সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ২ – বিদ্যুৎ, বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | ASSEB Assam (Assamese Medium)

Class 7 Science Chapter 2 বিদ্যুৎ, বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ Solutions | ASSEB Assam | Assamese Medium

সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ২ – বিদ্যুৎ, বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (ASSEB Assam – Assamese Medium)

সপ্তম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ দ্বিতীয় অধ্যায় ‘বিদ্যুৎ, বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ’ পৰীক্ষাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নতুন ASSEB (Assam State School Education Board) পাঠ্যক্ৰম আৰু নৱ্য শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 2 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহুবিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।

‘বিদ্যুৎ, বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ’ নামৰ এই পাঠটিত বিদ্যুতৰ মৌলিক ধাৰণা, বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ বিভিন্ন উপাংশৰ প্ৰতীক, বিদ্যুতৰ তাপীয় ক্ৰিয়া আৰু চুম্বকীয় ক্ৰিয়া (Electromagnet) আদি সুন্দৰভাৱে দাঙি ধৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ প্ৰতিটো ধাৰণা স্পষ্ট হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।

এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:

• বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ বিভিন্ন উপাংশসমূহৰ (যেনে: বেটেৰী, চুইচ, বাল্ব আদি) প্ৰতীক আৰু ব্যৱহাৰৰ বিস্তৃত পৰিচয়।
• বিদ্যুতৰ তাপীয় ক্ৰিয়া আৰু বৈদ্যুতিক ফিউজৰ কাৰ্যপ্ৰণালীৰ সহজ বিশ্লেষণ।
• বিদ্যুতৰ চুম্বকীয় ক্ৰিয়া আৰু বিদ্যুত চুম্বকৰ (Electromagnet) ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে নিৰ্দোষ উত্তৰ।
• ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী (MCQ) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী সমাধান।
• নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ (Additional Questions) সমাধান।

অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:

• শেহতীয়া ASSEB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
• ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
• পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
• পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ আৰু চমু প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।

 SCERT, অসম — সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান

অধ্যায়-2                                                                                   অস্পিন একাডেমী

বিদ্যুৎ বৈদ্যুতিক বৰ্তনী আৰু সেইবোৰৰ উপাংশসমূহ

পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ

(অনুশীলনী)

1. শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূর্ণকৈ পূৰ কৰা।
(i) তলৰ কোনটোৱে ইয়াৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্রবাহ পাৰ হ’বলৈ দিব?
(a) দিয়াচলাই কাঠী
(b) প্লাষ্টিকৰ ফণি
(c) মোহৰা ৰবৰ
(d) লোৰ গজাল
Answer: (d)

(ii) বৈদ্যুতিক বর্তনী এটাৰ সংযোগ বিচ্ছিন্ন কৰিবলৈ বা সম্পূর্ণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আহিলাটোৰ নাম কি?
(a) পৰিবাহী
(b) চুইচ
(c) প্রবাহ
(d) মেৰু
Answer: (b)

(iii) তলৰ কোনটো অন্তৰক?
(a) তাম
(b) পাৰা
(c) কাঁচ
(d) সোণ
Answer: (c)

(iv) বাল্বৰ ফিলামেন্ট তৈয়াৰ কৰিবলৈ কোনটো ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(a) সীহ
(b) সোণ
(c) তাম
(d) টাংষ্টেন
Answer: (d)

(v) বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ চুইচটো ‘অফ’ অৱস্থাত থাকিলে বৰ্তনীটোৰ নাম কি ?
(a) বন্ধ বৰ্তনী
(b) শ্বৰ্ট চাৰ্কিট
(c) মুক্ত বৰ্তনী
(d) এইবোৰৰ এটাও নহয়
Answer: (c)

(vi) বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ চুইচটো ‘অন’ অৱস্থাত থাকিলে বৰ্তনীটোৰ নাম কি ?
(a) শ্বৰ্ট চাৰ্কিট
(b) বন্ধ চাৰ্কিট
(c) মুক্ত বৰ্তনী
(d) এইবোৰৰ এটাও নহয়
Answer: (b)

2. খালী ঠাই পূৰ কৰা ।
(i) দুই বা ততোধিক কোষৰ সংমিশ্ৰণক ________ বুলি কোৱা হয়।
Answer: battery (বেটাৰি)

(ii) আমাৰ শৰীৰটো বিদ্যুতৰ ________।
Answer: conductor (পৰিবাহী)

(iii) বৈদ্যুতিক কোষ এটাত ________ টা টাৰ্মিনেল থাকে।
Answer: two (দুটা)

(iv) বিদ্যুৎ কেবল ________ বৰ্তনী এটাতহে প্রবাহিত হ’ব।
Answer: closed (বন্ধ)

(v) যিবোৰ সামগ্ৰীয়ে বিদ্যুতক সেইবোৰৰ মাজেৰে পাৰ হ’বলৈ দিয়ে সেইবোৰক ________ বোলা হয়।
Answer: conductors (পৰিবাহী)

(vi) যিবোৰ সামগ্ৰীয়ে বিদ্যুতক সেইবোৰৰ মাজেৰে পাৰ হ’বলৈ নিদিয়ে
সেইবোৰক ________ বোলা হয়।
Answer: insulators (অস্তৰক)

(vii) বাল্বৰ কেন্দ্ৰত জিলিকি থাকি পোহৰ দিয়া পাতল
তাঁৰডালক ________ বুলি কোৱা হয়।
Answer: filament (ফিলামেন্ট)

(viii) বৈদ্যুতিক ________ হৈছে এক পথ যাৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্রবাহিত হয়।
Answer: circuit (বর্তনী)

(ix) ________ হৈছে পদার্থ এটা বিদ্যুতৰ
পৰিবাহী নে অপৰিবাহী বা অন্তৰক নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক সঁজুলি।
Answer: tester (টেষ্টাৰ)

3.তলৰ উক্তিৰোৰ সঁচা নে মিছা উল্লেখ কৰা।
(i) বৈদ্যুতিক কোষ এটাত ধাতুৰ টুপীটো হৈছে ধনাত্মক মেৰু।
Answer: True (সঁচা)

(ii) এটা বৰ্তনী চিত্ৰত বৈদ্যুতিক উপাদানৰ বাবে মানক চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
Answer: True (সঁচা)

(iii) বেটাৰিৰ এটা গোটক কোষ বুলি কোৱা হয়।
Answer: False (মিছা)

(iv) অন্তৰকে বিদ্যুৎ প্রবাহ তাৰ মাজেৰে পাৰ হ’বলৈ দিয়ে।
Answer: False (মিছা)

(v) এটা বৈদ্যুতিক বাল্বত এটা টার্মিনেল থাকে।
Answer: False (মিছা)

(vi) যি বৰ্তনীৰ বৈদ্যুতিক প্ৰবাহৰ পথ বিচ্ছিন্ন কৰি ৰখা হয়, সেই বৰ্তনীটোক মুক্ত বৰ্তনী বুলি কোৱা হয়।
Answer: True (সঁচা)

(vii) প্লাষ্টিক হৈছে বিদ্যুতৰ এক ভাল পৰিবাহী।
Answer: False (মিছা)

4. Match the following (তলত দিয়া কথাবোৰ মিলোৱা।

Column-I (স্তম্ভ I)	Column-II (স্তম্ভ II)
(i) বৈদ্যুতিক কোষ	(a) ই হৈছে এক সৰল আহিলা যি বৰ্তনীটো সম্পূৰ্ণ কৰে বা ইয়াক বিচ্ছিন্ন কৰে।
(ii) এটা বৈদ্যুতিক চুইচ	(b) এবিধ আহিলা যি ৰাসায়নিক শক্তিক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।
(iii) বন্ধ বৰ্তনী	(c) পোহৰ নিৰ্গত কৰা বাল্ব এটাত থকা পাতল তাঁৰ।
(iv) ফিলামেণ্ট	(d) বৰ্তনী য’ত বৈদ্যুতিক প্ৰবাহৰ পথ সম্পূৰ্ণ বা বন্ধ।

Answer: (i) – (b), (ii) – (a), (iii) – (d), (iv) – (c)

5. চিত্ৰ 2.21 a আৰু b ত —

(i) যদি S₁ ‘অন’ হৈ থাকে, S₂ ‘অফ’ হৈ থাকে, কোনকেইটা বাল্ব জ্বলিব?

(ii) যদি S1 ‘অফ’ হৈ থাকে, S₂ ‘অন’ হৈ থাকে, কোনকেইটা বাল্ব জ্বলিব?

(iii) যদি S₁ আৰু S₂ দুয়োটা ‘অন’ হৈ থাকে, কোনকেইটা বাল্ব জ্বলিব?

(iv) যদি S₁ আৰু S₂ দুয়োটা ‘অফ’ হৈ থাকে, কোনকেইটা বাল্ব জ্বলিব?

Answer:
(i) দুয়োটা বাল্ব নজ্বলে।
(b) কেৱল L1 বাল্বটোহে জ্বলিব।

(ii) এটা বাল্বও নজ্বলে।
(b)এটা বাল্বও নজ্বলে।

(iii) দুয়োটা বাল্ব একেলগে জ্বলিব।
(b)দুয়োটা বাল্ব একেলগে জ্বলিব।

(iv) কোনো বাল্ব নজ্বলিব।
(b)কোনো বাল্ব নজ্বলিব।

6. ডৈথনে চিত্ৰ 2.22ত দেখুওৱাৰ দৰে বৰ্তনীটো তৈয়াৰ কৰিছে। চুইচটো ‘অন’ ৰখাৰ পাছতো বৈদ্যুতিক চাকিটো জ্বলি নাথাকে। এই ত্রুটিপূর্ণ কাৰ্যপদ্ধতিৰ সম্ভাব্য কাৰণ কি হ’ব পাৰে?
Answer: এই কাম নকৰা বৰ্তনীটোৰ আঁৰৰ কাৰণসমূহ হ’ব পাৰে —)
(i) বৈদ্যুতিক বাল্বটোৰ ফিলামেণ্ট ছিগি যোৱা (ফিউজ হোৱা)।)
(ii) বৰ্তনীটোত ব্যৱহাৰ কৰা তাঁৰসমূহৰ সংযোগ ঢিলা হোৱা।)
(iii) বেটাৰিত থকা কোষকেইটাৰ শক্তি শেষ হৈ যোৱা।)

7. চিত্ৰ 2.23ৰ কোনকেইটাৰ ক্ষেত্ৰত চুইচটো বন্ধ কৰিলে চাকিটো জ্বলি নুঠিব?

Answer: (c)

8. ‘+’ আৰু ‘-‘ চিহ্নৰে সূচিত
নকৰা বেটাৰি এটাৰ দুটা মেৰু চিনাক্ত কৰাৰ পদ্ধতি এটাৰ পৰামৰ্শ দিয়া।
Answer: মেৰু চিনাক্ত কৰিবলৈ, চিহ্ন নথকা বেটাৰিটোৰ দুয়োটা মেৰুত দুডাল সুকীয়া তাঁৰ সংযোগ কৰা। তাৰ পিছত এটা এল.ই.ডি. লোৱা, যাৰ ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক মেৰু আগৰে পৰা জনা থাকে। এডাল তাঁৰৰ আনটো মূৰ এল.ই.ডি.টোৰ ধনাত্মক মেৰুত আৰু আনডাল তাঁৰৰ মূৰটো ঋণাত্মক মেৰুত সংযোগ কৰা। যদি এল.ই.ডি.টো জ্বলি উঠে, তেন্তে এল.ই.ডি.ৰ ধনাত্মক মেৰুৰ সৈতে লাগি থকা বেটাৰিৰ মেৰুটোৱেই হ’ল ধনাত্মক (+) মেৰু, আৰু আনটো হ’ল ঋণাত্মক (-) মেৰু।

9. এটা এল ই ডি জ্বলিৰলৈ শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে থকা দুটা কোষৰ
প্ৰয়োজন। চিত্ৰলেখাই চিত্ৰ 2.24ত দেখুওৱাৰ দৰে বৰ্তনীটো সাজি উলিয়াইছিল। বাল্বটো
জ্বলিবনে? যদি নজ্বলে, সঠিক সংযোগৰ বাবে তাঁৰবোৰ অঁকা।

Answer: নজ্বলে, এই সংযোগত বাল্বটো নজ্বলিব।

10. প্ৰদত্ত বৰ্তনীবোৰত কি ভুল আছে বিচাৰি উলিওৱা। প্ৰতিটো বৰ্তনী কেনেকৈ সংশোধন কৰিব পাৰি তাক দেখুৱাবলৈ সৰল লেবেলযুক্ত নক্সা আঁকা।

Answer: 

প্ৰথম বৰ্তনীটোত কোষসমূহৰ সংযোগ ভুলকৈ কৰা হৈছে; ইয়াত দুয়োটা কোষৰ ধনাত্মক মেৰু একত্ৰিত কৰা হৈছে, য’ত এটাৰ ধনাত্মক আৰু আনটোৰ ঋণাত্মক মেৰু সংযোগ হ’ব লাগিছিল। দ্বিতীয় বৰ্তনীটোত এল.ই.ডি.ৰ সংযোগ ওলোটাকৈ কৰা হৈছে; ঋণাত্মক মেৰুটোক ধনাত্মক মেৰুৰ দৰে সংযোগ কৰা হৈছে।
11. তোমাৰ ঘৰত চুইচ মেৰামতি কৰোঁতে ইলেক্ট্ৰিচিয়ানসকলে কিয় ৰবৰৰ হাতমোজা পিন্ধে?
Answer: চুইচ বা আন বৈদ্যুতিক সঁজুলি মেৰামতি কৰাৰ সময়ত ইলেক্ট্ৰিচিয়ানসকলে ৰবৰৰ হাতমোজা পৰিধান কৰে কাৰণ ৰবৰ এবিধ অতি উত্তম অন্তৰক। ইয়াৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’ব নোৱাৰে। ফলস্বৰূপে, বৈদ্যুতিক তাঁৰৰ পৰা বিদ্যুৎ তেওঁলোকৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে আৰু তেওঁলোক বৈদ্যুতিক শ্বকৰ পৰা ৰক্ষা পৰে।

12. বিদ্যুৎ উপযোগী হোৱা সত্ত্বেও ই বিপদজনকো হ’ব পাৰে, কেনেকৈ? এই বিষয়ে
দলত আলোচনা কৰা।
Answer: বিদ্যুৎ আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত অতিকৈ প্ৰয়োজনীয় যদিও ই গুৰুতৰ বিপদ মাতি আনিব পাৰে, কাৰণ মানুহৰ শৰীৰ বিদ্যুতৰ সুপৰিবাহী। যদি কোনো ব্যক্তিয়ে ঘৰুৱা বৰ্তনীৰ মুকলি তাঁৰ বা বিজুতি ঘটা সঁজুলিত অসাৱধানবশতঃ স্পৰ্শ কৰে, তেন্তে তেওঁৰ শৰীৰৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ তীব্ৰ বেগত প্ৰৱাহিত হ’ব। এনে বৈদ্যুতিক শ্বকৰ ফলত গুৰুতৰভাৱে পুৰিব পাৰে, আঘাতপ্ৰাপ্ত হ’ব পাৰে, আৰু আনকি মানুহৰ তাৎক্ষণিক মৃত্যুও হ’ব পাৰে।

Multiple Choice Questions (MCQs)

1. এটা সৰল বৰ্তনীত তলৰ কোনটো উপাদানে বৈদ্যুতিক শক্তিৰ উৎস হিচাপে কাম কৰে?
(A) চুইচ
(B) বৈদ্যুতিক কোষ
(C) বাল্ব
(D) তাঁৰ
Answer: (B)

2. বন্ধ বৰ্তনীৰ সংজ্ঞা কি?
(A) যি বৰ্তনীত চুইচটো ভাঙি গৈছে
(B)যি বৰ্তনীত কোনো সংযোগকাৰী তাঁৰ নাই
(C)যি বৰ্তনীত প্ৰবাহ পাৰ হ’বলৈ এক নিৰৱচ্ছিন্ন পথ থাকে
(D) শক্তিৰ উৎস নথকা এটা বৰ্তনী
Answer: (C)

3. বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ভিতৰত জ্বলি থকা পাতল তাঁৰডালক কি বোলা হয়?)
(A) মেৰু
(B)পৰিবাহী
(C) ফিলামেণ্ট
(D) অন্তৰক
Answer: (C)

4. তলৰ কোনটো পদাৰ্থ বিদ্যুতৰ সুপৰিবাহী?
(A) কাঠ
(B) ৰবৰ
(C) এলুমিনিয়াম
(D) প্লাষ্টিক
Answer: (C)

5. বৈদ্যুতিক চুইচৰ মূল কাম কি?
(A) বিদ্যুৎ উৎপন্ন কৰা
(B) বিদ্যুৎ খৰচ কৰা
(C) বৰ্তনীটো সংযোগ কৰা বা বিচ্ছিন্ন কৰা
(D) বাল্বটোক ভঙাৰ পৰা ৰক্ষা কৰা
Answer: (C)

6. What does an LED stand for? (LED ৰ সম্পূৰ্ণ নাম কি?
(A) লাইট এনাৰ্জি ডিভাইচ
(B)লাইট এমিটিং ডায়’ড
(C) ল’ এনাৰ্জি ডায়’ড
(D) লং ইলেকট্ৰিকেল ডিভাইচ
Answer: (B)

7. সাধাৰণ বেটাৰি সংযোগত এটা কোষৰ ধনাত্মক মেৰু আনটো কোষৰ কিহৰ লগত সংযোগ হ’ব লাগে?
(A) পৰৱৰ্তী কোষৰ ধনাত্মক মেৰুৰ লগত
(B)পৰৱৰ্তী কোষৰ ঋণাত্মক মেৰুৰ লগত
(C) ধাতৱ আৱৰণৰ লগত
(D) গ্ৰাউণ্ড তাঁৰৰ লগত
Answer: (B)

8. তলৰ কোনটো অন্তৰক নহয়?
(A) কাঁচ
(B) বায়ু
(C) ৰূপ
(D) কাগজ
Answer: (C)

9. সাধাৰণ শুকান কোষৰ ওপৰত থকা ধাতৱ টুপীটোৱে কি সূচায়?
(A) ধনাত্মক মেৰু
(B) ঋণাত্মক মেৰু
(C)নিৰপেক্ষ মেৰু
(D) গ্ৰাউণ্ড মেৰু
Answer: (A)

10. ইলেক্ট্ৰিচিয়ানে টেষ্টাৰ কিহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে?
(A) তাঁৰৰ দৈৰ্ঘ্য জুখিবলৈ
(B) তাঁৰৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ হৈছে নে নাই চাবলৈ
(C) ডাঠ ৰবৰৰ তাঁৰ কাটিবলৈ
(D) চুইচবৰ্ড চাফা কৰিবলৈ
Answer: (B)

11. যদি বাল্বৰ ফিলামেণ্ট ছিগি যায়, তেন্তে বৰ্তনীটোৰ কি হ’ব?
(A)ই এটা শ্বৰ্ট চাৰ্কিট হৈ পৰে
(B) ই বন্ধ বৰ্তনী হৈয়েই থাকে
(C) ই এটা মুক্ত বৰ্তনী হৈ পৰে
(D) বেটাৰিটো বিস্ফোৰিত হয়
Answer: (C)

12. বৈদ্যুতিক তাঁৰ আৱৰি ৰাখিবলৈ সাধাৰণতে কি পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(A)তাম
(B) প্লাষ্টিক
(C)লো
(D) ৰূপ
Answer: (B)

13. সাধাৰণ বৈদ্যুতিক বাল্ব এটাত কেইটা মেৰু থাকে?
(A)এটা
(B) দুটা
(C) তিনিটা
(D) চাৰিটা
Answer: (B)

14. The human body is a: (মানুহৰ শৰীৰটো হ’ল:
(A) বিদ্যুতৰ কুপৰিবাহী
(B) বিদ্যুতৰ সুপৰিবাহী
(C)নিখুঁত অন্তৰক
(D) বিদ্যুতৰ উৎস
Answer: (B)

15. দুটা বা ততোধিক কোষ মূৰে মূৰে লগ লগাই কৰা সজ্জাটোক সঠিকভাৱে কি বোলা হয়?
(A) জেনেৰেটৰ
(B)বেটাৰি
(C) ট্ৰেন্সফৰ্মাৰ
(D) ৰোধক
Answer: (B)

16. বাল্বৰ ফিলামেণ্টৰ বাবে টাংষ্টেন কিয় বাছনি কৰা হয়?
(A)ই বহুত সস্তা
(B) ইয়াৰ গলনাংক বহুত কম
(C) ই উজ্জ্বলভাৱে জ্বলে আৰু ইয়াৰ গলনাংক বেছি
(D) ই এটা অন্তৰক
Answer: (C)

17. যেতিয়া চুইচটো ‘ON’ অৱস্থাত থাকে, বৰ্তনীৰ ব্যৱধানটো:
(A) বাঢ়ি যায়
(B) সংলগ্ন বা বন্ধ হয়
(C) বিচ্ছিন্ন হয়
(D) বায়ুৰে পূৰ্ণ হয়
Answer: (B)

18. সজীৱ তাঁৰ ধৰোঁতে তলৰ কোনটো এক অপৰিহাৰ্য সুৰক্ষা ব্যৱস্থা?
(A) ৰবৰৰ হাতমোজা পিন্ধা
(B)ধাতৱ টুলৰ ওপৰত থিয় হোৱা
(C) ভিজা হাতেৰে ধৰা
(D) ধাতৱ আঙুঠি পিন্ধা
Answer: (A)

19. বৈদ্যুতিক কোষ এটাৰ চেপেটা ধাতৱ ভূমিটো হ’ল:
(A) ধনাত্মক মেৰু
(B) ঋণাত্মক মেৰু
(C) কেন্দ্ৰীয় অংশ
(D) ফিলামেণ্ট সংযোগ
Answer: (B)

20. বৈদ্যুতিক তাঁৰবোৰ বেছিভাগ তামৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় কাৰণ তাম হ’ল:
(A)এবিধ উত্তম বৈদ্যুতিক অন্তৰক
(B) এলুমিনিয়ামতকৈ পাতল
(C) বিদ্যুতৰ এক অতি সুপৰিবাহী পদাৰ্থ
(D) চুম্বকীয়
Answer: (C)

Long Questions with Answers

1. মুক্ত বৰ্তনী আৰু বন্ধ বৰ্তনীৰ মাজৰ মূল পাৰ্থক্য বুজাই লিখা।
Answer: বন্ধ বৰ্তনী হৈছে এক নিৰৱচ্ছিন্ন আৰু সম্পূৰ্ণ পথ, যাৰ মাজেৰে শক্তিৰ উৎসৰ পৰা বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহ নিৰন্তৰভাৱে পাৰ হৈ পুনৰ ঘূৰি আহে, যাৰ ফলত বাল্বৰ দৰে সঁজুলিয়ে কাম কৰিব পাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, মুক্ত বৰ্তনীত সংযোগৰ কোনোবা এঠাইত ব্যৱধান বা ফাট থাকে—যিটো সাধাৰণতে চুইচ ‘OFF’ কৰিলে বা তাঁৰ ছিগি গ’লে হয়—আৰু ইয়াৰ ফলত বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ বন্ধ হৈ যায় আৰু বাল্বটো নজ্বলে।

2. বৈদ্যুতিক কোষ এটাৰ গঠন আৰু কাৰ্য বৰ্ণনা কৰা।
Answer: বৈদ্যুতিক কোষ হৈছে এবিধ সৰু আৰু কঢ়িয়াই নিব পৰা শক্তিৰ উৎস, যিয়ে সঞ্চিত ৰাসায়নিক শক্তিক বৈদ্যুতিক শক্তিলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। গঠনগতভাৱে, এটা সাধাৰণ শুকান কোষৰ ওপৰৰ ফালে এটা ধাতৱ টুপী থাকে যিটো ধনাত্মক মেৰু, আৰু তলৰ ফালে এখন চেপেটা ধাতৱ ফলক থাকে যিটো ঋণাত্মক মেৰু হিচাপে কাম কৰে। যেতিয়া ইয়াক বন্ধ বৰ্তনীত সংযোগ কৰা হয়, ভিতৰত থকা ৰাসায়নিক পদাৰ্থবোৰে বিক্ৰিয়া কৰি তাঁৰৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত কৰে।

3. বৈদ্যুতিক তাঁৰবোৰ সাধাৰণতে তামৰে তৈয়াৰী কিন্তু প্লাষ্টিকৰে আবৃত কিয় কৰা হয়?
Answer: বৈদ্যুতিক তাঁৰৰ ভিতৰৰ অংশটো তামৰে নিৰ্মিত কাৰণ তাম এবিধ অতি সুপৰিবাহী পদাৰ্থ যাৰ ৰোধ ক্ষমতা কম, যাৰ ফলত কম শক্তি ক্ষয় হৈ সহজে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’ব পাৰে। আনহাতে, এইবোৰ প্লাষ্টিকৰে আৱৰি ৰখা হয় কাৰণ প্লাষ্টিক এবিধ শক্তিশালী অন্তৰক; ই বিদ্যুৎ প্ৰৱাহক বাহিৰলৈ ওলোৱাত বাধা দিয়ে, ব্যৱহাৰকাৰীক বৈদ্যুতিক শ্বকৰ পৰা ৰক্ষা কৰে আৰু তাঁৰবোৰ পৰস্পৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে হ’ব পৰা শ্বৰ্ট চাৰ্কিট ৰোধ কৰে।

4. বৈদ্যুতিক বাল্ব এটাত ফিলামেণ্টৰ ভূমিকা কি, আৰু ই ছিগি গ’লে কি হয়?
Answer: ফিলামেণ্ট হৈছে বাল্বৰ ভিতৰত থকা সাধাৰণতে টাংষ্টেন ধাতুৰে নিৰ্মিত এডাল অতি পাতল আৰু পকোৱা তাঁৰ। যেতিয়া ইয়াৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হয়, তেতিয়া ই প্ৰচণ্ডভাৱে গৰম হৈ উঠে আৰু উজ্জ্বলভাৱে জ্বলি পোহৰ দিয়ে। যদি এই সুক্ষ্ম ফিলামেণ্টডাল ছিগি যায় বা গলি যায় (ফিউজ হয়), তেন্তে বৈদ্যুতিক পথটো বিচ্ছিন্ন হৈ যায়, ই এটা মুক্ত বৰ্তনীত পৰিণত হয় আৰু বাল্বটোৱে পোহৰ দিব নোৱাৰা হয়।

5. কোনো এক নিৰ্দিষ্ট পদাৰ্থ বিদ্যুতৰ পৰিবাহী নে অন্তৰক তাক তুমি কেনেকৈ পৰীক্ষা কৰিবা?
Answer: তুমি এটা বেটাৰি, এটা সৰু বাল্ব আৰু কেইডালমান সংযোগকাৰী তাঁৰ ব্যৱহাৰ কৰি এটা সৰল পৰীক্ষণ বৰ্তনী সাজি উলিয়াব পাৰা, য’ত দুডাল তাঁৰৰ মূৰৰ মাজত ব্যৱধান ৰাখিব লাগিব। সেই ব্যৱধানৰ মাজত নিৰ্দিষ্ট পদাৰ্থবিধ সংযোগ কৰি বৰ্তনীটো সম্পূৰ্ণ কৰা। যদি বাল্বটো জ্বলি উঠে, তেন্তে বুজিব লাগিব যে পদাৰ্থবিধে বিদ্যুৎ পাৰ হ’বলৈ দিছে আৰু সি এটা পৰিবাহী; যদি বাল্বটো নজ্বলে, তেন্তে পদাৰ্থবিধ এটা অন্তৰক।

6. ঘৰুৱা পোহৰৰ বৰ্তনীত বৈদ্যুতিক চুইচৰ কাৰ্যপ্ৰণালী বুজাই লিখা।
Answer: বৈদ্যুতিক চুইচে বৰ্তনীটোৰ মাজত এখন নিয়ন্ত্ৰণযোগ্য সাঁকোৰ দৰে কাম কৰে। যেতিয়া চুইচটো ‘ON’ কৰা হয়, তেতিয়া ই তাঁৰৰ মাজৰ ব্যৱধানটো সংযোগ কৰি দিয়ে, যাৰ ফলত অবিৰতভাৱে বিদ্যুৎ বাল্বটোলৈ যায় আৰু পোহৰ দিয়ে। ইয়াক ‘OFF’ অৱস্থালৈ নিয়াৰ অৰ্থ হ’ল সংযোগটো বিচ্ছিন্ন কৰা, যাৰ ফলত বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ বন্ধ হয় আৰু তাঁৰবোৰ হাতেৰে নোখোলাকৈয়ে সুৰক্ষিতভাৱে চাকিটো নুমুৱাই পেলাব পাৰি।

7. ভিজা হাতেৰে বৈদ্যুতিক সঁজুলি চলোৱাটো কিয় বিপদজনক?
Answer: বিশুদ্ধ পানী অন্তৰক যদিও আমাৰ ঘৰৰ টেপৰ পানী বা হাতত থকা জলীয় বাষ্পত দ্ৰৱীভূত লৱণ আৰু অশুদ্ধি থাকে, যিয়ে ইয়াক বিদ্যুতৰ এক সুপৰিবাহী কৰি তোলে। ভিজা হাতেৰে চুইচ বা সঁজুলি চলালে বিদ্যুতে সহজে সঁজুলিটোৰ প্লাষ্টিকৰ আৱৰণ ভেদ কৰি পানীৰ মাজেৰে পোনে পোনে মানুহৰ শৰীৰত প্ৰৱেশ কৰাৰ এটা সুচল পথ পায়, যাৰ ফলত প্ৰাণঘাতী বৈদ্যুতিক শ্বক লগাৰ সম্ভাৱনা থাকে।

8. টৰ্চলাইট এটাত দুটা বা ততোধিক কোষ কেনেদৰে সজাব লাগে যাতে ই সঠিকভাৱে কাম কৰে?
Answer: টৰ্চলাইট এটাই সঠিকভাৱে কাম কৰিবলৈ, তাত একাধিক কোষক শ্ৰেণীবদ্ধভাৱে সজাই এটা বেটাৰি গঠন কৰিব লাগিব। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল কোষবোৰক এটাৰ পিছত এটাকৈ মূৰে মূৰে লগ লগাব লাগিব, য’ত এটা কোষৰ ধনাত্মক মেৰু (ধাতৱ টুপীটো) তাৰ পৰৱৰ্তী কোষটোৰ ঋণাত্মক মেৰুৰ (চেপেটা ভূমিটো) সৈতে ভালদৰে লাগি থাকিব লাগিব, যাতে ভল্টেজৰ একমুখী প্ৰৱাহ সুচাৰুৰূপে চলিব পাৰে।

9. শ্বৰ্ট চাৰ্কিট কি, আৰু ইয়াক কিয় বিপদজনক বুলি গণ্য কৰা হয়?
Answer: শ্বৰ্ট চাৰ্কিট তেতিয়া হয় যেতিয়া মুকলি পৰিবাহী তাঁৰবোৰ (যেনে ধনাত্মক আৰু ঋণাত্মক তাঁৰ) পোনে পোনে পৰস্পৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে, যাৰ ফলত প্ৰায় শূন্য ৰোধ থকা এটা পথৰ সৃষ্টি হয়। ইয়াৰ ফলত মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে বৃহৎ আৰু অনিয়ন্ত্ৰিত পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হয়, যিয়ে অতি দ্ৰুতভাৱে তাঁৰবোৰ গৰম কৰে, প্লাষ্টিকৰ আৱৰণ গলাই পেলায়, শক্তিৰ উৎস নষ্ট কৰে আৰু আনকি ভয়ংকৰ বৈদ্যুতিক জুইৰো সূত্ৰপাত কৰিব পাৰে।

10. বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ চিত্ৰ আঁকোতে মানক চিহ্নসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ গুৰুত্ব আলোচনা কৰা।
Answer: মানক চিহ্নসমূহ হৈছে বৰ্তনী চিত্ৰত বাল্ব বা বেটাৰিৰ প্ৰকৃত ছবি অঁকাৰ পৰিৱৰ্তে ব্যৱহাৰ কৰা সৰ্বজনস্বীকৃত গ্ৰাফিক ৰূপ। এইবোৰে নক্সাখন সৰল কৰে, যাৰ ফলত ইয়াক আঁকিবলৈ দ্ৰুত, পঢ়িবলৈ সহজ আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ ইঞ্জিনিয়াৰ তথা ইলেক্ট্ৰিচিয়ানসকলৰ বাবে বোধগম্য হৈ পৰে, আৰু বৈদ্যুতিক ব্যৱস্থাৰ নিৰ্মাণ বা মেৰামতিৰ সময়ত হ’ব পৰা ভুল বুজাবুজি ৰোধ কৰে।

11. পৰিবাহী আৰু অন্তৰকৰ মাজৰ পাৰ্থক্য লিখা, আৰু প্ৰতিটোৰে দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
Answer: পৰিবাহী হৈছে এনেবোৰ পদাৰ্থ যাৰ আণৱিক গঠনত ঋণাত্মক আধানযুক্ত ইলেকট্ৰনবোৰে মুক্তভাৱে চলাচল কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত ইয়াৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ সহজে পাৰ হ’ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে তাম আৰু লো। আনহাতে, অন্তৰক পদাৰ্থবোৰত ইলেকট্ৰনবোৰ টানকৈ আৱদ্ধ হৈ থাকে আৰু চলাচলত বাধা দিয়ে, যাৰ ফলত ইহঁতে বিদ্যুতৰ প্ৰৱাহ বন্ধ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে ৰবৰ আৰু কাঁচ।

12. বেটাৰি, চুইচ আৰু LED থকা এটা সৰল বৰ্তনীৰ সংযোগ সঠিক হোৱাৰ পিছতো যদি LED টো নজ্বলে, তেন্তে ইয়াৰ তিনিটা সাম্ভাব্য কাৰণ উল্লেখ কৰা।
Answer: যদি সংযোগসমূহ সঠিক হৈয়ো LED টো জ্বলি নুঠে, তেন্তে ইয়াৰ আঁৰত তিনিটা মুখ্য কাৰণ থাকিব পাৰে: প্ৰথমতে, বেটাৰিবোৰৰ শক্তি শেষ হৈ গৈছে বা সম্পূৰ্ণৰূপে ডিচচাৰ্জ হৈছে। দ্বিতীয়তে, LED টো নিজেই বেয়া বা ফিউজ হৈ থাকিব পাৰে। তৃতীয়তে, মেৰু বা চুইচৰ সংযোগস্থানবোৰ অতি ঢিলা হ’ব পাৰে, যাৰ ফলত বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিৰৱচ্ছিন্ন সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠা নাই।

13. চুইচৰ অৱস্থানে বিদ্যুৎৰ অবিৰত প্ৰৱাহক কেনেদৰে প্ৰভাৱিত কৰে?
Answer: চুইচৰ অৱস্থানে পৰিবাহী পথটোৰ ভৌতিক নিৰৱচ্ছিন্নতা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ‘ON’ অৱস্থাত, চুইচৰ ভিতৰৰ ধাতৱ অংশবোৰ লগ লাগে আৰু ব্যৱধানটো দূৰ কৰে, যাৰ ফলত বিদ্যুৎ বাধাহীনভাৱে প্ৰৱাহিত হ’ব পাৰে। ‘OFF’ অৱস্থাত, সংযোগকাৰী অংশবোৰৰ মাজত বায়ুৰ ব্যৱধানৰ সৃষ্টি হয়; যিহেতু বায়ু এবিধ অন্তৰক, সেয়েহে বিদ্যুতৰ প্ৰৱাহ লগে লগে বন্ধ হৈ পৰে।

14. কোনো বৈদ্যুতিক সঁজুলি দীৰ্ঘসময়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ নকৰিলে বেটাৰিৰ শক্তি অপচয় হোৱা ৰোধ কৰিবলৈ কি সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিব লাগে?
Answer: দীৰ্ঘদিন ধৰি ব্যৱহাৰ নকৰা অৱস্থাত বেটাৰিৰ আয়ুস বচাবলৈ, সঁজুলিটোৰ বেটাৰি চেম্বাৰৰ পৰা শুকান কোষবোৰ উলিয়াই ৰখাটো অতি বাঞ্ছনীয়। কাৰণ চুইচ বন্ধ থাকিলেও কিছুমান সঁজুলিয়ে সামান্য পৰিমাণৰ বিদ্যুৎ টানি থাকিব পাৰে, আৰু লগতে কোষবোৰ ভিতৰত এৰি থৈ দিলে ৰাসায়নিক পদাৰ্থ ওলাই আহি সঁজুলিটোৰ ভিতৰৰ সংযোগবোৰ চিৰদিনৰ বাবে নষ্ট কৰি পেলাব পাৰে।

15. বৈদ্যুতিক সমস্যা সমাধানৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্তনী চিত্ৰই কেনেদৰে সহায় কৰে বৰ্ণনা কৰা।
Answer: বৰ্তনী চিত্ৰই বৈদ্যুতিক ব্যৱস্থাটোৰ এক যুক্তিসংগত মানচিত্ৰ হিচাপে কাম কৰে, য’ত শক্তিৰ উৎস, চুইচ আৰু আন সঁজুলিসমূহ মানক চিহ্নৰ সহায়ত কেনেকৈ সংযুক্ত হৈ আছে তাক নিখুঁতভাৱে দেখুওৱা হয়। চিত্ৰখনত থকা বিদ্যুতৰ তাত্ত্বিক পথটো অনুসৰণ কৰি কাৰিকৰসকলে অতি সহজেই বিজুতি ঘটা অংশবোৰ চিনাক্ত কৰিব পাৰে, ক’ত সংযোগ বিচ্ছিন্ন হৈছে বা শ্বৰ্ট চাৰ্কিট হৈছে তাক ধৰিব পাৰে আৰু সুৰক্ষিতভাৱে মেৰামতি কৰিব পাৰে।