ষষ্ঠ শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – অসমৰ ইতিহাস: প্ৰাগ ঐতিহাসিক যুগৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | AJB
Class 6 সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 6 সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, ষষ্ঠ শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
অসমৰ ইতিহাস প্ৰাগ ঐতিহাসিক যুগৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১ । প্রাগজ্যোতিষ ৰাজ্যৰ ৰাজধানীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰাগজ্যোতিষপুৰেই আছিল এই ৰাজ্যৰ ৰাজধানী।
২ । ৰামায়ণত কোনে প্রাগজ্যোতিষ ৰাজ্য প্রতিষ্ঠা কৰা বুলি লিখা আছে?
উত্তৰঃ ৰামায়ণৰ তথ্য অনুসৰি, বিশ্বমিত্ৰ মুনিৰ ককাদেউতাক কুশ ৰজাৰ নন্দন অমৃতৰাজে এই প্ৰাগজ্যোতিষ ৰাজ্যখন স্থাপন কৰিছিল বুলি জনা যায়।
৩ । কৰতোৱা নদীখন বর্তমান কোন দেশৰ অন্তৰ্গত?
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত এই নদীখন বাংলাদেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত।
৪ । কামাখ্যা দেৱীৰ মন্দিৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ সোমাজত অৱস্থিত বুলি কোনখন গ্রন্থত উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ ‘কালিকা পুৰাণ’ নামৰ গ্ৰন্থখনত।
৫ । ৰতিদেৱী কোন?
উত্তৰঃ ৰতিদেৱী হ’ল কামদেৱৰ পত্নী।
৬ । প্রাগজ্যোতিষপুৰ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰঃ প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ শব্দটো ভাঙিলে পোৱা যায়- ‘প্ৰাগ’ অৰ্থাৎ ‘পূব’, ‘জ্যোতিষ’ মানে গ্ৰহ-তৰাৰ অৱস্থানৰ বিষয়ে কৰা চৰ্চা বা অধ্যয়ন, আৰু ‘পুৰ’ অৰ্থাৎ নগৰ বা চহৰ।
৭ । ‘অসম’ নামৰ উৎপত্তিৰ সম্পর্কে থকা দুটি মত আগবঢ়োৱা?
উত্তৰঃ
(১) ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই জনগোষ্ঠীৰ এদল লোকে কামৰূপ ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰে আৰু পাছলৈ শাসনভাৰ নিজৰ হাতলৈ নিয়ে। এই লোকসকলক অহম বা আহোম বুলি জনা গৈছিল, যাৰ পৰাই ৰাজ্যখনৰ নাম পৰৱৰ্তী সময়ত ‘অসম’ হয়।
(২) একাংশ পণ্ডিতৰ ধাৰণা অনুসৰি, কামৰূপ ৰাজ্যখন পৰ্বত-ভৈয়ামেৰে ভৰি থকা এখন অসমান ঠাই আছিল। এনে অসমান ভূ-প্ৰকৃতিৰ বাবেই ইয়াৰ নাম ‘অসম’ ৰখা হৈছিল।
৮ । প্রাচীন কামৰূপ ৰাজ্যক কেইভাগত ভাগ কৰা হৈছে? ভাগ কেইটা কি কি? ক’ৰ পৰা ক’লৈকে, ভাগ কেইটা বিভক্ত?
উত্তৰঃ যোগিনী তন্ত্ৰৰ বিৱৰণী অনুসৰি প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যক মূলতঃ চাৰিটা ভাগত ভগোৱা হৈছিল। সেইবোৰ হ’ল- ৰত্নপীঠ, কামপীঠ, স্বৰ্ণপীঠ আৰু সৌমাৰপীঠ।
(১) কৰতোৱা নদীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সোণকোষ নদীলৈকে ৰত্নপীঠ, (২) সোণকোষ নদীৰ পৰা ৰূপহীলৈকে কামপীঠ, (৩) ৰূপহী নদীৰ পৰা ভৰলীলৈকে স্বৰ্ণপীঠ, আৰু (৪) ভৰলী নদীৰ পৰা দিক্ৰং বা দিকৰাই নদীলৈকে সৌমাৰপীঠ বিস্তৃত আছিল।
৯ । প্রাগজ্যোতিষত ৰাজত্ব কৰা বিখ্যাত ৰজাজনৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ মহীৰংগ দানৱ।
১০ । মঙ্গোলীয় গোষ্ঠীৰ বড়োসকলক সেই সময়ত কি বুলি কোৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ সেই প্ৰাচীন কালত মংগোলীয় মূলৰ বড়ো লোকসকলক ম্লেচ্ছ বা কিৰাত নামেৰে জনা গৈছিল।
১১ । নৰকাসুৰে যুদ্ধত কাক পৰাস্ত কৰি ৰজা হৈছিল?
উত্তৰঃ নৰকাসুৰে ৰণত ঘটকাসুৰক হৰুৱাই ৰাজসিংহাসন লাভ কৰিছিল।
১২ । দানৱ বংশৰ প্ৰথম ৰজাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ দানৱ বংশৰ আদি ৰজাজন আছিল মহীৰংগ দানৱ।
১৩ । নবকে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ নৰকাসুৰে যিটো ৰাজবংশৰ পাতনি মেলিছিল, তাৰ নাম হ’ল ভৌম বংশ।
১৪ । প্রাগজ্যোতিৰ ৰাজ্যত কোন গোষ্ঠীৰ বড়ো লোকসকলক ‘কিৰাত’ বুলি কোৱা হৈছিল। চাবাগা
উত্তৰঃ প্ৰাগজ্যোতিষপুৰত বসবাস কৰা মংগোলীয় মূলৰ বড়ো লোকসকলকহে ‘কিৰাত’ বুলি আখ্যা দিয়া হৈছিল।
১৫ । ভগদত্তই কুৰুক্ষেত্র যুদ্ধত কাৰ পক্ষ লৈ যুদ্ধ কৰিছিল?
উত্তৰঃ কুৰুক্ষেত্ৰৰ মহাৰণত ভগদত্তই কৌৰৱসকলৰ হৈ যুঁজ দিছিল।
১৬ । যুধিষ্ঠিৰৰ ‘অশ্বমেধ যজ্ঞ’ৰ ঘোঁৰা বন্দী কৰি থোৱা কামৰূপৰ ৰজাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ যুধিষ্ঠিৰে পতা ‘অশ্বমেধ যজ্ঞ’ৰ ঘোঁৰাটোক বন্দী কৰি ৰখা কামৰূপীয় ৰজাজনৰ নাম আছিল বজ্ৰদত্ত।
১৭ । নৰকাসুৰৰ ৰাজ্যৰ সীমা ক’ৰপৰা ক’লৈকে বিয়পি আছিল?
উত্তৰঃ নৰকাসুৰৰ শাসনৰ পৰিসৰ পশ্চিম দিশে কৰতোৱা নদীৰ পৰা আৰম্ভ হৈ পূবে দিক্কৰ বাসিনীলৈকে বিস্তৃত আছিল।
১৮ । দিক্কৰ বাসিনী মানে কি?
উত্তৰঃ দিক্কৰ বাসিনী বুলিলে শদিয়া অঞ্চলৰ কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰক বুজোৱা হয়।
১৯ । কামাখ্যা দেৱীৰ মন্দিৰ আৰু মন্দিবলৈ উঠা আলিবাটটো কোনে নির্মাণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ নীলাচলৰ কামাখ্যা মন্দিৰৰ লগতে তালৈ যোৱা পথটো ৰজা নৰকাসুৰৰ দ্বাৰাই নিৰ্মিত বুলি জনা যায়।
২০ । ভগদত্তৰ জীয়ৰী ভানুমতীক কোনে বিয়া কৰাইছিল?
উত্তৰঃ কৌৰৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ দুৰ্যোধনে এখন সয়ম্বৰ সভাৰ জৰিয়তে ভগদত্তৰ কন্যা ভানুমতীক পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
২১ । নৰকাসুৰৰ স্মৃতি বহণ কৰা পাহাৰখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ৰজা নৰকাসুৰৰ স্মৃতি জড়িত হৈ থকা পাহাৰখনক নৰকাসুৰ পাহাৰ বুলি কোৱা হয়।
২২ । অসুৰ উপাধিধাৰী দানৱ বংশীয় তিনিজন ৰজাৰ নাম লিখা?
উত্তৰঃ ‘অসুৰ’ উপাধি থকা দানৱ বংশৰ তিনিগৰাকী ৰজা হ’ল- হটকাসুৰ, সম্বাবাসুৰ আৰু ৰত্নাসুৰ।
২৩ । চমুটোকা লিখাঃ
(ক) মহীৰংগ দানৱ।
উত্তৰঃ প্ৰাচীন প্ৰাগজ্যোতিষপুৰত শাসন কৰা ৰজাসকলৰ মাজত মহীৰংগ দানৱ আছিল অতিশয় পৰাক্ৰমী। তেৱেঁই আছিল দানৱ ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ৰজা। বৰ্তমানৰ গুৱাহাটী-শ্বিলং ঘাইপথৰ দাঁতিত, গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰায় সাত মাইল দক্ষিণত ‘ময়ৰংগ’ নামৰ যিখন পাহাৰ অৱস্থিত, পণ্ডিতসকলৰ মতে সেইখন এইজন ৰজাৰ নামৰ পৰাই সৃষ্টি হৈছে।
(খ) নৰকাসুৰ।
উত্তৰঃ ভৌম বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা নৰকাসুৰো এজন অতি শক্তিশালী নৃপতি আছিল। একাংশ পণ্ডিতৰ ধাৰণা যে নীলাচল পাহাৰৰ বৰ্তমানৰ কামাখ্যা মন্দিৰ আৰু তালৈ উঠিবলৈ থকা পথছোৱা তেওঁৰ দিনতেই সজা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত নৰকাসুৰ ধৰ্মভ্ৰষ্ট আৰু অতিমাত্ৰা গৰ্বী হৈ পৰাৰ ফলস্বৰূপে, দ্বাৰকাৰ ৰজা শ্ৰীকৃষ্ণৰ হাতত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে।
(গ) ভগদত্ত।
উত্তৰঃ নৰকাসুৰৰ পিছত ভগদত্ত এজন বিক্ৰমী ৰজাৰূপে পৰিচিত। তেওঁৰ জীয়ৰী ভানুমতীক এখন সয়ম্বৰ সভাৰ জৰিয়তে কৌৰৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ দুৰ্যোধনে পত্নী হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। কোৱা হয় যে গুৱাহাটীৰ দীঘলীপুখুৰী এই সয়ম্বৰ সভাৰ বাবেই খন্দা হৈছিল। মহাভাৰতৰ কুৰুক্ষেত্ৰ ৰণত তেওঁ বিশাল সেনাবাহিনী লৈ কৌৰৱৰ হৈ যুঁজিছিল আৰু বৃদ্ধ বয়সতো বহু দিন ধৰি বীৰত্বৰে যুঁজ দি অৱশেষত অৰ্জুনৰ হাতত প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল।
(ঘ) বজ্ৰদত্ত।
উত্তৰঃ ভগদত্তৰ দেহাৱসানৰ অন্তত বজ্ৰদত্তই কামৰূপ বা প্ৰাগজ্যোতিষৰ সিংহাসনত বহে। তেওঁ আন এজন পৰাক্ৰমী শাসক আছিল। কুৰুক্ষেত্ৰ ৰণৰ পাছত যুধিষ্ঠিৰক সম্ৰাট হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ আয়োজন কৰা ‘অশ্বমেধ যজ্ঞ’ৰ ঘোঁৰাটো তেওঁ আটক কৰি নিজৰ অপাৰ বীৰত্বৰ নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছিল।
২৪ । ৰুক্মিণী হৰণ নাটকৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ জগতগুৰু শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱেই ‘ৰুক্মিণী হৰণ’ নাটকখন লিখি উলিয়াইছিল।
২৫ । শিশুপাল ক’ৰ ৰজা?’
উত্তৰঃ তেওঁ ছেদী ৰাজ্যৰ অধিপতি আছিল।
২৬ । বৰ্তমানৰ শদিয়া অঞ্চলত থকা প্রাচীন ৰাজ্যখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ বিদৰ্ভ বা কুণ্ডিল্য ৰাজ্য।
২৭ । ভীষ্মকৰ ৰাজ্যখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ তেওঁৰ ৰাজ্যখনৰ নাম আছিল বিদৰ্ভ।
২৮ । ৰুক্মিনীয়ে শ্রীকৃষ্ণলৈ বার্তা প্ৰেৰণ কৰা ৰাজপুৰোহিত গৰাকীৰ নাম কি?
উত্তৰঃ ৰাজপুৰোহিত বেদনিধি।
২৯ । ‘কুমাৰ হৰণ’ নামৰ কাব্য পুথিখনৰ ৰচক কোন?
উত্তৰঃ কবিচন্দ্ৰ ভাৰতীয়ে এই কাব্যগ্ৰন্থখন ৰচনা কৰিছিল।
৩০ । ঊষা অনিৰুদ্ধৰ বিবাহক লৈ পীতাম্বৰ দ্বিজে ৰচনা কৰা কাব্য পুথিখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ সেই কাব্য পুথিখনৰ নাম হ’ল ‘ঊষা পৰিণয়’।
৩১ । বাণ ৰজাৰ উপাস্যদেৱতা কোন আছিল?
উত্তৰঃ মহাদেৱ বা ভগৱান শিৱ।
৩২ । চিত্রলেখা কোন?
উত্তৰঃ চিত্ৰলেখা আছিল ৰাজকন্যা ঊষাৰ অন্তৰংগ সখী।
৩৩ । বাণ ৰজা আৰু শ্রীকৃষ্ণৰ মাজত সংঘটিত যুদ্ধখনক কিয় ‘হৰিহৰৰ যুদ্ধ’ বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু বাণ ৰজাৰ মাজত লগা ৰণত ভগৱান মহাদেৱেও বাণ ৰজাৰ পক্ষ লৈ শ্ৰীকৃষ্ণৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত নামিছিল। সেইবাবেই হৰি (শ্ৰীকৃষ্ণ) আৰু হৰৰ (মহাদেৱ) মাজত হোৱা এই যুঁজখনক ‘হৰি-হৰৰ যুদ্ধ’ বুলি জনা যায়।
৩৪ । চমুটোকা লিখাঃ
(ক) বাণ ৰজা।
(খ) ভীষ্মক ৰজা।
(গ) হৰিহৰৰ যুদ্ধ।
(ঘ) কক্মিণী।
(ঙ) উষা।
উত্তৰঃ
(ক) বাণ ৰজা: দৈত্যৰাজ বলিৰ পুত্ৰ বাণ ৰজাই শোণিতপুৰত শাসন কৰিছিল। তেওঁ এজন অতিশয় পৰাক্ৰমী আৰু পৰম শিৱভক্ত ৰজা আছিল। তেজপুৰৰ বিখ্যাত ‘মহাভৈৰৱ’ মন্দিৰ তেওঁৰ দ্বাৰাই নিৰ্মিত। তেওঁ নিজৰ কন্যা ঊষাক সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ ‘ঊষা নগৰ’ সাজি অগ্নিৰে বেৰি থৈছিল। পিছে সখী চিত্ৰলেখাৰ জৰিয়তে ঊষাই শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাতি অনিৰুদ্ধৰ লগত গুপুতভাৱে গন্ধৰ্ব বিবাহত বহে। বাণ ৰজাই এই কথা গম পাই অনিৰুদ্ধক বন্দী কৰাত, শ্ৰীকৃষ্ণই সসৈন্যে আহি বাণ ৰজাক যুদ্ধত পৰাস্ত কৰে। শিৱয়ো বাণৰ পক্ষ লোৱা বাবে এই ৰণখন হৰিহৰৰ যুদ্ধ নামেৰে পৰিচিত।
(খ) ভীষ্মক ৰজা: প্ৰাগজ্যোতিষৰ পূব দিশত থকা কুণ্ডিল্য বা বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ এজন শক্তিশালী নৃপতি আছিল ভীষ্মক। তেওঁৰ এগৰাকী পৰম সুন্দৰী কন্যা আছিল, যাৰ নাম ৰুক্মিণী। পৰৱৰ্তী কালত দ্বাৰকাৰ অধিপতি শ্ৰীকৃষ্ণই এই ৰাজকন্যা ৰুক্মিণীক হৰণ কৰি নি পত্নীৰূপে গ্ৰহণ কৰিছিল।
(গ) হৰিহৰৰ যুদ্ধ: বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী ঊষা আৰু শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাতি অনিৰুদ্ধই অগ্নিগড়ৰ মাজত গোপনে গন্ধৰ্ব বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ অপৰাধত বাণ ৰজাই অনিৰুদ্ধক কাৰাৰুদ্ধ কৰে। নাতিয়েকক মুকলি কৰিবলৈ শ্ৰীকৃষ্ণই শোণিতপুৰত উপস্থিত হৈ বাণৰ সতে যুঁজত লিপ্ত হয়। শিৱই বাণ ৰজাক সহায় কৰিবলৈ যুদ্ধত নমা বাবে শ্ৰীকৃষ্ণ আৰু শিৱৰ মাজতো মুখামুখি ৰণ হয়, য’ত বাণৰ সৈন্যবাহিনী পৰাস্ত হয়। ইয়াকেই হৰিহৰৰ যুদ্ধ বুলি কোৱা হয়।
(ঘ) ৰুক্মিণী: বিদৰ্ভৰ ৰজা ভীষ্মকৰ কন্যা আছিল ৰুক্মিণী। ককায়েক ৰুক্মবীৰে তেওঁক ছেদী দেশৰ ৰজা শিশুপাললৈ বিয়া দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। কিন্তু ৰুক্মিণীয়ে অন্তৰেৰে শ্ৰীকৃষ্ণক বিচৰা বাবে ৰাজপুৰোহিত বেদনিধিৰ জৰিয়তে কৃষ্ণলৈ এক গুপুত বাৰ্তা পঠিয়ায়। ফলস্বৰূপে শ্ৰীকৃষ্ণই সয়ম্বৰ চলি থকাৰ মাজতেই ৰুক্মিণীক হৰণ কৰি নি বিয়া কৰায়।
(ঙ) ঊষা: বাণ ৰজাৰ একমাত্ৰ কন্যা আছিল ঊষা। জীয়েক যৌৱনপ্ৰাপ্ত হোৱাত ৰজাই ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তীৰত অগ্নিৰে আৱৰি এখন সুৰক্ষিত ‘ঊষা নগৰ’ নিৰ্মাণ কৰি তেওঁক তাত ৰাখিছিল। ইমান কঠোৰ প্ৰহৰাৰ পাছতো ঊষাই সখী চিত্ৰলেখাৰ যোগেদি শ্ৰীকৃষ্ণৰ নাতি অনিৰুদ্ধৰ সতে গন্ধৰ্ব প্ৰথাৰে বিবাহ কৰে। বাণ ৰজাই ক্ৰোধিত হৈ অনিৰুদ্ধক বন্দী কৰে, যাৰ ফলত শ্ৰীকৃষ্ণৰ সৈতে তেওঁৰ এক ভয়ংকৰ ৰণ হয়। মহাদেৱৰ সহায় পোৱা স্বত্ত্বেও বাণ ৰজা শ্ৰীকৃষ্ণৰ হাতত হাৰে আৰু অনিৰুদ্ধক এৰি দিবলৈ বাধ্য হয়। শেষত শ্ৰীকৃষ্ণই দুয়োকে দ্বাৰকালৈ লৈ যায়।
চমু প্রশ্নোত্তৰ:
১ । প্রাগজ্যোতিষপুৰ মানে কি?
উত্তৰঃ ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল পূব দিশত অৱস্থিত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ বা জ্যোতিষ অধ্যয়ন কৰা নগৰ।
২ । নবগ্রহ মন্দিৰ কোন পাহাৰত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ গুৱাহাটীৰ পূব দিশত অৱস্থিত চিত্ৰাচল পাহাৰৰ বুকুত এই মন্দিৰ আছে।
৩ । অসমৰ পুৰণি নাম কি আছিল?
উত্তৰঃ প্ৰাচীন কালত অসমক কামৰূপ নামেৰে জনা গৈছিল।
৪ । যজ্ঞ থলিত সতীয়ে কিয় প্রাণত্যাগ কৰিলে?
উত্তৰঃ সতীৰ পিতৃ দক্ষ ৰজাই যজ্ঞস্থলীত তেওঁৰ স্বামী ভগৱান শিৱক ককৰ্থনা কৰি ঘোৰ অপমান কৰিছিল। নিজ স্বামীৰ প্ৰতি এনে নিদৰুণ ব্যৱহাৰ সহ্য কৰিব নোৱাৰি সতীয়ে যজ্ঞৰ জুইত জাহ গৈ প্ৰাণ বিসৰ্জন দিয়ে।
৫ । কামাখ্যা মন্দিৰ ক’ত আৰু কিয় স্থাপন হ’ল?
উত্তৰঃ গুৱাহাটীৰ নীলাচল পাহাৰত কামাখ্যা মন্দিৰ অৱস্থিত। পৌৰাণিক আখ্যান অনুসৰি, এই ঠাইখণ্ডত সতীৰ মৃতদেহৰ অংগ খহি পৰিছিল বাবেই ইয়াত এই পৱিত্ৰ মন্দিৰটো গঢ় লৈ উঠে।
৬ । দেৱতাসকলে শিৱৰ তপস্যা কিয় ভঙ্গ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল?
উত্তৰঃ সেই কালত তাৰকাসুৰ নামৰ এক নিষ্ঠুৰ অসুৰে ত্ৰাসৰ সৃষ্টি কৰিছিল। দেৱতাসকলে বুজি উঠিছিল যে কেৱল মহাদেৱৰ দ্বাৰাহে এই অসুৰৰ নিধন সম্ভৱ। সেয়েহে ধ্যানমগ্ন শিৱৰ ধ্যান ভাঙিবৰ বাবে তেওঁলোকে কামদেৱৰ সহায় লৈছিল।
৭ । বৰ্মণ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন?
উত্তৰঃ বৰ্মণ বংশৰ আদি ৰজাজনৰ নাম হ’ল পুষ্য বৰ্মণ।
৮ । বৰ্মণ বংশৰ সৰ্বশ্রেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মণ আছিল এই বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা।
৯ । হংসবেগ কোন?
উত্তৰঃ হংসবেগ আছিল ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণৰ এজন নিৰ্ভৰযোগ্য কটকী বা ৰাজদূত।
১০ । হর্ষবর্দ্ধনে ৰাজত্ব কৰা ৰাজ্যখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ তেওঁ থানেশ্বৰ ৰাজ্যত শাসন চলাইছিল।
১১ । শশাংক কোন ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল?
উত্তৰঃ তেওঁ গৌড় ৰাজ্যৰ অধিপতি আছিল।
১২ । ভাস্কৰাব্দ মানে কি?
উত্তৰঃ ভাস্কৰাব্দ হ’ল এটা প্ৰাচীন বৰ্ষপঞ্জী বা চন, যাক কামৰূপী চন হিচাপেও আখ্যা দিয়া হয়।
১৩ । হিডবেন চাঙে লিখা ভ্রমণ কাহিনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ তেওঁৰ ভ্ৰমণ বৃত্তান্তখনৰ নাম ‘চি-উ-কি’।
১৪ । শালস্তম্ভ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন?
উত্তৰঃ শালস্তম্ভ বা অৱন্তিকুমাৰ আছিল শালস্তম্ভ ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা।
১৫ । ৰাজ্যমতীক কালৈ বিয়া দিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ নেপালৰ অধিপতি জয়দেৱৰ সৈতে ৰাজ্যমতীৰ বিবাহ সম্পন্ন হৈছিল।
১৬ । পাল বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
উত্তৰঃ ৰজা ব্ৰহ্মপালেই পাল বংশৰ পাতনি মেলিছিল।
১৭ । কোনজন ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ পৰা কামৰূপ ৰাজ্য কামৰূপ কমতা নামেৰে পৰিচিত হয়?
উত্তৰঃ ৰজা সন্ধ্যাই শাসন কৰা সময়ছোৱাৰ পৰাই প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যখন ‘কামৰূপ কমতা’ হিচাপে জনাজাত হৈ পৰে।
১৮ । নেপালত থকা পশুপতি মন্দিৰ কোনে নির্মাণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ নেপালৰ সুপ্ৰসিদ্ধ পশুপতি মন্দিৰটো মহাৰাণী ৰাজ্যমতীৰ দ্বাৰাই সজোৱা হৈছিল।
১৯ । ‘দুর্জয়’ নগৰলৈ কোনজন ৰজাই ৰাজধানী স্থানান্তৰিত কৰিছিল?
উত্তৰঃ শালস্তম্ভ বংশৰ ৰজা ৰত্নপালে নিজৰ ৰাজধানী হৰুপেশ্বৰৰ পৰা সলনি কৰি ‘দুৰ্জয়’ নগৰলৈ লৈ গৈছিল।
২০ । আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাতা কোন?
উত্তৰঃ স্বৰ্গদেউ চাওলুং চুকাফা।
২১ । টাই জনগোষ্ঠীয়ে কিমান খ্রীষ্টাব্দত অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত টাইসকলে অসমলৈ আগমন ঘটিয়েই পৰৱৰ্তী সময়ত সুবিশাল আহোম সাম্ৰাজ্যৰ ভেটি স্থাপন কৰে।
২২ । চমুটোকা লিখা।
(ক) ৰাজ্যমতী
(ঘ) পুষ্য বর্মণ
(ঙ) হিউৱেন চাং।
(খ) অমৃতপ্রভা
(গ) শ্রীহর্ষ
(চ) ভাস্কৰ বৰ্মণ
উত্তৰঃ
(ক) ৰাজ্যমতী: ৰজা শ্ৰীহৰ্ষৱৰ্মাদেৱৰ জীয়ৰী আছিল ৰাজ্যমতী। তেওঁক নেপালৰ অধিপতি জয়দেৱলৈ বিয়া দিয়া হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এইগৰাকী মহাৰাণী ৰাজ্যমতীয়েই নেপালত বিখ্যাত পশুপতিনাথ মন্দিৰ সজাই উলিয়াইছিল।
(খ) অমৃতপ্ৰভা: কামৰূপৰ নৃপতি বলবৰ্মণৰ কন্যা আছিল অমৃতপ্ৰভা। এখন সয়ম্বৰ সভাৰ জৰিয়তে কাশ্মীৰৰ ৰজা মেঘবাহনে তেওঁক পত্নীৰূপে লাভ কৰিছিল। অমৃতপ্ৰভাই কাশ্মীৰত বিদেশী বৌদ্ধ ভিক্ষুসকলৰ সুবিধাৰ্থে ‘অমৃত ভৱন’ নামেৰে এটি বৌদ্ধ বিহাৰ স্থাপন কৰিছিল। তদুপৰি, তেওঁ কামৰূপৰ পৰা স্তনপা নামৰ এজন বৌদ্ধ পণ্ডিতক কাশ্মীৰলৈ নিছিল, যিজনে তাত ‘লো স্তুপ’ নামৰ এটি সুন্দৰ স্তুপ গঢ়ি তুলিছিল।
(গ) শ্ৰীহৰ্ষ: শালস্তম্ভ ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ প্ৰতাপী ৰজাজন আছিল শ্ৰীহৰ্ষ বা শ্ৰীহৰ্ষদেৱ। তেওঁৰ কন্যা ৰাজ্যমতীক নেপালৰ ৰজা জয়দেৱলৈ বিবাহ দিয়া হৈছিল। তেওঁৰ দেহাৱসানৰ লগে লগেই তেওঁ গঢ়ি তোলা বিস্তীৰ্ণ সাম্ৰাজ্যখনত খহনীয়া আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত কামৰূপৰ প্ৰভাৱ আৰু গৌৰৱ যথেষ্ট পৰিমাণে ম্লান পৰে।
(ঘ) পুষ্য বৰ্মণ: কামৰূপৰ বিখ্যাত বৰ্মণ ৰাজবংশৰ ভেটি স্থাপন কৰোঁতা জনেই আছিল পুষ্য বৰ্মণ। তেওঁ গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ ৰজা সমুদ্ৰগুপ্তৰ সময়ৰ নৃপতি আছিল। সমুদ্ৰগুপ্তৰ ‘এলাহাবাদ প্ৰশস্তি’ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ কথা স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰা আছে। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে, তেওঁ গুপ্ত সম্ৰাটসকলৰ বশ্যতা মানি চলিছিল।
(ঙ) হিউৱেন চাং: চীন দেশৰ পৰা অহা এজন বিখ্যাত পৰিব্ৰাজক আছিল হিউৱেন চাং। বিহাৰৰ নালন্দা মহাবিহাৰত অধ্যয়ন কৰি থকা অৱস্থাত ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণৰ আমন্ত্ৰণ ৰক্ষা কৰি তেওঁ কামৰূপলৈ আহে আৰু এমাহৰো বেছি দিন ইয়াত কটায়। তেওঁৰ ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিৱৰণী থকা ‘চি-উ-কি’ গ্ৰন্থখনত সেই সময়ৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ বিষয়ে বিস্তাৰিত বৰ্ণনা পোৱা যায়।
(চ) ভাস্কৰ বৰ্মণ: কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মণ এজন অতিশয় বীৰ, জ্ঞানী আৰু ধৰ্মপৰায়ণ শাসক আছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকালতেই চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙে কামৰূপ দৰ্শন কৰিছিল আৰু নিজৰ ‘চি-উ-কি’ নামৰ পুথিখনত কামৰূপৰ উজ্জ্বল চিত্ৰ এখন দাঙি ধৰিছিল। এইজন ৰজাৰ দিনতেই বুৰঞ্জীৰ সমল হিচাপে ডুবি আৰু নিধানপুৰৰ তামৰ ফলিকেইখন খোদিত কৰোৱা হৈছিল।
২২ । এলাহাবাদ শিলালিপিৰ গুৰুত্ব কি?
উত্তৰঃ প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যৰ নাম ঐতিহাসিকভাৱে পোনপ্ৰথমে এলাহাবাদ শিলালিপিতে পাবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও সেই সময়ৰ অসমত যে ‘ডবাক’ নামৰ আন এখন ৰাজ্য বৰ্তি আছিল, তাৰো প্ৰমাণ এই শিলালিপিৰ পৰাই পোৱা যায়।
২৩ । মুছলমানৰ প্ৰথম আক্ৰমণৰ এটি ফলাফল লিখা?
উত্তৰঃ ১২০৭ খ্ৰীষ্টাব্দত মহম্মদ ইবন বখতিয়াৰ খিলিজিয়ে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুছলমান আক্ৰমণ চলাইছিল। এই ৰণত কামৰূপৰ ৰজা পৃথুৱে বখতিয়াৰ খিলিজিক পৰাস্ত কৰে আৰু বন্দী হোৱা মুছলমান সৈন্যসকলক কামৰূপতে স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ফলস্বৰূপে, অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মুছলমান লোকৰ সমাজ এখন গঢ় লৈ উঠে।
২৪ । ভাস্কৰ বৰ্মণৰ ৰাজত্বকালৰ বিষয়ে জানিবলৈ সহায় লোৱা চাৰিটা সমলৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ (ক) নিধানপুৰত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি, (খ) ডুবিৰ তামৰ ফলি, (গ) বাণভট্টৰ ‘হৰ্ষচৰিত’ আৰু হিউৱেন চাঙৰ ‘চি-উ-কি’ গ্ৰন্থ, আৰু (ঘ) নালন্দাত আৱিষ্কৃত মাটিৰ মোহৰ।
২৫ । কামৰূপ ৰাজ্যৰ চাৰিখন ৰাজধানী চহৰৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰাচীন কালৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ চাৰিখন প্ৰধান ৰাজধানী হ’ল- (ক) প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ, (খ) কমতাপুৰ, (গ) দুৰ্জয় নগৰ, আৰু (ঘ) কামৰূপ নগৰ।
২৬ । কানাই বৰশীবোৱা শিলালিপিত কি লিখা আছে?
উত্তৰঃ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ কানাই বৰশীবোৱা শিলালিপিৰ তথ্যৰ পৰা এই কথা প্ৰতীয়মান হয় যে অতীতৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী সেই সময়ত ‘কামৰূপ নগৰ’ত আছিল।
২৭ । ক-অংশৰ লগত খ-অংশ মিলোৱা।
|
ক-অংশ |
খ-অংশ |
|
এলাহাবাদ প্রশস্তি |
শালস্তম্ভ বংশৰ শেষ ৰজা |
|
ডবাক |
পাল বংশৰ এজন ৰজা |
|
কর্ণ সুবর্ণ |
কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণে খোদিত কৰিছিল। |
|
ৰত্ন পাল |
গৌড়ৰ ৰাজধানী। |
|
ত্যাগ সিংহ |
কপিলী উপত্যকাত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। |
|
নিধানপুৰ তামৰ ফলি |
গুপ্ত সম্রাট সমুদ্রগুপ্তই খোদিত কৰিছিল। |
উত্তৰঃ
|
ক-অংশ |
খ-অংশ |
|
এলাহাবাদ প্রশস্তি |
গুপ্ত সম্ৰাট সমুদ্ৰগুপ্তৰ দ্বাৰা খোদিত। |
|
ডবাক |
কপিলী উপত্যকাৰ এখন প্ৰাচীন ৰাজ্য। |
|
কর্ণ সুবর্ণ |
গৌড় ৰাজ্যৰ ৰাজধানী। |
|
ৰত্ন পাল |
পাল ৰাজবংশৰ এজন নৃপতি। |
|
ত্যাগ সিংহ |
শালস্তম্ভ বংশৰ একেবাৰে শেষ ৰজা। |
|
নিধানপুৰ তামৰ ফলি |
কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণে খোদিত কৰিছিল। |
২৮ । ৰাজতৰংগিনী’ গ্রন্থ কোনে ৰচনা কৰিছিল?
উত্তৰঃ এই ঐতিহাসিক গ্ৰন্থখন পণ্ডিত কলহনে ৰচনা কৰিছিল।
২৯ । অমৃত প্রভাই স্তন পা নামৰ এজন বৌদ্ধ গুৰুক কাশ্মীৰলৈ নিছিল আৰু তাত স্তুপ নিৰ্মাণ কৰাইছিল। এই ঘটনাই কি বুজায়?
উত্তৰঃ এই ঐতিহাসিক কাৰ্যই স্পষ্টভাৱে প্ৰমাণ কৰে যে প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যতো সেই সময়ত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ যথেষ্ট প্ৰসাৰ আৰু প্ৰভাৱ আছিল।
৩০ । কাশ্মীৰৰ অমৃত ভৱণ কোনে নিৰ্মাণ কৰাইছিল?
উত্তৰঃ কামৰূপৰ ৰাজকন্যা অমৃতপ্ৰভাই এই ভৱনটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল।
৩১ । গৌড়ৰ ৰজা শশাঙ্কক কোনে পৰাজয় কৰাইছিল? শশাংকই কি কৰিছিল?
উত্তৰঃ কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণ আৰু থানেশ্বৰৰ ৰজা হৰ্ষবৰ্ধনে মিত্ৰতা কৰি গৌড়ৰ ৰজা শশাংকক ৰণত হৰুৱাইছিল। পৰাজয় বৰণ কৰি শশাংকই উৰিষ্যাৰ পিনে পলাই প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিছিল।
