সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৪ – পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | ASSEB Assam (Assamese Medium)

Class 7 Science Chapter 4 পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন Solutions | ASSEB Assam | Assamese Medium

সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৪ – পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (ASSEB Assam – Assamese Medium)

সপ্তম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ চতুৰ্থ অধ্যায় ‘পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন’ পৰীক্ষাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। নতুন ASSEB (Assam State School Education Board) পাঠ্যক্ৰম আৰু নৱ্য শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 4 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহুবিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।

‘পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন’ নামৰ এই পাঠটিত পোহৰৰ সৰলৰৈখিক গতি, স্বচ্ছ, ঈষৎ স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ পদাৰ্থ, ছাঁৰ গঠন, পিনহ’ল কেমেৰা আৰু দাপোনত পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ বিষয়ে সুন্দৰভাৱে দাঙি ধৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ প্ৰতিটো ধাৰণা স্পষ্ট হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।

এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:

• পোহৰৰ সৰলৰৈখিক গতি আৰু ছাঁৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বিস্তৃত পৰিচয়।
• স্বচ্ছ, ঈষৎ স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ পদাৰ্থৰ পাৰ্থক্য আৰু উদাহৰণৰ সহজ বিশ্লেষণ।
• দাপোনত পোহৰৰ প্ৰতিফলন সম্পৰ্কে নিৰ্দোষ আৰু পৰীক্ষামুখী উত্তৰ।
• ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী (MCQ) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী সমাধান।
• নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ (Additional Questions) সমাধান।

অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:

• শেহতীয়া ASSEB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
• ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
• পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
• পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ MCQ আৰু চমু প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।

ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।

 SCERT, অসম — সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান

অধ্যায়-4                                                                             অস্পিন একাডেমী

পোহৰৰ সৈতে ধেমালিঃ ছাঁ আৰু প্ৰতিফলন

পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ

EXERCISE (অনুশীলনী)

1. শুদ্ধ উত্তৰৰ গোলটো সম্পূৰ্ণকৈ পূৰ কৰা।)

(i) তলৰ কোনটো পোহৰৰ কৃত্ৰিম উৎস
(a) সূৰ্য।
(b) জোনাকী পৰুৱা।
(c) জেলি মাছ।
(d) বৈদ্যুতিক বাল্ব।
Answer: (d)

(ii) ছাঁ গঠনৰ বাবে তলৰ কোনটো উপাদান প্রয়োজনীয় নহয়?
(a) পর্দা।
(b) লক্ষ্য বস্তু।
(c) বস্তুৰ ৰং।
(d) পোহৰৰ উৎস।
Answer: (c)

(iii)‌‌ ছাঁৰ ৰং হৈছে—
(a) সদায় ক’লা আৰু বগা।
(b) কেৱল ক’লা।
(c) কেৱল বগা।
(d) লক্ষ্যবস্তুৰ সৈতে একে।
Answer: (b)

(iv) তলৰ কোনবিধ পদার্থৰ মাজেৰে আমি দেখা পাব পাৰো?
(a)‌ এটুকুৰা লো।
(b) এটুকুৰা কাঠ।
(c) স্বচ্ছ কাঁচৰ গিলাচ।
(d) এখন ডাঠ কিতাপ।
Answer: (c)

(v) সীমাই এখন সমতল দাপোণৰ পৰা ৩ মিটাৰ দূৰত আছে। যদি তাই দাপোণৰ পিনে কেইখোজমান আগবাঢ়ে, তেন্তে দাপোণত প্ৰতিবিম্বৰ আকাৰৰ কি পৰিবৰ্তন হ’ব?
(a) আকাৰ সৰু হ’ব।
(b) আকাৰ ডাঙৰ হ’ব।
(c) আকাৰ একে থাকিব।
(d) আকাৰ ওলোটা হ’ব।
Answer: (c)

2. খালী ঠাই পূৰ কৰা।
(i) ছাৰ কোনো __________ নাই।
Answer: ৰং

(ii) পিনহ’ল কেমেৰাই __________ প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰে।
Answer: ওলোটা

(iii) ৰাবাৰ __________ কিন্তু কাঁচ __________।
Answer: অস্বচ্ছ, স্বচ্ছ

(iv) যেতিয়া আমি দাপোণত চাওঁ, বাঁহ হাতখন সোঁহাত যেন দেখা যায়। এনে পৰিঘটনাক __________ বুলি কোৱা হয়।
Answer: পাৰ্শ্বীয় বিলোমন

3. শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখা
(i) অদীপ্তিমান বস্তুৱে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায়।
Answer: অশুদ্ধ

(ii) পোহৰে সদায় সৰল ৰেখাত গতি কৰে।
Answer: শুদ্ধ

(iii) পেৰিষ্কোপ পোহৰৰ প্ৰতিফলন ধৰ্মৰ ওপৰত আধাৰিত।
Answer:‌ শুদ্ধ

(iv) চন্দ্ৰ দীপ্তিমান বস্তু
Answer: অশুদ্ধ

4. তলৰ অংশ দুটা মিলোৱা : 

ক-অংশ	Part B (খ-অংশ)
(i) যিবোৰ বস্তোৱে তাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়ে।	(i) দীপ্তিমান বস্তু
(ii) চন্দ্ৰ	(ii) প্ৰতিফলন
(iii) যিবোৰ বস্তুৱে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায়	(iii) স্বচ্ছ বস্তু
(iv) কোনো পৃষ্ঠৰপৰা পোহৰ উভতি অহা)	(iv) অদীপ্তমান বস্তু

Answer:

ক-অংশ	খ-অংশ
(i) যিবোৰ বস্তোৱে তাৰ মাজেৰে পোহৰ পাৰ হৈ যাবলৈ দিয়ে।	(iii) স্বচ্ছ বস্তু
(ii) চন্দ্ৰ	(iv) অদীপ্তমান বস্তু
(iii) যিবোৰ বস্তুৱে নিজে নিজৰ পোহৰ বিলায়	(i) দীপ্তিমান বস্তু
(iv) কোনো পৃষ্ঠৰপৰা পোহৰ উভতি অহা	(ii) প্ৰতিফলন

5. চিন্তা কৰা আৰু উত্তৰ দিয়া।
(i) কোনো এটা বস্তুৰ এটাতকৈ অধিক ছাঁ গঠন হ’ব পাৰেনে?

Answer: পাৰে, এয়া হয় যেতিয়া বস্তুটোৰ চাৰিওফালে এটাতকৈ বেছি পোহৰৰ উৎস থাকে।

(ii) ছাঁ এটা গঠন হ’বলৈ কি কি চৰ্তৰ প্ৰয়োজন?

Answer: প্রয়োজনীয় চৰ্তবোৰ হ’ল- এটা পোহৰৰ উৎস, এটা অস্বচ্ছ বস্তু আৰু এখন পর্দা।

(iii) পোহৰৰ উৎস নোহোৱাকৈ আমি ছাঁ দেখা পামনে?

Answer: পোহৰৰ উৎস নোহোৱাকৈ আমি ছাঁ দেখা নাপাম।

(iv) ধৰা হ’ল তোমাৰ এটা বঙা আৰু নীলা বালু আছে। দুয়োটা বালুৰ ছুঁইছ অন কৰা। যদি তুমি ৰঙা বালুটোৰ সম্মুখত এটা বস্তু বাখা, তেন্তে ছাঁটোৰ বং কি হ’ব? নীলা বালুটোৰ সম্মুখত বস্তুটো ৰাখিলে ছাঁটোৰ ৰঙৰ কিবা পৰিবৰ্তন হ’বনে?

Answer: দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে ছাঁৰ ৰং ক’লা হ’ব।

(v) এম্বুলেন্স এখনৰ সম্মুখত ‘AMBULANCE’ শব্দটো কিয় ওলোটাকৈ লিখা থাকে?

Answer: দাপোণ এখনত, লক্ষ্যবস্তু এটাৰ সোঁফালটো প্রতিবিম্বৰ বাঁওফাল আৰু লক্ষ্যবস্তুৰ বাঁওফালটো প্রতিবিম্বৰ সোঁফাল হিচাপে দেখা যায়, যাক পার্শ্বীয় বিলোমন বোলে। সেয়েহে, এম্বুলেন্স এখনৰ সন্মুখত ‘AMBULANCE’ শব্দটো যেতিয়া ওলোটাকৈ লিখা হয়, তেতিয়া এম্বুলেঞ্চৰ আগত থকা বাহনৰ চালকে পিছলৈ চোৱা দাপোণত শব্দটো সঠিক ক্ৰমত পঢ়িব পাৰে। ফলত তেওঁ সজাগ হ’ব পাৰে।

(vi) ৰাতি চন্দ্ৰটো উজ্জ্বল দেখা যায়। সেইবাবে আমি চন্দ্রক দীপ্তিমান বস্তু বুলি ৰাতি চন্দ্ৰটো উজ্জ্বল দেখা যায়। সেইবাবে আমি চন্দ্ৰক দীপ্তিমান বস্তু বুলি ক’ব পাৰোঁনে?
Answer: নোৱাৰোঁ, চন্দ্ৰক আমি দীপ্তিমান বস্তু বুলি ক’ব নোৱাৰোঁ কাৰণ চন্দ্ৰৰ নিজা কোনো পোহৰ নাই। ই আচলতে সূৰ্যৰ পৰা অহা পোহৰ ৰশ্মিক প্ৰতিফলিত কৰে বাবেই আমি ইয়াক ৰাতি উজ্জ্বল দেখা পাওঁ।

(vii) ধৰা হ’ল তুমি আন্ধাৰ কোঠা এটাত আছা; কোঠাটোৰ বস্তুবোৰ তুমি দেখা পাবানে? কোঠাটোৰ বাহিৰত পোহৰ থাকিলে বাহিৰৰ বস্তুবোৰ দেখা পাবানে?
Answer: আন্ধাৰ কোঠাটোৰ ভিতৰত পোহৰ নথকাৰ বাবে মই তাত থকা কোনো বস্তু দেখা নাপাম। কিন্তু কোঠাটোৰ বাহিৰত যিহেতু পোহৰ আছে, সেয়েহে পোহৰ পৰি থকা বাহিৰৰ বস্তুবোৰ মই স্পষ্টকৈ দেখা পাম।

(viii) আকাশত উৰি থকা বিমান এখনৰ ছাঁ আমি কিয় দেখা নাপাওঁ?

Answer: আকাশত উৰি থকা বিমান এখনৰ ছাঁ আমি দেখা নাপাওঁ, কাৰণ বিমান আৰু পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ মাজৰ দূৰত্ব যথেষ্ট বেছি হয়। এনে পৰিস্থিতিত, বিমানৰ ছাঁৰ মাজৰ ঘন ক’লা অংশটো যথেষ্ট সৰু হৈ পৰে আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ পাতল ক’লা অংশটো যথেষ্ট বিয়পি পৰি ধূসৰ হৈ পৰে।

(ix) পিনহ’ল কেমেৰাৰ নীতি কি? পিনহ’ল কেমেৰাৰে সৃষ্টি হোৱা প্রতিবিম্বৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ কি কি?

Answer: পিনহোল কেমেৰাৰ নীতি হ’ল পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে সবলৰেখাৰে গতি কৰে। পিনহ’ল কেমেৰাৰে সৃষ্টি হোৱা প্রতিবিম্বৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ হ’ল- (a) ই ওলোটা, (b) ইয়াক আমি হাতেৰে চুব পাৰোঁ।

(x) মীনাই এখন সমতল দাপোণৰ সন্মুখত 6 মিটাৰ দূৰত্বত থিয় হৈ আছে। দাপোণখনৰ পিনে 1 মিটাৰ আগুৱাই গ’লে মীনা আৰু প্ৰতিবিম্বৰ মাজৰ দূৰত্ব কিমান হ’ব?

Answer: মীনা আৰু প্ৰতিবিম্বৰ মাজৰ দূৰত্ব হ’ব 10 মিটাৰ

(xi) তলৰ বস্তু বা পদাৰ্থবোৰক স্বচ্ছ, অস্বচ্ছ, ঈষৎ স্বচ্ছ, দীপ্তিমান বা অদীপ্তিমান হিচাপে শ্রেণীবিভাজন কৰা।

এখন দাপোণ, এটুকুৰা কাঠ, ধূসৰ কাঁচ, এটুকুৰা শিল, সূর্য, চন্দ্র, টিউব লাইট, এখন চিডি, এখন এলুমিনিয়ামৰ পাত, জোনাকী পৰুৱা

Answer:ঈষৎ স্বচ্ছ: ধূসৰ কাঁচ।

দীপ্তিমান: সূৰ্য, টিউব লাইট, জোনাকী পৰুৱা।

অদীপ্তিমান: এখন দাপোণ, এটুকুৰা কাঠ), ধূসৰ কাঁচ, এটুকুৰা শিল, চন্দ্ৰ, এখন চি ডি, এখন এলুমিনিয়াম পাত।

Multiple Choice Questions (MCQs)

1. পোহৰ কিহৰ এটা ৰূপ?

(A) পদাৰ্থ।
(B) শক্তি।
(C) ভৰ।
(D) তৰল।
Answer: (B)

2. যিবোৰ বস্তুৱে নিজৰ পোহৰ বিলায় তাক কি বোলা হয়?
(A) স্বচ্ছ বস্তু।
(B) অস্বচ্ছ বস্তু।
(C) দীপ্তিমান বস্তু।
(D) অদীপ্তিমান বস্তু।
Answer: (C)

3. তলৰ কোনবিধ পদাৰ্থৰ মাজেৰে পোহৰ সম্পূৰ্ণৰূপে পাৰ হৈ যাব পাৰে?
(A) কাঠ।
(B) পৰিষ্কাৰ পানী।
(C) লোৰ পাত।
(D) ট্ৰেচিং পেপাৰ।
Answer: (B)

4. ছাঁ গঠন হয় কাৰণ পোহৰে গতি কৰে:
(A) আঁকাবাঁকা পথত।
(B) বৃত্তাকাৰ পথত।
(C) সৰল ৰেখাত।
(D) বিশৃংখলভাৱে।
Answer: (C)

5. ট্ৰেচিং পেপাৰ কিহৰ এটা উদাহৰণ?
(A) স্বচ্ছ বস্তু।
(B) ঈষৎ স্বচ্ছ বস্তু।
(C) অস্বচ্ছ বস্তু।
(D) দীপ্তিমান বস্তু।
Answer: (B)

6. এখন দাপোণৰ দৰে অতিশয় মিহি পৃষ্ঠত পোহৰ পৰিলে কি হয়?)
(A) ই শোষিত হয়।
(B) ই মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।
(C) ই চাৰিওফালে বিক্ষিপ্ত হয়।
(D) ইয়াৰ সুষম প্ৰতিফলন ঘটে।
Answer: (D)

7. সমতল দাপোণত গঠন হোৱা প্ৰতিবিম্ব সদায়:
(A) ওলোটা।
(B) লক্ষ্যবস্তুতকৈ সৰু।
(C) পাৰ্শ্বীয়ভাৱে বিলোমিত।
(D) সৎ আৰু পৰ্দাত ধৰিব পৰা।
Answer: (C)

8. তলৰ কোনটো অদীপ্তিমান বস্তু?
(A) জ্বলি থকা টিউব লাইট।
(B) সূৰ্য।
(C) এখন কাঠৰ চকী।
(D) এডাল জ্বলি থকা মমবাতি।
Answer: (C)

9. পিনহ’ল কেমেৰাত পোৱা প্ৰতিবিম্বটো:
(A) থিয় আৰু সৎ।
(B) থিয় আৰু অসৎ।
(C) ওলোটা আৰু সৎ।
(D) ওলোটা আৰু অসৎ।
Answer: (C)

10. ছাঁবোৰ আটাইতকৈ দীঘল হয়:
(A) পুৱতি নিশা আৰু গধূলি সময়ত।
(B) ঠিক দুপৰীয়া।
(C) মাজনিশা।
(D) পুৱা 10 বজাত।
Answer: (A)

11. ছাঁৰ মাজৰ যিটো সম্পূৰ্ণ আন্ধাৰ অংশত কোনো পোহৰ নাপায় তাক কি বোলে?
(A) উপচ্ছাঁয়া।
(B) প্ৰচ্ছাঁয়া।
(C) প্ৰতিফলন।
(D) চিলৱেট।
Answer: (B)

12. দাপোণৰ কি ধৰ্মৰ বাবে আমি তাত আমাৰ প্ৰতিবিম্ব দেখা পাওঁ?
(A) প্ৰতিসৰণ।
(B) বিচ্ছুৰণ।
(C) প্ৰতিফলন।
(D) শোষণ।
Answer: (C)

13. যদি তুমি সমতল দাপোণ এখনৰ পৰা 2 মিটাৰ আঁতৰত থিয় দিয়া, তেন্তে তোমাৰ আৰু তোমাৰ প্ৰতিবিম্বৰ মাজৰ দূৰত্ব কিমান হ’ব?
(A) 2 মিটাৰ।
(B) 4 মিটাৰ।
(C) 1 মিটাৰ।
(D) 8 মিটাৰ।
Answer: (B)

14. পোহৰৰ উৎস আৰু পৰ্দাৰ মাজত ৰখা বস্তুটো স্পষ্ট ছাঁ গঠন কৰিবলৈ ________ হ’ব লাগিব।
(A) স্বচ্ছ
(B) ঈষৎ স্বচ্ছ
(C) অস্বচ্ছ
(D) গেছীয়
Answer: (C)

15. কোনো পৃষ্ঠত খুন্দা খোৱাৰ পিছত পোহৰ একেটা মাধ্যমলৈ উভতি অহা পৰিঘটনাক কি বোলা হয়?
(A) ছাঁ পৰা।
(B) প্ৰতিফলন।
(C) বিলোমন।
(D) সঞ্চাৰণ।
Answer: (B)

16. কোনটো প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাই প্ৰমাণ কৰে যে পোহৰে সৰল ৰেখাত গতি কৰে?
(A) ৰামধেনুৰ গঠন।
(B) তৰাৰ তিৰবিৰণি।
(C) ছাঁৰ গঠন।
(D) আকাশৰ নীলা ৰং
Answer: (C)

17. জলীয় বাষ্পৰ ডাঠ তৰপ পৰি থকা কাঁচৰ খিৰিকী এখনে কেনেদৰে কাম কৰে?
(A) দীপ্তিমান বস্তু।
(B) স্বচ্ছ বস্তু।
(C) ঈষৎ স্বচ্ছ বস্তু।
(D) অস্বচ্ছ বস্তু।
Answer: (C)

18. ছাঁৰ আকাৰ কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
(A) পোহৰৰ উৎস আৰু বস্তুটোৰ মাজৰ দূৰত্ব
(B) বস্তুটোৰ ৰং
(C) কোঠাটোৰ পোহৰৰ উজ্জ্বলতা।
(D) পোহৰৰ বেগ
Answer: (A)

19. যেতিয়া লক্ষ্যবস্তু আৰু পৰ্দাৰ মাজৰ দূৰত্ব বঢ়াই দিয়া হয়, তেতিয়া ছাঁটো:
(A) সৰু হয়)
(B) ডাঙৰ আৰু অস্পষ্ট হয়)
(C) সম্পূৰ্ণৰূপে নোহোৱা হৈ যায়)
(D) ইয়াৰ ৰং সলনি হয়।
Answer: (B)

20. তলৰ কোনটো পোহৰৰ উৎস নহয়?
(A) এটা তৰা
(B) এডাল জ্বলি থকা জুইশলাৰ কাঠি
(C) সূৰ্যৰ পোহৰ প্ৰতিফলিত কৰা এখন দাপোণ
(D) এটা টৰ্চলাইট
Answer: (C)

Long Questions with Answers

1. স্বচ্ছ, ঈষৎ স্বচ্ছ আৰু অস্বচ্ছ পদাৰ্থৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজাই লিখা আৰু প্ৰতিটোৰে দুটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
Answer: যিবোৰ পদাৰ্থৰ মাজেৰে পোহৰ সম্পূৰ্ণৰূপে পাৰ হৈ যাব পাৰে আৰু যাৰ সিপাৰে থকা বস্তুবোৰ স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা যায়, তাক স্বচ্ছ পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে পৰিষ্কাৰ কাঁচ আৰু পৰিষ্কাৰ পানী। যিবোৰ পদাৰ্থৰ মাজেৰে পোহৰ আংশিকভাৱেহে পাৰ হয় আৰু সিপাৰৰ বস্তুবোৰ অস্পষ্টকৈ দেখা যায়, তাক ঈষৎ স্বচ্ছ পদাৰ্থ বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে ঘঁহা কাঁচ আৰু ট্ৰেচিং পেপাৰ। আনহাতে, যিবোৰ পদাৰ্থই পোহৰক একেবাৰেই পাৰ হ’বলৈ নিদিয়ে আৰু যাৰ বাবে গাঢ় ছাঁৰ সৃষ্টি হয়, তাক অস্বচ্ছ পদাৰ্থ বোলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হ’ল কাঠ আৰু লো।

2. ছাঁ কেনেকৈ গঠন হয়? ছাঁ গঠনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তিনিটা প্ৰধান চৰ্তৰ বিষয়ে বিতংভাৱে লিখা।
Answer: পোহৰ সদায় সৰল ৰেখাত গতি কৰে, আৰু যেতিয়া এই গতিপথত কিবা বাধা আহে তেতিয়াই ছাঁৰ সৃষ্টি হয়। পোহৰৰ গতিপথত এটা অস্বচ্ছ বস্তু ৰাখিলে ই পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰক পাৰ হ’বলৈ নিদিয়ে, যাৰ ফলত বস্তুটোৰ পিছফালে এটা পোহৰ নপৰা আন্ধাৰ অঞ্চলৰ সৃষ্টি হয়, যাক আমি ছাঁ বুলি কওঁ। ছাঁ গঠনৰ বাবে তিনিটা প্ৰধান চৰ্ত হ’ল: ১) পোহৰ নিৰ্গত কৰিবলৈ এটা দীপ্তিমান উৎস (যেনে সূৰ্য বা বাল্ব)। ২) পোহৰৰ পথ ভেটা দিবলৈ এটা অস্বচ্ছ বস্তু। ৩) ছাঁটো পৰিবলৈ এখন পৰ্দা বা কঠিন পৃষ্ঠ (যেনে বেৰ বা মাটি)।

3. পাৰ্শ্বীয় বিলোমন কি? সমতল দাপোণত সৃষ্টি হোৱা প্ৰতিবিম্বত ই কেনেদৰে প্ৰভাৱ পেলায় বুজাই লিখা।
Answer: পাৰ্শ্বীয় বিলোমন হৈছে সমতল দাপোণৰ সৈতে জড়িত এক আলোকীয় পৰিঘটনা য’ত প্ৰকৃত লক্ষ্যবস্তুৰ বাঁওফালটো দাপোণৰ প্ৰতিবিম্বত সোঁফাল হিচাপে দেখা যায় আৰু সোঁফালটো বাঁওফাল হিচাপে দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, দাপোণৰ আগত তুমি যদি বাঁওহাতখন দাঙা, তেন্তে প্ৰতিবিম্বটোৱে তাৰ সোঁহাতখন দাঙা যেন লাগিব। এই বিলোমন ঘটে কাৰণ পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰ সমতল পৃষ্ঠৰ পৰা পোনে পোনে প্ৰতিফলিত হৈ ঘূৰি আহে, যাৰ ফলত প্ৰতিবিম্বটো থিয় হৈ থাকে যদিও পাৰ্শ্বীয়ভাৱে অৰ্থাৎ পথালিকৈ ওলোটা হৈ পৰে।

4. পিনহ’ল কেমেৰাৰ গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী বৰ্ণনা কৰা।
Answer: পিনহ’ল কেমেৰা হৈছে পোহৰ সোমাব নোৱাৰা এটা সৰল বাকচ, যাৰ এফালে বেজীৰ বিন্ধাৰ দৰে এটা অতি সৰু বিন্ধা থাকে আৰু তাৰ ঠিক বিপৰীত ফালটোত এখন ঈষৎ স্বচ্ছ পৰ্দা (যেনে ট্ৰেচিং পেপাৰ) লগোৱা থাকে। ই পোহৰৰ সৰলৰৈখিক গতিৰ নীতিৰ ওপৰত আধাৰিত। লক্ষ্যবস্তুৰ ওপৰৰ অংশৰ পৰা অহা পোহৰৰ ৰশ্মি সৰু বিন্ধাটোৰে পাৰ হৈ গৈ পৰ্দাৰ তলৰ অংশত পৰে, আৰু বস্তুটোৰ তলৰ অংশৰ পৰা অহা ৰশ্মি গৈ পৰ্দাৰ ওপৰৰ অংশত পৰে। সৰু বিন্ধাটোৰ মাজেৰে সৰল ৰেখাত অহা পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰ এনেদৰে কটাকটি কৰাৰ ফলতেই পৰ্দাত বস্তুটোৰ এটা ওলোটা প্ৰতিবিম্ব গঠন হয়।

5. দিনটোৰ বিভিন্ন সময়ত ছাঁৰ আকাৰ কিয় সলনি হৈ থাকে?
Answer: দিনটোৰ বিভিন্ন সময়ত আকাশত সূৰ্যৰ অৱস্থান আৰু লক্ষ্যবস্তুৰ ওপৰত সূৰ্যৰ পোহৰ পৰা কোণৰ নিৰন্তৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবেই ছাঁৰ আকাৰ সলনি হৈ থাকে। ৰাতিপুৱা আৰু গধূলি সময়ত সূৰ্যটো দিগন্তৰ ওচৰত অৰ্থাৎ তললৈ থাকে, যাৰ বাবে পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰ হেলনীয়াকৈ বস্তুটোৰ ওপৰত পৰে আৰু অতি দীঘল ছাঁৰ সৃষ্টি কৰে। ঠিক দুপৰীয়াৰ সময়ত যেতিয়া সূৰ্য একেবাৰে মূৰৰ ওপৰত থাকে, তেতিয়া পোহৰৰ ৰশ্মি পোনে পোনে তললৈ আহে, যাৰ ফলত ছাঁটো আটাইতকৈ সৰু হয় আৰু বস্তুটোৰ ঠিক তলতেই পৰে।

6. সমতল দাপোণত সৃষ্টি হোৱা প্ৰতিবিম্ব আৰু ছাঁৰ মাজৰ পাৰ্থক্য বুজাই লিখা।
Answer: প্ৰতিবিম্ব এখন মিহি পৃষ্ঠৰ পৰা পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ ফলত সৃষ্টি হয়। ই লক্ষ্যবস্তুৰ সকলো সবিশেষ আৰু প্ৰকৃত ৰং হুবহু ধৰি ৰাখে, ইয়াত পাৰ্শ্বীয় বিলোমন ঘটে, আৰু ই দেখিবলৈ প্ৰকৃত বস্তুটোৰ দৰেই লাগে। বিপৰীতে, এটা অস্বচ্ছ বস্তুৱে পোহৰৰ পথত বাধা দিয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা আন্ধাৰ অঞ্চলটোৱেই হ’ল ছাঁ। বস্তুটোৰ ৰং যিয়েই নহওক কিয়, ছাঁ সদায় ক’লা বা ধূসৰ হয়, ইয়াত লক্ষ্যবস্তুৰ কোনো বিশেষ অংশ দেখা নাযায়, ই সম্পূৰ্ণ চেপেটা হয় আৰু পোহৰৰ উৎসৰ দূৰত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ আকাৰ বহুলভাৱে সলনি হ’ব পাৰে।

7. পেৰিস্কোপে কেনেদৰে কাম কৰে, আৰু ইয়াক সাধাৰণতে ক’ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
Answer: পেৰিস্কোপ হৈছে এবিধ আলোকীয় যন্ত্ৰ যাৰ সহায়ত কোনো বাধাৰ ওপৰেৰে বা সিপাৰে থকা বস্তু চাব পাৰি। ই এডাল দীঘল নলীৰে গঠিত য’ত দুয়োমূৰে দুখন সমতল দাপোণ থাকে, আৰু দাপোণ দুখন পৰস্পৰৰ সমান্তৰালকৈ 45 ডিগ্ৰী কোণত লগোৱা থাকে। ওপৰৰ দাপোণখনত পোহৰ পৰাৰ পিছত ই 90 ডিগ্ৰী কোণত প্ৰতিফলিত হৈ তলৰ দাপোণখনলৈ আহে, আৰু তাৰ পৰা পুনৰ 90 ডিগ্ৰীত প্ৰতিফলিত হৈ দৰ্শকৰ চকুত পৰেহি। পেৰিস্কোপৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱহাৰ ছাবমেৰিন বা সাগৰীয় বুৰঞ্জাহাজত দেখা যায়, য’ত পানীৰ তলত সুৰক্ষিত হৈ থাকিও পানীৰ ওপৰৰ পৰিস্থিতি পৰ্যবেক্ষণ কৰিব পাৰি।

8. স্বচ্ছ বস্তু এটাই ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰেনে? তোমাৰ উত্তৰৰ কাৰণ দৰ্শোৱা।
Answer: সাধাৰণতে এটা সম্পূৰ্ণ স্বচ্ছ বস্তুৱে স্পষ্ট আৰু ডাঠ ছাঁৰ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে। যিহেতু ইয়াৰ গঠনৰ বাবে প্ৰায় সকলো পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে শোষণ বা বাধা নোপোৱাকৈ ইয়াৰ মাজেৰে সৰকি যায়, গতিকে ছাঁ এটা হ’বলৈ প্ৰয়োজনীয় আন্ধাৰ অঞ্চলটোৰ সৃষ্টি নহয়। অৱশ্যে বাস্তৱত কোনো বস্তুৱেই 100% স্বচ্ছ নহয়। পৰিষ্কাৰ কাঁচ এখনেও অতি সামান্য পৰিমাণৰ পোহৰক বাধা দিব পাৰে বা বেকা কৰিব (প্ৰতিসৰণ) পাৰে, যাৰ বাবে এটা অতিশয় পাতল আৰু প্ৰায় ধৰিব নোৱাৰা ছাঁৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে, কিন্তু ই কেতিয়াও অস্বচ্ছ বস্তুৰ দৰে গাঢ় ছাঁ গঠন নকৰে।

9. পোহৰৰ উৎস আৰু অস্বচ্ছ বস্তুটোৰ মাজৰ দূৰত্বই ছাঁৰ আকাৰ আৰু স্পষ্টতাত কেনেকৈ প্ৰভাৱ পেলায় আলোচনা কৰা।
Answer: পোহৰৰ উৎসৰ অৱস্থানে ছাঁৰ ওপৰত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলায়। যেতিয়া পোহৰৰ উৎসটো এটা অস্বচ্ছ বস্তুৰ ওচৰলৈ অনা হয়, তেতিয়া বস্তুটোৱে পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰক এক বহল কোণত বাধা দিয়ে, যাৰ ফলত পৰ্দাত পৰা ছাঁটো বহুত ডাঙৰ হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰান্তবোৰ অস্পষ্ট বা ধূসৰ (উপচ্ছাঁয়া ডাঙৰ) হৈ পৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, যেতিয়া পোহৰৰ উৎসটোক বস্তুটোৰ পৰা আঁতৰাই নিয়া হয়, তেতিয়া পোহৰৰ ৰশ্মিবোৰ প্ৰায় সমান্তৰাল হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত পৰ্দাত পৰা ছাঁটো আকাৰত সৰু, বেছি তীক্ষ্ণ আৰু যথেষ্ট স্পষ্ট হৈ পৰে।

10. পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ পৰিঘটনাটো বুজাই লিখা আৰু স্পষ্ট প্ৰতিফলনৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় চৰ্তটো উল্লেখ কৰা।
Answer: পোহৰৰ প্ৰতিফলন হৈছে এনে এক আলোকীয় পৰিঘটনা য’ত পোহৰৰ ৰশ্মি কোনো পৃষ্ঠত পৰাৰ পিছত ইয়াৰ মাজেৰে সৰকি নোযোৱাকৈ বা শোষিত নোহোৱাকৈ ঘূৰি একেটা মাধ্যমলৈ উভতি আহে। ই এটা ৰবৰৰ বল কঠিন বেৰত খুন্দা খাই উভতি অহাৰ দৰেই। এটা স্পষ্ট আৰু নিখুঁত প্ৰতিবিম্ব পাবলৈ (সুষম প্ৰতিফলন) প্ৰতিফলক পৃষ্ঠখন সমতল দাপোণ বা স্থিৰ পানীৰ দৰে অতিশয় মিহি, সমতল আৰু চিকমিকিয়া হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। খহটা বা অসমান পৃষ্ঠত পোহৰ পৰিলে ৰশ্মিবোৰ বিভিন্ন দিশলৈ বিক্ষিপ্ত হৈ পৰে (বিক্ষিপ্ত প্ৰতিফলন), যিয়ে বস্তুটোক পোহৰাই তোলে যদিও কোনো সুনিৰ্দিষ্ট প্ৰতিবিম্ব গঠন কৰিব নোৱাৰে।