সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৩ – প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | ASSEB Assam (Assamese Medium)

Class 7 Science Chapter 3 প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য Solutions | ASSEB Assam | Assamese Medium

সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৩ – প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (ASSEB Assam – Assamese Medium)

সপ্তম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ তৃতীয় অধ্যায় ‘প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য’ পৰীক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটা পাঠ। নতুন ASSEB (Assam State School Education Board) পাঠ্যক্ৰম আৰু নৱ্য শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 3 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহুবিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।

‘প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য’ নামৰ এই পাঠটিত অম্ল আৰু ক্ষাৰকৰ ধাৰণা, প্ৰাকৃতিক সূচক (যেনে: লিটমাছ, হালধি, জবাফুল), আৰু প্ৰশমন বিক্ৰিয়াৰ বিষয়ে সুন্দৰভাৱে দাঙি ধৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ প্ৰতিটো ধাৰণা স্পষ্ট হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।

এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:

• অম্ল, ক্ষাৰক আৰু প্ৰশম দ্ৰব্যৰ মূল ধাৰণা আৰু ইয়াৰ দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ।
• প্ৰাকৃতিক সূচকসমূহৰ পৰিচয় আৰু অম্ল-ক্ষাৰক নিৰ্ণয়ত এইবোৰৰ ভূমিকাৰ সহজ বিশ্লেষণ।
• প্ৰশমন বিক্ৰিয়া (Neutralization Reaction) সম্পৰ্কে নিৰ্দোষ আৰু পৰীক্ষামুখী উত্তৰ।
• ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী (MCQ) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী সমাধান।
• নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাৰ্থক্য লিখা প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ (Additional Questions) সমাধান।

অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:

• শেহতীয়া ASSEB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
• ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
• পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
• পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ আৰু চমু প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।

 SCERT, অসম — সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান

অধ্যায়-3                                                                              অস্পিন একাডেমী

প্ৰকৃতিলভ্য আম্লিক, ক্ষাৰকীয় আৰু প্ৰশম দ্ৰব্য

পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ

EXERCISE (অনুশীলনী)

1. শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূর্ণকৈ পূৰ কৰা।

(i) তুমি এখন ৰঙা লিটমাছ কাগজ এবিধ দ্ৰৱত ডুবাই দিলা, আৰু ই নীলা হৈ গ’ল। তলৰ কোনটো দ্ৰৱই ইয়াক আকৌ ৰঙা ৰঙলৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব?
(a) বেকিং ছ’ডা
(b) ভিনেগাৰ
(c) চুন পানী
(d) চাবোন পানী
Ans. (b)

(ii) বিভিন্ন ধৰণৰ সূচকৰ সহায়ত 3 বিধ দ্ৰৱৰ পৰীক্ষা কৰা হ’ল। ‘A’য়ে ৰঙা লিটমাছক নীলা ৰঙলৈ পৰিৱৰ্তন কৰিলে, ‘B’য়ে হালধিৰ দ্ৰৱক ৰঙা ৰঙলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে আৰু ‘C’য়ে ৰঙা গোলাপৰ আৰকক সেউজীয়া ৰঙলৈ পৰিৱৰ্তন কৰে। তলৰ কোনটো শুদ্ধকৈ মিলোৱা আছে?
(a) A-আম্লিক, B-আম্লিক, C-আম্লিক
(b) A-ক্ষাৰকীয়, B-ক্ষাৰকীয়, C-আম্লিক
(c) A-ক্ষাৰকীয়, B-ক্ষাৰকীয়, C-ক্ষাৰকীয়
(d)A-প্ৰশম, B-ক্ষাৰকীয়, C-ক্ষাৰকীয়
Ans. (c)

(iii) তলৰ কোনটো প্রাকৃতিক সূচক ক্ষাৰকীয়
দ্রবত সেউজীয়া হ’ব?
(a) ৰঙা গোলাপৰ আৰক
(b) হালধি
(c) বেঙুনীয়া বন্ধাকবি
(d) লিটমাছ পেপাৰ
Ans. (a)

(iv) এজন খেতিয়কে দেখা পালে যে খেতিৰ মাটিখিনি অধিক আম্লিক হোৱাৰ
বাবে শস্যৰ বৃদ্ধি ভাল হোৱা নাই। মাটিখিনি প্রশমিত কৰাৰ বাবে তলৰ কোনবিধ
পদার্থ মাটিৰ লগত মিহলাব লাগিব?
(a) ভিনেগাৰ
(b) চুণ
(c) সাধাৰণ নিমখ
(d) নেমুটেঙাৰ ৰস
Ans. (b)

2. ৰিয়াক এটা ৰঙা পৰুৱাই কামুৰিলে আৰু তাইৰ
ককাকে পানী মিহলোৱা বেকিং ছ’ডা লগাই দিলে। ইয়াৰ কাৰণ ব্যাখ্যা কৰা।
Ans. ইয়াৰ কাৰণটো হ’ল, ৰঙা পৰুৱাই কামুৰিলে সিহঁতে আমাৰ ছালৰ তললৈ ফৰ্মিক এছিড সুমুৱাই দিয়ে, যাৰ ফলত ছালত তীব্ৰ বিষ আৰু পোৰণি অনুভূত হয়। যিহেতু পৰুৱাৰ দংশন আম্লিক প্ৰকৃতিৰ, সেয়েহে বেকিং ছ’ডাৰ দৰে এটা মৃদু ক্ষাৰক ব্যৱহাৰ কৰিলে ই এছিডৰ প্ৰভাৱক সহজে প্ৰশমিত কৰে আৰু ফলস্বৰূপে বিষৰ পৰা তৎক্ষণাত উপশম পোৱা যায়।

3. সূচক আৰু ইয়াৰ ৰং মিলোৱা

সূচক	অম্লত	ক্ষাৰকত)
ৰঙা লিটমাছ পেপাৰ
হালধিৰ দ্ৰৱ
ৰঙা গোলাপৰ আৰক

Ans.

সূচক	অম্লত)	ক্ষাৰকত)
ৰঙা লিটমাছ পেপাৰ)	ৰঙা)	নীলা)
হালধিৰ দ্ৰৱ)	হালধীয়া)	ৰঙচুৱা মুগা)
ৰঙা গোলাপৰ আৰক)	ৰঙা)	সেউজীয়া)

4. ৰবিক হালধিৰ প্ৰলেপ লগোৱা কাগজ আৰু ৰংহীন জুলীয়া
পদার্থ যেনে— চাবোন পানী দিয়া হ’ল। দ্ৰৱটোৰ প্ৰকৃতি চিনাক্ত কৰিবলৈ হালধিব কাগজ টুকুৰাটোক সি কি পৰ্যবেক্ষণ কৰিব লাগিব।
Ans. দ্ৰৱটোৰ আচল প্ৰকৃতি জানিবলৈ ৰবিয়ে হালধি সনা কাগজখনলৈ লক্ষ্য কৰিব লাগিব। যেতিয়া কাগজখনত চাবোন পানী পৰিব, তেতিয়া হালধীয়া কাগজখনৰ ৰং সলনি হৈ ৰঙচুৱা-মুগা বৰণৰ হৈ পৰিব, যিয়ে প্ৰমাণ কৰিব যে দ্ৰৱটো ক্ষাৰকীয়।

5. তুমি তোমাৰ বন্ধু এজনক জন্মদিনৰ গোপন বাৰ্তাৰে আচৰিত কৰিবলৈ বিচাৰিছা। বাৰ্তাটো কেৱল এবিধ বিশেষ দ্রব্য ছটিয়াই দিলেহে দেখা পোৱা যায়। কোনবিধ প্রাকৃতিক দ্ৰৱ বাৰ্তাটো লিখোতে ব্যৱহাৰ কৰিবা? কোনবিধ বিশেষ প্রাকৃতিক সূচক ছটিয়াই দি বাৰ্তাটো প্রকাশ কৰিবা। এই বিষয়টোক লৈ এটা আনন্দদায়ক পৰীক্ষাৰ চানেকি প্ৰস্তুত কৰা।
Ans. মই এখন সাধাৰণ বগা কাগজৰ ওপৰত বাৰ্তাটো লিখিবলৈ ৰংহীন চাবোন পানীৰ দ্ৰৱ ব্যৱহাৰ কৰিম। তাৰ পিছত গোপন বাৰ্তাটো পঢ়িবলৈ, মই কাগজখনৰ ওপৰত হালধিৰ দ্ৰৱ ছটিয়াই দিম। চাবোন পানী ক্ষাৰকীয় হোৱাৰ বাবে হালধিৰ স্পৰ্শলৈ অহাৰ লগে লগে লিখা আখৰবোৰ ৰঙচুৱা-মুগা বৰণৰ হৈ জিলিকি উঠিব আৰু বাৰ্তাটো পঢ়িব পৰা যাব।

6. এবিধ দ্ৰৱই নীলা অপৰাজিতা আৰকক সেউজীয়া ৰঙলৈ পৰিবৰ্তন কৰে। দ্ৰৱটোৰ প্রকৃতি কেনেকুৱা। ইয়াত ঔটেঙাৰ ৰস বা ভিনেগাৰ যোগ কৰিলে কি পৰিবৰ্তন হ’ব?
Ans. এই পৰিৱৰ্তনটোৱে বুজায় যে পৰীক্ষা কৰা দ্ৰৱটো প্ৰকৃততে ক্ষাৰকীয়। যদি আমি সেই দ্ৰৱটোত ঔটেঙাৰ ৰস বা ভিনেগাৰৰ দৰে আম্লিক পদাৰ্থ যোগ কৰোঁ, তেন্তে ই ক্ষাৰকীয় গুণক প্ৰশমিত কৰিব আৰু আৰকখিনি পুনৰ আগৰ নীলা ৰঙলৈ ঘূৰি আহিব।

7. তলৰ তালিকাখন পূর্ণ কৰা।

লিখাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ হোৱা দ্ৰব্য	ছটিয়াই দিয়া দ্ৰব্য	দেখিবলৈ পোৱা ৰং
চাবোন পানী	হালধিৰ দ্ৰৱ
ভিনেগাৰ	ৰঙা বন্ধাকবিৰ ৰস
বেকিং ছডা	ৰঙা গোলাপৰ ৰস

Ans.

লিখাৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ হোৱা দ্ৰব্য	ছটিয়াই দিয়া দ্ৰব্য	দেখিবলৈ পোৱা ৰং
চাবোন পানী	হালধিৰ দ্ৰৱ	ৰঙচুৱা মুগা
ভিনেগাৰ	ৰঙা বন্ধাকবিৰ ৰস	ৰঙা
বেকিং ছডা	ৰঙা গোলাপৰ ৰস	সেউজীয়া

8. ৰঙা গোলাপৰ আৰকৰ সৈতে আঙুৰৰ ৰস মিহলাই লোৱাৰ পিছত দ্ৰৱটোৰ ৰং ৰঙচুৱা হয়। এই দ্ৰৱত যদি বেকিং ছ’ডা মিহলোৱা হয় তেন্তে কি হ’ব? কাৰণ দর্শোৱা।)
Ans. এই দ্ৰৱটোত বেকিং ছ’ডা মিহলালে গোটেই দ্ৰৱটোৰ ৰং সলনি হৈ গুলপীয়া হৈ পৰিব। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল, আঙুৰৰ ৰস আম্লিক প্ৰকৃতিৰ। বেকিং ছ’ডা এবিধ ক্ষাৰক হোৱা বাবে যেতিয়া ইয়াক দ্ৰৱটোত দিয়া হয়, ই এছিডখিনিক প্ৰশমিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই প্ৰশমন বিক্ৰিয়াৰ ফলস্বৰূপেই দ্ৰৱটোৰ ৰং গুলপীয়ালৈ সলনি হয়।

9. তলৰ কোনটো দ্ৰৱ হালধিসনা কাগজত অদৃশ্য বার্তা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়? কিয় ব্যৱহাৰ কৰা হয় ব্যাখ্যা কৰা।
(a) নেমুটেঙাৰ ৰস 

(b) চাবোন পানী
(c) গাখীৰ 

(d) ভিনেগাৰ
উত্তৰ (b) চাবোন পানী। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল চাবোন পানী এবিধ ক্ষাৰকীয় দ্ৰৱ। হালধি হৈছে এবিধ প্ৰাকৃতিক সূচক যিয়ে কেৱল ক্ষাৰকীয় পদাৰ্থৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলেহে নিজৰ হালধীয়া ৰং সলনি কৰি ৰঙচুৱা-মুগা বৰণ ধাৰণ কৰে, যিয়ে লুকাই থকা আখৰবোৰ জিলিকাই তোলে।

10. তোমাৰ হাতত হালধিসনা কাগজ আৰু তিনিবিধ দ্ৰৱ আছে। কোনকেইটা দ্ৰৱই ৰঙৰ কোনো ধৰণৰ পৰিবর্তন নেদেখুৱায়? তোমাৰ উত্তৰৰ সপক্ষে যুক্তি দিয়া।
(a)চেনিৰ পানী 

(b) নেমুটেঙাৰ ৰস
(c) বেকিং ছ’ডা
Ans. বিকল্প (a) আৰু (b) য়ে কোনো ৰঙৰ পৰিৱৰ্তন নেদেখুৱায়। কাৰণটো হ’ল, চেনিৰ পানী সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰশম প্ৰকৃতিৰ আৰু নেমু টেঙাৰ ৰস আম্লিক প্ৰকৃতিৰ। হালধিৰ দ্ৰৱই প্ৰশম বা আম্লিক দ্ৰৱৰ উপস্থিতিত নিজৰ স্বাভাৱিক হালধীয়া বৰণ সলনি নকৰে, ই কেৱল ক্ষাৰকৰ সৈতেহে বিক্ৰিয়া কৰে।

11. তুমি ঘৰতে প্রাকৃতিক সূচক প্ৰস্তুত কৰিব বিচাৰিছা। তাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা এবিধ ফুল বা ফল ৱা মছলাৰ সূচকটো কেনেকৈ প্রস্তুত কৰিবা আৰু ই অম্ল আৰু ক্ষাৰকত কিদৰে বিক্ৰিয়া কৰিব বৰ্ণনা কৰা।
Ans. প্ৰাকৃতিক সূচক বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা এবিধ উত্তম ফুল হৈছে ৰঙা গোলাপ। ইয়াক প্ৰস্তুত কৰিবলৈ প্ৰথমে কেইটামান সতেজ ৰঙা গোলাপৰ পাহি ধুই ল’ব লাগিব। তাৰ পিছত সামান্য পানী মিহলাই পাহিকেইটা খুন্দনা এটাত ভালদৰে খুন্দি এটা মিহি প্ৰলেপ বা লেই বনাই ল’ব লাগিব। এখন পৰিষ্কাৰ বগা কাগজত ব্ৰাছেৰে এই লেইখিনি সানি কাগজখন শুকুৱাই লৈ সৰু সৰু পটি হিচাপে কাটি ল’লেই সূচক প্ৰস্তুত হ’ব। এই বিশেষ সূচকটোৱে এছিডৰ সংস্পৰ্শত ৰঙা বৰণ আৰু ক্ষাৰকৰ সংস্পৰ্শত সেউজীয়া বৰণ প্ৰদৰ্শন কৰিব।

12. ৰিয়াই হালধিৰ-কাগজৰ পটি এটা এবিধ জুলীয়া পদাৰ্থত ডুবাই দিয়াত ৰঙা হৈ
গ’ল। তেতিয়া তাই অলপ ভিনেগাৰ যোগ কৰিলে আৰু হালধি-কাগজৰ পটিটো আকৌ
হালধীয়া ৰঙৰ হৈ গ’ল। প্ৰক্ৰিয়াটো কি?
Ans. এই ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াটোক প্ৰশমন বুলি কোৱা হয়।

13. তলত দিয়া পৰিস্থিতিবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰা আৰু খালী ঠাই পূৰ কৰা—
ৰাহুলে মেলাত গৈ মচলাযুক্ত খাদ্য খাইছিল আৰু পিছত পেটৰ অস্বস্তিত ভুগিছিল।
তেওঁৰ পেটত অত্যাধিক ______ উৎপন্ন হোৱাৰ বাবে এনে হৈছিল।
Ans. হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড

(b) পেটত অত্যাধিক অম্ল উৎপন্ন হ’লে ______ অৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়।
Ans. এছিডিটি

(c) সুস্থবোধ কৰাৰ বাবে ৰাহুলৰ মাকে ______ নামৰ ঔষধ তাক খাবলৈ দিলে।
Ans. মিল্ক অব্ মেগনেছিয়া

(d) এই ঔষধ এবিধ ______ (অম্ল/ক্ষাৰক)।
Ans. ক্ষাৰক

(e)ক্ষাৰকে পেটৰ অতিৰিক্ত অম্লৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াটো হ’ল _________
Ans. প্ৰশমন

(f) ই ________ আৰু ________ প্ৰস্তুত কৰি সকাহ আনে।
Ans. লৱণ, পানী

14. প্রাকৃতিক অম্ল-ক্ষাৰকৰ সূচকবোৰ বাছি উলিয়াই নাম লিখা।

Ans. প্ৰাকৃতিক অম্ল-ক্ষাৰকৰ সূচকসমূহ হ’ল: হালধি, ৰঙা গোলাপৰ আৰক, ৰঙা বন্ধাকবিৰ ৰস, আৰু অপৰাজিতা ফুলৰ আৰক।

Multiple Choice Questions (MCQs)

1. এছিডৰ সোৱাদ সাধাৰণতে কেনেকুৱা হয়?
(A)মিঠা
(B) টেঙা
(C)তিতা
(D) লোণীয়া
Answer: (B)

2. নেমুৰ ৰসত প্ৰাকৃতিকভাৱে কি এছিড থাকে?
(A) হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড
(B) চাইট্ৰিক এছিড
(C) এচেটিক এছিড
(D) লেক্টিক এছিড
Answer: (B)

3. ক্ষাৰকবোৰ চুলে সাধাৰণতে কেনেকুৱা লাগে?
(A) খহটা
(B)গৰম
(C) চাবোনৰ দৰে পিছল
(D) আঠাযুক্ত
Answer: (C)

4. বেকিং ছ’ডাৰ ৰাসায়নিক নাম কি?
(A) ছডিয়াম কাৰ্বনেট
(B) ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট
(C) ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড
(D) কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
Answer: (B)

5. লাইকেন নামৰ উদ্ভিদৰ পৰা কোনবিধ সূচক আহৰণ কৰা হয়?
(A) হালধি
(B) ফেনলফ্থেলিন
(C)লিটমাছ
(D) মিথাইল অৰেঞ্জ
Answer: (C)

6. নীলা লিটমাছ কাগজ আম্লিক দ্ৰৱত ডুবালে কি ৰঙলৈ সলনি হয়?
(A) সেউজীয়া
(B)হালধীয়া
(C) ৰঙা
(D) বগা
Answer: (C)

7. দৈত কি এছিড পোৱা যায়?
(A) টাৰটাৰিক এছিড
(B) অক্সেলিক এছিড
(C) লেক্টিক এছিড
(D) এচকাৰ্বিক এছিড
Answer: (C)

8. এছিড আৰু ক্ষাৰকৰ মাজত বিক্ৰিয়া ঘটি লৱণ আৰু পানী উৎপন্ন হোৱা প্ৰক্ৰিয়াক কি বোলে?
(A)বাষ্পীভৱন
(B) প্ৰশমন
(C) স্ফটিকীকৰণ
(D) ঘনীভৱন
Answer: (B)

9. খিৰিকী চাফা কৰা পদাৰ্থত কি ক্ষাৰক থাকে?
(A) মেগনেছিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
(B) কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
(C) এম’নিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
(D) ছডিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
Answer: (C)

10. এণ্টাচিড টেবলেটত সাধাৰণতে কি থাকে?
(A) ফৰ্মিক এছিড
(B) মেগনেছিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
(C) হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড
(D) পটেছিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড
Answer: (B)

11. ভিনেগাৰত তলৰ কোনবিধ এছিড থাকে?
(A) এচেটিক এছিড
(B) ফৰ্মিক এছিড
(C) চাইট্ৰিক এছিড
(D)নাইট্ৰিক এছিড
Answer: (A)

12. ক্ষাৰকীয় পদাৰ্থৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে হালধিৰ ৰং কি হয়?
(A) নীলা
(B) হালধীয়া
(C) ৰঙচুৱা-মুগা
(D) সেউজীয়া
Answer: (C)

13. যি দ্ৰৱই ৰঙা বা নীলা লিটমাছৰ ৰং সলনি নকৰে তাক কি বোলে?
(A) আম্লিক
(B) ক্ষাৰকীয়
(C) প্ৰশম
(D) সূচক
Answer: (C)

14. হজম কাৰ্যত সহায় কৰিবলৈ মানুহৰ পাকস্থলীত কি এছিড উৎপন্ন হয়?
(A) ছালফিউৰিক এছিড
(B) নাইট্ৰিক এছিড
(C) হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড
(D) এচেটিক এছিড
Answer: (C)

15. কাৰখানাৰ আৱৰ্জনাবোৰ পানীত পেলোৱাৰ আগতে ক্ষাৰকীয় পদাৰ্থৰে পৰিষ্কাৰ কৰা হয় কাৰণ আৱৰ্জনাবোৰ সাধাৰণতে:
(A) ক্ষাৰকীয়
(B) আম্লিক
(C) (প্ৰশম
(D) (মিঠা
Answer: (B)

16. (শুকান চুণৰ ৰাসায়নিক নাম কি?)
(A) (কেলচিয়াম অক্সাইড)
(B) (কেলচিয়াম কাৰ্বনেট)
(C) (কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড)
(D) (কেলচিয়াম ক্ল’ৰাইড)
Answer: (C)

17 (তলৰ কোনবিধ এছিড নহয়?)
(A) (টাৰটাৰিক এছিড)
(B) (বেকিং ছ’ডা)
(C) (এচকাৰ্বিক এছিড)
(D) (লেক্টিক এছিড)
Answer: (B)

18. (পৰুৱাই কামুৰিলে উপশম পাবলৈ লগোৱা কেলামাইন দ্ৰৱত কি থাকে?)
(A) (জিংক কাৰ্বনেট)
(B) ate (কপাৰ ছালফেট)
(C) (ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড)
(D) (মেগনেছিয়াম অক্সাইড)
Answer: (A)

19.(তেঁতেলী আৰু আঙুৰৰ টেঙা সোৱাদ কিহৰ উপস্থিতিত হয়?)
(A) (অক্সেলিক এছিড)
(B)  (লেক্টিক এছিড)
(C) (টাৰটাৰিক এছিড)
(D) (চাইট্ৰিক এছিড)
Answer: (C)

20. (আম্লিক মাটিত চুণ বা শুকান চুণ প্ৰয়োগ কৰিলে, সেই প্ৰক্ৰিয়াটো কিহৰ উদাহৰণ?)
(A) (প্ৰশমন)
(B) (বাষ্পীভৱন)
(C) (অধ্যক্ষেপণ)
(D) (স্ফটিকীকৰণ)
Answer: (A)

Long Questions with Answers

1. এছিডৰ ধৰ্মসমূহ বুজাই লিখা আৰু প্ৰাকৃতিক এছিডৰ তিনিটা উদাহৰণ দিয়া।
Answer: এছিড হৈছে এনে কিছুমান ৰাসায়নিক পদাৰ্থ যাৰ সোৱাদ সাধাৰণতে টেঙা হয়। ইহঁতে নীলা লিটমাছ কাগজৰ ৰং ৰঙালৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰে, যিটো এছিড চিনাক্তকৰণৰ এক মূল পৰীক্ষা। পানীত দ্ৰৱীভূত হ’লে ইহঁতৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’ব পাৰে আৰু ইহঁতে ক্ষাৰকৰ সৈতে তীব্ৰ বিক্ৰিয়া কৰি লৱণ উৎপন্ন কৰে। প্ৰাকৃতিক এছিডৰ তিনিটা সাধাৰণ উদাহৰণ হ’ল নেমু বা কমলাত পোৱা চাইট্ৰিক এছিড, দৈত পোৱা লেক্টিক এছিড আৰু ভিনেগাৰত পোৱা এচেটিক এছিড।

2. ক্ষাৰকৰ ধৰ্মসমূহ আলোচনা কৰা আৰু ইহঁত এছিডতকৈ কেনেকৈ পৃথক বুজাই লিখা।
Answer: ক্ষাৰকবোৰ হৈছে এনে পদাৰ্থ যাৰ সোৱাদ তিতা আৰু আঙুলিৰ মাজত ঘঁহিলে চাবোনৰ দৰে পিছল অনুভৱ হয়। এছিডৰ বিপৰীতে, ক্ষাৰকে ৰঙা লিটমাছ কাগজ নীলা কৰে। এছিডে যেনেকৈ ক্ষাৰকক প্ৰশমিত কৰে, তেনেকৈ ক্ষাৰকেও এছিডক প্ৰশমিত কৰি লৱণ আৰু পানী উৎপন্ন কৰে। বেকিং ছ’ডা, চাবোন আৰু কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড ইয়াৰ উদাহৰণ। সেয়েহে সোৱাদ, স্পৰ্শৰ অনুভূতি আৰু লিটমাছৰ সৈতে হোৱা বিক্ৰিয়াই ইহঁতক এছিডৰ পৰা পৃথক কৰে।

3. সূচক কি? দুবিধ প্ৰাকৃতিক আৰু দুবিধ কৃত্ৰিম সূচকৰ নাম লিখা।

Answer :সূচক হৈছে এনে কিছুমান বিশেষ পদাৰ্থ যিবোৰ কোনো এটা দ্ৰৱ আম্লিক নে ক্ষাৰকীয় তাক নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আম্লিক বা ক্ষাৰকীয় পৰিৱেশৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে ইহঁতে নিজৰ ৰং সলনি কৰে, যাৰ ফলত ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থসমূহৰ সোৱাদ লোৱাৰ প্ৰয়োজন নহয়। প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা প্ৰাকৃতিক সূচকৰ দুটা উত্তম উদাহৰণ হ’ল হালধি আৰু লিটমাছ। আনহাতে, গৱেষণাগাৰত প্ৰস্তুত কৰা কৃত্ৰিম সূচকৰ উদাহৰণ হ’ল ফেনলফ্থেলিন আৰু মিথাইল অৰেঞ্জ।

4.শব্দ সমীকৰণ আৰু এটা ব্যৱহাৰিক উদাহৰণৰ সৈতে প্ৰশমন বিক্ৰিয়াটো বৰ্ণনা কৰা।
Answer:প্ৰশমন হৈছে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া য’ত এছিড আৰু ক্ষাৰকে পৰস্পৰৰ সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি সিহঁতৰ আম্লিক আৰু ক্ষাৰকীয় ধৰ্মসমূহ নষ্ট কৰে। এই বিক্ৰিয়াৰ ফলত সদায় লৱণ নামৰ এবিধ নতুন পদাৰ্থ আৰু পানী উৎপন্ন হয়, লগতে তাপৰো উদ্ভৱ হয়। ইয়াৰ শব্দ সমীকৰণটো হ’ল: এছিড + ক্ষাৰক → লৱণ + পানী। ইয়াৰ এটা ব্যৱহাৰিক উদাহৰণ হ’ল বদহজম আঁতৰাবলৈ পাকস্থলীত থকা হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড আৰু মেগনেছিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইডৰ (এণ্টাচিড) মাজত হোৱা বিক্ৰিয়া।

5.কৃষিমাটি অত্যাধিক আম্লিক বা অত্যাধিক ক্ষাৰকীয় হৈ পৰিলে কেনেকৈ মাটিৰ শোধন কৰা হয়?
Answer:উদ্ভিদৰ ভাল বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰশম মাটিৰ প্ৰয়োজন। যদি ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগৰ ফলত মাটি বেছি আম্লিক হৈ পৰে, তেন্তে খেতিয়কসকলে অতিৰিক্ত এছিডখিনি প্ৰশমিত কৰিবলৈ মাটিত চুণ (কেলচিয়াম অক্সাইড) বা শুকান চুণৰ (কেলচিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড) দৰে শক্তিশালী ক্ষাৰক প্ৰয়োগ কৰে। বিপৰীতে, যদি মাটি বেছি ক্ষাৰকীয় হয়, তেন্তে মাটিত পচন সাৰ বা জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰা হয়। এই জৈৱিক পদাৰ্থবোৰে লাহে লাহে জৈৱিক অম্ল নিৰ্গত কৰে, যিয়ে মাটিৰ ক্ষাৰকীয় গুণক নিৰাপদভাৱে প্ৰশমিত কৰে।

6. এণ্টাচিডে পাকস্থলীৰ এছিডিটিৰ পৰা কেনেকৈ উপশম দিয়ে বুজাই লিখা।
Answer:.আমাৰ পাকস্থলীত খাদ্য হজম কৰিবলৈ প্ৰাকৃতিকভাৱে হাইড্ৰ’ক্লৰিক এছিড উৎপন্ন হয়। কেতিয়াবা অত্যাধিক মচলাযুক্ত খাদ্য খালে বা মানসিক চাপৰ ফলত পাকস্থলীত প্ৰয়োজনতকৈ বেছি এছিড জমা হয়, যাৰ ফলত বুকুত পোৰণি আৰু বিষ অনুভৱ হয়, যাক এছিডিটি বোলে। এণ্টাচিডবোৰ হৈছে মৃদু ক্ষাৰক, য’ত সাধাৰণতে মিল্ক অৱ মেগনেছিয়া (মেগনেছিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড) থাকে। এইবোৰ খালে ক্ষাৰকখিনিয়ে পাকস্থলীলৈ গৈ অতিৰিক্ত এছিডৰ সৈতে প্ৰশমন বিক্ৰিয়া কৰে, যাৰ ফলত পাকস্থলীৰ অৱস্থা প্ৰশম হয় আৰু বিষৰ পৰা তৎক্ষণাত উপশম পোৱা যায়।

7. কাৰখানাৰ আৱৰ্জনাবোৰ নদীলৈ পেলোৱাৰ আগতে কিয় শোধন কৰা প্ৰয়োজন?
Answer: কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ আৱৰ্জনাবোৰত প্ৰায়ে অতিমাত্ৰা বিপদজনক এছিড থাকে। যদি এই আম্লিক আৱৰ্জনাবোৰ শোধন নকৰাকৈ পোনে পোনে নদী বা হ্ৰদত পেলোৱা হয়, তেন্তে পানীৰ প্ৰাকৃতিক অৱস্থা সম্পূৰ্ণৰূপে আম্লিক হৈ পৰে। এনে আম্লিক পৰিৱেশ জলজ জীৱৰ বাবে অতি বিষাক্ত আৰু ই মাছ, জলজ উদ্ভিদ আৰু আন জীৱবোৰক সোনকালেই ধ্বংস কৰিব পাৰে। সেয়েহে পৰিৱেশ সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ কাৰখানাবোৰত আৱৰ্জনাবোৰ পানীত পেলোৱাৰ আগতে ক্ষাৰকীয় পদাৰ্থ মিহলাই এছিডখিনি প্ৰশমিত কৰি লোৱাটো অতি প্ৰয়োজন।

8.  দাঁতৰ ক্ষয় কেনেকৈ হয়, আৰু টুথপেষ্টে ইয়াক প্ৰতিৰোধ কৰাত কেনেকৈ সহায় কৰে?
Answer:মুখৰ ভিতৰত থকা বেক্টেৰিয়াবোৰে দাঁতৰ ফাঁকত লাগি থকা খাদ্যৰ কণা আৰু চেনি ভাঙি তাৰ পৰা তীব্ৰ অম্ল বা এছিড উৎপন্ন কৰে, যাৰ ফলত দাঁতৰ ক্ষয় আৰম্ভ হয়। এই এছিডবোৰে লাহে লাহে দাঁতৰ বাহিৰৰ কঠিন আৱৰণ অৰ্থাৎ এনামেলবিধ গলাই পেলায়। টুথপেষ্টবোৰ সাধাৰণতে ক্ষাৰকীয় প্ৰকৃতিৰ কৰি বনোৱা হয়। যেতিয়া আমি টুথপেষ্টেৰে দাঁত ব্ৰাছ কৰোঁ, তাত থকা ক্ষাৰকে বেক্টেৰিয়াই সৃষ্টি কৰা ক্ষতিকাৰক এছিডক প্ৰশমিত কৰে আৰু লগতে দাঁতৰ মলি পৰিষ্কাৰ কৰে, যাৰ ফলত দাঁতৰ ক্ষয় ৰোধ হয়।

9. প্ৰাকৃতিক আৰু কৃত্ৰিম সূচকৰ মাজত পাৰ্থক্য দেখুওৱা আৰু উদাহৰণ দিয়া।
Answer:প্ৰাকৃতিক সূচক হৈছে এনে কিছুমান ৰং বা ৰঞ্জক পদাৰ্থ যিবোৰ উদ্ভিদ, ফুল বা লাইকেনৰ দৰে জৈৱিক উৎসৰ পৰা কোনো ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ পোনে পোনে আহৰণ কৰা হয়। হালধি, লিটমাছ আৰু ৰঙা বন্ধাকবিৰ ৰস ইয়াৰ উদাহৰণ। আনহাতে, কৃত্ৰিম সূচক হৈছে মানুহে গৱেষণাগাৰত বিশেষভাৱে অম্ল-ক্ষাৰকৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা ৰাসায়নিক যৌগ। ইয়াৰ উদাহৰণ হ’ল ফেনলফ্থেলিন, যি ক্ষাৰকত গুলপীয়া হয়, আৰু মিথাইল অৰেঞ্জ, যি এছিডত ৰঙা হয়।

10. পৰুৱাই কামোৰা ঠাইত কেলামাইন দ্ৰৱ লগালে কি হয় বৰ্ণনা কৰা।
Answer:যেতিয়া পৰুৱাই (বিশেষকৈ ৰঙা পৰুৱাই) কামোৰে, ই আমাৰ ছালৰ তললৈ ফৰ্মিক এছিড নামৰ এবিধ আম্লিক পদাৰ্থ সুমুৱাই দিয়ে, যাৰ ফলত ছালখন ফুলি উঠে, ৰঙা পৰে আৰু পোৰণি তথা বিষ হয়। কেলামাইন দ্ৰৱত জিংক কাৰ্বনেট থাকে, যি এবিধ মৃদু ক্ষাৰক। কামোৰা ঠাইখিনিত এই দ্ৰৱ সানি দিলে তাত লগে লগে এক প্ৰশমন বিক্ৰিয়া ঘটে, যিয়ে ফৰ্মিক এছিডৰ প্ৰভাৱক সম্পূৰ্ণৰূপে নিস্ক্ৰিয় কৰি তোলে আৰু বিষ তথা খজুৱতিৰ পৰা দ্ৰুত উপশম দিয়ে।

11. কোনো পদাৰ্থ আম্লিক বা ক্ষাৰকীয় নহ’ব পাৰেনে? উদাহৰণসহ বুজাই লিখা।
Answer: হয়, কিছুমান পদাৰ্থৰ আম্লিক বা ক্ষাৰকীয় দুয়োটা ধৰ্মৰে অভাৱ থাকে; এনে পদাৰ্থবোৰক প্ৰশম পদাৰ্থ বুলি কোৱা হয়। ইহঁতে ৰঙা বা নীলা লিটমাছ কাগজৰ দৰে কোনো সাধাৰণ সূচকৰ ৰং সলনি নকৰে আৰু অম্ল-ক্ষাৰকৰ পৰীক্ষাত কোনো বিক্ৰিয়া নেদেখুৱায়। বিশুদ্ধ পাতিত পানী হৈছে প্ৰশম জুলীয়া পদাৰ্থৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ। একেদৰে, পানীত সাধাৰণ নিমখ (ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড) বা চেনি দ্ৰৱীভূত কৰি বনোৱা দ্ৰৱও সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰশম হয়।

12.যদি এখন নীলা লিটমাছ কাগজ এটা দ্ৰৱত ডুবোৱাৰ পিছতো নীলা হৈয়েই থাকে, তেন্তে দ্ৰৱটোৰ প্ৰকৃতি কি?
Answer: যদি নীলা লিটমাছ কাগজখন ৰঙালৈ পৰিৱৰ্তিত নহয়, ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল দ্ৰৱটোত কোনো আম্লিক গুণ নাই। গতিকে, দ্ৰৱটো ক্ষাৰকীয় হ’ব পাৰে, কাৰণ ক্ষাৰকে ৰঙা লিটমাছক নীলা কৰে কিন্তু নীলা লিটমাছৰ ৰং একেই ৰাখে। অথবা, দ্ৰৱটো প্ৰশমও হ’ব পাৰে, যিয়ে ৰঙা বা নীলা কোনো লিটমাছৰ ৰঙেই সলনি নকৰে। দ্ৰৱটোৰ প্ৰকৃত অৱস্থা জানিবলৈ ৰঙা লিটমাছৰে পুনৰ পৰীক্ষা কৰাৰ প্ৰয়োজন।

13. স্প্ৰাইট বা চেভেন আপৰ দৰে সম্পূৰ্ণ ৰংহীন জুলীয়া পদাৰ্থৰ প্ৰকৃতি তুমি কেনেকৈ পৰীক্ষা কৰিবা?
Answer: স্প্ৰাইটৰ দৰে ৰংহীন শীতল পানীয়ৰ প্ৰকৃতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ তুমি ৰঙা আৰু নীলা দুয়োবিধ লিটমাছ কাগজ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব। পানীয়বিধত নীলা লিটমাছ কাগজখন ডুবাই দিলে ই লগে লগে ৰঙা হৈ পৰিব, কাৰণ পানীয়বিধত দ্ৰৱীভূত কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড (কাৰ্বনিক এছিড) আৰু সোৱাদৰ বাবে চাইট্ৰিক এছিড থাকে। যদি তুমি ৰঙা লিটমাছ কাগজখনো ডুবাই দিয়া, তেন্তে ই ৰঙা হৈয়েই থাকিব। ই নিশ্চিত কৰে যে ৰংহীন জুলীয়া পদাৰ্থবিধ নিশ্চিতভাৱে আম্লিক প্ৰকৃতিৰ।

14. লৱণ কি, আৰু ইহঁতৰ ধৰ্মসমূহ কেনেদৰে সলনি হয়?
Answer:লৱণ হৈছে প্ৰশমন বিক্ৰিয়াৰ সময়ত এছিড আৰু ক্ষাৰকৰ মাজত হোৱা বিক্ৰিয়াৰ ফলত উৎপন্ন হোৱা আয়নীয় যৌগ। বহুতে ভাবে যে সকলো লৱণ সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰশম (যেনে ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড), কিন্তু প্ৰকৃততে লৱণৰ ধৰ্ম বিক্ৰিয়া কৰা এছিড আৰু ক্ষাৰকৰ শক্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। এটা শক্তিশালী এছিড আৰু দুৰ্বল ক্ষাৰকে আম্লিক লৱণ গঠন কৰে, এটা শক্তিশালী ক্ষাৰক আৰু দুৰ্বল এছিডে ক্ষাৰকীয় লৱণ গঠন কৰে, আৰু দুয়োটাৰে শক্তি সমান হ’লে প্ৰশম লৱণ উৎপন্ন হয়।

15. ঘৰুৱা সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰি ঘৰতে প্ৰশমন বিক্ৰিয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰাৰ এটা সৰল পৰীক্ষা বৰ্ণনা কৰা।
Answer:এটা পৰিষ্কাৰ গ্লাছ লৈ তাত অলপ ভিনেগাৰ (এচেটিক এছিড) ঢালি লোৱা। তাত কেইটোপালমান ৰঙা বন্ধাকবিৰ ৰস দিয়া; দ্ৰৱটোৰ ৰং উজ্জ্বল ৰঙা বা গুলপীয়া হ’ব, যিয়ে ইয়াৰ তীব্ৰ আম্লিক গুণ সূচায়। এতিয়া গ্লাছটোত লাহে লাহে বেকিং ছ’ডা (এবিধ ক্ষাৰক) ছটিয়াই দিয়া আৰু লৰাই থাকা। তুমি দেখিবা যে কাৰ্বন ডাইঅক্সাইড গেছৰ বুৰবুৰণি ওলাইছে, আৰু জুলীয়া পদাৰ্থখিনিৰ ৰং লাহে লাহে নীলা বা সেউজীয়ালৈ সলনি হ’বলৈ ধৰিব, যিয়ে এছিডখিনি ক্ষাৰকৰ দ্বাৰা প্ৰশমিত হোৱাটো স্পষ্টকৈ প্ৰদৰ্শন কৰে।