Class 8 Science Chapter 18 বৈদ্যুতিক আধান আৰু বজ্ৰপাত Solutions | Assam Jatiya Bidyalaya
অষ্টম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১৮ – বৈদ্যুতিক আধান আৰু বজ্ৰপাত সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalaya)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ অষ্টাদশ অধ্যায় ‘বৈদ্যুতিক আধান আৰু বজ্ৰপাত’ (Electric Charge and Lightning) শ্ৰেণীটোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি অধ্যায়। আগন্তুক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 18 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘বৈদ্যুতিক আধান আৰু বজ্ৰপাত’ নামৰ এই পাঠটিত স্থিতিবিদ্যুৎ বা বৈদ্যুতিক আধানৰ ধাৰণা, ঘৰ্ষণৰ দ্বাৰা আধানৰ সৃষ্টি, আধানৰ প্ৰকাৰ (ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক আধান) আৰু ইহঁতৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, ইলেক্ট্ৰ’স্কপ বা বিদ্যুৎবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ কাৰ্যপ্ৰণালী, আধানৰ সৰবৰাহ আৰু ভূ-সংযোজন (Earthing), মেঘত আধানৰ সঞ্চয় আৰু বজ্ৰপাতৰ (Lightning) সৃষ্টি, বজ্ৰপাতৰ সময়ত ল’বলগীয়া সাৱধানতা তথা অট্টালিকাক বজ্ৰপাতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা বজ্ৰ নিবাৰক (Lightning Conductor) সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বৈদ্যুতিক আধানৰ উৎপত্তি, আধানৰ প্ৰকাৰ আৰু বজ্ৰপাত সৃষ্টিৰ বিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা।
- শব্দাৰ্থ, ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু পৰীক্ষাত সঘনাই অহা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ।
- বিদ্যুৎবীক্ষণ যন্ত্ৰ (Electroscope) আৰু বজ্ৰ নিবাৰকৰ কাৰ্যপ্ৰণালীৰ সহজ সমাধান।
- বজ্ৰপাতৰ সময়ত ল’বলগীয়া সুৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা আৰু পৰীক্ষাৰ বাবে অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ সংকলন।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা সৰল আৰু মান্য উত্তৰসমূহ।
আমাৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ বিজ্ঞান নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- অধ্যায়টোৰ পৰা পৰীক্ষাত অহা সম্ভাব্য সকলো MCQ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়োৱা হৈছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Science (নতুন বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Assam Jatiya Bidyalaya New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalaya syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
বৈদ্যুতিক আধান আৰু বজ্রপাত
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:
i) ফণি এখন মূৰৰ চুলিত ঘঁহিলে ফণিখনে কি আহৰণ কৰে?
(a) আধান
(b) চুম্বকত্ব
(c) ওজন
(d) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰঃ (a) আধান
ii) প্লাষ্টিকৰ ষ্ট্ৰ’ এডাল পলিথিন এটুকুৰাৰে ঘঁহিলে পলিথিনটুকুৰা—
(a) ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়
(b) ধনাত্মকভাৱে আহিত হয়
(c) আহিত নহয়
(d) এটাও নহয়
উত্তৰঃ (b) ধনাত্মকভাৱে আহিত হয়
iii) কাচৰ দণ্ড এডালক চিল্কৰ কাপোৰেৰে ঘঁহিলে চিল্কৰ কাপোৰটুকুৰা—
(a) ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়
(b) ধনাত্মকভাৱে আহিত হয়
(c) আহিত নহয়
(d) এটাও নহয়
উত্তৰঃ (a) ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়
iv) তলৰ কোনবিধ কণিকা উদাসীন?
(a) প্র’টন
(b) নিউট্রন
(c) ইলেকট্রন
(d) আলফা
উত্তৰঃ (b) নিউট্ৰন
v) ঋণাত্মকভাৱে আহিত বস্তুত কোনবিধ কণিকা বেছিকৈ থাকে?
(a) প্রটন
(b) ইলেকট্রন
(c) নিউট্রন
(d) মিউঅ’ন
উত্তৰঃ (b) ইলেক্ট্ৰন
২. চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(a) আহিত পদাৰ্থৰ সংস্পৰ্শত বিদ্যুৎবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ পাতখিলা কিয় মেল খাই যায়?
উত্তৰঃ বিদ্যুৎবীক্ষণ যন্ত্ৰ এটাৰ একেবাৰে ওপৰৰ ফালে এডাল ধাতৱ দণ্ডৰ সৈতে এখন ধাতুৰ চাকতি লগোৱা থাকে আৰু দণ্ডডালৰ আনটো মূৰে পাতল সোণ বা এলুমিনিয়ামৰ পাত দুখিলা থাকে। যেতিয়া কোনো আহিত বস্তু চাকতিখনৰ সংস্পৰ্শলৈ অনা হয়, তেতিয়া আধানসমূহ দণ্ডডালেৰে গৈ পাত দুখিলাত প্ৰৱেশ কৰে। যিহেতু পাত দুখিলাত একে ধৰণৰ আধান জমা হয়, সিহঁতে পৰস্পৰক বিকৰ্ষণ কৰে আৰু সেইবাবে পাত দুখিলা মেল খাই যায়। আনহাতে, অনাহিত বা উদাসীন বস্তুৰ স্পৰ্শৰ ফলত আধানৰ পৰিবহণ নঘটে বাবে পাত দুখিলাৰ কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়।
(b) মেঘ এটুকুৰা কিদৰে আহিত হয়?
উত্তৰঃ কিউমুল’নিম্বাছ (Cumulonimbus) নামৰ মেঘৰ পৰা ঘাইকৈ বিজুলী আৰু ঢেৰেকণিৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰখৰ ৰ’দৰ ফলত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ পৰা জলীয় বাষ্পৰে পূৰ্ণ গৰম বায়ু প্ৰবল বেগেৰে ওপৰলৈ গৈ এই মেঘৰ গঠন কৰে। মেঘৰ ভিতৰত থকা পানীৰ কণা আৰু বৰফৰ টুকুৰাবোৰৰ মাজত তীব্ৰ ঘূৰ্ণনৰ বাবে সংঘৰ্ষ ঘটে আৰু বৈদ্যুতিক আধানৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে মেঘৰ ওপৰৰ অংশ সাধাৰণতে ধনাত্মক আৰু তলৰ অংশ ঋণাত্মক আধানেৰে আহিত হৈ পৰে।
(c) বিদ্যুৎ-ক্ষৰণ কাক বোলে?
উত্তৰঃ বিপুল পৰিমাণৰ বৈদ্যুতিক আধানসমূহ বায়ু বা আন কোনো মাধ্যমৰ মাজেৰে তীব্ৰ বেগত পাৰ হৈ যোৱা বা জঁপিয়াই যোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোকে বিদ্যুৎ-ক্ষৰণ (Electric discharge) বোলা হয়।
(d) বজ্ৰৰোধক পৰিবাহী দণ্ড কি? ই কিদৰে কাম কৰে?
উত্তৰঃ ওখ অট্টালিকা বা ঘৰসমূহক বজ্ৰপাতৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ যিবিধ বিশেষ আহিলা ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তাকে বজ্ৰৰোধক দণ্ড বোলে। এই দণ্ডডাল সাধাৰণতে তাম বা আন সুপৰিবাহী ধাতুৰে নিৰ্মিত। ইয়াৰ জোঙা কাঁইটৰ দৰে মূৰটো ঘৰৰ একেবাৰে ওপৰত মুকলিকৈ ৰখা হয় আৰু আনটো মূৰ বেৰৰ মাজেৰে নি মাটিৰ বহু তলত তামৰ পাত এখনৰ সৈতে পুতি থোৱা হয়। ঘৰটোত বজ্ৰপাত পৰিলে এই দণ্ডডালে প্ৰচণ্ড বৈদ্যুতিক আধানসমূহ সহজে মাটিলৈ কঢ়িয়াই নিয়ে, যাৰ ফলত ঘৰটোৰ কোনো ধৰণৰ ক্ষতি নহয়।
(e) ঠাণ্ডাৰ দিনত ছুৱেটাৰ খুলিলে আমাৰ চুলিবোৰ থিয় হয় কিয়?
উত্তৰঃ শীতকালত আমি পৰিধান কৰা উণৰ ছুৱেটাৰটো শৰীৰৰ পৰা খুলিবলৈ লওঁতে ই আমাৰ চুলিৰ সৈতে ঘঁহনি খায়। এই ঘঁহনিৰ ফলত আধানৰ আদান-প্ৰদান ঘটে আৰু চুলিবোৰ একে ধৰণৰ আধানেৰে আহিত হয়। আমি জানো যে একে ধৰণৰ আধানে পৰস্পৰক বিকৰ্ষণ কৰে, সেয়েহে এই বিকৰ্ষণ বলৰ প্ৰভাৱতেই আমাৰ চুলিবোৰ থিয় হৈ পৰে।
(f) ঠাণ্ডাৰ দিনত স্থিতি বিদ্যুতৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হোৱা দুটা পৰিঘটনা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ শীতকালত স্থিতি বিদ্যুতৰ প্ৰভাৱত ঘটা দুটা পৰিঘটনা হ’ল—
(ক) গাত পিন্ধি থকা উণৰ ছুৱেটাৰ বা কাপোৰ খুলিলে ঘঁহনিৰ ফলত আধানৰ সৃষ্টি হৈ চুলিবোৰ থিয় হৈ যোৱা।
(খ) প্লাষ্টিকৰ চকীত পিঠি লগাই বহু সময় বহি থকাৰ পাছত চকীখনত হাত লগালে হাতৰ নোমবোৰ থিয় হৈ পৰা বা সামান্য জোকাৰণি অনুভৱ কৰা।
(g) আধান কাক বোলে?
উত্তৰঃ আধান হৈছে পদাৰ্থৰ অন্তৰ্নিহিত এক মৌলিক ধৰ্ম বা বৈশিষ্ট্য। আধানক এবিধ শক্তিৰ ৰূপ বুলিও ক’ব পাৰি, যিয়ে বিভিন্ন বৈদ্যুতিক কাৰ্য আৰু বল সম্পাদন কৰে।
(h) আধান কেই প্ৰকাৰৰ আৰু কি কি?
উত্তৰঃ আধান ঘাইকৈ দুই প্ৰকাৰৰ— ধনাত্মক আধান (+) আৰু ঋণাত্মক আধান (-)।
(i) এটা বেলুন উণৰ কাপোৰেৰে ঘহি আৰু এডাল প্লাষ্টিকৰ ষ্ট্ৰ’ পলিথিনৰে ঘঁহি আহিত কৰা হ’ল। বস্তু দুটাৰ মাজত আকর্ষণ হ’ব নে বিকৰ্ষণ হ’ব। তোমাৰ উত্তৰৰ সপক্ষে যুক্তি দিয়া।
উত্তৰঃ আহিত বেলুন আৰু আহিত ষ্ট্ৰ’ডালৰ মাজত আকৰ্ষণ ঘটিব।
ইয়াৰ যুক্তি হ’ল— উণৰ কাপোৰেৰে ঘঁহা বেলুন আৰু পলিথিনেৰে ঘঁহা ষ্ট্ৰ’ডাল ঘৰ্ষণৰ পাছত বেলেগ বেলেগ বা বিপৰীত প্ৰকৃতিৰ আধানেৰে আহিত হয়। বিজ্ঞানৰ নিয়ম অনুসৰি, বিপৰীতধৰ্মী আধানৰ মাজত সদায় আকৰ্ষণ বল ক্ৰিয়া কৰে, সেয়েহে বস্তুদুটা পৰস্পৰে পৰস্পৰক আকৰ্ষণ কৰিব।
(j) পদার্থ কি কি কণিকাৰে গঠিত?
উত্তৰঃ যিকোনো পদাৰ্থ প্ৰধানকৈ তিনিবিধ উপ-পাৰমাণৱিক কণিকাৰে গঠিত— ইলেক্ট্ৰন (ঋণাত্মক আধানযুক্ত), প্ৰট’ন (ধনাত্মক আধানযুক্ত) আৰু নিউট্ৰন (আধানহীন বা উদাসীন কণিকা)।
(k) উদাসীন পদার্থ মানে কি?
উত্তৰঃ স্বাভাৱিক অৱস্থাত যিবোৰ পদাৰ্থত ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক আধানৰ পৰিমাণ একেবাৰে সমান হৈ থাকে আৰু যাৰ ওপৰত কোনো נטו বৈদ্যুতিক আধান নাথাকে, তেনেবোৰ পদাৰ্থক উদাসীন বা অনাহিত পদাৰ্থ বুলি কোৱা হয়।
(l) বিজুলী-ঢেৰেকণি সৃষ্টি কৰা ডাৱৰৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বিজুলী আৰু ঢেৰেকণিৰ সৃষ্টি কৰিব পৰা বিশেষ ডাৱৰবিধক কিউমুল’নিম্বাছ (Cumulonimbus) বোলা হয়। এই মেঘ পানীৰ ক্ষুদ্ৰ কণা আৰু বৰফৰ টুকুৰাৰে গঠিত।
৩. দীঘল উত্তৰ দিয়া:
(a) আহিত লোৰ টুকুৰা এটা হাতেৰে চুই দিলে কি হ’ব?
উত্তৰঃ আহিত অৱস্থাত থকা লোৰ টুকুৰা এটাত বৈদ্যুতিক আধান নিহিত হৈ থাকে। যিহেতু মানুহৰ শৰীৰ বিদ্যুতৰ সুপৰিবাহী, সেয়েহে আহিত লোৰ টুকুৰাটো আমি হাতেৰে স্পৰ্শ কৰিলে তাৰ আধানসমূহ আমাৰ শৰীৰৰ মাজেৰে ক্ষিপ্ৰতাৰে মাটিলৈ প্ৰৱাহিত হয়। ইয়াৰ ফলত আমি বৈদ্যুতিক জোকাৰণি বা শ্বক (Shock) অনুভৱ কৰিম আৰু লোৰ টুকুৰাটো অনাহিত হৈ পৰিব।
(b) বিজুলী আৰু বজ্রপাত কিদৰে সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ সূৰ্যৰ প্ৰখৰ তাপৰ ফলত জলীয় বাষ্পৰে পূৰ্ণ বায়ু গৰম হৈ প্ৰবল বেগেৰে ওপৰলৈ উঠে আৰু কিউমুল’নিম্বাছ নামৰ ডাৱৰৰ সৃষ্টি কৰে। এই ডাৱৰৰ ভিতৰত ঘটা প্ৰবল আলোড়ণৰ বাবে তাত থকা পানীৰ কণা আৰু বৰফৰ দানাবোৰৰ মাজত তীব্ৰ সংঘৰ্ষ হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে বৈদ্যুতিক আধানৰ সৃষ্টি হৈ ডাৱৰৰ ওপৰৰ অংশ ধনাত্মক আৰু তলৰ অংশ ঋণাত্মক হৈ পৰে।
যেতিয়া মেঘত এই আধানৰ মাত্ৰা বহুত বেছি হয়, তেতিয়া আৱেশ প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ওখ গছ-গছনি বা ঘৰৰ ওপৰতো বিপৰীত আধানৰ সৃষ্টি হয়। এটা সময়ত বেলেগ বেলেগ আধানযুক্ত দুটুকুৰা মেঘৰ মাজত, অথবা মেঘ আৰু পৃথিৱী পৃষ্ঠৰ মাজত তীব্ৰ গতিত আধানৰ বিদ্যুৎ ক্ষৰণ আৰম্ভ হয়। এই বিদ্যুৎ ক্ষৰণৰ ফলতেই পোহৰ (বিজুলী) আৰু প্ৰচণ্ড শব্দৰ (ঢেৰেকণি) উৎপত্তি হয়। মেঘৰ পৰা ওখ গছ বা দালানৰ মাজেৰে মাটিলৈ হোৱা এই বৃহৎ বিদ্যুৎ ক্ষৰণকে বজ্ৰপাত বোলা হয়।
(c) বজ্রপাতৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ল’বলগীয়া চাৰিটা সাৱধানতা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ বজ্ৰপাতৰ সময়ত সুৰক্ষিত হৈ থাকিবলৈ ল’বলগীয়া চাৰিটা প্ৰধান সাৱধানতা হ’ল—
(ক) বিজুলী আৰু ঢেৰেকণিৰ সময়ত মুকলি পথাৰত বা ওখ গছ, বৈদ্যুতিক খুঁটা আদিৰ কাষত আশ্ৰয় ল’ব নালাগে।
(খ) লগে লগে ঘৰৰ ভিতৰলৈ সোমাব লাগে। যদি মটৰ গাড়ীত যাত্ৰা কৰি থকা হয়, তেন্তে বাহিৰলৈ নোলাই গাড়ীৰ খিৰিকী বন্ধ কৰি ভিতৰতে থকাটো নিৰাপদ।
(গ) পুখুৰী, বিল বা নদীত গা ধুব নালাগে বা সাঁতুৰিব নালাগে। ঘৰৰ ভিতৰতো পাইপৰ যোগেদি অহা পানীৰে গা ধোৱাৰ পৰা বিৰত থকা উচিত।
(ঘ) এই সময়ছোৱাত টিভি, কম্পিউটাৰ আদি বৈদ্যুতিক সঁজুলিসমূহৰ বিদ্যুৎ সংযোগ বিছিন্ন কৰি ৰাখিব লাগে, কাৰণ তাঁৰৰ মাজেৰে বজ্ৰপাতৰ আধান আহি বিপদ ঘটাব পাৰে।
(d) বিদ্যুৎবীক্ষণ যন্ত্ৰ এটাৰ ছবি আঁকি অংশবোৰ চিহ্নিত কৰা।
উত্তৰঃ 
(e) কাচৰ দণ্ড এডাল কিদৰে ধনাত্মকভাবে আহিত কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ এডাল কাঁচৰ দণ্ডক চিল্ক বা ৰেচমৰ কাপোৰেৰে ঘঁহিলে ঘৰ্ষণৰ বাবে কাঁচৰ দণ্ডৰ পৰা ইলেক্ট্ৰনসমূহ চিল্কৰ কাপোৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ইলেক্ট্ৰন হেৰুওৱাৰ ফলত কাঁচৰ দণ্ডডালত ধনাত্মক আধানৰ আধিক্য ঘটে আৰু ই ধনাত্মকভাৱে আহিত হৈ পৰে।
(f) দুটা বেলুন উণৰ কাপোৰেৰে ঘঁহি ওচৰা-উচৰিকৈ বাখিলে এটাই আনটোক বিকর্ষণ করে কিয়?
উত্তৰঃ উণৰ কাপোৰেৰে ঘঁহাৰ ফলত দুয়োটা বেলুন একে প্ৰকৃতিৰ আধানেৰে আহিত হয়। আমি জানো যে সমপ্ৰকৃতিৰ আধানৰ মাজত সদায় বিকৰ্ষণ বল ক্ৰিয়া কৰে। সেয়েহে দুয়োটা আহিত বেলুন ওচৰা-উচৰিকৈ ৰাখিলে বিকৰ্ষণ বলৰ প্ৰভাৱত এটাই আনটোক আঁতৰলৈ ঠেলি দিয়ে।
(g) প্লাষ্টিক ষ্ট্র’ এডাল পলিথিনেৰে ঘঁহিলে কোনবিধ পদার্থ কিভাবে আহিত হয় বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ এডাল প্লাষ্টিকৰ ষ্ট্ৰ’ পলিথিনৰে ঘঁহিলে সিহঁতৰ মাজত ইলেক্ট্ৰনৰ আদান-প্ৰদান হয়। ইয়াৰ ফলত পলিথিনে ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰে আৰু ধনাত্মকভাৱে আহিত হয়। আনহাতে, প্লাষ্টিকৰ ষ্ট্ৰ’ডালে সেই অতিৰিক্ত ইলেক্ট্ৰনসমূহ লাভ কৰি ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়।
(h) এবিধ পদার্থ আন এবিধ পদাৰ্থৰে ঘঁহিলে এবিধ পদার্থ অকলে আহিত নহয় কিয়?
উত্তৰঃ দুবিধ বেলেগ বেলেগ পদাৰ্থ ঘঁহিলে কেতিয়াও কেৱল এবিধ পদাৰ্থ অকলশৰীয়াকৈ আহিত হ’ব নোৱাৰে। কাৰণ ঘৰ্ষণৰ সময়ত আচলতে পদাৰ্থ দুবিধৰ মাজত আধানৰহে (ইলেক্ট্ৰনৰ) স্থানান্তৰ ঘটে। এবিধ পদাৰ্থই যিমান পৰিমাণৰ আধান হেৰুৱায়, আনবিধ পদাৰ্থই ঠিক সিমান পৰিমাণৰ আধান গ্ৰহণ কৰে। সেয়ে ঘৰ্ষণৰ ফলত দুয়োবিধ পদাৰ্থই একেলগে আহিত হয় (এটা ধনাত্মক আৰু আনটো ঋণাত্মকভাৱে)।
(i) কিছুমান পদাৰ্থৰ এবিধ আন এবিধেৰে ঘঁহিলে পদার্থ দুবিধ আহিত হৈ পৰে। ইয়াৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ ঘৰ্ষণৰ ফলত পদাৰ্থ দুবিধৰ মাজত তাপশক্তি উৎপন্ন হয় আৰু ইয়াৰ বাবে পৰমাণুৰ বাহিৰৰ কক্ষত থকা ইলেক্ট্ৰনসমূহ এবিধ পদাৰ্থৰ পৰা আনবিধ পদাৰ্থলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ইলেক্ট্ৰন হেৰুওৱা পদাৰ্থবিধ ধনাত্মকভাৱে আৰু ইলেক্ট্ৰন গ্ৰহণ কৰা পদাৰ্থবিধ ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়। অৰ্থাৎ, এই আধানৰ আদান-প্ৰদানৰ ফলতেই পদাৰ্থ দুবিধ আহিত হৈ পৰে।
(j) ঘর্ষণ পদ্ধতিৰে কেৱল এবিধ পদার্থ আহিত কৰিব পাৰিনে? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ ঘৰ্ষণ পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰি কেতিয়াও কেৱল এবিধ পদাৰ্থ আহিত কৰিব নোৱাৰি। ঘৰ্ষণৰ জৰিয়তে আধানৰ সৃষ্টি নহয়, বৰঞ্চ আধানৰ স্থানান্তৰহে হয়। ঘঁহনি খোৱাৰ ফলত এবিধ পদাৰ্থই যিমানখিনি ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰে, সেই একেখিনি ইলেক্ট্ৰনেই আনবিধ পদাৰ্থই গ্ৰহণ কৰে। ফলস্বৰূপে, ইলেক্ট্ৰন ত্যাগ কৰা পদাৰ্থবিধ ধনাত্মকভাৱে আৰু গ্ৰহণ কৰা পদাৰ্থবিধ ঋণাত্মকভাৱে আহিত হয়। অৰ্থাৎ, দুয়োটা বস্তু পৰস্পৰৰ বিপৰীত আধানেৰে একেলগে আহিত হ’বই।
(k) বিজুলী-ঢেৰেকনিৰ সময়ত প্ৰথমতে পোহৰ দেখোঁ আৰু তাৰ পিছতহে শব্দটো শুনো কিয়?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ বুকুত বিজুলী আৰু ঢেৰেকণি প্ৰকৃততে একে সময়তেই আৰু একে ঠাইতে উৎপন্ন হয়। তথাপিও আমি প্ৰথমে বিজুলীৰ পোহৰ দেখা পাওঁ আৰু তাৰ পাছতহে ঢেৰেকণি শুনো। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হ’ল পোহৰ আৰু শব্দৰ গতিবেগৰ বিশাল পাৰ্থক্য। বায়ুৰ মাজেৰে শব্দৰ বেগতকৈ (প্ৰায় ৩৪৩ মিটাৰ/ছেকেণ্ড) পোহৰৰ গতিবেগ (প্ৰায় ৩,০০,০০০ কিলোমিটাৰ/ছেকেণ্ড) বহুগুণে বেছি। সেয়েহে, ઉત્પত্তিস্থলৰ পৰা পোহৰ অতি ক্ষিপ্ৰতাৰে আহি আমাৰ চকুত পৰেহি, কিন্তু শব্দটোৱে আমাৰ কাণলৈ আহিবলৈ কিছু সময় বেছিকৈ লয়।
