Class 8 Science Chapter 21 বায়ু আৰু পানীৰ প্ৰদূষণ Solutions | Assam Jatiya Bidyalaya
অষ্টম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ২১ – বায়ু আৰু পানীৰ প্ৰদূষণ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalaya)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ একবিংশ অধ্যায় ‘বায়ু আৰু পানীৰ প্ৰদূষণ’ (Pollution of Air and Water) শ্ৰেণীটোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি অধ্যায়। আগন্তুক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 21 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘বায়ু আৰু পানীৰ প্ৰদূষণ’ নামৰ এই পাঠটিত বায়ু প্ৰদূষণৰ কাৰণ আৰু উৎসসমূহ, ধোৱাঁলী (Smog), ক্ল’ৰ’ফ্ল’ৰ’কাৰ্বন (CFCs), এচিড বৰষুণ আৰু তাজমহলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ (মাৰ্বল কেন্সাৰ), সেউজগৃহ প্ৰভাৱ (Greenhouse Effect) আৰু গোলকীয় উত্তাপ (Global Warming), বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধৰ উপায়, পানী প্ৰদূষণৰ কাৰণ, খোৱাপানী বা খোৱাৰ উপযোগী পানী (Potable Water), পানী বিশুদ্ধকৰণৰ পদ্ধতিসমূহ আৰু পানী সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বায়ু আৰু পানী প্ৰদূষণৰ উৎস, মানুহৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত ইয়াৰ ক্ষতিকাৰক প্ৰভাৱৰ বিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা।
- শব্দাৰ্থ, ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু পৰীক্ষাত সঘনাই অহা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ।
- সেউজগৃহ প্ৰভাৱ, গোলকীয় উত্তাপ, এচিড বৰষুণ আৰু পানী বিশুদ্ধকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ সহজ সমাধান।
- প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ সংকলন।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা সৰল আৰু মান্য উত্তৰসমূহ।
আমাৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ বিজ্ঞান নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- অধ্যায়টোৰ পৰা পৰীক্ষাত অহা সম্ভাব্য সকলো MCQ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়োৱা হৈছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Science (নতুন বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Assam Jatiya Bidyalaya New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalaya syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
বায়ু আৰু পানী প্ৰদূষণ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। চমু উত্তৰ লিখাঃ
i) বায়ু প্রদূষণ বুলিলে কি বুজা? কেইটামান বায়ু প্ৰদূষকৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ বায়ুত যেতিয়া অপকাৰী ৰাসায়নিক গেছ, ধোঁৱা বা ধূলিকণা নিহিত হৈ ইয়াৰ স্বাভাৱিক গুণাগুণ নষ্ট হয় আৰু ই সকলো জীৱৰ ব্যৱহাৰৰ অনুপযোগী হৈ পৰে, তেনেকুৱা অৱস্থাকে বায়ু প্ৰদূষণ বোলে।
কেইটামান বায়ু প্ৰদূষক হ’ল— কাৰ্বন মন’ক্সাইড, ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড, যান-বাহন আৰু কল-কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা ক’লা ধোঁৱা, আগ্নেয়গিৰিৰ পৰা নিৰ্গত ধোঁৱা আৰু ছাঁই, ধূলিকণা আদি।
ii) LPG আৰু CNG ৰ সম্পূর্ণ প্রকাশ লিখা। ইহঁতৰ বৈশিষ্ট্য কি?
উত্তৰঃ LPG-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হ’ল— Liquefied Petroleum Gas (তৰলীকৃত পেট্ৰ’লিয়াম গেছ)।
CNG-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হ’ল— Compressed Natural Gas (সংকুচিত প্ৰাকৃতিক গেছ)।
বৈশিষ্ট্যসমূহ—
LPG: ইয়াক প্ৰধানকৈ ঘৰুৱা ৰন্ধন কাৰ্যত আৰু উদ্যোগসমূহত ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সহজে জ্বলে আৰু কম ধোঁৱা উৎপন্ন কৰে।
CNG: ইয়াক সাধাৰণতে যান-বাহনৰ ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পেট্ৰ’ল বা ডিজেলৰ দৰে অনৱীকৰণযোগ্য ইন্ধনবোৰ জ্বলালে প্ৰচুৰ ধোঁৱা ওলায় যিয়ে পৰিৱেশ প্ৰদূষিত কৰে। কিন্তু CNG-ৰ দহনৰ ফলত ক্ষতিকাৰক ধোঁৱা প্ৰায় নোলায়েই। সেয়েহে ইয়াক এক ‘স্বচ্ছ ইন্ধন’ (Clean fuel) হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ই পৰিৱেশ বিনষ্ট নকৰে।
iii) আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্দ্গীৰণৰ ফলত কি কি প্রদূষক নির্গত হয়?
উত্তৰঃ আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণৰ ফলত প্ৰাকৃতিকভাৱে নিৰ্গত হোৱা প্ৰদূষকবোৰ হ’ল— ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড, ক্ল’ৰিন, কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড, ছাঁই আৰু ধূলিকণা।
iv) অজ’ন স্তৰ আমাৰ বাবে কিয় প্রয়োজনীয়?
উত্তৰঃ বায়ুমণ্ডলৰ ষ্ট্ৰেট’স্ফিয়েৰ স্তৰত অৱস্থিত অ’জ’ন স্তৰটো আমাৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয়, কাৰণ ই সূৰ্যৰ পৰা অহা অতি-বেঙুনীয়া ৰশ্মিক পৃথিৱীলৈ অহাত বাধা প্ৰদান কৰে। এই অতি-বেঙুনীয়া ৰশ্মি জীৱজগতৰ বাবে অত্যন্ত ক্ষতিকাৰক; ই মানুহৰ ছালৰ কৰ্কট ৰোগৰ পৰা আদি কৰি গছ-গছনিৰো বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰিব পাৰে। অ’জ’ন স্তৰে এক সুৰক্ষা কৱচৰ দৰে কাম কৰি সমগ্ৰ জীৱমণ্ডলক এই মাৰাত্মক ৰশ্মিৰ প্ৰভাৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰি আহিছে।
v) CFC মানে কি? ইয়াক কি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়? চিএফচিৰ অপকাৰিতা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ CFC-ৰ সম্পূৰ্ণ নাম হ’ল— Chlorofluorocarbon (ক্ল’ৰ’ফ্লুৰ’কাৰ্বন)। ই এবিধ ৰাসায়নিক গেছ যাক প্ৰধানকৈ ৰেফ্ৰিজেৰেটৰ (ফ্ৰিজ), শীত-তাপ নিয়ন্ত্ৰক যন্ত্ৰ (AC) আৰু এৰ’ছল বা সুগন্ধি স্প্ৰে’সমূহত শীতলকাৰক দ্ৰৱ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
অপকাৰিতা: CFC-ৰ মূল অপকাৰিতাটো হ’ল ই বায়ুমণ্ডলৰ অ’জ’ন স্তৰটো ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ ফলত অ’জ’ন স্তৰত বিন্ধা বা ফাটৰ সৃষ্টি হৈছে, যাৰ মাজেৰে সূৰ্যৰ ক্ষতিকাৰক অতি-বেঙুনীয়া ৰশ্মি পৃথিৱীত প্ৰৱেশ কৰাৰ আশংকা বৃদ্ধি পাইছে।
vi) তলত দিয়াবোৰৰ ভিতৰত কোনটো সেউজগৃহ গেছ নহয়?
a) কার্বন ডাইঅক্সাইড
b) ছালফাৰ ডাইঅক্সাইড
c) মিথেন
d) নাইট্র’জেন
উত্তৰঃ d) নাইট্ৰ’জেন
২। উত্তৰ লিখা:
i) বিশুদ্ধ বায়ু আৰু প্ৰদূষিত বায়ুৰ মাজৰ পাৰ্থক্য উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ বিশুদ্ধ বায়ু আৰু প্ৰদূষিত বায়ুৰ মাজৰ পাৰ্থক্যসমূহ হ’ল—
(ক) বিশুদ্ধ বায়ু জীৱৰ উশাহ-নিশাহৰ বাবে সম্পূৰ্ণ উপযোগী আৰু স্বাস্থ্যসন্মত। আনহাতে, প্ৰদূষিত বায়ু সেৱন কৰিলে বিভিন্ন ধৰণৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগ হ’ব পাৰে।
(খ) বিশুদ্ধ বায়ুত অক্সিজেন আৰু নাইট্ৰ’জেন গেছ সঠিক আৰু স্বাভাৱিক অনুপাতত থাকে। কিন্তু প্ৰদূষিত বায়ুত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা কমি যায় আৰু কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড, কাৰ্বন মন’ক্সাইড, ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড আদি বিষাক্ত গেছৰ মাত্ৰা অতিৰিক্তভাৱে বৃদ্ধি পায়।
ii) প্রধান বায়ু প্ৰদূষণৰ উৎসসমূহ আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ বায়ু প্ৰদূষণৰ প্ৰধান উৎসসমূহক ঘাইকৈ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি—
(ক) গেছীয় প্ৰদূষক: যান-বাহনৰ পৰা ওলোৱা ধোঁৱা, কল-কাৰখানাৰ চিমনিৰ ধোঁৱা, তেল শোধনাগাৰৰ নিৰ্গত গেছ আৰু প্ৰাকৃতিকভাৱে হোৱা আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণ। এইবোৰৰ পৰা বায়ুমণ্ডললৈ কাৰ্বন মন’ক্সাইড, ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড, কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড, নাইট্ৰ’জেনৰ অক্সাইড আদি বিষাক্ত গেছ নিৰ্গত হয়।
(খ) কণাত্মক পদাৰ্থ (Particulate matter): টায়াৰ, প্লাষ্টিক, কয়লা বা পেট্ৰ’লিয়ামজাত ইন্ধনসমূহ জ্বলালে যি ক’লা ধোঁৱা ওলায়, তাত অতিকৈ ক্ষুদ্ৰ আৰু কঠিন কাৰ্বনৰ কণা থাকে। এইবোৰ বায়ুমণ্ডলত ভাঁহি ফুৰে আৰু উশাহৰ লগত আমাৰ হাওঁফাওঁত প্ৰৱেশ কৰি মাৰাত্মক ৰোগৰ সৃষ্টি কৰে।
iii) এছিড বৰষুণ কেনেদৰে সৃষ্টি হয়? ই আমাক কেনেদৰে অপকাৰ কৰে?
উত্তৰঃ কয়লা বা পেট্ৰ’লিয়ামৰ দৰে জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ দহনৰ ফলত ধোঁৱাৰ লগত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড আৰু নাইট্ৰ’জেন ডাই-অক্সাইড গেছ বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হয়। উদ্যোগ আৰু যান-বাহন বেছি থকা অঞ্চলত এই গেছবোৰৰ মাত্ৰা অধিক হয়। এই গেছসমূহে বায়ুমণ্ডলৰ ওপৰত থকা জলীয় বাষ্প আৰু অক্সিজেনৰ লগত ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া কৰি ক্ৰমে ছালফিউৰিক এছিড আৰু নাইট্ৰিক এছিড উৎপন্ন কৰে। এই এছিডবোৰ যেতিয়া বৰষুণ বা বৰফৰ লগত মিহলি হৈ পৃথিৱীৰ বুকুলৈ নামি আহে, তাকে অম্লবৃষ্টি বা এছিড বৰষুণ বুলি কোৱা হয়।
অপকাৰিতা: এই এছিড বৰষুণে মাৰ্বল বা শিলেৰে নিৰ্মিত পুৰণি অট্টালিকা, স্মৃতিসৌধ আৰু মূৰ্তিসমূহৰ ক্ষয়ীভৱন ঘটায়। তদুপৰি, ই মাটিৰ স্বাভাৱিক অম্লতা সলনি কৰি গুণাগুণ নষ্ট কৰে, গছ-গছনিৰ পাত সৰুৱাই পেলায় আৰু জলাশয়ৰ মাছ বা আন জলজ জীৱৰ মৃত্যুৰ কাৰণ হয়।
iv) ‘সেউজগৃহ প্রভাৱ’ৰ বিষয়ে এটি টোকা যুগুত কৰা।
উত্তৰঃ আমি সূৰ্যৰ পৰা পোৱা পোহৰ শক্তিৰ সৰহভাগ পৃথিৱীপৃষ্ঠই শোষণ কৰে আৰু তাৰে কিছু অংশ তাপ হিচাপে পুনৰ মহাকাশলৈ বিকিৰণ কৰি পঠিয়াই দিয়ে। কিন্তু বায়ুমণ্ডলত থকা কিছুমান বিশেষ গেছে, যেনে— কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড আৰু জলীয় বাষ্পই এই বিকিৰিত তাপৰ এটা অংশ মহাকাশলৈ ঘূৰি যোৱাত বাধা দি নিজৰ মাজতে আৱদ্ধ কৰি ৰাখে। এই আৱদ্ধ তাপে সমগ্ৰ বায়ুমণ্ডলটোক সেউজগৃহৰ দৰে গৰম কৰি ৰাখে। বায়ুমণ্ডলে এনেদৰে তাপ ধৰি ৰখা প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাটোকেই ‘সেউজগৃহ প্ৰভাৱ’ বোলা হয়। শীতপ্ৰধান দেশৰ নাৰ্ছাৰীসমূহত গছপুলি জীয়াই ৰাখিবলৈ কাঁচ বা প্লাষ্টিকেৰে সজা ঘৰকে সেউজগৃহ বোলে। কাঁচৰ মাজেদি সূৰ্যৰ পোহৰ সোমাই ঘৰটো গৰম কৰে, কিন্তু সেই তাপ বাহিৰলৈ ওলাব নোৱাৰে বাবে ঘৰটোৰ ভিতৰভাগ বাহিৰতকৈ বেছি গৰম হৈ থাকে। ৰ’দত সম্পূৰ্ণকৈ খিৰিকী বন্ধ কৰি থোৱা মটৰগাড়ী এখনৰ দুৱাৰ খুলিলে যি প্ৰচণ্ড গৰম অনুভৱ হয়, সেয়াও এই সেউজগৃহ প্ৰভাৱৰেই এক উদাহৰণ।
v) গোলকীয় উষ্ণতা বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ বায়ুমণ্ডলত সেউজগৃহ গেছৰ (বিশেষকৈ কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডৰ) পৰিমাণ অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলৰ গড় উষ্ণতা ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পোৱা পৰিঘটনাটোকে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি বোলা হয়।
কাৰণ: উদ্ভিদৰ সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডৰ প্ৰয়োজন। কিন্তু মানুহে নিৰ্বিচাৰে বনাঞ্চল ধ্বংস কৰাৰ ফলত বায়ুমণ্ডলৰ পৰা এই গেছৰ অৱশোষণ কমি গৈছে। আনহাতে, জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ অত্যাধিক দহনৰ ফলত বায়ুমণ্ডললৈ অহৰহ প্ৰচুৰ পৰিমাণে কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড নিৰ্গত হৈ আছে। এই কাৰণেই বায়ুমণ্ডলত সেউজগৃহ গেছৰ মাত্ৰা বাঢ়ি গোলকীয় উষ্ণতাৰ সৃষ্টি কৰিছে।
প্ৰভাৱ: গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ভয়াৱহ প্ৰভাৱ হিচাপে মেৰু অঞ্চল আৰু পৰ্বতৰ বৰফসমূহ দ্ৰুতগতিত গলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ ফলত সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি পাইছে আৰু উপকূলীয় অঞ্চলসমূহ প্লাৱিত হোৱাৰ ভাবুকি আহি পৰিছে। ইয়াৰ লগতে বৰষুণৰ স্বাভাৱিক চক্ৰ, কৃষি ব্যৱস্থা, অৰণ্য আৰু জীৱজগতৰ ওপৰতো ই ব্যাপক বিৰূপ প্ৰভাৱ পেলাইছে। ইয়াৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ সমগ্ৰ বিশ্বই সেউজগৃহ গেছৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ক্ষিপ্ৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
vi) বায়ু প্রদূষণে কিদৰে তাজমহলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ আগ্ৰাৰ বিশ্ববিখ্যাত তাজমহল বগা মাৰ্বলেৰে নিৰ্মিত। কিন্তু আগ্ৰা আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মথুৰা তেল শোধনাগাৰকে ধৰি অন্যান্য উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা ছালফাৰ ডাই-অক্সাইড আৰু নাইট্ৰ’জেন ডাই-অক্সাইড গেছে এছিড বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰিছে। এই এছিড বৰষুণে তাজমহলৰ বগা মাৰ্বলৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি ইয়াৰ ক্ষয়ীভৱন ঘটাইছে, যাক ‘মাৰ্বল কেন্সাৰ’ বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ লগতে উদ্যোগৰ পৰা ওলোৱা ক’লা ধোঁৱা আৰু ধূলিকণাৰ বাবে তাজমহলৰ উজ্বল বগা ৰং লাহে লাহে শেঁতা পৰি হালধীয়া হ’বলৈ ধৰিছে।
vii) কার্বন ডাইঅক্সাইড উদ্ভিদৰ বাবে অতি প্রয়োজনীয়। এই গেছ বায়ু-প্রদূষক হ’ব পাৰেনে? যদি পাৰে কিদৰে হ’ব পাৰে লিখা।
উত্তৰঃ হয়, কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড উদ্ভিদৰ খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ (সালোকসংশ্লেষণ) প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে অতি প্ৰয়োজনীয় যদিও, নিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাতকৈ বেছি হ’লে ই বায়ু প্ৰদূষক হিচাপে পৰিগণিত হ’ব পাৰে। বায়ুমণ্ডলত সাধাৰণতে ০.০৩% কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড থাকে। যেতিয়া জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ অত্যাধিক দহন বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত বায়ুমণ্ডলত এই গেছৰ পৰিমাণ অস্বাভাৱিকভাৱে বৃদ্ধি পায়, তেতিয়া ই অত্যধিক পৰিমাণৰ তাপ ধৰি ৰাখি সেউজগৃহ প্ৰভাৱ আৰু গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ কাৰণ হৈ পৰে। এনে পৰিস্থিতিত এই মাত্ৰাধিক কাৰ্বন ডাই-অক্সাইডক এক অন্যতম প্ৰধান বায়ু প্ৰদূষক বুলি গণ্য কৰা হয়, যিয়ে সমগ্ৰ জীৱমণ্ডলৰ বাবে সংকট নমাই আনে।
viii) বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধৰ বাবে তুমি কি কি ব্যৱস্থা ল’বা? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ বায়ু প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবৰ বাবে আমি নিম্নলিখিত ব্যৱস্থাসমূহ গ্ৰহণ কৰিব পাৰোঁ—
(ক) গছপুলি ৰোপণ: বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন ডাই-অক্সাইড শোষণ কৰিবলৈ আমি ব্যাপক হাৰত গছপুলি ৰুব লাগিব আৰু বনাঞ্চল ধ্বংস ৰোধ কৰিব লাগিব।
(খ) ইন্ধনৰ সঠিক ব্যৱহাৰ: কাঠ, কয়লা আদিৰ সলনি আমি পৰিষ্কাৰ ইন্ধন যেনে— LPG বা বায়’গেছ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে। যান-বাহনত পেট্ৰ’লৰ পৰিৱৰ্তে CNG-ৰ দৰে স্বচ্ছ ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিব লাগে।
(গ) বিকল্প শক্তিৰ ব্যৱহাৰ: জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰি সৌৰ শক্তি, জলবিদ্যুৎ শক্তি আৰু বতাহ শক্তিৰ দৰে নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ ব্যৱহাৰত গুৰুত্ব দিব লাগে।
(ঘ) উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত নিয়ম পালন: কল-কাৰখানাৰ চিমনিবোৰ যথেষ্ট ওখ কৰিব লাগে আৰু বিষাক্ত গেছ নিৰ্গমন হোৱাৰ আগতে তাক ফিল্টাৰ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। লগতে যান-বাহনৰ প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা নিয়মীয়াকৈ পৰীক্ষা কৰাব লাগে।
৩। পানী প্রদূষণ বুলিলে কি বুজা? পানী প্ৰদূষকৰ কেইটামান উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পানীৰ লগত যেতিয়া বিভিন্ন ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক দ্ৰৱ্য, মানুহ বা জীৱ-জন্তুৰ মল-মূত্ৰ, উদ্যোগৰ আৱৰ্জনা আদি মিহলি হৈ ইয়াৰ স্বাভাৱিক গুণাগুণ বিনষ্ট হয় আৰু ই মানুহ বা আন জীৱৰ ব্যৱহাৰৰ অনুপযোগী হৈ পৰে, তেনে অৱস্থাকে পানী প্ৰদূষণ বোলা হয়।
কেইটামান পানী প্ৰদূষকৰ উদাহৰণ হ’ল— খেতিত ব্যৱহাৰ কৰা ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক, উদ্যোগৰ পৰা নিৰ্গত বিহাক্ত ৰাসায়নিক দ্ৰৱ্য, নৰ্দমাৰ বৰ্জিত পানী, প্লাষ্টিকৰ আৱৰ্জনা আদি।
৪। পানী প্ৰদূষণৰ মুখ্য কাৰকসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ পানী প্ৰদূষণৰ মুখ্য কাৰকসমূহ হ’ল— চহৰ-নগৰৰ নৰ্দমাৰে বৈ অহা অপৰিশোধিত আৱৰ্জনা, কৃষিভূমিত ব্যৱহৃত অতিৰিক্ত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক, আৰু ঔদ্যোগিক খণ্ডৰ পৰা নদী বা জলাশয়লৈ বোৱাই দিয়া বিষাক্ত ৰাসায়নিক বৰ্জিত পদাৰ্থসমূহ।
৫। পানী প্ৰদূষণৰ পৰা হ’ব পৰা ৰোগসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ অপৰিশোধিত নৰ্দমাৰ পানী, মানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ মল-মূত্ৰ আদি পানীত মিহলি হ’লে পানী প্ৰদূষিত হয়। এনে প্ৰদূষিত পানীত বিভিন্ন ধৰণৰ ৰোগ সৃষ্টিকাৰী বেক্টেৰিয়া, ভাইৰাছ, ভেঁকুৰ আৰু পৰজীৱীয়ে দ্ৰুতগতিত বংশবৃদ্ধি কৰে। এই বীজাণুযুক্ত পানী খালে বা ব্যৱহাৰ কৰিলে মানুহৰ দেহত জণ্ডিচ, টাইফয়ড, কলেৰা, গ্ৰহণী আদিৰ দৰে ভয়ংকৰ আৰু প্ৰাণঘাতী জলবাহিত ৰোগৰ সংক্ৰমণ ঘটিব পাৰে।
৬. ভূজল কিদৰে প্ৰদূষিত হয়?
উত্তৰঃ মাটিৰ তলৰ স্তৰত জমা হৈ থকা পানীভাগকে ভূজল বুলি কোৱা হয়। আমি দৈনন্দিন কামত ব্যৱহাৰ কৰা ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, কৃষি পথাৰত প্ৰয়োগ কৰা অতিৰিক্ত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশক, উদ্যোগৰ আৱৰ্জনা আদি মাটিৰ উপৰিভাগত জমা হৈ থাকে। বৰষুণ দিলে এই বিষাক্ত দ্ৰৱ্যসমূহ পানীৰ লগত মিহলি হৈ লাহে লাহে মাটিৰ স্তৰ ভেদ কৰি তললৈ নিগৰি যায় আৰু অৱশেষত ভূজলৰ লগত মিহলি হয়। এনেদৰেই আমাৰ খোৱাপানীৰ প্ৰধান উৎস ভূজল প্ৰদূষিত হৈ পৰে।
৭। ‘পৰিষ্কাৰ স্বচ্ছ (ফটফটীয়া) পানী খোৱাৰ উপযোগী।’ কথাষাৰ সম্পূর্ণ শুদ্ধনে? যদি নহয় কিয়?
উত্তৰঃ ‘পৰিষ্কাৰ স্বচ্ছ বা ফটফটীয়া পানী খোৱাৰ উপযোগী’— এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ শুদ্ধ নহয়। কাৰণ দেখাত একেবাৰে ফটফটীয়া আৰু স্বচ্ছ যেন লগা পানীতো খালী চকুৰে নেদেখা অসংখ্য ৰোগ সৃষ্টিকাৰী অণুজীৱ (যেনে— বেক্টেৰিয়া, ভাইৰাছ, এমিবা আদি) আৰু পানীত দ্ৰৱীভূত হৈ থকা বিহাক্ত ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিহিত হৈ থাকিব পাৰে। এনে পানী খালে আমি বিভিন্ন মাৰাত্মক বেমাৰত আক্ৰান্ত হোৱাৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা থাকে। সেয়েহে পানী সদায় বিশুদ্ধকৰণ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে নিয়াৰ পিছতহে সেৱন কৰিব লাগে।
৮। খোৱাপানী কিদৰে বিশুদ্ধ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ খোৱাপানী বিশুদ্ধ কৰিবৰ বাবে ঘাইকৈ তলত দিয়া পদ্ধতিসমূহ অৱলম্বন কৰিব পাৰি—
প্ৰথমতে, পানীখিনি এটা ভাল ফিল্টাৰৰ সহায়ত চেকি ল’ব লাগে। ইয়াৰ ফলত পানীত ওপঙি থকা ধূলি-বালি বা অন্য গোটা পদাৰ্থসমূহ আঁতৰি যায়। কিন্তু ফিল্টাৰ কৰা পানীতো অণুজীৱ থাকিব পাৰে। সেয়েহে, পানী সম্পূৰ্ণ বীজাণুমুক্ত কৰিবলৈ তাক কমেও ১৫-২০ মিনিট সময় ভালদৰে উতলাব লাগে। উতলালে পানীত থকা সকলো ক্ষতিকাৰক বীজাণু ধ্বংস হয় আৰু পানীখিনি খোৱাৰ বাবে সম্পূৰ্ণ নিৰাপদ হৈ পৰে। ইয়াৰ উপৰিও ক্ল’ৰিনৰ টেবলেট ব্যৱহাৰ কৰিও পানী বিশুদ্ধ কৰিব পাৰি।
৯। এছিড বৰষুণে পানীৰ আম্লিকতা সলনি কৰিব পাৰেনে?
উত্তৰঃ হয়, এছিড বৰষুণে পানীৰ স্বাভাৱিক আম্লিকতা সলনি কৰিব পাৰে। যিহেতু এছিড বৰষুণত ছালফিউৰিক এছিড আৰু নাইট্ৰিক এছিডৰ দৰে শক্তিশালী অম্ল থাকে, সেয়েহে এই বৰষুণ নদী, হ্ৰদ বা পুখুৰীত পৰিলে সেই জলাশয়ৰ পানীও আম্লিক হৈ পৰে আৰু ইয়াৰ ফলত জলজ জীৱৰ বিস্তৰ ক্ষতি হয়।
১০। পানীত পোষক দ্ৰব্যৰ বৃদ্ধিয়ে কেনেকৈ জলজ জীৱৰ ওপৰত প্রভাব পেলাব পাৰে ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ কৃষি পথাৰত প্ৰয়োগ কৰা অতিৰিক্ত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকসমূহ বৰষুণৰ পানীৰ লগত বৈ গৈ ওচৰৰ পুখুৰী, হ্ৰদ বা নদীত পৰেগৈ। এই সাৰসমূহত নাইট্ৰেট আৰু ফছফেটৰ দৰে পোষক দ্ৰৱ্য প্ৰচুৰ পৰিমাণে থাকে। পানীত এই পোষক দ্ৰৱ্যৰ বৃদ্ধিৰ ফলত শেলাই বা অন্যান্য জলজ অপতৃণৰ অস্বাভাৱিকভাৱে দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটে। গোটেই জলাশয়টো শেলাইৰে ঢাকি ধৰে।
যেতিয়া এই শেলাইবোৰ মৰি যায়, তেতিয়া বেক্টেৰিয়া আদি বিয়োজক অণুজীৱবোৰে সিহঁতক পচাবলৈ পানীত দ্ৰৱীভূত হৈ থকা অক্সিজেন ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত পানীত অক্সিজেনৰ মাত্ৰা মাৰাত্মকভাৱে কমি যায়। অক্সিজেনৰ অভাৱত পানীত থকা মাছ আৰু আন আন জলজ প্ৰাণীয়ে উশাহ ল’ব নোৱাৰি মৃত্যু মুখত পৰে। এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোক ‘ইউত্ৰ’ফিকেশ্বন’ বুলি কোৱা হয়।
১১। পানীৰ প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবৰ বাবে কি কি ব্যৱস্থা ল’ব লাগে তাৰ ওপৰত এটি টোকা যুগুত কৰা।
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত পানী প্ৰদূষণে এক ভয়ংকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিছে, যিয়ে সমগ্ৰ জীৱকুলৰ অস্তিত্বলৈয়ে ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। পানী প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ আমি নিম্নলিখিত কঠোৰ ব্যৱস্থাসমূহ গ্ৰহণ কৰা উচিত—
(ক) উদ্যোগৰ আৱৰ্জনা পৰিশোধন: কল-কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা বিষাক্ত ৰাসায়নিক পানী পোনে পোনে নদী বা জলাশয়ত পেলোৱাটো চৰকাৰীভাৱে কঠোৰভাৱে নিষিদ্ধ কৰিব লাগে। এই পানী বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে পৰিশোধন কৰাৰ পাছতহে নিৰ্গত কৰিব লাগে।
(খ) কৃষিত নিয়ন্ত্ৰণ: খেতিপথাৰত ৰাসায়নিক সাৰ আৰু কীটনাশকৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰি জৈৱিক সাৰৰ ব্যৱহাৰত অধিক গুৰুত্ব দিব লাগে।
(গ) নৰ্দমাৰ পানীৰ ব্যৱস্থাপনা: চহৰ-নগৰৰ নৰ্দমাৰ অপৰিশোধিত পানী যাতে পোনে পোনে গৈ নদীত নপৰে, তাৰ বাবে সু-ব্যৱস্থিত পানী পৰিশোধনাগাৰ স্থাপন কৰিব লাগে।
(ঘ) আৱৰ্জনা নিয়ন্ত্ৰণ: নদী বা পুখুৰীৰ পাৰত প্লাষ্টিক বা আন পেলনীয়া জাৱৰ-জোথৰ পেলোৱা সম্পূৰ্ণ বন্ধ কৰিব লাগে।
(ঙ) মুকলি ঠাইত বা জলাশয়ৰ পাৰত মল-মূত্ৰ ত্যাগ কৰা বন্ধ কৰি অনাময় ব্যৱস্থাৰ উন্নতি সাধন কৰিব লাগে।
(চ) পানীত মূৰ্তি বিসৰ্জন দিয়া বা মৃতদেহ পেলোৱাৰ দৰে কাৰ্যৰ পৰা বিৰত থাকিব লাগে আৰু এইক্ষেত্ৰত জনসাধাৰণৰ মাজত ব্যাপক সজাগতা সৃষ্টি কৰিব লাগে।
