সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু অতিৰিক্ত সমাধান | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (Sankardev Sishu Vidya Niketan)
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰথম অধ্যায় হ’ল ‘ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা’। নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সুবিধাৰ বাবে এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমাধান (Class 7 Social Science Chapter 1 Question Answers) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), আৰু সংখ্যাগত বা গাণিতিক সমস্যাৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা’ নামৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠটিত দ্ৰাঘিমাংশ, স্থানীয় সময়, প্ৰামাণ্য সময়, গ্ৰীনিচ মান সময় (GMT), ভাৰতীয় প্ৰামাণ্য সময় (IST) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তিথি ৰেখা আদি বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। নিকেতনৰ পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ ধাৰণাসমূহ স্পষ্টভাৱে বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভূ-পৃষ্ঠত দ্ৰাঘিমাংশৰ সহায়ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ নিয়ম আৰু গাণিতিক পদ্ধতিসমূহৰ সহজ ব্যাখ্যা।
- স্থানীয় সময় আৰু প্ৰামাণ্য সময়ৰ (Local Time and Standard Time) মাজৰ পাৰ্থক্য আৰু গুৰুত্ব।
- গ্ৰীনিচ মান সময় (GMT) আৰু ভাৰতীয় প্ৰামাণ্য সময়ৰ (IST) সম্পৰ্কে বিশদ তথ্য।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বুজি পাবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Social Science Notes).
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- সময় গণনা সম্পৰ্কীয় গাণিতিক সমস্যাৰ সহজ সমাধান পদ্ধতি।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ বিদ্যালয় পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰথম অধ্যায় হ’ল ‘ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা’। নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সুবিধাৰ বাবে এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমাধান (Class 7 Social Science Chapter 1 Question Answers) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), আৰু সংখ্যাগত বা গাণিতিক সমস্যাৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভূ – পৃষ্ঠৰ সময় গণনা’ নামৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠটিত দ্ৰাঘিমাংশ, স্থানীয় সময়, প্ৰামাণ্য সময়, গ্ৰীনিচ মান সময় (GMT), ভাৰতীয় প্ৰামাণ্য সময় (IST) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তিথি ৰেখা আদি বিষয়ে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। নিকেতনৰ পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ ধাৰণাসমূহ স্পষ্টভাৱে বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভূ-পৃষ্ঠত দ্ৰাঘিমাংশৰ সহায়ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ নিয়ম আৰু গাণিতিক পদ্ধতিসমূহৰ সহজ ব্যাখ্যা।
- স্থানীয় সময় আৰু প্ৰামাণ্য সময়ৰ (Local Time and Standard Time) মাজৰ পাৰ্থক্য আৰু গুৰুত্ব।
- গ্ৰীনিচ মান সময় (GMT) আৰু ভাৰতীয় প্ৰামাণ্য সময়ৰ (IST) সম্পৰ্কে বিশদ তথ্য।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বুজি পাবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Social Science Notes).
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- সময় গণনা সম্পৰ্কীয় গাণিতিক সমস্যাৰ সহজ সমাধান পদ্ধতি।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ বিদ্যালয় পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | SVN New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest SVN syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, সপ্তম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
ভূ-পৃষ্ঠৰ সময় গণনা
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। চমু প্ৰশ্নোত্তৰ
১। মিনিট দ্রাঘিমাৰ পাৰ্থক্যত সময়ৰ পাৰ্থক্য কিমান?
উত্তৰঃ চাৰি চেকেণ্ড।
২। ১° দ্রাঘিমাংশত স্থানীয় সময়ৰ পাৰ্থক্য কিমান?
উত্তৰঃ চাৰি মিনিট।
৩। ইংলেণ্ডৰ মান সময়তকৈ ভাৰতৰ মান সময় কিমান আগবঢ়া?
উত্তৰঃ পাঁচ ঘণ্টা ত্ৰিছ মিনিট আগুৱাই থাকে।
৪। জাপানৰ মান সময়তকৈ ভাৰতৰ মান সময় কিমান পাছপৰা?
উত্তৰঃ তিনি ঘণ্টা ত্ৰিছ মিনিট পিছপৰি থাকে।
৫। গ্রীনউইচৰ মাজেদি যোৱা দ্রাঘিমা ৰেখাডালৰ নাম কি আৰু ইয়াৰ মান কিমান?
উত্তৰঃ মুখ্য বা প্ৰাথমিক দ্রাঘিমা ৰেখা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ জোখ হৈছে ০°।
৬। কোনো এখন ঠাইৰ সময় কেনেকৈ নিৰ্ণয় কৰা হয়?
উত্তৰঃ এখন নিৰ্দিষ্ট ঠাইৰ সময় সেই ঠাইৰ দ্রাঘিমা ৰেখা তথা সূৰ্যৰ অৱস্থিতিৰ ভিত্তিত নিৰূপণ কৰা হয়।
২। বহল প্ৰশ্নোত্তৰ
(ক) অক্ষৰেখা কাক বোলে? অক্ষাংশৰ লগত অক্ষৰেখাৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ দুয়োটা মেৰু (উত্তৰ আৰু দক্ষিণ) সংযোগ কৰা কাল্পনিক দ্রাঘিমা ৰেখাসমূহক লম্বভাৱে ছেদ কৰাকৈ পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ যিসমূহ বৃত্তাকাৰ ৰেখাৰ ধাৰণা কৰা হৈছে, তাক অক্ষৰেখা বুলি কোৱা হয়।
অক্ষাংশ আৰু অক্ষৰেখাৰ মাজত প্ৰভেদ:
কোনো এক নিৰ্দিষ্ট স্থান বিষুব ৰেখাৰ পৰা উত্তৰলৈ বা দক্ষিণলৈ কিমান ডিগ্রী কোণত অৱস্থান কৰিছে, সেই কোণৰ জোখ লোৱা ৰেখাডালেই হ’ল অক্ষৰেখা।
আনহাতে, সেই নিৰ্দিষ্ট স্থানৰ পৰা পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰবিন্দুলৈ টনা সৰলৰেখা আৰু বিষুৱ ৰেখাৰ পৰা কেন্দ্ৰলৈ টনা সৰলৰেখাৰ মাজত সৃষ্টি হোৱা কোণটোৰ জোখেই হৈছে সেই ঠাইখনৰ অক্ষাংশ।
(খ) স্থানীয় সময় কাক বোলে? মান সময়ৰ লগত স্থানীয় সময়ৰ পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰঃ স্থানীয় সময়: একেখন দ্রাঘিমা ৰেখাৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহত সূৰ্যৰ অৱস্থিতিৰ ভিত্তিত যি সময় গণনা কৰা হয়, তাকে স্থানীয় সময় বুলি জনা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে- আমি অৱস্থান কৰা অঞ্চলৰ একেবাৰে ওপৰত সূৰ্য আহি পালে অৰ্থাৎ দিনৰ ১২ বাজিলে, সেই একেডাল দ্রাঘিমা ৰেখা পাৰ হৈ যোৱা সকলোবোৰ অঞ্চলতে দিনৰ ১২ বাজিব।
মান সময়ৰ সৈতে প্ৰভেদ: প্ৰতিখন ৰাষ্ট্ৰই সাধাৰণ সুবিধাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি কোনো এক বিশেষ অঞ্চলৰ স্থানীয় সময়ক সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰখনৰ মান সময় বুলি গ্ৰহণ কৰে। এখন দেশৰ সকলো প্ৰান্তৰ বাবে মান সময় অপৰিৱৰ্তিত থাকে। অৱশ্যে একেখন ৰাষ্ট্ৰৰ অন্তৰ্গত হোৱা সত্ত্বেও ভিন্ন অঞ্চলৰ স্থানীয় সময় ভিন্ন হ’ব পাৰে। ঠিক তেনেদৰে, ভিন ভিন ৰাষ্ট্ৰৰ মান সময়ো পৃথক হয় (যেনে- ইংলেণ্ডৰ মান সময়ৰ তুলনাত ভাৰতৰ মান সময় ৫ ঘণ্টা ৩০ মিনিট আগুৱাই থাকে)। আনহাতে, পৃথক ৰাষ্ট্ৰৰ অন্তৰ্গত হ’লেও একেডাল দ্রাঘিমা ৰেখাত থকা সকলো অঞ্চলৰ স্থানীয় সময় একেই থাকে।
(গ) গ্রীনউইচ মান সময় কাক বোলে? এই সময় কিয় আৰু কেনেদৰে ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ ইংলেণ্ডৰ গ্ৰীনউইচ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা দ্রাঘিমাৰেখাডালৰ জোখ হ’ল ০°, অৰ্থাৎ ইয়েই মূল দ্রাঘিমা ৰেখা। গ্ৰীনউইচৰ স্থানীয় সময়খিনিকে ইংলেণ্ডৰ মান সময় হিচাপে গণ্য কৰা হয়। বিশ্বৰ অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত যোগাযোগ সুচল কৰাৰ উদ্দেশ্যে গ্ৰীনউইচৰ স্থানীয় সময়কে গোটেই বিশ্বৰ মান সময় হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। ইয়াকেই গ্ৰীনউইচ মান সময় বুলি কোৱা হয়।
ব্যৱহাৰ: যিকোনো এটা অঞ্চলৰ স্থানীয় সময় উলিওৱাৰ বাবে নাইবা সময়ৰ ব্যৱধানৰ সৈতে দ্রাঘিমাংশৰ ব্যৱধান নিৰ্ণয় কৰিবলৈ এই সময়ৰ প্ৰয়োগ কৰা হয়।
মূল দ্রাঘিমাৰ (গ্রীনউইচ) পূব দিশত থকা যিকোনো অঞ্চলৰ স্থানীয় সময় গ্রীনউইচৰ মান সময়তকৈ আগত থাকে আৰু পশ্চিম দিশৰ অঞ্চলসমূহৰ সময় পিছপৰি থাকে।
যেতিয়া দুটা অঞ্চল গ্রীনউইচৰ একেটা দিশতে (অৰ্থাৎ দুয়োটা পূবত বা দুয়োটা পশ্চিমত) অৱস্থান কৰে, তেতিয়া সেই অঞ্চল দুটাৰ দ্রাঘিমাংশৰ বিয়োগফলটোৱেই সিহঁতৰ দ্রাঘিমাংশৰ ব্যৱধান নিৰ্ণয় কৰে।
বিপৰীতে, যদি অঞ্চল দুটা গ্রীনউইচৰ দুয়োটা পৃথক দিশত (এটা পূবত, আনটো পশ্চিমত) অৱস্থান কৰে, তেতিয়া অঞ্চল দুটাৰ দ্রাঘিমাংশৰ যোগফলটোৱেই সিহঁতৰ দ্রাঘিমাংশৰ ব্যৱধান প্ৰকাশ কৰিব।
৩। চমুটোকা লিখা
(ক) স্থানীয় সময়:
উত্তৰঃ একেখন দ্রাঘিমা ৰেখাৰ ওপৰত থকা স্থানসমূহৰ বাবে সূৰ্যৰ অৱস্থিতিৰ ভিত্তিত যি সময় গণনা কৰা হয়, তাকে স্থানীয় সময় বুলি জনা যায়। আমি থকা স্থানৰ একেবাৰে ওপৰলৈ যেতিয়া সূৰ্য আহে, অৰ্থাৎ দিনৰ ১২ বাজে, তেতিয়া সেই একেখন দ্রাঘিমা ৰেখাৰ অন্তৰ্গত আটাইবোৰ অঞ্চলতে দুপৰীয়া ১২ বাজিব। এখন ৰাষ্ট্ৰৰ কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ স্থানীয় সময়খিনিকে সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰখনৰ মান সময়ৰূপে গ্ৰহণ কৰা হয়।
(খ) মান সময়:
উত্তৰঃ বিশ্বৰ প্ৰতিখন ৰাষ্ট্ৰই নিজৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ স্থানীয় সময়ক সমগ্ৰ ৰাষ্ট্ৰখনৰ বাবে প্ৰযোজ্য হোৱাকৈ গ্ৰহণ কৰে, যাক দেশখনৰ মান সময় বুলি কোৱা হয়। ভিন্ন অঞ্চলৰ স্থানীয় সময় ভিন ভিন হোৱাৰ ফলত স্থানীয় সময় অনুসৰি কাম-কাজ কৰাত সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, আমাৰ ভাৰতবৰ্ষত এলাহাবাদৰ কাষেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৮২° ৩০’ পূব দ্রাঘিমাৰ স্থানীয় সময়খিনিকে সমগ্ৰ দেশৰ মান সময়ৰূপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। সেইবাবেই আমি অসমৰ পৰা দিল্লীলৈ ভ্ৰমণ কৰিলেও ঘড়ীৰ সময় নতুনকৈ মিলোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই।
(গ) প্রাথমিক দ্রাঘিমা:
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ দুয়োটা মেৰু (উত্তৰ আৰু দক্ষিণ) সংযোগ কৰা কাল্পনিক অৰ্ধবৃত্তাকাৰ দ্রাঘিমা ৰেখাসমূহ ১° অতিক্ৰম কৰি সৰ্বমুঠ ৩৬০ ডাল অঁকা হৈছে। এই ৰেখাসমূহৰ মাজৰ যিডাল ৰেখা লণ্ডনৰ সমীপৰ গ্ৰীনউইচ চহৰৰ মান মন্দিৰৰ ওপৰেৰে যোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে, তাক প্ৰাথমিক বা মূল দ্রাঘিমা ৰেখা হিচাপে মানি লোৱা হৈছে। ০° জোখৰ এই মূল দ্রাঘিমাডালৰ পূব দিশত ১৮০ ডাল ‘পূব দ্রাঘিমা’ আৰু পশ্চিম দিশত ১৮০ ডাল ‘পশ্চিম দ্রাঘিমা’ ৰেখা অৱস্থিত।
(ঘ) বিষুৱ ৰেখা:
উত্তৰঃ পৃথৱীৰ পৃষ্ঠভাগত পূবৰ পৰা পশ্চিমলৈ ধাৰণা কৰা অক্ষৰেখাসমূহৰ আকাৰ একে নহয়; মেৰুৰ দিশলৈ ইহঁত ক্ৰমান্বয়ে সৰু হৈ গৈছে। পৃথিৱীৰ দুয়োটা মেৰুৰ পৰা সমদূৰত্বত অৰ্থাৎ একেবাৰে সোঁমাজত অৱস্থিত ০° অক্ষৰেখাডাল সৰ্বাধিক দীঘল (দৈর্ঘ্য ৪০,০৭৫ কি.মি.)। এই নিৰ্দিষ্ট ৰেখাডালকেই বিষুৱ ৰেখা অথবা নিৰক্ষৰেখা বুলি জনা যায়। ই পৃথিৱীখনক দুটা সমান ভাগত ভাগ কৰিছে— উত্তৰ গোলাৰ্ধ আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধ।
(ঙ) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাৰিখ ৰেখা:
উত্তৰঃ বিশ্বৰ আটাইবোৰ ৰাষ্ট্ৰই দিন আৰু সময় গণনা কৰিবলৈ যিডাল সীমাৰেখাক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে, তাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাৰিখ ৰেখা বুলি কোৱা হয়। আচলতে ১৮০° ‘পূব দ্রাঘিমা’ আৰু ১৮০° ‘পশ্চিম দ্রাঘিমা’ ৰেখাডাল একেখনেই ৰেখা। ইয়াকেই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তাৰিখ ৰেখা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণনৰ ফলত সময় হিচাপ কৰাত উদ্ভৱ হ’ব পৰা সমস্যা নিৰাময়ৰ বাবে, এই ১৮০° দ্রাঘিমাডালৰ ওপৰেৰে কিছুমান স্থানত সামান্য বেঁকাকৈ এডাল ৰেখাৰ ধাৰণা কৰা হৈছে, যাক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সময় ৰেখা অথবা তাৰিখ ৰেখা বুলি জনা যায়।
