হয়।

আনহাতে, মুখ্য দ্ৰাঘিমা ৰেখাৰ পৰা কোনো এখন ঠাইলৈ থকা পূবা-পশ্চিমীয়া কৌণিক দূৰত্ব নিৰ্ণয় কৰাকে দ্ৰাঘিমাংশ বুলি জনা যায়।

অক্ষাংশ নিৰ্ণয়ৰ ক্ষেত্ৰত, যদি ঠাইখন বিষুৱৰেখাৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত হয়, তেন্তে ইয়াক উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু দক্ষিণ ফালে হ’লে দক্ষিণ অক্ষাংশ বুলি ধৰা হয়। ই মূলতঃ বিষুৱৰেখাৰ পৰা ঠাইখনৰ উত্তৰা-দক্ষিণা কৌণিক দূৰত্বক বুজায়।

দ্ৰাঘিমাংশ নিৰ্ণয় কৰোঁতে, ঠাইখন মুখ্য দ্ৰাঘিমা ৰেখাৰ পূব দিশত থাকিলে পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু পশ্চিম দিশত থাকিলে পশ্চিম দ্ৰাঘিমাংশ বুলি কোৱা হয়। অক্ষাংশৰ নিচিনাকৈ দ্ৰাঘিমাংশৰ জোখ প্ৰকাশ কৰিবলৈকো ডিগ্ৰীৰ সমান্তৰালভাৱে মিনিট আৰু ছেকেণ্ড ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

3. ক্রণ’মিটাৰ আৰু ছেক্সটেন্ট মানে কি? ইহতক কোনো ব্যৱহাৰ কৰে?

উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ যিকোনো স্থানৰ পৰা সূৰ্যৰ উন্নতি কোণ, অৱস্থান আৰু সঠিক সময় নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বিশেষ যন্ত্ৰবিধক ক্ৰণ’মিটাৰ আৰু ছেক্সটেণ্ট বোলা হয়।

সাধাৰণতে বিশাল মহাসাগৰৰ বুকুৱেদি যাত্ৰা কৰা জাহাজৰ নাৱিকসকল আৰু আকাশমাৰ্গত বিমান চলোৱা পাইলটসকলে নিজৰ সঠিক অৱস্থান আৰু সময় নিৰূপণ কৰিবৰ বাবে ক্ৰণ’মিটাৰ তথা ছেক্সটেণ্ট যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰে।

4. জি পি এছ কি?

উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰি পৃথিৱীৰ যিকোনো স্থানৰ সঠিক অক্ষাংশ আৰু দ্ৰাঘিমাংশ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা আধুনিক যন্ত্ৰ ব্যৱস্থাটোকেই জি পি এছ (GPS) বুলি কোৱা হয়।