Class 8 Science Chapter 16 ভূমিকম্প Solutions | Assam Jatiya Bidyalaya
অষ্টম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – ভূমিকম্প সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalaya)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ ষোড়শ অধ্যায় ‘ভূমিকম্প’ (Earthquake) শ্ৰেণীটোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি অধ্যায়। আগন্তুক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 16 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভূমিকম্প’ নামৰ এই পাঠটিত ভূমিকম্প কি, পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰীণ গঠন (ভূ-ত্বক, মেণ্টেল আৰু কেন্দ্ৰমণ্ডল), ভূ-ফলকৰ (Tectonic Plates) গতি আৰু ঘৰ্ষণৰ ফলত ভূমিকম্পৰ উৎপত্তি, ভূ-কম্পনীয় তৰংগ (Seismic Waves), চিছম’গ্ৰাফ যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰু ৰিখটাৰ স্কেল (Richter Scale), ভূমিকম্পৰ ফলত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতি আৰু ভূমিকম্পৰ সময়ত ল’বলগীয়া সাৱধানতা বা সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থাসমূহ সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভূমিকম্পৰ সৃষ্টিৰ কাৰণ, ভূ-ফলকৰ সঞ্চালন আৰু পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰীণ গঠনৰ বিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা।
- শব্দাৰ্থ, ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু পৰীক্ষাত সঘনাই অহা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ।
- চিছম’গ্ৰাফ আৰু ৰিখটাৰ স্কেলৰ কাৰ্যপ্ৰণালীৰ সহজ সমাধান।
- ভূমিকম্পৰ সময়ত ল’বলগীয়া সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ সংকলন।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা সৰল আৰু মান্য উত্তৰসমূহ।
আমাৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ বিজ্ঞান নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- অধ্যায়টোৰ পৰা পৰীক্ষাত অহা সম্ভাব্য সকলো MCQ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়োৱা হৈছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
V
Class 8 Science (নতুন বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Assam Jatiya Bidyalaya New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalaya syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
ভূমিকম্প
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঃ
i) ভূমিকম্পৰ প্রাবল্য জুখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা স্কেলবিধৰ নাম কি?
(a) মিটাৰ স্কেল
(b) বিউফৰ্ট স্কেল
(c) ৰিখটাৰ স্কেল
(d) কোনোটো উত্তৰ শুদ্ধ নহয়
উত্তৰঃ (c) ৰিখটাৰ স্কেল
ii) ভূমিকম্পৰ জোখ লোৱা যন্ত্ৰটোৰ নাম কি?
(a) থার্ম’মিটাৰ
(b) ভূ-কম্পলেখ যন্ত্ৰ (Seismograph)
(c) অড’মিটাৰ
(d) গোটেইকেইটা শুদ্ধ
উত্তৰঃ (b) ভূ-কম্পলেখ যন্ত্ৰ
iii) ভূ-ত্বকৰ প্ৰধান ফলকৰ (Tectonic plates) সংখ্যা কিমান?
(a) ৭
(b) ৮
(c) ৯
(d) ৬
উত্তৰঃ (a) ৭
iv) ‘ফলকৰ সীমান্তত ভূমিকম্প কমকৈ হয়’— উক্তিটো—
(a) সঁচা
(b) মিছা
(c) সঁচাও নহয়, মিছাও নহয়
(d) সীমান্তত ভূমিকম্প নহয়
উত্তৰঃ (b) মিছা
v) দুখন ফলকৰ মুখামুখি গতিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা সীমাটোৰ নাম কি?
(a) পৰিবৰ্তিত সীমা
(b) অপ্রমাদী সীমা
(c) সমকেন্দ্রিক (Convergent) সীমা
(d) a) আৰু b) দুয়োটাই শুদ্ধ
উত্তৰঃ (c) সমকেন্দ্ৰিক সীমা
২. চমু আৰু দীঘল উত্তৰ দিয়া:
i) ভূ-পৃষ্ঠত ক্রিয়া কৰা প্ৰাকৃতিক প্রক্রিয়াকেইটা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভূ-পৃষ্ঠত অহৰহ ক্ৰিয়া কৰি থকা প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহক ঘাইকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি—
ক) ভূ-তাত্ত্বিক প্রক্রিয়া: যেনে— ভূমিকম্প, আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গিৰণ, ভূমিস্খলন আদি।
খ) বায়ুমণ্ডলীয় প্রক্রিয়া: যেনে— বতাহ, বৰষুণ, ঘূৰ্ণী বতাহ বা ধুমুহা, বিজুলী-ঢেৰেকণি আদি।
গ) জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়া: যেনে— উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ কাৰ্যকলাপ, জৈৱিক পদাৰ্থৰ ৰূপান্তৰ আদি।
ii) প্রাকৃতিক দুর্য্যোগ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত স্বাভাৱিকভাৱে চলি থকা প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াবোৰে কেতিয়াবা হঠাতে ভয়াৱহ আৰু অস্বাভাৱিক পৰিঘটনাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে, যিয়ে মানুহৰ জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে। এনে ক্ষতিকাৰক পৰিঘটনাবোৰকে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ বুলি কোৱা হয়। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ প্ৰধান উদাহৰণ হ’ল— ভূমিকম্প, বানপানী, আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গিৰণ, ঘূৰ্ণী বতাহ, ভূমিস্খলন, খৰাং আৰু বনজুই। যিহেতু এই দুৰ্যোগসমূহ প্ৰকৃতিৰ দ্বাৰাই সৃষ্ট, সেয়েহে ইয়াক প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ (Natural hazard/disaster) আখ্যা দিয়া হয়। এই দুৰ্যোগসমূহৰ ভিতৰত ভূমিকম্প হৈছে অন্যতম ভয়াৱহ আৰু ধ্বংসকাৰী।
iii) ভূমিকম্প কি চমুকৈ লিখা। ইয়াৰ পৰা হ’ব পৰা ক্ষতিৰ আভাস দিয়া।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰত ঘটা কোনো আকস্মিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত ভূপৃষ্ঠৰ মাটিভাগ হঠাতে কঁপি উঠা বা জোকাৰণি খোৱা অৱস্থাটোকে সাধাৰণ ভাষাত ভূমিকম্প (Earthquake) বুলি কোৱা হয়। ভূমিকম্পৰ মাত্ৰা সামান্য জোকাৰণিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ঘৰ-দুৱাৰ ধ্বংস কৰিব পৰা প্ৰচণ্ড জোকাৰণিলৈকে হ’ব পাৰে।
ক্ষতিৰ আভাস: ডাঙৰ ভূমিকম্পই ভূপৃষ্ঠত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন আনিব পাৰে, যেনে— মাটিত দ ফাঁট মেলা, মাটি বহি যোৱা বা ওপৰলৈ উঠি অহা আদি। ইয়াৰ উপৰিও ই ঘৰ-বাৰী, বাট-পথ, দলং, উদ্যোগ আদিৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰে আৰু অলেখ মানুহৰ প্ৰাণহানিৰ কাৰণ হ’ব পাৰে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত ই ভয়ংকৰ ভূমিস্খলনৰো সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
iv) ফলক বিৱৰ্তন (Plate Tectonics) মানে কি? ভূ-ত্বকৰ প্ৰধান ফলককেইটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ভূ-বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, আমাৰ পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ কঠিন খোলাটো (ভূ-ত্বক) একেখন অখণ্ড আৱৰণ নহয়; বৰঞ্চ ই কেইবাখনো বিশাল আৰু কঠিন শিলাখণ্ড বা ফলকত (Plates) বিভক্ত। এই ফলকসমূহ পৃথিৱীৰ ভিতৰৰ তপ্ত আৰু গলিত পদাৰ্থৰ ওপৰত ওপঙি আছে আৰু অতি লেহেমীয়া গতিত অহৰহ লৰচৰ কৰি থাকে। ফলকসমূহৰ এই গতি আৰু ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পৰিঘটনাসমূহৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা বিজ্ঞানভিত্তিক তত্ত্বটোকে ফলক বিৱৰ্তন তত্ত্ব বা ‘প্লেট টেকটনিক্স’ (Plate Tectonics) বোলা হয়।
ভূ-ত্বকত থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ বা প্ৰধান ফলক ৭ খন হৈছে—
১) প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় ফলক
২) ইউৰেছীয় ফলক
৩) উত্তৰ আমেৰিকীয় ফলক
৪) দক্ষিণ আমেৰিকীয় ফলক
৫) আফ্ৰিকীয় ফলক
৬) ইণ্ড’-অষ্ট্ৰেলীয় ফলক
৭) এন্টাৰ্কটিকীয় ফলক
v) পৃথিৱীৰ অন্তৰভাগৰ স্তৰকেইটাৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ গঠন আৰু উপাদানৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ভূ-বিজ্ঞানীসকলে পৃথিৱীৰ অন্তৰভাগক প্ৰধানকৈ তিনিটা স্তৰ বা তৰপত ভাগ কৰিছে। সেইবোৰ হ’ল—
ক) ভূ-ত্বক (Crust)
খ) গুৰুমণ্ডল (Mantle)
গ) কেন্দ্ৰমণ্ডল (Core)
vi) ফলকৰ সীমান্ত অঞ্চল কিয় বেছি ভূমিকম্পপ্রৱণ হয় লিখা।
উত্তৰঃ ফলক বিৱৰ্তন তত্ত্ব অনুসৰি, পৃথিৱীৰ ফলকসমূহ অহৰহ গতিশীল অৱস্থাত থাকে। যেতিয়া দুখন ফলক পৰস্পৰৰ কাষ চাপে আৰু সিহঁতৰ মাজত মুখামুখি সংঘৰ্ষ হয়, অথবা এখন ফলক আনখনৰ তললৈ সোমাই যায়, কিম্বা দুখন ফলক পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি যায়, তেতিয়া ফলকৰ প্ৰান্ত বা সীমান্ত অঞ্চলবোৰত প্ৰচণ্ড চাপ আৰু শক্তিৰ সৃষ্টি হয়। এই জমা হোৱা শক্তি হঠাতে মুকলি হৈ পৰিলেই ভূ-ত্বকত তীব্ৰ জোকাৰণিৰ সৃষ্টি হয়, যাক আমি ভূমিকম্প বোলোঁ। যিহেতু এই সকলোবোৰ ক্ৰিয়া প্ৰধানকৈ ফলকসমূহৰ সীমান্ত অঞ্চলতেই সংঘটিত হয়, সেয়েহে ফলকৰ সীমান্ত অঞ্চলসমূহ পৃথিৱীৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি ভূমিকম্পপ্ৰৱণ।
vii) ভূমিকম্পৰ আগজাননী দিব পাৰিনে? যদি নোৱাৰি, তাৰ কাৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ বৰ্তমানলৈকে ভূমিকম্পৰ কোনো নিৰ্ভুল আগজাননী বা পূৰ্বানুমান দিয়াটো সম্ভৱ হোৱা নাই।
ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল, ভূমিকম্প সৃষ্টিৰ আঁৰত থকা প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহ অত্যন্ত ব্যাপক আৰু জটিল। ফলকসমূহৰ চলন আৰু পৃথিৱীৰ গভীৰতাত সৃষ্টি হোৱা চাপৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট আৰু নিয়মিত সময়সূচী নাথাকে। তদুপৰি, এই প্ৰক্ৰিয়াসমূহ ভূপৃষ্ঠৰ বহু তলত সংঘটিত হোৱাৰ বাবে বৰ্তমানৰ প্ৰযুক্তিৰে সেইবোৰৰ নিৰ্ভুল নিৰীক্ষণ আৰু ভৱিষ্যতবাণী কৰাটো বিজ্ঞানীসকলৰ বাবে এতিয়াও এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈয়েই আছে।
viii) ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কেনে ধৰণৰ সাৱধানতা অবলম্বন কৰিব লাগে লিখা।
উত্তৰঃ ভূমিকম্পৰ দৰে আকস্মিক দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ আমি তলত দিয়া সাৱধানতাসমূহ আগতীয়াকৈ গ্ৰহণ কৰিব লাগে—
ক) ঘৰৰ আলমাৰী, কিতাপৰ ৰেক আদি গধুৰ বস্তুবোৰ যাতে ভূমিকম্পৰ জোকাৰণিতে বাগৰি নপৰে, তাৰ বাবে সেইবোৰ বেৰৰ সৈতে মজবুতকৈ বান্ধি ৰাখিব লাগে।
খ) শোৱনি কোঠাত বিচনাৰ ঠিক ওপৰত বা ঘৰৰ চিলিঙত সহজে সৰি পৰিব পৰা গধুৰ বস্তু (যেনে— ডাঙৰ ফটোৰ ফ্ৰেম, ফেন আদি) ওলোমাই ৰাখিব নালাগে।
গ) পৰিয়ালৰ আটাইবোৰ সদস্যই মিলি ভূমিকম্পৰ সময়ত ল’বলগীয়া ব্যৱস্থাৱলীৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ আলোচনা কৰি ৰাখিব লাগে যাতে বিপদৰ সময়ত কোনেও ভয়তে বিতত নহয়।
ঘ) অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ লগত জড়িত প্ৰশিক্ষণ বা মক ড্ৰিল (Mock drill) আদিত পৰিয়ালৰ সকলোৱে অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগে।
ঙ) স্থানীয় প্ৰশাসন, অগ্নিনিৰ্বাপক বাহিনী, চিকিৎসালয় আদি জৰুৰীকালীন সেৱাসমূহৰ ফোন নম্বৰ সদায় সহজে পোৱা ঠাইত ৰাখিব লাগে।
চ) দুৰ্যোগৰ আগত, চলি থকাৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত কি কৰিব লাগে, সেই বিষয়ে পৰিয়ালৰ সকলোৱে জনাটো অতি আৱশ্যক। উপযুক্ত জ্ঞানে বিপদৰ সময়ত সাহস যোগায়।
ix) ভূমিকম্পৰ পৰা হ’ব পৰা ক্ষতিৰ ক্ষেত্ৰত ছাত্র-ছাত্রীসকলে কোনবোৰ কথালৈ লক্ষ্য কৰা উচিত উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ভূমিকম্পৰ দৰে পৰিস্থিতিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও কিছু গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিব পাৰে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মনত ৰখা উচিত যে ভূমিকম্পৰ জোকাৰণি অহাৰ লগে লগে ঘৰৰ বিদ্যুৎ সৰবৰাহৰ মেইন চুইচ বন্ধ কৰা আৰু ৰন্ধন গেছৰ ৰেগুলেটৰ বন্ধ কৰাটো অতি জৰুৰী। যিহেতু এই কামবোৰৰ দায়িত্ব ঘৰৰ বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ, সেয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে বিপদৰ সময়ত ভয় নাখাই বয়োজ্যেষ্ঠসকলক এই কামবোৰ কৰিবলৈ ততাতৈয়াকৈ সোঁৱৰাই দি সহায় কৰিব লাগে, যাতে শ্বৰ্ট চাৰ্কিট বা গেছ লিক হৈ কোনো ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ডৰ সৃষ্টি নহয়।
