Class 8 Science Chapter 8 কোষৰ গঠন আৰু কাৰ্য Solutions | Assam Jatiya Bidyalaya
অষ্টম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ৮ – কোষৰ গঠন আৰু কাৰ্য সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Assam Jatiya Bidyalaya)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ অষ্টম অধ্যায় ‘কোষৰ গঠন আৰু কাৰ্য’ (Cell: Structure and Functions) শ্ৰেণীটোৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি অধ্যায়। আগন্তুক পৰীক্ষাসমূহৰ বাবে নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 8 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘কোষৰ গঠন আৰু কাৰ্য’ নামৰ এই পাঠটিত কোষৰ আৱিষ্কাৰ, কোষৰ আকাৰ, আকৃতি আৰু সংখ্যা, একোষী আৰু বহুকোষী জীৱ, কোষৰ মূল অংগসমূহ (যেনে- কোষমণ্ডল বা কোষপ্ৰাচীৰ, কোষপ্ৰৰস, কোষকেন্দ্ৰ, ৰসধানী, প্লাষ্টিড), প্ৰ’কেৰিয়টিক আৰু ইউকেৰিয়টিক কোষৰ ধাৰণা আৰু উদ্ভিদ কোষ তথা প্ৰাণী কোষৰ গঠন আৰু পাৰ্থক্য সম্পৰ্কে বিশদভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মৌলিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQ সমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- কোষৰ গঠন, বিভিন্ন কোষ অংগানুসমূহৰ কাৰ্য আৰু জীৱদেহৰ মৌলিক একক হিচাপে কোষৰ বিজ্ঞানসন্মত ব্যাখ্যা।
- শব্দাৰ্থ, ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন আৰু পৰীক্ষাত সঘনাই অহা গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ।
- উদ্ভিদ কোষ আৰু প্ৰাণী কোষৰ মাজৰ পাৰ্থক্য আৰু চিত্ৰসহ সৰল সমাধান।
- ক্ৰম’জম, জিন আৰু কোষকেন্দ্ৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কীয় অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ সংকলন।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা সৰল আৰু মান্য উত্তৰসমূহ।
আমাৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ বিজ্ঞান নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- অধ্যায়টোৰ পৰা পৰীক্ষাত অহা সম্ভাব্য সকলো MCQ আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়োৱা হৈছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Science (নতুন বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Assam Jatiya Bidyalaya New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalaya syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
কোষৰ গঠন আৰু কাৰ্য্য
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:
i) কোনটো কোষাংগাণুক ‘শক্তিৰ ভঁৰাল’ বোলা হয়?
(a) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া
(b) গলগি বডি
(c) ৰাইব’জ’ম
(d) লাইছ’জ’ম
উত্তৰঃ (a) মাইট’কণ্ড্ৰিয়া
ii) তলৰ কোনবিধ ৰঞ্জক দ্ৰৱ্য নহয়?
(a) চেফ্ৰানিন
(b) আয়’ডিন
(c) মিথিলিন ব্লু
(d) ইথানল
উত্তৰঃ (d) ইথানল
iii) তলত উল্লেখ কৰা কোনবিধ কোষত কোষকেন্দ্ৰ নাথাকে?
(a) মাংসপেশীৰ কোষ
(b) পেৰামেছিয়াম
(c) স্তন্যপায়ীৰ লোহিত ৰক্তকণিকা
(d) স্নায়ুকোষ
উত্তৰঃ (b) পেৰামেছিয়াম
iv) কোনটো কোষৰ ডিএনএয়ে ক্ৰ’ম’জ’মৰ কাম কৰে?
(a) ভাইৰাছ
(b) বেক্টেৰিয়া
(c) এমিবা
(d) উট চৰাইৰ কণী
উত্তৰঃ (b) বেক্টেৰিয়া
২. খালী ঠাই পূৰ কৰা:
(ক) ৰবাৰ্ট হুক নামৰ বিজ্ঞানীগৰাকীয়ে পোনপ্ৰথমে কুঁহিলা গছৰ বাকলিত কোষ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
(খ) প্ৰকৃত কোষৰ দ্বাৰা গঠিত নোহোৱাৰ বাবে ভাইৰাছসমূহক জীৱৰ শ্ৰেণীভুক্ত কৰা নহয়।
(গ) এক মাইক্ৰ’মিটাৰ = ০.০০১ মিলিমিটাৰ।
(ঘ) গলগি সংঘ নামৰ কোষাংগাণুবিধৰ জৰিয়তে কোষৰ ভিতৰত স্নেহপদাৰ্থ আৰু প্ৰ’টিন সঞ্চয় তথা পৰিবহণৰ কাৰ্য সম্পন্ন হয়।
(ঙ) ৰাইব’জ’মক কোষৰ ভিতৰত প্ৰ’টিন সংশ্লেষণৰ কাৰখানা হিচাপে আখ্যা দিয়া হয়।
(চ) পিতৃ-মাতৃৰ চাৰিত্ৰিক বৈশিষ্ট্যসমূহ কঢ়িয়াই নিয়া ডিএনএৰ নিৰ্দিষ্ট অংশবোৰক জিন বুলি কোৱা হয়।
৩. কোষ কাক বোলে? কোষৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ উদাহৰণসহ লিখা।
উত্তৰঃ জীৱদেহ গঠন কৰা আটাইতকৈ ক্ষুদ্ৰতম এককসমূহকে কোষ বুলি জনা যায়।
কোষক ঘাইকৈ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি। সেয়া হ’ল–
(ক) প্ৰকোষকেন্দ্ৰীয় কোষ আৰু
(খ) সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষ।
যিবোৰ কোষত সুনিৰ্দিষ্ট আৰু সুসংগঠিত কোষকেন্দ্ৰ দেখা নাযায়, তেনে কোষক প্ৰকোষকেন্দ্ৰীয় কোষ বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে— বেক্টেৰিয়া, নীলা-সেউজীয়া শেলাই ইত্যাদি। আনহাতে, যিবোৰ কোষত সুসংগঠিত তথা স্পষ্ট কোষকেন্দ্ৰ থাকে, সেইবোৰক সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষ বোলা হয়। বেক্টেৰিয়াক বাদ দি প্ৰায় সকলোবোৰ প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ কোষ এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।
৪. জীৱকোষ অধ্যয়ন কৰিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা স্লাইড কি কি প্ৰকাৰৰ? প্ৰতিবিধৰ প্ৰস্তুত প্ৰণালী চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ জীৱকোষ নিৰীক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা স্লাইডসমূহক দুটা ভাগত ভগাব পাৰি— অস্থায়ী স্লাইড আৰু স্থায়ী স্লাইড।
তাৎক্ষণিক নিৰীক্ষণ বা অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজনত সাধাৰণতে অস্থায়ী স্লাইড বনোৱা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰথমে এখন চাফা স্লাইডৰ ওপৰত দুটোপালমান বিশুদ্ধ পানী বা গ্লিচাৰিণ লোৱা হয়। তাৰ পিছত তাত নিৰীক্ষণ কৰিবলগীয়া জৈৱিক নমুনা বা কোষৰ সৰু অংশ এটা ৰখা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত, এখন নিচেই সৰু আৰু পাতল স্বচ্ছ কাঁচেৰে ইয়াক সাৱধানতাৰে ঢাকি দিয়া হয়। কোষৰ আভ্যন্তৰীণ গঠন স্পষ্টকৈ দেখিবলৈ প্ৰয়োজন অনুসৰি ৰঞ্জক পদাৰ্থৰো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।
৫. কোষৰ কোষাৱৰণৰ গঠন আৰু কাৰ্য্য বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰত্যেকটো সংকোষকেন্দ্ৰীয় কোষৰ বাহিৰৰ ফালে এখন আৱৰণ থাকে, যাক কোষাৱৰণ বুলি কোৱা হয়। এই আৱৰণখন নিচেই পাতল আৰু ই প্ৰধানকৈ প্ৰ’টিন তথা স্নেহপদাৰ্থৰে গঠিত। কোষাৱৰণখনে এটা কোষক ইয়াৰ দাঁতিকাষৰীয়া কোষসমূহৰ পৰা পৃথক কৰি ৰখাত সহায় কৰে। এই আৱৰণত অসংখ্য সূক্ষ্ম ছিদ্ৰ থাকে, যাৰ মাজেৰে পানী, বিভিন্ন আয়ন আৰু প্ৰয়োজনীয় পদাৰ্থৰ অণুসমূহ কোষৰ ভিতৰলৈ আৰু বাহিৰলৈ চলাচল কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও, ই কোষটোক বাহ্যিক আঘাতৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
৬. তলত দিয়া কোষাংগাণুবোৰৰ গঠন আৰু কাৰ্য্য উল্লেখ কৰা। (মাইট’কণ্ড্ৰিয়া, গলগি সংঘ, ৰাইব’জ’ম, অন্তঃপ্ৰৰসীয় জালিকা)
উত্তৰঃ মাইট’কণ্ড্ৰিয়া (Mitochondria): এই কোষাংগাণুবোৰ দেখিবলৈ দণ্ডৰ দৰে বা উৰহী গুটিৰ আকৃতিৰ। কোষৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শক্তিসমূহ মাইট’কণ্ড্ৰিয়াৰ ভিতৰতে উৎপন্ন হয়। সেয়েহে, এই অংগাণুটোক কোষৰ ‘শক্তিৰ ভঁৰাল’ হিচাপে জনা যায়।
গলগি সংঘ (Golgi bodies): থাল বা মোনাৰ আকৃতিৰ এই কোষাংগাণুবিধ কোষপ্ৰৰসত অৱস্থিত। ইয়াৰ প্ৰধান কাম হ’ল কোষত প্ৰ’টিন আৰু স্নেহপদাৰ্থৰ সঞ্চয় কৰা আৰু বিভিন্ন ঠাইলৈ পৰিবহণ কৰা। তদুপৰি, লাইছ’জ’ম গঠন প্ৰক্ৰিয়াতো ই অংশগ্ৰহণ কৰে।
অন্তঃপ্ৰৰসীয় জালিকা (Endoplasmic reticulum): কোষপ্ৰৰসৰ ভিতৰত নলীকা সদৃশ কিছুমান অংশ জালীৰ দৰে বিয়পি থাকে, যিবোৰক অন্তঃপ্ৰৰসীয় জালিকা বোলে। ইয়াৰ আৱৰণখন কোষকেন্দ্ৰৰ আৱৰণৰ সৈতে লাগি থাকে। প্ৰ’টিন পৰিবহণ কৰাৰ উপৰিও, ই কোষৰ ভিতৰত শৰ্কৰা আৰু স্নেহপদাৰ্থৰ বিপাক কাৰ্যত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে।
ৰাইব’জ’ম (Ribosome): কোষপ্ৰৰসত সিঁচৰতি হৈ থকা অতি ক্ষুদ্ৰ আৰু গোলাকাৰ কণাবোৰেই হ’ল ৰাইব’জ’ম। এইবোৰ ঘাইকৈ আৰ.এন.এ. (RNA) আৰু প্ৰ’টিনৰ দ্বাৰা গঠিত। কোষৰ কাৰণে দৰকাৰী সকলোবোৰ প্ৰ’টিন অণু এই ৰাইব’জ’মতেই সংশ্লেষিত হয়।
৭. কোষকেন্দ্ৰ এটাৰ গঠন আৰু কামৰ চমু বিৱৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ প্ৰায়ভাগ কোষৰ সোঁমাজত অৱস্থিত গোলাকাৰ অংগাণুটোৱেই হ’ল কোষকেন্দ্ৰ, যাক অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়তহে চাব পাৰি। কোষকেন্দ্ৰটো দুখনকৈ আৱৰণেৰে আবৃত হৈ থাকে আৰু ইয়াক কোষকেন্দ্ৰাৱৰণ বুলি জনা যায়। এই আৱৰণখনে কোষকেন্দ্ৰটোক কোষপ্ৰৰসৰ পৰা সুকীয়াকৈ ৰাখে। আৱৰণ দুখনৰ মাজত অসংখ্য সৰু সৰু বিন্ধা থাকে, যাক কোষকেন্দ্ৰীয় ৰন্ধ্ৰ বোলা হয়। ইয়াৰ ভিতৰভাগত থকা অৰ্ধ-জুলীয়া পদাৰ্থখিনিক কোষকেন্দ্ৰ ৰস বোলে। এই কোষকেন্দ্ৰ ৰসত সূতাৰ দৰে কিছুমান অংশই জালী গঠন কৰে, যাক ক্ৰ’মেটিন সূত্ৰ বোলে। এই সূত্ৰসমূহ ডিএনএ (DNA) আৰু প্ৰ’টিনৰ দ্বাৰা গঠিত। যেতিয়া কোষ এটা পূৰঠ হৈ বিভাজনৰ বাবে সাজু হয়, তেতিয়া ক্ৰ’মেটিন সূত্ৰবোৰ ডাঠ হৈ ক্ৰ’ম’জ’ম গঠন কৰে। এই ক্ৰ’ম’জ’মত থকা ডিএনএ-ৰ জৰিয়তে পিতৃ-মাতৃৰ বংশগত চৰিত্ৰসমূহ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ প্ৰৱাহিত হয়। ডিএনএ-ৰ এনে নিৰ্দিষ্ট অংশবোৰকে ‘জিন’ (gene) বুলি কোৱা হয়।
৮. চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(a) বিভিন্ন আকৃতিৰ প্ৰাণীকোষৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ প্ৰাণীৰ দেহত ভিন ভিন আকৃতিৰ কোষ দেখিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, প্ৰাণীৰ ছালৰ কোষসমূহ বহুভুজাকৃতিৰ আৰু চেপেটা হয়। বৃক্ক, ডিম্বাশয় তথা কিছুমান গ্ৰন্থিৰ কোষবোৰ ঘনক আকৃতিৰ হোৱা দেখা যায়। অন্ত্ৰৰ বেৰত থকা কোষবোৰৰ আকৃতি স্তম্ভৰ দৰে। আনহাতে, পেশীকোষবোৰ মাকো আকৃতিৰ বা চুঙাকৃতিৰ হয়। তেজত অৱস্থিত লোহিত ৰক্তকণিকাসমূহ চেপেটা আৰু থাল এখনৰ দৰে। স্নায়ুকোষবোৰ দীঘল আৰু আঁহৰ নিচিনা। তদুপৰি, কণী পৰা প্ৰাণীসমূহৰ প্ৰতিটো কণী একোটা সুকীয়া কোষ, যিবোৰ ডিম্বাকৃতিৰ বা গোলাকাৰ হয়।
(b) আটাইতকৈ ক্ষুদ্ৰ, আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু দীৰ্ঘতম কোষৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ বৰ্তমানলৈকে জনা আটাইতকৈ ক্ষুদ্ৰ কোষটো হৈছে মাইক’প্লাজমা, যাৰ ব্যাস মাত্ৰ ০.১ মাইক্ৰ’মিটাৰ। পৃথিৱীৰ ভিতৰতে বৃহত্তম কোষটো হ’ল উট চৰাইৰ কণী, যাৰ ব্যাস প্ৰায় ১৭০ মিলিমিটাৰ। উদ্ভিদৰ ভিতৰত আটাইতকৈ দীঘল কোষটো হ’ল ‘মেনিলা হেম্প’ নামৰ কলগছ জাতীয় এবিধ উদ্ভিদৰ আঁহ, যাৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১০০ ছেণ্টিমিটাৰ হ’ব পাৰে। ইফালে, প্ৰাণীদেহৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া কোষবিধ হ’ল স্নায়ুকোষ, ই প্ৰায় ১ মিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল হ’ব পাৰে।
(c) স্লাইড আৰু ক’ভাৰ শ্লীপ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ যৌগিক অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ যোগেদি কোষৰ আভ্যন্তৰীণ গঠন নিৰীক্ষণ কৰিবৰ বাবে কোষ বা কোষসমষ্টিৰ যি নমুনা যুগুত কৰা হয়, তাকে স্লাইড বুলি জনা যায়। স্লাইডবোৰ স্থায়ী আৰু অস্থায়ী হিচাপে দুবিধ হ’ব পাৰে। স্লাইড প্ৰস্তুত কৰোঁতে পৰিষ্কাৰ কাঁচৰ স্লাইড এখনত পানী বা গ্লিচাৰিণ দি তাৰ ওপৰত নিৰীক্ষণ কৰিবলগীয়া নমুনাটো ৰখা হয়। তাৰ পিছত নমুনাটোক সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আৰু স্পষ্টকৈ দেখিবলৈ এটুকুৰা অতি পাতল, সৰু আৰু স্বচ্ছ কাঁচৰ দ্বাৰা সাৱধানে ঢাকি দিয়া হয়। এই পাতল স্বচ্ছ কাঁচৰ টুকুৰাটোকেই ক’ভাৰ শ্লীপ বোলা হয়।
(d) উদ্ভিদকোষ প্ৰাণীকোষতকৈ দৃঢ় কিয়?
উত্তৰঃ উদ্ভিদকোষৰ কোষাৱৰণখনৰ বাহিৰৰ ভাগত এখন অতিৰিক্ত আৰু সুদৃঢ় আৱৰণ থাকে, যাক কোষবেৰ বুলি কোৱা হয়। চেলুল’জ নামৰ পদাৰ্থৰে গঠিত এই কোষবেৰখন যথেষ্ট ডাঠ আৰু শক্তিশালী। যিহেতু প্ৰাণীকোষত এনে কোনো কোষবেৰ নাথাকে, সেয়েহে প্ৰাণীকোষৰ তুলনাত উদ্ভিদকোষসমূহ অধিক দৃঢ় আৰু টান হয়।
(e) বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ প্লাষ্টিডবোৰৰ নাম আৰু ইয়াৰ ৰঞ্জক পদাৰ্থৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ প্লাষ্টিড হৈছে একমাত্ৰ উদ্ভিদকোষত পোৱা এবিধ বিশেষ কোষাংগাণু। এইবোৰ সাধাৰণতে ডিম্বাকৃতিৰ বা ঘূৰণীয়া হয় আৰু ইয়াৰ ভিতৰত ৰঞ্জক পদাৰ্থ নিহিত হৈ থাকে। এই ৰঞ্জক পদাৰ্থবোৰে কোষত খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ লগতে আন বহুতো কাৰ্যত সহায় কৰে। প্লাষ্টিড প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ—
হৰিৎকণা (Chloroplast): ইয়াত পত্ৰহৰিৎ বা ক্ল’ৰ’ফিল নামৰ সেউজীয়া ৰঞ্জক পদাৰ্থ থাকে, যিয়ে উদ্ভিদৰ খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ বা সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াত মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।
বৰ্ণকণা (Chromoplast): ইয়াত সেউজীয়াৰ বাহিৰে বাকী আন ৰঙৰ ৰঞ্জক পদাৰ্থ থাকে, যাৰ বাবে ফুল আৰু পকা ফলবোৰ ৰঙীন হয়।
বৰ্ণহীন কণা (Leucoplast): ইয়াত কোনো ধৰণৰ ৰঞ্জক পদাৰ্থ নাথাকে আৰু ই কোষত প্ৰ’টিন, চৰ্বী তথা শৰ্কৰা অণুসমূহ সঞ্চয় কৰি ৰখাত সহায় কৰে।
(f) কোষ বিভাজন বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰতিটো সজীৱ কোষে এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ মূৰত পূৰ্ণতা লাভ কৰে। পূৰ্ণাংগ হোৱাৰ পিছত কোষটোৱে এক বিশেষ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে খণ্ডিত হৈ দুটা নতুন অপত্য কোষৰ জন্ম দিয়ে। এই গোটেই প্ৰক্ৰিয়াটোকে কোষ বিভাজন (Cell division) বুলি কোৱা হয়। কোষ বিভাজনৰ ফলতেই জীৱৰ দেহত কোষৰ সংখ্যা বাঢ়ি যায় আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে দেহৰ বিভিন্ন অংগ-প্ৰত্যংগ গঠন হোৱাৰ লগতে জীৱটোৰ সামগ্ৰিক বৃদ্ধি আৰু বিকাশ সম্ভৱপৰ হয়।
