সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৪ – আমাৰ পৰিৱেশ – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু অতিৰিক্ত সমাধান | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (Sankardev Sishu Vidya Niketan)
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৪ – আমাৰ পৰিৱেশ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ চতুৰ্থ অধ্যায় হ’ল ‘আমাৰ পৰিৱেশ’। নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সুবিধাৰ বাবে এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমাধান (Class 7 Social Science Chapter 4 Question Answers) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), আৰু খালী ঠাই পূৰণ আদিৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘আমাৰ পৰিৱেশ’ নামৰ এই গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠটিত পৰিৱেশৰ মূল উপাদানসমূহ (জৈৱিক আৰু অজৈৱিক), পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ (Ecosystem), প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশৰ সম্পৰ্ক, পৰিৱেশৰ ভাৰসাম্য বিনষ্ট হোৱাৰ কাৰণ আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ উপাৰ্যসমূহ সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। নিকেতনৰ পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ ধাৰণাসমূহ স্পষ্টভাৱে বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- পৰিৱেশৰ প্ৰধান উপাদানসমূহ (প্ৰাকৃতিক, মানৱনিৰ্মিত আৰু মানৱ পৰিৱেশ) আৰু সিহঁতৰ পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰশীলতা।
- জৈৱিক (Biotic) আৰু অজৈৱিক (Abiotic) উপাদানৰ মাজৰ পাৰ্থক্য।
- পৰিৱেশ প্ৰদূষণৰ কাৰণসমূহ আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থাসমূহ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বুজি পাবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Social Science Notes).
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু জাগৰুকতা সম্পৰ্কীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ সৰল প্ৰস্তুতি।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ বিদ্যালয় পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | SVN New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest SVN syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, সপ্তম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
আমাৰ পৰিৱেশ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। পৰিৱেশ মানে কি বুজা?
উত্তৰঃ আমাৰ চাৰিওফালে থকা গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকটিকে আদি কৰি গোটেই জীৱজগত আৰু উদ্ভিদজগতক সামৰি লোৱা সামগ্ৰিক অৱস্থাটো বা পাৰিপাৰ্শ্বিক অৱস্থাকেই পৰিৱেশ বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
২। পৰিৱেশ কেইপ্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?
উত্তৰঃ পৰিৱেশক প্ৰধানকৈ দুটা শ্ৰেণীত বিভাজন কৰিব পাৰি—
১) প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু
২) মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশ।
৩ । প্রাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশৰ মাজত পাৰ্থক্য কি কি?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশৰ প্ৰধান পাৰ্থক্যবোৰ তলত দিয়া ধৰণৰ—
মাটি, পানী, বায়ু, উদ্ভিদ, জীৱ-জন্তু, পাহাৰ-পৰ্বত, নদ-নদী আদি প্ৰাকৃতিক উপাদানৰ দ্বাৰা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয়। আনহাতে, প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা সম্পদসমূহক মানুহে নিজৰ বুদ্ধি, জ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি খটুৱাই নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সলনি কৰি যি এক নতুন পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে, তাকে মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশ বোলা হয়।
প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ হৈছে এক সম্পূৰ্ণ স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া আৰু ই কাৰো ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নহয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ ভেটিতে গঢ় লয়, অৰ্থাৎ ইয়াৰ অস্তিত্ব প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল।
৪ । ‘পৰিস্থিতিতন্ত্র’ মানে কি বুজা? দুটা পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ পৰিৱেশত থকা সকলো জীৱিত উপাদান, যেনে— গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, অণুজীৱ আৰু ভেঁকুৰ আদিক জৈৱিক উপাংশ বুলি জনা যায়। জীৱন ধাৰণৰ বাবে এই উপাদানবোৰে এটা আনটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, উদ্ভিদে সূৰ্যৰ তাপ আৰু পোহৰৰ পৰা শক্তি লৈ বৃদ্ধি পায়। এই গছ-বন বা ঘাঁহ-পাত ভক্ষণ কৰি হৰিণ, ছাগলী, গৰু আদি তৃণভোজী জীৱবোৰ জীয়াই থাকে। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত বাঘ, সিংহ, শিয়াল আদি মাংসভোজী প্ৰাণীবোৰে এই তৃণভোজী জীৱসমূহক ভক্ষণ কৰে। উদ্ভিদৰ পৰা সূত্ৰপাত ঘটি তৃণভোজী আৰু তাৰ পিছত মাংসভোজী প্ৰাণীলৈ বৈ যোৱা পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰশীলতাৰ এই সমগ্ৰ ব্যৱস্থাটোকেই পৰিস্থিতিতন্ত্ৰ বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
পৰিস্থিতিতন্ত্ৰৰ দুটা উদাহৰণ তলত দিয়া হ’ল—
১) গছৰ পাত → ফৰিং → চৰাই।
২) ঘাঁহ → হৰিণ → বাঘ।
৫ । উৎপাদক, প্রথম উপভোক্তা আৰু দ্বিতীয় উপভোক্তা মানে কি বুজা? উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰঃ যিবোৰ উপাদানে পৰিস্থিতিতন্ত্ৰত নিজৰ আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে, অৰ্থাৎ গছ-গছনি আৰু ঘাঁহ-বনক উৎপাদক বুলি কোৱা হয়। এই উৎপাদকবোৰক খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰি বৰ্তি থকা ফৰিং, হৰিণ আদি জীৱসমূহ হ’ল প্ৰথম উপভোক্তা। আনহাতে, যিবোৰ মাংসভোজী প্ৰাণীয়ে (যেনে— চৰাই, বাঘ) এই প্ৰথম উপভোক্তাবোৰক ভক্ষণ কৰে, সেইবোৰক দ্বিতীয় উপভোক্তা বুলি জনা যায়।
উদাহৰণস্বৰূপে—
উৎপাদক: ঘাঁহ বা গছৰ পাত।
প্রথম উপভোক্তা: হৰিণ, ফৰিং, শহা আদি (যিবোৰে ঘাঁহ বা গছৰ পাত ভক্ষণ কৰে)।
দ্বিতীয় উপভোক্তা: বাঘ, চৰাই, সিংহ আদি (যিবোৰে তৃণভোজী জীৱসমূহক ভক্ষণ কৰে)।
৬ । অজৈবিক উপাংশ মানে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰা জীৱনহীন উপাদানসমূহ, প্ৰধানকৈ মাটি, পানী আৰু বায়ুক সামগ্ৰিকভাৱে অজৈৱিক উপাংশ বুলি কোৱা হয়।
৭ । পৃথিৱীৰ মুখ্য পৰিবেশ অঞ্চলসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ মূল পৰিৱেশ অঞ্চলবোৰ হ’ল— (১) নিৰক্ষীয় অঞ্চল, (২) ক্ৰান্তীয় উষ্ণ মৰুভূমি বা চাহাৰা সদৃশ অঞ্চল, (৩) ক্ৰান্তীয় মৌচুমী অঞ্চল, (৪) ক্ৰান্তীয় তৃণভূমি অঞ্চল, আৰু (৫) তুন্দ্ৰা অঞ্চল।
৮। নিৰক্ষীয় অঞ্চলৰ পৰিৱেশ সম্পর্কে এটি টোকা লিখা।
উত্তৰঃ নিৰক্ষ ৰেখা বা বিষুৱ ৰেখাৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দুয়োফালে ৫ ডিগ্ৰী অক্ষাংশৰ পৰা কোনো কোনো স্থানত ১০ ডিগ্ৰীলৈকে আগুৰি থকা অঞ্চলটোক নিৰক্ষীয় অঞ্চল বুলি কোৱা হয়। গোটেই বছৰ ধৰি সূৰ্যৰ ৰশ্মি পোনপটীয়াভাৱে পৰাৰ ফলত এই অঞ্চলৰ উষ্ণতা সাধাৰণতে ২৬°-২৭° চেলচিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। ইয়াৰ লগতে বাৰ্ষিক বৰষুণৰ গড় পৰিমাণ প্ৰায় ১৭৫-২০০ ছেণ্টিমিটাৰ হয়। ইয়াত ৰবৰ, চন্দন, চেগুন আদি গছেৰে ভৰপূৰ ‘চেলভা’ নামৰ চিৰসেউজ অৰণ্য দেখা পোৱা যায়। পৰিৱেশ সেমেকা আৰু জেকা হোৱা বাবে বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সৰীসৃপ ইয়াৰ প্ৰধান আৱাসী। হাতী, বান্দৰ, চিম্পাঞ্জী আৰু জলহস্তীৰ দৰে বন্যপ্ৰাণীও ইয়াত পোৱা যায়।
অৱশ্যে, নিৰক্ষীয় ওখ ঠাইবোৰত বৰষুণ আৰু উষ্ণতাৰ মাত্ৰা কিছু পৰিমাণে কম হয় আৰু ইকুয়েডৰ অঞ্চলত গোটেই বছৰটোৱেই বসন্ত কালৰ দৰে অনুভৱ হয়। এই অঞ্চলত ‘ছাভানা’ নামৰ তৃণভূমিও অৱস্থিত। জলবায়ু অস্বাস্থ্যকৰ হোৱাৰ হেতুকে দ অঞ্চলবোৰত মানুহৰ বসতি বৰ সেৰেঙা। চুটি-চাপৰ আকৃতিৰ পিগমি লোকসকলৰ উপৰিও কুবু ডায়ান, পাপুৱা আৰু বাকুৱা গাবুন আদিৰ দৰে যাযাবৰী জনজাতিসমূহ এই অঞ্চলৰ বাসিন্দা।
৯। ক্রান্তীয় উচ্চ মৰুভূমি বা চাহাৰীয় অঞ্চলৰ এটি বর্ণনা দিয়া।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধৰ ২০ ডিগ্ৰী অক্ষাংশৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চলবোৰক ক্ৰান্তীয় উষ্ণ মৰুভূমি অঞ্চল হিচাপে জনা যায়। আফ্ৰিকাৰ কালাহাৰি আৰু চাহাৰা; এছিয়াৰ আৰৱ, থৰ, কুৱেইট, ইৰান, পাকিস্তান, আফগানিস্তান; অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিশাল মৰুভূমি; আৰু আমেৰিকাৰ এৰিজনা, কেলিফৰ্ণিয়া, আটাকামা, কল’ৰাডো আদি ঠাই এই অঞ্চলৰ ভিতৰুৱা।
ইয়াৰ জলবায়ু অত্যন্ত শুকান আৰু উষ্ণ। গ্ৰীষ্মকালত ইয়াৰ উষ্ণতা গড়ে ৩৮° চেলচিয়াছ আৰু শীতকালত প্ৰায় ১০° চেলচিয়াছৰ আশেপাশে থাকে। বছৰেকীয়া বৰষুণৰ মাত্ৰা ২৫ ছেণ্টিমিটাৰতকৈ কম হোৱাৰ বাবে খেতি-বাতি কৰাটো বৰ কঠিন। অকল মৰুদ্যানবোৰতহে নাৰিকল, খেজুৰ, কপাহ, জোৱাৰ, মাকৈ আদিৰ খেতি কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ মানুহৰ অন্যতম প্ৰধান জীৱিকা হৈছে পশুপালন।
আৰৱৰ বেদুইন, চাহাৰাৰ তুৱাৰেগ আৰু কালাহাৰিৰ বুশ্বমেন জনজাতিৰ লোকসকলে ঘাইকৈ চিকাৰ আৰু পশুপালন কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে। ঘোঁৰা, ভেড়া, উট আদিৰ লগতে কীট-পতংগ, জেঠী, সাপ আৰু ময়ূৰ আদি প্ৰাণী এই অঞ্চলত সঘনাই দেখা পোৱা যায়।
১০। ক্রান্তীয় মৌচুমী অঞ্চলৰ পৰিৱেশৰ চমুটোকা এটি লিখা।
উত্তৰঃ মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰিত হোৱা ঠাইবোৰক ক্ৰান্তীয় মৌচুমী অঞ্চল বুলি ধৰা হয়। বাংলাদেশ, ভাৰতবৰ্ষ, থাইলেণ্ড, ম্যানমাৰ, কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ উত্তৰ ভাগ আৰু দক্ষিণ চীন আদি ঠাই এই অঞ্চলত পৰে। গ্ৰীষ্মকালত এই অঞ্চলত প্ৰচুৰ বৰষুণ (গড়ে ২০০-২৫০ ছেণ্টিমিটাৰ) আৰু গৰম (গড়ে ২৫°-৩৫° চেলচিয়াছ) হোৱাৰ বিপৰীতে শীতকালত উষ্ণতা ১৫°-২০° চেলচিয়াছলৈ নামি আহে। পৰ্ণপাতী আৰু চিৰসেউজীয়া গছ-গছনিৰ লগতে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ ঘাঁহ-বন ইয়াত গজে। হাতী, সিংহ, বাঘ, বান্দৰ, গঁড়, বনৰীয়া ম’হ, ভালুক, মেথোন আদি বন্যপ্ৰাণী আৰু ৰাজহাঁহ, ঈগল, ম’ৰা, ধনেশ আদি চৰাই এই অৰণ্যৰ মূল সম্পদ। ইয়াৰ উপৰিও সাপ, জেঠী আৰু ঘঁৰিয়াল আদিৰো বসতি দেখা যায়।
প্ৰচুৰ পৰিমাণে বৰষুণ হোৱাৰ বাবে এই অঞ্চলটো খেতি-বাতিৰ বাবে অত্যন্ত অনুকূল। কৃষিকাৰ্যৰ লগতে পশুপালন আৰু উদ্যোগ গঢ়ি তোলাৰ সুচল থকা বাবে অতিজৰে পৰা এই অঞ্চলটো মানৱ সভ্যতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিকাশকেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে।
১১ । ক্রান্তীয় তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলৰ বিষয়ে এটি টোকা লিখা।
উত্তৰঃ ক্ৰান্তীয় তৃণভূমি অঞ্চলসমূহ নিৰক্ষীয় অঞ্চলৰ দুয়োকাষে বিয়পি আছে। আফ্ৰিকাৰ ছুডান, গিনি উপকূল, ব্ৰাজিলৰ উচ্চভূমি, দক্ষিণ আমেৰিকাৰ গিয়েনা আৰু অৰিনকো অৱবাহিকা, লগতে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ উত্তৰ আৰু উত্তৰ-পূব অংশ এই অঞ্চলৰ ভিতৰত পৰে। ইয়াৰ জলবায়ু গৰম আৰু শুকান প্ৰকৃতিৰ। এই তৃণভূমি অঞ্চলক বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়, যেনে— আফ্ৰিকাত ‘ছাভানা’, ব্ৰাজিলত ‘কেম্পাছ’, আৰ্জেণ্টিনাত ‘এলগ্ৰেনহাব’, দক্ষিণ আমেৰিকাত ‘লেন’ আৰু বলিভিয়াত ‘মত’না’। সিংহ, বাঘ, জেব্ৰা, জিৰাফ, গঁড়, হাতী, নীলগাই, হৰিণ আদি বন্যপ্ৰাণী ইয়াৰ প্ৰধান আৱাসী।
পশুপালন আৰু চিকাৰ কৰাই হ’ল এই অঞ্চলৰ লোকসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা নিৰ্বাহৰ পথ। ছাহাৰাৰ হাউছা, পূব আফ্ৰিকাৰ কিৰমিজ, মাছাই আৰু কেনিয়াৰ কিকয়ু আদি জনজাতীয় লোকসকলে চিকাৰ আৰু পশুপালনৰ সমান্তৰালকৈ কৃষি কৰ্মতো নিজকে নিয়োজিত কৰে।
১২ । ‘তুন্দ্ৰা অঞ্চল’ৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ উত্তৰ গোলাৰ্ধৰ ৬৬°৩০’ উত্তৰ অক্ষাংশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৭৫° উত্তৰ অক্ষাংশৰ মাজত অৱস্থিত ভূ-ভাগকেই তুন্দ্ৰা অঞ্চল বুলি কোৱা হয়। ছাইবেৰিয়া, ইউৰেছিয়া আৰু উত্তৰ আমেৰিকা এই অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াত শীতকালৰ প্ৰভাৱ প্ৰায় সাতৰ পৰা আঠ মাহলৈকে বিৰাজ কৰে। অতি কম সময়ৰ বাবে অহা গ্ৰীষ্মকালত ইয়াত কেৱল ছেজ আৰু আন কিছুমান ঘাঁহ গজি উঠে। ভলুকা হৰিণ, বগা শিয়াল, বগা ভালুক, চীল, তিমি মাছ, নোমাল কুকুৰ আৰু সিন্ধুঘোটকৰ দৰে প্ৰাণী এই ঠাইত দেখা পোৱা যায়। লেপছ, এস্কিম’, চেমোয়াড আৰু ফিনছৰ দৰে যাযাবৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে ইয়াত বৰফৰ পৰা সজা ‘ঈগলু’ নামৰ ঘৰত জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। তেওঁলোকে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাবলৈ কুকুৰে টানি নিয়া ‘শ্লেজ’ গাড়ী ব্যৱহাৰ কৰে আৰু চিকাৰ কৰাটোৱেই তেওঁলোকৰ মূল জীৱিকা।
১৩ । ‘বিয়োজন’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ মৰি যোৱা জীৱ-জন্তু আৰু উদ্ভিদৰ দেহ গেলি-পচি শেষত মাটিৰ লগত মিলি যোৱাৰ যি প্ৰক্ৰিয়া, তাকেই বিয়োজন বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
১৪ । মানুহক কিয় ‘সর্বভোজী’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ মানুহে খাদ্য হিচাপে জীৱ-জন্তুৰ মাংস আৰু উদ্ভিদৰ পৰা পোৱা সামগ্ৰী— এই দুয়োবিধকেই গ্ৰহণ কৰে, সেয়েহে মানুহক সৰ্বভোজী প্ৰাণী বুলি কোৱা হয়।
১৫। খালী ঠাই পূৰ কৰা
(ক) পৰিৱেশৰ অন্তৰ্গত প্ৰতিটো কাৰকেই এটা আনটোৰ ওপৰত __________।
উত্তৰঃ নিৰ্ভৰশীল।
(খ) পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বিভিন্ন কাৰকসমূহ __________ বিতৰণ হৈ নাথাকে।
উত্তৰঃ সমভাৱে।
(গ) প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ উপাদানবোৰেই হৈছে মানৱসৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহৰ __________।
উত্তৰঃ মূল উৎস।
(ঘ) ক্ৰান্তীয় তৃণভূমি অঞ্চলসমূহ __________ অঞ্চলৰ দুয়োকাষে অৱস্থিত।
উত্তৰঃ নিৰক্ষীয়।
