Class 11 শিক্ষা অধ্যায় ১ – শিক্ষাৰ ধাৰণা আৰু লক্ষ্য – সমাধানসমূহ | AHSEC (ASSEB) Assamese Medium
এঘাৰোত শ্ৰেণীৰ শিক্ষা অধ্যায় ১ – শিক্ষাৰ ধাৰণা আৰু লক্ষ্যৰ সম্পূৰ্ণ অনুশীলনী সমাধানসমূহ (AHSEC – ASSEB Assamese Medium)
এই অধ্যায়ত শিক্ষাৰ মৌলিক ধাৰণা, তাৰ উৎপত্তি, আৰু শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যৰ বিষয়ে বিস্তৃত আলোচনা কৰা হৈছে। শিক্ষাৰ লক্ষ্য আৰু তাৰ দ্বাৰা ব্যক্তি আৰু সমাজ বিকাশত হোৱা প্ৰভাৱৰ ওপৰতো বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমীত এই অধ্যায়ৰ সৰ্বাঙ্গীন সমাধানসমূহ সাধাৰণ ভাষাত উপলব্ধ।
✅ কি শিকিব:
- শিক্ষাৰ সংজ্ঞা আৰু তাৰ ধাৰণা
- শিক্ষাৰ উদ্দেশ্য আৰু লক্ষ্য
- শিক্ষাৰ সামাজিক আৰু ব্যাক্তিগত প্ৰভাৱ
- শিক্ষাৰ বিভিন্ন প্ৰকৃতি আৰু প্ৰকাৰ
- সমাজ তথা জাতিৰ বিকাশত শিক্ষাৰ ভূমিকা
🎯 অস্পীন একেডেমীৰ সুবিধা:
- AHSEC (ASSEB)ৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ অনুসৰি সম্পূৰ্ণ সমাধান
- অধ্যায় ১ৰ আটাই প্রশ্ন সমূহৰ সহজ আৰু বুজিব পৰা উত্তৰ
- অসমীয়া মাধ্যমৰ শিক্ষাৰ্থীৰ অৰ্থবোধসহ উপকৰণৰ যোগান
- বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰশ্নোত্তৰ (ষ্টেটমেন্ট, আলোচনা, সংক্ষিপ্ত উত্তৰ) সন্নিৱিষ্ট
- শিক্ষাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু ব্যৱহাৰিক দৃষ্টিভংগীৰ ব্যাখ্যা
Class 11 Education (শিক্ষা) | Assamese Medium Chapter-wise Solutions PDF (Latest Syllabus)
Limited Time Offer!
Get complete chapter-wise solutions PDF for Class 11 Education (Assamese Medium) based on the latest AHSEC (ASSEB) syllabus.
Includes detailed answers, important definitions, and key concepts in Assamese.
Ideal for self-study, homework, and exam-focused revision.
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তব
১। “Education” শব্দটোৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ “Education” শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে লেটিন শব্দ “Educare”-ৰ পৰা। এই শব্দটোৰ মূল অৰ্থ হৈছে “লালন-পালন কৰা”, “বিকাশ সাধন কৰা”, “উন্নতি ঘটোৱা”, অথবা “আগবঢ়াই নিয়া” ইত্যাদি।
২। শিক্ষা কি? সংজ্ঞাসহকাৰে ইয়াৰ অর্থ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ শিক্ষা শব্দটো হৈছে এক ব্যাপক আৰু সৰ্বাত্মক ধাৰণা। কিছুসংখ্যক পণ্ডিতে শিক্ষাক বাহ্যিক জগতৰ জ্ঞান আহৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে মত প্ৰকাশ কৰিছে, আনহাতে আন কিছুমানে ইয়াক ব্যক্তিৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তিসমূহৰ বিকাশ ঘটোৱা বুলি অভিমত আগবঢ়াইছে। পুনৰ আন কিছুমানৰ মতে, ই হৈছে পৰিৱেশৰ লগত সুন্দৰভাৱে খাপ খোৱা বা সমাযোজন কৰিব পৰা সামৰ্থ্য। এইদৰে, “শিক্ষা” শব্দটোক লৈ বিভিন্ন চিন্তাবিদে বহু ভিন্ন ধাৰণা দাঙি ধৰিছে।
চক্ৰেটিছৰ মতে, “অসত্য বা ভুলসমূহ দূৰ কৰা আৰু সত্যৰ সন্ধান উলিওৱাই হৈছে শিক্ষা।”
প্লেটোৰ ভাষাত, “শিক্ষা হৈছে উপযুক্ত সময়ত আনন্দ আৰু দুখ (কষ্ট) অনুভৱ কৰিব পৰাৰ ক্ষমতা।”
৩। সংকীর্ণ আৰু ব্যাপক অর্থত শিক্ষা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ ধাৰণাক দুটা মূল দৃষ্টিকোণৰ পৰা আলোচনা কৰিব পাৰি, সেই দুটা হৈছে: সংকীর্ণ দৃষ্টিভংগী আৰু ব্যাপক দৃষ্টিভংগী।
সংকীর্ণ অৰ্থত, শিক্ষা বুলিলে সাধাৰণতে বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয় আদিৰ দৰে আনুষ্ঠানিক শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ পৰা নিৰ্দেশনা বা জ্ঞান আহৰণৰ কাৰ্যকে বুজোৱা হয়। এই ধাৰণা অনুসৰি, এজনে বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰাৰ লগে লগে শিক্ষা আৰম্ভ হয় আৰু আনুষ্ঠানিক পাঠ্যক্ৰমৰ অন্তৰ্গত পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ’লে ইয়াৰ সমাপ্তি ঘটে। ই এক ধৰা-বন্ধা পাঠ্যক্ৰম, নিৰ্দিষ্ট আৰু সু-সংজ্ঞাবদ্ধ উদ্দেশ্য, কঠোৰ অনুশাসন, আৰু সঠিক মূল্যায়ন পদ্ধতিৰে পৰিচালিত হয়। ইয়াত লাভ কৰা শিক্ষাৰ মানদণ্ড সাধাৰণতে শিক্ষাৰ্থীসকলে লাভ কৰা নম্বৰ বা গ্ৰেডৰ দ্বাৰা নিৰূপণ কৰা হয়।
আনহাতে ব্যাপক অৰ্থত, শিক্ষা হৈছে এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ সমগ্ৰ জীৱনকালত আহৰণ কৰা সকলো অভিজ্ঞতাৰ সমষ্টি। ই জীৱনৰ দৰেই বিশাল আৰু ই জন্মৰ লগে লগে আৰম্ভ হৈ মৃত্যুৰ সৈতেহে শেষ হয়। অন্য অৰ্থত, ব্যাপক অৰ্থত “শিক্ষা” ধাৰণাটোৱে এজন মানুহে জন্মৰ পৰা মৃত্যুলৈকে তেওঁৰ জীৱনজোৰা যাত্ৰাত আহৰণ কৰা অভিজ্ঞতা আৰু সামৰ্থ্যসমূহৰ মুঠ যোগফলক সাঙুৰি লয়। যিবোৰ বস্তুই তেওঁৰ দিগন্ত বহল কৰে, অন্তৰ্দৃষ্টি গভীৰ কৰে, মানসিক প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ শুদ্ধ কৰে আৰু চিন্তাধাৰা সক্ৰিয় কৰে, সেই সকলোবোৰ উপাদান ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত।
৪। শিক্ষাৰ দ্বিপক্ষীয় আৰু ত্রিপক্ষীয় প্রক্রিয়া বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কেইজনমান শিক্ষাবিদে শিক্ষাক দ্বিপক্ষীয় প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে গণ্য কৰাৰ বিপৰীতে, আন বহুতো পণ্ডিতে আকৌ ইয়াক ত্ৰিপক্ষীয় প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে ব্যাখ্যা কৰিছে।
শিক্ষাৰ দ্বিপক্ষীয় প্ৰক্ৰিয়াৰ মূল প্ৰৱৰ্তক হৈছে ছাৰ জন আদাম্ছ। তেওঁ তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ “Evolution of Educational Theory” ত দুটা চৰিত্ৰৰ অংশগ্ৰহণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি শিক্ষণক এক দ্বিপক্ষীয় প্ৰক্ৰিয়া বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। এই প্ৰক্ৰিয়াত শিক্ষকসকলে এটা পক্ষক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু আনটো পক্ষ গঠিত হয় শিক্ষাৰ্থীসকলৰ দ্বাৰা। শিক্ষা বা শিকন হৈছে এই দুয়োটা মেৰু বা পক্ষৰ মাজত চলি থকা আন্তঃক্ৰিয়াৰ ফলস্বৰূপ। শিক্ষকৰ ব্যক্তিত্বই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ব্যক্তিত্বক প্ৰভাৱিত কৰে। শিক্ষকে শিক্ষাৰ্থীক প্ৰয়োজনীয় জ্ঞান আৰু নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে। শিক্ষকৰ অবিহনে শিক্ষা প্ৰক্ৰিয়া অসম্পূৰ্ণ, ঠিক সেইদৰে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈ শিক্ষাৰ্থীৰো প্ৰয়োজন। এইদৰে দুয়োটা পক্ষৰ মাজত এক পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক বিদ্যমান থাকে।
আনহাতে ত্ৰিপক্ষীয় প্ৰক্ৰিয়াৰ মূল পৃষ্ঠপোষক হৈছে জন ডিউই। শিক্ষাৰ এই প্ৰক্ৰিয়াৰ তিনিটা প্ৰধান পক্ষ হৈছে: শিক্ষক, শিক্ষাৰ্থী আৰু সমাজ (বা পৰিৱেশ)। এই তিনিওটা পক্ষ পাৰস্পৰিকভাৱে সম্বন্ধযুক্ত। শিক্ষাদান কৰিবলৈ শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন। এই প্ৰক্ৰিয়াটোত আনৰ সহায়ৰ প্ৰয়োজন থকা শিক্ষাৰ্থীও থাকিব লাগে। শিক্ষাৰ্থীসকলে আহৰণ কৰা জ্ঞানে তেওঁলোকৰ আচৰণ, চৰিত্ৰ আদিক প্ৰভাৱান্বিত কৰে আৰু ই সমাজৰ বিকাশত ক্ৰিয়া কৰে। সেইবাবে, শিক্ষাক সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এক অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ আহিলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সমাজখনেই শিক্ষণৰ লক্ষ্য, ইয়াৰ উপাদান আৰু পদ্ধতিসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰিব। এইদৰে শিক্ষা প্ৰক্ৰিয়া সমাজৰ দ্বাৰা বৃহৎ পৰিমাণে প্ৰভাৱিত হয়। অর্থাৎ, শিক্ষকসকলে সমাজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি শিক্ষাৰ্থীসকলৰ ব্যক্তিত্বক পৰিশোধিত কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰে।
৫। শিক্ষাৰ পৰিসৰ মানে কি?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ পৰিসৰক অধ্যয়নৰ আন শাখাসমূহৰ দৰে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট পৰিসীমাৰ মাজত সীমিত কৰি ৰাখিব নোৱাৰি। শিক্ষাই ব্যক্তি এজনৰ শাৰীৰিক, মানসিক, নৈতিক, সামাজিক তথা আধ্যাত্মিক আদিৰ দৰে মানৱ বিকাশৰ প্ৰায় সকলোবোৰ দিশকে সাঙুৰি লয়। অৰ্থাৎ, ই ব্যক্তি এজনৰ সামগ্ৰিক উন্নয়নক সামৰি লয়। জ্ঞান, চৰিত্ৰ, আচৰণ, মনোভংগী, দক্ষতা আদি আহৰণ ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ই হৈছে এক জীৱনজোৰা প্ৰক্ৰিয়া। এইবোৰৰ উপৰিও সামাজিক ৰীতি-নীতি, ভাষা, বিশ্বাস আদিও শিক্ষাৰ পৰিসৰৰ অংশ। আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰু অনৌপচাৰিক শিক্ষা আদিৰ দৰে শিক্ষাৰ বিভিন্ন ধৰণে অধ্যয়নৰ এই শাখাটোৰ মূল উপাদানসমূহ গঠন কৰে।
৬। আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ যি শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ অধীনত বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয় আদিৰ দৰে শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত এক নিৰ্ধাৰিত সময়সীমাৰ ভিতৰত নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়, তাকে আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বুলি কোৱা হয়। কিছুমান সুনিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যৰ ভেটিত এই শিক্ষা পদ্ধতিৰ পৰিকল্পনা কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাত কঠোৰ নীতি-নিয়ম আৰু শৃংখলা বজাই ৰখা হয়। ল’ৰা-ছোৱালীক শিক্ষা প্ৰদানৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সংখ্যক শিক্ষক নিয়োগ কৰা হয়। শিক্ষাৰ্থীসকলক পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত মূল্যায়ন কৰা হয় আৰু পৰীক্ষাৰ পিছত সফল হোৱা প্ৰাৰ্থীসকলক ডিগ্ৰী, ডিপ্লোমা বা প্ৰমাণ-পত্ৰৰে বিভূষিত কৰা হয়। বৰ্তমানৰ শিক্ষা পদ্ধতিসমূহৰ মাজত এই শিক্ষা পদ্ধতিটো সবাতোকৈ বেছি প্ৰচলিত।
৭। অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা বুলিলে কি বুজায়?
উত্তৰঃ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ বাহিৰে অন্যান্য উৎসৰ পৰা জানি-বুজি অথবা নজনাকৈ স্বাভাৱিকভাৱে লাভ কৰা শিক্ষাকে অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা বুলি কোৱা হয়। আমি শ্ৰেণীকোঠাৰ ভিতৰতকৈ শ্ৰেণীকোঠাৰ বাহিৰৰ পৰাহে অধিক শিক্ষা লাভ কৰোঁ। অনানুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ মুখ্য মাধ্যমসমূহ হৈছে পৰিয়াল, গণ-মাধ্যম, ৰাজনৈতিক দল, ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান, সমাজ, সংস্কৃতি ইত্যাদি। শিক্ষাৰ এই ব্যৱস্থাটোত কোনো নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰম, ধৰা-বন্ধা সময়সূচী, নিৰ্দিষ্ট শিক্ষক, অথবা নিৰ্দিষ্ট স্থান আদি নাথাকে। অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা জন্মৰ লগে লগে আৰম্ভ হয় আৰু মৃত্যুৰ সৈতেহে ইয়াৰ সমাপ্তি ঘটে। এজন ব্যক্তিয়ে জীৱনত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো অভিজ্ঞতাই হৈছে তেওঁৰ বাবে শিকনৰ বিষয়। এই শিক্ষাৰ পদ্ধতিত কোনো পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰা নহয় বা কোনো ডিগ্ৰী আৰু প্ৰমাণ-পত্ৰও প্ৰদান কৰা নহয়। ইয়াত ব্যক্তিক সামাজিক সম্বন্ধ স্থাপন আৰু সমাযোজনৰ সফলতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মূল্যায়ন কৰা হয়।
৮। আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ মাজত থকা পার্থক্য তিনিটা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ আনুষ্ঠানিক আৰু অনানুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ মাজত থকা পার্থক্য সমূহ হৈছেঃ
ক্রমিক নং | পাৰ্থক্যৰ ভিত্তি | আনুষ্ঠানিক শিক্ষা | অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা |
|---|---|---|---|
১. | পূর্ব-পৰিকল্পনা | আনুষ্ঠানিক শিক্ষা এক নির্দিষ্ট লক্ষ্য বা উদ্দেশ্যৰ সৈতে পূর্ব-পৰিকল্পিত হয় | অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা পূর্ব-পৰিকল্পিত নহয়। ই আকস্মিক তথা স্বতঃস্ফূর্ত। |
২. | উৎস | আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয় আদিৰ দৰে শৈক্ষিক প্রতিষ্ঠানৰ মাধ্যমেৰে প্রদান কৰা হয় | অনানুষ্ঠানিক শিক্ষা এজন ব্যক্তিয়ে যিকোনো সময়তে যিকোনো স্থানৰ পৰা লাভকৰিব পাৰে। |
৩. | নির্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰম | ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰম থাকে | ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰম নাথাকে |
৪. | সময়সূচী | ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট সময়সূচী থাকে | ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট সময়সূচী নাথাকে। |
৫. | অর্হতাসম্পন্ন শিক্ষক | আনুষ্ঠানিক শিক্ষাত জ্ঞান প্রদান কৰিবলৈ অর্হতাসম্পন্ন আৰু প্রশিক্ষিত শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন | ইয়াত অর্হতাসম্পন্ন অথবা প্রশিক্ষিত শিক্ষকৰ প্ৰয়োজন নহয়। |
৯। অনৌপচাৰিক শিক্ষা কাক বোলে। আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ লগত ইয়াৰ পাৰ্থক্য ক’ত?
উত্তৰঃ বিভিন্ন বৰ্গৰ লোকৰ শৈক্ষিক স্থিতি উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যৰে আনুষ্ঠানিক শিক্ষানুষ্ঠানৰ পৰিধিৰ বাহিৰত যি শিক্ষাদান কৰা হয়, তাকে অনৌপচাৰিক শিক্ষা বুলি কোৱা হয়। এই শিক্ষা ব্যৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু তেওঁলোকৰ পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এক নমনীয় পাঠ্যক্ৰম আৰু সময়সূচীৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ই হৈছে শিক্ষাৰ্থীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক শৈক্ষিক পদ্ধতি, য’ত সময় আৰু প্ৰচেষ্টাৰ অপচয় নকৰাকৈ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে শিক্ষা গ্ৰহণ সৰল আৰু সুলভ কৰি তুলিবলৈ প্ৰতিটো পদক্ষেপ লোৱা হয়। এই শিক্ষা পদ্ধতি বিশেষকৈ যিসকলে পঢ়া আধাতে এৰিছে, আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিবলৈ সুবিধা নোপোৱা বয়োজ্যেষ্ঠ লোক আৰু কৰ্মৰত ব্যক্তিসকলৰ বাবে উপযুক্ত। অনৌপচাৰিক শিক্ষা মুখ্যতঃ মুক্ত বিদ্যালয়, মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়, দূৰৱৰ্তী শিক্ষা প্ৰণালী, যোগাযোগ পাঠ্যক্ৰম, অংশকালীন শিক্ষা আৰু নৈশ বিদ্যালয় আদিৰ যোগেদি আগবঢ়োৱা হয়।
আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰু অনৌপচাৰিক শিক্ষাৰ মাজত থকা পার্থক্যসমূহ হৈছে:
ক্রমিক নং | পার্থক্যৰ ভিত্তি | আনুষ্ঠানিক শিক্ষা | অনৌপচাৰিক শিক্ষা |
|---|---|---|---|
১। | পাঠ্যক্রম | আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ পাঠ্যক্ৰমত নির্দিষ্ট ধাৰণা আৰু অন্তর্বস্তু থাকে। | অনৌপচাৰিক শিক্ষাৰ পাঠ্যক্রম বর্ণাঢ্য আৰু ই শিক্ষার্থীৰ প্রয়োজনসমূহক গুরুত্ব দিয়ে |
২. | পর্যায়কাল | আনুষ্ঠানিক শিক্ষাত নির্দিষ্ট সময়সীমা থাকে | অনৌপচাৰিক শিক্ষা জীবনব্যাপী চলে। ইয়াৰ কোনো নির্ধাৰিত সময়সীমা নাথাকে। |
৩. | শিক্ষাৰ উৎস | আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয়, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অন্যান্য প্রতিষ্ঠান আদিৰ দৰে উৎসৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হয় | অনৌপচাৰিক শিক্ষাৰ উৎসসমূহ হৈছে মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়, যোগাযোগ পাঠ্যক্রম, অংশকালীন শিক্ষা ব্যৱস্থা আদি। |
৪. | বয়সৰ সীমা | আনুষ্ঠানিক শিক্ষাত বয়সৰ সময়সীমা থাকে | অনৌপচাৰিক শিক্ষাত কোনো বয়সৰ সময়সীমা নাথাকে। |
৫. | সম্মানিত কৰাৰ ভিত্তি | ইয়াত পৰীক্ষাৰ ভিত্তিত ডিগ্রী আৰু প্ৰমাণ-পত্র প্রদান কৰা হয়। | ইয়াত মূল্যায়নৰ ভিত্তিত ডিগ্রী আৰু প্রমাণ-পত্র প্রদান কৰা হয়। |
১০। ব্যক্তিকেন্দ্রিক লক্ষ্যৰ গুৰি ধৰোঁতা কোন?
উত্তৰঃ ছাৰ পাৰ্চি নান আছিল ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যৰ মূল ধাৰণাধাৰক বা প্ৰধান সমৰ্থক।
১১। শিক্ষাৰ ব্যক্তিকেন্দ্রিক আৰু সমাজকেন্দ্রিক লক্ষাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যসমূহ হৈছে:
(ক) মানৱীয় গুণাৱলীসমূহৰ সৰ্বোচ্চ বিকাশ সাধন কৰা।
(খ) সামাজিক গুণাৱলীৰ স্ফূৰণ ঘটোৱা।
(গ) ব্যক্তিভেদে থকা পাৰ্থক্যসমূহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি প্ৰতিজন ব্যক্তিক শিক্ষা প্ৰদান কৰা।
(ঘ) শিশুৰ জন্মগত প্ৰতিভাসমূহৰ সঠিক বিকাশ কৰা।
(ঙ) প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ স্বকীয়তা আৰু সত্তাৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা।
(চ) ব্যক্তিৰ সুপ্ত গুণসমূহৰ সুসংগত আৰু ক্ৰমবৰ্ধমান বিকাশ সাধন কৰা।
শিক্ষাৰ সমাজকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যসমূহ হৈছে:
(ক) শিশুক সমাজৰ বাবে যোগ্য আৰু দক্ষ ব্যক্তি হিচাপে গঢ়ি তোলা।
(খ) সামাজিক যোগ্যতা অৰ্জনৰ দ্বাৰা ব্যক্তিৰ মনক সমাজৰ হিতৰ প্ৰতি আগ্ৰহী কৰি তোলা।
(গ) সমাজৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু জটিলতাসমূহৰ প্ৰতি দৃষ্টি ৰাখি শিক্ষা প্ৰদান কৰা।
১২। “শিক্ষাৰ সমাজকেন্দ্রিক আক ব্যক্তিকেন্দ্রিক লক্ষ্য এটা আনটোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী নহয় বৰং পৰিপূৰকহে” কথাফাঁকিৰ তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যই মত পোষণ কৰে যে ব্যক্তি এজনৰ অন্তৰ্নিহিত বৈশিষ্ট্য আৰু সম্ভাৱনাসমূহৰ সৰ্বোত্তম বিকাশ সাধন কৰাটোৱেই হৈছে শিক্ষাৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য। এই ধাৰণা অনুসৰি, ব্যক্তিৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতা আৰু শ্ৰেষ্ঠত্বৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বোচ্চ সামাজিক স্বীকৃতি লাভ কৰাটোৱেই হৈছে ইয়াৰ মুখ্য উদ্দেশ্য। এই ধাৰণাৰ মূল পৃষ্ঠপোষক আছিল ছাৰ পাৰ্চি নান। আনহাতে, শিক্ষাৰ সমাজকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যই দাবী কৰে যে শিক্ষাৰ প্ৰধান লক্ষ্য হৈছে সামাজিক পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰগতি সাধন কৰা। এই ধাৰণা অনুসৰি শিক্ষাই শিশুক সামাজিকভাৱে সমাযোজন কৰাত আৰু কাৰ্যকৰী সামাজিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিব লাগে। জন ডিউই হৈছে এই ধাৰণাৰ প্ৰধান প্ৰবক্তা। এইদৰে, দুয়োটা ধাৰণা আপাত দৃষ্টিত বিপৰীত যেন লাগিলেও, আচলতে দুয়োটাই ইটোৱে সিটোৰ পৰিপূৰক।
ব্যক্তি আৰু সমাজ দুয়োটাই অতি ঘনিষ্ঠভাৱে আন্তঃসম্পৰ্কীয় আৰু ইটোৱে সিটোৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। এটাক আনটোৰ পৰা পৃথক কৰা অসম্ভৱ। ব্যক্তি সমাজৰেই সৃষ্টি আৰু সমাজখন এই ব্যক্তিসকলৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত। সেয়েহে, আমি এই দুয়োটা ধাৰণাক দুটা পৃথক গোট হিচাপে ভাগ কৰিব নোৱাৰোঁ। মানুহ এক সামাজিক প্ৰাণী। মানুহে এখন সমাজ অবিহনে জীয়াই থাকিব নোৱাৰে, আৰু সমাজখনো মানুহ অবিহনে বৰ্তি থাকিব নোৱাৰে। এই কাৰণে, এটাৰ ওপৰত আনটোক অধিক গুৰুত্ব দিয়াটো উচিত নহয়। সমাজৰ বাবে ব্যক্তিৰ প্ৰয়োজন আৰু ব্যক্তিৰ পূৰ্ণাংগ বিকাশৰ বাবে সমাজৰ আৱশ্যক। ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যৰ প্ৰধান সমৰ্থক পাৰ্চি নানেও বিশ্বাস কৰিছিল যে দিয়া-লোৱাৰ এক সামাজিক পৰিস্থিতিৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে, য’ত ব্যক্তিসকলে নিজৰ শ্ৰেষ্ঠতাৰ বিকাশ সাধন কৰিব পাৰে। ঠিক একেদৰে, শিক্ষাৰ সমাজকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যৰ মুখ্য প্ৰবক্তা জন ডিউই-এও শিক্ষাৰ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্যৰ দিশটোক সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ গ্ৰন্থ “Democracy and Education” ত ব্যক্তি স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সামাজিক পৰিৱেশৰ অনুপস্থিতিত স্বকীয়তাৰ কোনো মূল্য নাই আৰু ব্যক্তিত্ব অৰ্থহীন হৈ পৰে। এইদৰে, আমি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পাৰোঁ যে “শিক্ষাৰ ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক লক্ষ্য আৰু সমাজকেন্দ্ৰিক লক্ষ্য এটা আনটোৰ বিৰোধী নহয় বৰং পৰিপূৰকহে”।
১৩। শিক্ষাৰ বৃত্তিমূলক লক্ষ্য কি? সমাজত এই লক্ষ্যক কিয় অগ্রাধিকাৰ দিয়া হয়?
উত্তৰঃ শিক্ষাৰ বৃত্তিমূলক লক্ষ্যৰ অধীনত শিক্ষাৰ্থীসকলক দেশখনৰ বাবে অৰ্থনৈতিকভাৱে উপযোগী নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তোলাটো উৎসাহিত কৰা হয়। অৰ্থনৈতিক দায়িত্ব বহন কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব পৰাকৈ শিক্ষা প্ৰদান কৰা উচিত। ই এটা বৰ্ধনশীল শিশুক স্বাৱলম্বী হ’বলৈ শিকায়। সেয়েহে, শিক্ষাৰ এই লক্ষ্যটোক “জীৱিকা-ভিত্তিক” বা “ব্যৱহাৰিক” লক্ষ্য বুলিও কোৱা হয়। মহাত্মা গান্ধী আছিল এই ধাৰণাৰ প্ৰধান প্ৰবক্তা। তেওঁ ” buniyadi shiksha” (বুনিয়াদী শিক্ষা)-ৰ ধাৰণাৰ পোষকতা কৰিছিল, য’ত শিক্ষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত জোৰ দিয়া হৈছিল। আচলতে বৃত্তিমূলক লক্ষ্য হৈছে শিক্ষাৰ এক অত্যন্ত জৰুৰী লক্ষ্য। ই ব্যক্তি এজনক সমাজৰ এজন উপযোগী আৰু যোগ্য সদস্য হিচাপে গঢ়ি তোলে। ই ব্যক্তি এজনক স্বয়ম্পূৰ্ণ, নিৰ্ভৰযোগ্য, আত্মনিৰ্ভৰশীল আৰু আত্মবিশ্বাসী কৰি তোলে। বৰ্তমান আমাৰ সমাজখনক উৎপাদনক্ষম নাগৰিকৰ প্ৰয়োজন, যিয়ে সামূহিক উন্নতিৰ বাবে অৰিহণা যোগাব পাৰে। বৃত্তিমূলক দক্ষতা আৰু অৰ্থনৈতিক যোগ্যতাৰ বাবে এই শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন। এইদৰে, শিক্ষা অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ মাধ্যম হৈ পৰে। বৰ্তমান সময়ত বহুতো দেশেই নিযুক্তিহীনতা, অত্যধিক জনসংখ্যা, নিম্নমানৰ উদ্যোগিক উন্নয়ন, সম্পদসমূহৰ কম ব্যৱহাৰ আদিৰ দৰে বহুতো অৰ্থনৈতিক প্ৰত্যাহ্বানৰ দ্বাৰা আৱদ্ধ হৈ পৰিছে। এই প্ৰায়বোৰ অৰ্থনৈতিক বিকৃতি বা সমস্যাই উপযুক্ত বৃত্তিমূলক শিক্ষাৰ জৰিয়তে সমাধান কৰিব পৰা যায়। বৃত্তিমুখী শিক্ষাৰ প্ৰচলনে ধনী আৰু দৰিদ্ৰৰ মাজৰ ব্যৱধান কমাব পাৰে, যাৰ ফলত সঠিক মাত্ৰাত অৰ্থনৈতিক সমতা আৰু ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা হ’ব পাৰে। এইটো মন কৰিবলগীয়া যে সীমিত আৰ্থিক সম্পদ থকাৰ পিছতো জাপানৰ দৰে এখন দেশে অৰ্থনৈতিকভাৱে এখন অত্যন্ত উন্নত দেশত পৰিণত হৈছে। কেৱল শিক্ষাৰ বৃত্তিমুখীকৰণৰ বাবেই এইটো সম্ভৱ হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত আমি ক’ব পাৰোঁ যে বৰ্তমান শিক্ষাত বৃত্তিমুখীকৰণৰ যথেষ্ট গুৰুত্ব আছে।
১৪। এখন গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰত শিক্ষাৰ লক্ষ্য কি হোৱা উচিত?
উত্তৰঃ এখন গণতান্ত্রিক ৰাষ্ট্ৰত শিক্ষাৰ লক্ষ্যসমূহ নিম্নলিখিত ধৰণৰ হোৱা উচিত:
(ক) গণতান্ত্রিক নাগৰিকত্বৰ বিকাশ: গণতান্ত্রিক দেশৰ নাগৰিক হিচাপে নিজৰ কৰ্তব্যসমূহ পালন কৰিব পৰাকৈ সকলো শিক্ষাৰ্থীকে প্ৰশিক্ষিত কৰি সেই মৰ্মে প্ৰয়োজনীয় গুণাৱলীৰ অধিকাৰী কৰাটো শিক্ষাৰ লক্ষ্য হোৱা উচিত। সেয়েহে, শিক্ষাৰ্থীসকলে নিজৰ মাজত সামাজিক, নৈতিক আৰু বৌদ্ধিক আদি বহুতো গুণৰ বিকাশ সাধন কৰিব লাগে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে স্পষ্টভাৱে চিন্তা-চৰ্চা কৰা, নতুন ধাৰণা গ্ৰহণ কৰা আৰু সামূহিক জীৱন যাপনৰ কৌশল বিকশিত কৰাৰ লগতে সামাজিক ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা, সহনশীলতা আৰু দেশপ্ৰেমৰ অনুশীলন কৰিব লাগে।
(খ) বৃত্তিমূলক দক্ষতাৰ উন্নয়ন: ইয়াত শিক্ষাই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ উৎপাদনশীলতা বা বৃত্তিগত দক্ষতা বৃদ্ধি কৰাটোত গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব লাগে। ই শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মনত সকলো কাম বা বৃত্তিৰ মৰ্যাদা উপলব্ধি কৰিব পৰাকৈ এক মনোভাৱ সৃষ্টি কৰিবলৈ সক্ষম হ’ব লাগিব, যিয়ে তেওঁলোকক বিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰমৰ পিছত বৃত্তিমূলক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিবলৈও সহায় কৰিব।
(গ) ব্যক্তিত্বৰ পূৰ্ণ বিকাশ: যুৱ নাগৰিকসকলৰ সাহিত্য, কলা আৰু সাংস্কৃতিক আগ্ৰহ বিকশিত কৰাটো শিক্ষাৰ লক্ষ্য হ’ব লাগে। এইটো ব্যক্তি এজনৰ ব্যক্তিত্বৰ সম্পূৰ্ণ বিকাশৰ লগতে আত্মপ্ৰকাশৰ বাবেও অতিশয় প্ৰয়োজনীয়।
(ঘ) নেতৃত্বৰ বাবে শিক্ষা: গণতন্ত্ৰৰ সফল কাৰ্য্যকৰীতাৰ বাবে যুৱচামৰ মাজত নেতৃত্ব প্ৰদানৰ গুণৰ বিকাশ সাধন কৰিব লাগে। শিক্ষাই যুৱচামক দেশৰ সামাজিক, ৰাজনৈতিক, ঔদ্যোগিক আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰসমূহত নেতৃত্ব দিব পৰাকৈ প্ৰশিক্ষিত কৰিব লাগে।
১৫। শিক্ষা আৰু নিম্নলিখিত বিষয়বোৰৰ সম্বন্ধ লিখা।
(ক) শিক্ষা আৰু জীৱবিদ্যা
(গ) শিক্ষা আৰু দর্শন
(৫) শিক্ষা আৰু পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান
(খ) শিক্ষা আৰু সমাজ বিজ্ঞান
(ঘ) শিক্ষা আৰু অর্থনীতি
উত্তৰঃ
(ক) শিক্ষা আৰু জীৱবিদ্যা
শিক্ষা আৰু জীৱবিদ্যা ইটোৱে সিটোৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে সম্পৰ্কযুক্ত, আৰু এই দুয়োটা বিষয়ৰে অধ্যয়নৰ কেইবাটাও উমৈহতীয়া ক্ষেত্ৰ আছে। দুয়োটাই মানুহ আৰু পাৰিপাৰ্শ্বিকতাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।
১। জীৱবিজ্ঞানে ব্যক্তিৰ শাৰীৰিক বিকাশৰ ওপৰত পৰিৱেশ আৰু বংশগতিৰ প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে, আনহাতে শিক্ষাই ব্যক্তিয়ে জ্ঞান আহৰণৰ ক্ষেত্ৰত পৰিৱেশ আৰু বংশগতিৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।
২। শিক্ষাৰ অধ্যয়ন ব্যক্তি এজনৰ শাৰীৰিক, মানসিক আৰু আৱেগিক বিকাশৰ লগত জড়িত; আনহাতে জীৱবিদ্যাৰ অধ্যয়নে মূলতঃ ব্যক্তিৰ শাৰীৰিক বিকাশক সামৰি লয়।
৩। জীৱবিদ্যাই কেৱল জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰে; আনহাতে শিক্ষাই ব্যক্তিৰ ওপৰত প্ৰাকৃতিক আৰু সামাজিক পৰিৱেশ উভয়ৰে প্ৰভাৱ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰে।
৪। জীৱবিদ্যাত অধ্যয়ন কৰা বিষয়বস্তুসমূহত স্নায়ুতন্ত্ৰ, মগজুৰ কাৰ্য্য, জিন, ক্ৰম’জম, হৰম’ন আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। আনহাতে, শিক্ষাই এই বিষয়বস্তুসমূহৰ ক্ষেত্ৰত আমাৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
৫। জীৱবিদ্যাত মানুহৰ খাদ্য বা পথ্য সম্পৰ্কীয় অভ্যাসৰ বিষয়ে বিশদভাৱে অধ্যয়ন কৰা হয়। এই অধ্যয়নে সঠিক পুষ্টিৰ বাবে মানুহে গ্ৰহণ কৰা খাদ্যৰ প্ৰকাৰসমূহক সামৰি লয়। একেদৰে, শিক্ষা বিষয়টোৱেও বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য আৰু সেইবোৰৰ পুষ্টিকৰ মূল্যৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।
(খ) শিক্ষা আৰু সমাজ বিজ্ঞান
শিক্ষা আৰু সমাজ বিজ্ঞান ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। সমাজ বিজ্ঞান হৈছে সমাজৰ এক প্ৰণালীবদ্ধ অধ্যয়ন। ই সামাজিক সম্পৰ্ক, সামাজিক স্তৰীকৰণ, সামাজিক সংহতি, সংস্কৃতি, মানৱ সভ্যতা, সমাজৰ উৎপত্তি আদিৰ দৰে বিষয়বস্তুৰ অধ্যয়ন কৰে। সমাজ বিজ্ঞানৰ পৰিসৰ অতি বিশাল। শিক্ষা আৰু সমাজ বিজ্ঞান অধ্যয়নৰ এই দুয়োটা শাখাৰ মাজত বহুতো উমৈহতীয়া ক্ষেত্ৰ আছে। দুয়োটা শাখাৰেই অধ্যয়নৰ মূল কেন্দ্ৰবিন্দু হৈছে মানৱ আৰু তেওঁলোকৰ বিকাশ তথা সমাজলৈ আগবঢ়োৱা অৱদান। শিক্ষাক সমাজে যথেষ্ট প্ৰভাৱিত কৰে। সমাজে শিক্ষাক ইয়াৰ লক্ষ্য, বিষয়বস্তু, কৰ্মপদ্ধতি, অগ্ৰাধিকাৰ আদি নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত কৰে। একেধৰণে শিক্ষাইয়ো সমাজখনলৈ বহুতো পৰিৱৰ্তন আনে, বিশেষকৈ অৰ্থনীতি, সামাজিক সম্পৰ্ক, খাদ্যাভ্যাস, জীৱিকা আৰু জীৱন ধাৰণৰ প্ৰণালী আদিৰ ক্ষেত্ৰত। অৰ্থাৎ, অধ্যয়নৰ এই দুয়োটা শাখাই পৰস্পৰক প্ৰভাৱিত কৰে।
(গ) শিক্ষা আৰু দৰ্শন
শিক্ষা বিষয়টো দৰ্শনৰ সৈতে নিবিড়ভাৱে জড়িত। দৰ্শন বিষয়টোৱে ব্যক্তি এজনৰ আচৰণক গঢ় দিবলৈ প্ৰযোজ্য নীতি-নিৰ্দেশনা আগবঢ়ায়। দৰ্শনৰ দৰেই শিক্ষা বিষয়টোৰো প্ৰধান লক্ষ্য হৈছে ব্যক্তি এজনৰ আচৰণক উৎকৃষ্ট ৰূপত গঢ় দি বিকাশ সাধন কৰা। দৰ্শনত জীৱনৰ আদৰ্শ, মূল্যবোধ আৰু নীতিসমূহৰ বিষয়ে উপস্থাপন কৰা হয়, যিবোৰ শিক্ষাৰ যোগেদি কাৰ্যক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰা হয়। দৰ্শনে পদ্ধতিসমূহৰ সূত্ৰবদ্ধকৰণ কৰে, আনহাতে শিক্ষাই সেইসমূহক কাৰ্য্যকৰণৰ প্ৰণালী বুজায়। ৰুছোৰ মতে, “শিক্ষা আৰু দৰ্শন হৈছে এটা মুদ্ৰাৰ ইপিঠি-সিপিঠি।” আনহাতে ফিখ্টে (Fichte) কয় যে “দৰ্শনৰ সহায় অবিহনে শিক্ষাৰ কলা অসম্পূৰ্ণ।” দৰ্শনে শিক্ষাক পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুতকৰণ, শিক্ষণ পদ্ধতি আৰু অনুশাসন মানি চলা আদি ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে। শিক্ষাৰ প্ৰতিটো পদ্ধতিয়েই নিজস্ব দৰ্শনেৰে গঠিত। বহুতো শ্ৰেষ্ঠ দাৰ্শনিকক ভাল শিক্ষক বা শিক্ষাবিদ বুলিও কোৱা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে চক্ৰেটিছ, প্লেটো, এৰিষ্ট’টল, ৰুছো, মহাত্মা গান্ধী, ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আদি।
(ঘ) শিক্ষা আৰু অৰ্থনীতি
শিক্ষা আৰু অৰ্থনীতি ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত। কেৱল শিক্ষাইহে দেশ এখনৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰগতি সাধন কৰিব পাৰে। এখন দেশত প্ৰচুৰ পৰিমাণৰ সম্পদ থাকিলেও দেশখন উন্নত নহ’বও পাৰে বা অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ উচ্চ স্তৰত উপনীত নহ’বও পাৰে, যদিহে দেশখনৰ জনসাধাৰণে তাত উপলব্ধ সম্পদসমূহৰ পৰা কেনেদৰে উপযোগিতা লাভ কৰিব লাগে বা এইবোৰ কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে সেয়া নাজানে। শিক্ষাৰ বাবেই এখন দেশ অৰ্থনৈতিকভাৱে চহকী হৈ পৰে। কেৱল শিক্ষাইহে নিযুক্তিহীনতা, অত্যধিক জনসংখ্যা, নিম্ন উদ্যোগিক উৎপাদন, অবিজ্ঞানসন্মত কৃষি, বাণিজ্যিক ঘাটি আদিৰ দৰে আৰ্থিক বিকাৰসমূহ আঁতৰ কৰিব পাৰে। বেংক ব্যৱস্থা, ষ্টক মাৰ্কেট, মুদ্ৰা বিধি আৰু বিনিয়োগ আদিৰ দৰে অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহৰ সুপৰিচালনাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট স্তৰৰ শিক্ষাৰ আৱশ্যক। বৰ্তমান শিক্ষাৰ জৰিয়তে মানৱ সম্পদৰ উন্নয়ন নোহোৱা কোনো ৰাষ্ট্ৰই অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ উচ্চ স্তৰত উপনীত হ’ব নোৱাৰে। শিক্ষাই দেশ এখনৰ অৰ্থনীতিক বৃহৎ পৰিমাণে প্ৰভাৱিত কৰাৰ দৰে, এখন দেশৰ অৰ্থনীতিয়েও দেশখনৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ ওপৰত বৃহৎ পৰিমাণে প্ৰভাৱ পেলায়। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, জাপান, গ্ৰেট ব্ৰিটেইন আদিৰ দৰে আৰ্থিকভাৱে উন্নত দেশবোৰে তেওঁলোকৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আয়ৰ এক বৃহৎ অংশ শিক্ষাৰ উন্নয়নৰ বাবে ব্যয় কৰিবলৈ সক্ষম, যিয়ে তেওঁলোকৰ দেশবোৰত বৃহৎ সম্পদৰ সৃষ্টি কৰিছে। এইদৰে শিক্ষা আৰু অৰ্থনীতি ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত আৰু দুয়োটাৰে উমৈহতীয়া স্বাৰ্থ আছে।
(ঙ) শিক্ষা আৰু পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান
বিভিন্ন উৎসৰ পৰা আহৰণ কৰা তথ্যৰ সংগ্ৰহ, বিশ্লেষণ আৰু সেইবোৰৰ উপস্থাপন বা ব্যাখ্যা কৰাই হৈছে পৰিসংখ্যা বিজ্ঞান। শিক্ষাই পৰিসংখ্যা বিজ্ঞানক তথ্য সংগ্ৰহ কৰাৰ বিভিন্ন পদ্ধতি আৰু সংগৃহীত তথ্যসমূহ বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰে। তথ্য বা পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰা আৰু বিশ্লেষণ কৰা ব্যক্তিৰ বাবে এক নিৰ্দিষ্ট পৰ্যায়ৰ শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন। তদুপৰি, পৰিসংখ্যাগত তথ্যসমূহ সঠিকভাৱে বুজিবলৈও নিৰ্দিষ্ট স্তৰৰ বৌদ্ধিক গুণৰ প্ৰয়োজন, যিবোৰ শিক্ষাৰ দ্বাৰা আহৰণ কৰিব লাগে। আনহাতে, শিক্ষাৰ বহুতো দিশ বুজাবলৈ পৰিসংখ্যাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তথ্যসমূহ বুজাবৰ বাবে পৰিসংখ্যাৰ ব্যৱহাৰ অতি উপযোগী। লেখচিত্ৰ, নক্সা আৰু তালিকা আদিৰ জৰিয়তে শিক্ষা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ তথ্য বুজিব পৰাকৈ স্পষ্ট ধৰণে উপস্থাপন কৰিব পৰা যায়। এইদৰে শিক্ষা আৰু পৰিসংখ্যা উভয়ৰ মাজত পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক বিদ্যমান।
এঘাৰোত শ্ৰেণী শিক্ষা অধ্যায় ১ – সঘনাই সোধা প্ৰশ্ন
Get Free NCERT PDFs
If you want to download free PDFs of any chapter, click the link below and join our WhatsApp group:
