ষষ্ঠ শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৫ – সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন – সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান | AJB
ষষ্ঠ শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৫ – সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB)
ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ পঞ্চম অধ্যায় ‘সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয় (AJB) ৰ নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 6 Samaj Bigyan Chapter 5 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন, চমু প্ৰশ্ন, দীঘলীয়া প্ৰশ্ন, অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions), আৰু MCQ ৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন’ নামৰ এই পাঠটিত প্ৰাচীন ভাৰতৰ এজন প্ৰভাৱশালী ৰজা হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ জীৱন, তেওঁৰ শাসনকাল, ৰাজ্য বিস্তাৰ আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ অৱদানৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বিষয়বস্তু, হিউৱেন চাঙৰ ভাৰত ভ্ৰমণ আৰু ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ ৰাজত্বকাল আৰু তেওঁৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে সহজ বিশ্লেষণ।
- পাঠভিত্তিক অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নৰ নিৰ্দোষ আৰু মান্য উত্তৰ।
- হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ সাহিত্যপ্ৰীতি আৰু হিউৱেন চাঙৰ ভাৰত ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনাৰ সঠিক জ্ঞান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ (Additional Questions) লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 6 Samaj Bigyan Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পঞ্চম অধ্যায়ৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 6 সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 6 সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, ষষ্ঠ শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। চমু উত্তৰ লিখা:
(ক) থানেশ্বৰ ৰাজ্যৰ উত্থান কোন শতিকাত হৈছিল?
উত্তৰঃ থানেশ্বৰ ৰাজ্যৰ বিকাশ মূলতঃ সপ্তম শতিকাৰ পৰা আৰম্ভ হৈ দশম শতিকাৰ প্ৰথম ভাগলৈকে সংঘটিত হৈছিল।
(খ) পুষ্যভূতিত বংশৰ প্ৰতিস্থাপক ৰজাজনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ প্ৰভাকৰ বৰ্দ্ধন আছিল পুষ্যভূতি ৰাজবংশৰ ভেটি স্থাপন কৰা আদি ৰজা।
২ । হর্ষবর্দ্ধনে কি উপাধি লৈছিল?
উত্তৰঃ সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধনে ‘ৰাজপুত শিলাদিত্য’ নামৰ উপাধিটো গ্ৰহণ কৰিছিল।
৩ । বাণভট্টই ৰচনা কৰা হর্ষবর্দ্ধনৰ জীৱনীখনৰ নাম কি?
উত্তৰঃ পণ্ডিত বাণভট্টই লিখি উলিওৱা হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ জীৱন-কাহিনী আধাৰিত পুথিখনৰ নাম হ’ল ‘হৰ্ষচৰিত’।
৪ । হংস বেগ কোন আছিল?
উত্তৰঃ হংসবেগ আছিল কামৰূপৰ অধিপতি কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মণৰ এজন বিশ্বাসী কটকী বা ৰাজদূত।
৫ । হর্ষবর্দ্ধনক কোনে নর্মদা নদীৰ পাৰৰ যুদ্ধত পৰাস্ত কৰিছিল?
উত্তৰঃ নৰ্মদা নদীৰ তীৰত হোৱা ৰণত চালুক্য ৰাজবংশৰ প্ৰতাপী ৰজা দ্বিতীয় পুলকেশীয়ে হৰ্ষবৰ্দ্ধনক যুদ্ধত হৰুৱাইছিল।
৬ । ভুক্তিৰ শাসকজনক কি বোলা হৈছিল?
উত্তৰঃ এখন ‘ভুক্তি’ বা প্ৰদেশৰ শাসন চলোৱা বিষয়াজনক ‘কুমাৰামাত্য’ হিচাপে আখ্যা দিয়া হৈছিল।
৭ । হর্ষবর্দ্ধনৰ দিনত প্ৰজাই কি কি কৰ দিব লাগিছিল?
উত্তৰঃ সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ শাসনকালত জনসাধাৰণে মূলতঃ ‘বালি’ আৰু ‘ভাগা’ নামৰ দুই প্ৰকাৰৰ কৰ বা খাজনা শোধাব লগা হৈছিল।
৮ । হর্ষবর্দ্ধনৰ বিষয়ে জনাত সহায় কৰা চাৰিখন তামৰ ফলিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ ৰাজত্বকালৰ বিষয়ে জানিব পৰা চাৰিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক সমল হ’ল—
(ক) বাঁনৰেখাৰ তামৰ ফলি
(খ) মধুবনৰ তামৰ ফলি
(গ) নালন্দাত উদ্ধাৰ হোৱা মোহৰ
(ঘ) দ্বিতীয় পুলকেশীয়ে খোদিত কৰোৱা আইহোল শিলালিপি।
৯ । কামৰূপৰ লগত হৰ্ষৰ সম্পৰ্ক কেনে ধৰণৰ আছিল লিখা।
উত্তৰঃ প্ৰাচীন কামৰূপ ৰাজ্যৰ সৈতে সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ অতি মধুৰ আৰু মিত্ৰতামূলক সম্পৰ্ক আছিল। গৌড়ৰ ৰজা শশাংকক দমন কৰিবৰ বাবে হৰ্ষবৰ্দ্ধনে কামৰূপৰ সহায় প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল আৰু কামৰূপৰ অধিপতি ভাস্কৰ বৰ্মণেও তেওঁলৈ সহায়ৰ হাত আগবঢ়াইছিল। দুয়োজন ৰজাৰ মাজত গঢ় লৈ উঠা এই গভীৰ বন্ধুত্ব হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ জীৱনাৱসানলৈকে অটুট আছিল। হৰ্ষবৰ্দ্ধনে অনুষ্ঠিত কৰা কনৌজ আৰু প্ৰয়াগৰ মহামেলত কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মণক মুখ্য অতিথিৰূপে সন্মান জনোৱা হৈছিল। আনকি প্ৰয়াগৰ মহামেলত হৰ্ষবৰ্দ্ধনে ভাস্কৰ বৰ্মণক নিজৰ সৈতে একেখন ৰথতে বহুৱাই নগৰ প্ৰদক্ষিণ কৰিছিল। এই দুই মহান ৰজাৰ মাজত থকা সু-সম্পৰ্কৰ বিষয়ে বাণভট্টৰ ৰচিত ‘হৰ্ষচৰিত’ গ্ৰন্থ আৰু চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ ভ্ৰমণ বৃত্তান্ততো স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰা আছে।
১০ । হর্ষবন্ধনৰ দিনত হোৱা সাহিত্যৰ উন্নতি সম্পর্কে লিখা।
উত্তৰঃ সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন নিজে এজন বিৰল বিদ্যানুৰাগী, সু-পণ্ডিত আৰু সাহিত্যৰ একান্ত পৃষ্ঠপোষক আছিল। সাহিত্য চৰ্চাৰ নিদৰ্শনস্বৰূপে তেওঁ স্বহাতে ‘ৰত্নাৱলী’, ‘প্ৰিয়দৰ্শিকা’ আৰু ‘নাগানন্দ’ নামৰ তিনিখন অমৰ নাটক ৰচনা কৰি থৈ গৈছে। তেওঁৰ ৰাজদৰবাৰত জ্ঞানী পণ্ডিত আৰু সাহিত্যিকসকলক যথেষ্ট সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ উৎসাহ আৰু পৃষ্ঠপোষকতাতেই বহুতো সাহিত্যিকে উৎকৃষ্ট গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজসভাৰ প্ৰধান কবি বাণভট্টই ‘কাদম্বৰী’ আৰু ‘হৰ্ষচৰিত’ নামৰ দুখন অমূল্য গ্ৰন্থ লিখি উলিয়াইছিল। ইয়াৰ উপৰি, বিদ্যাৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ অপাৰ ধাউতি আছিল। বিখ্যাত নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৈনন্দিন ব্যয় বহন কৰিবলৈ তেওঁ দুশখন গাঁও উছৰ্গা কৰিছিল। এই বিশ্ববিদ্যালয়খনত বিশ্বৰ ভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা অহা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে জ্ঞান আহৰণ কৰিছিল। হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ সময়ত নালন্দাৰ উপাচাৰ্যৰ দায়িত্বত আছিল কামৰূপৰ নিবাসী তথা বৌদ্ধ দৰ্শনৰ অগাধ পণ্ডিত শীলভদ্ৰ।
১১ । হর্ষবর্দ্ধনৰ ৰাজত্বকালৰ এটি চমু বিৱৰণ দি ইতিহাসত তেওঁৰ স্থান নির্ণয় কৰা।
উত্তৰঃ উত্তৰ ভাৰতৰ অন্তিমগৰাকী প্ৰতাপী হিন্দু সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ শাসনকাল নানা ঐতিহাসিক ঘটনা আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যৰে সমৃদ্ধ। তেওঁৰ ৰাজত্বৰ সবিশেষ চীনা পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ ভ্ৰমণ বৃত্তান্ত আৰু বাণভট্টৰ ‘হৰ্ষচৰিত’ৰ পৰা জানিব পাৰি। সিংহাসনত বহিয়েই নিজৰ শক্তি বৃদ্ধি আৰু সাম্ৰাজ্য সম্প্ৰসাৰণৰ অৰ্থে তেওঁ মন মেলিছিল। ককায়েকৰ হত্যাকাৰী গৌড়ৰ ৰজা শশাংকক উচিত শিক্ষা দিবলৈ তেওঁ প্ৰস্তুতি চলায়। সেই সময়তে কামৰূপৰ অধিপতি ভাস্কৰ বৰ্মণে হংসবেগ নামৰ কটকীৰ জৰিয়তে হৰ্ষবৰ্দ্ধনলৈ উপহাৰ প্ৰেৰণ কৰি দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত এক সুদৃঢ় মিত্ৰতা স্থাপন কৰৰে। এই মিত্ৰতাৰ ফলস্বৰূপে পশ্চিমৰ পৰা হৰ্ষবৰ্দ্ধনে আৰু পূবৰ পৰা ভাস্কৰ বৰ্মণে একেলগে শশাংকক আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধৰ অন্তত শশাংকৰ ৰাজ্য দুয়োৰে মাজত বিভাজিত হয় আৰু ভাস্কৰ বৰ্মণে পুণ্ড্ৰবৰ্দ্ধন অঞ্চল ঘূৰাই পায়। পৰৱৰ্তী সময়ত হৰ্ষবৰ্দ্ধনে বল্লভীৰ ৰজা ধ্ৰুৱসেন আৰু কঙ্গোদ ৰাজ্যৰ ৰজাকো পৰাস্ত কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কাশ্মীৰ, নেপাল আৰু সিন্ধু দেশ আক্ৰমণ কৰি নিজৰ বশৱৰ্তী কৰিছিল।
সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত নিজৰ আধিপত্য বিস্তাৰ কৰাৰ পাছত তেওঁ দক্ষিণ ভাৰতলৈ সাম্ৰাজ্য বঢ়াবলৈ যাত্ৰা কৰে, যদিও নৰ্মদা নদীৰ পাৰত চালুক্য ৰজা দ্বিতীয় পুলকেশীৰ হাতত পৰাজয় বৰণ কৰিবলগীয়া হয়। তেওঁৰ বিশাল সাম্ৰাজ্যৰ সীমা উত্তৰ দিশে জলন্ধৰ, দক্ষিণে নৰ্মদা নদী, পূবে পাটলিপুত্ৰ আৰু পশ্চিমে সৌৰাষ্ট্ৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।
এজন দক্ষ শাসক হিচাপে হৰ্ষবৰ্দ্ধনে প্ৰশাসন নিয়াৰিকৈ চলাবলৈ সাম্ৰাজ্যখনক কেইবাখনো প্ৰদেশ বা ‘ভুক্তি’ত বিভক্ত কৰিছিল। তেওঁৰ শাসন ব্যৱস্থা কেতিয়াও স্বেচ্ছাচাৰী নাছিল। সাহিত্য জগতলৈকো তেওঁৰ অতুলনীয় অনুৰাগ আছিল; তেওঁ নিজে তিনিখন সুন্দৰ নাটক ৰচনা কৰাৰ উপৰি বাণভট্টৰ দৰে পণ্ডিতক আশ্ৰয় দি ‘কাদম্বৰী’ আৰু ‘হৰ্ষচৰিত’ৰ দৰে অমৰ গ্ৰন্থ সৃষ্টিত অৰিহণা যোগাইছিল। নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ক তেওঁ শিক্ষাৰ এখন অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল। ধৰ্মীয় দিশত তেওঁ অতিকৈ উদাৰ আৰু সকলো ধৰ্মৰ প্ৰতি সহনশীল আছিল। ধৰ্মক লৈ যাতে কোনো ভেদাভেদ নহয় তাৰ বাবে প্ৰয়াগৰ মহামেলত তেওঁ প্ৰথম দিনা ভগৱান বুদ্ধৰ, দ্বিতীয় দিনা সূৰ্যদেৱতাৰ আৰু তৃতীয় দিনা মহাদেৱৰ মূৰ্তি লৈ বৰ্ণাঢ্য শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছিল। হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ সুন্দৰ ব্যক্তিত্ব আৰু মহান গুণৰাজিয়ে সকলোকে আকৰ্ষিত কৰিব পাৰিছিল। সেয়েহে বিশ্বৰ বহু ৰজা তেওঁৰ বন্ধু আৰু অনুৰাগী আছিল। আনকি কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ বৰ্মণৰ সৈতে তেওঁৰ মিত্ৰতা মৃত্যু পৰ্যন্ত অক্ষুণ্ণ আছিল। গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত খণ্ডিত হ’বলৈ ধৰা ভাৰতবৰ্ষক তেওঁ পুনৰ এক শক্তিশালী ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ় দিছিল। এক সুদৃঢ় ৰাজতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিটো দিশতে তেওঁ দেশক শ্ৰেষ্ঠ ৰূপত গঢ়ি তুলিছিল। ভাৰতীয় ইতিহাসৰ পাতত এজন প্ৰতিভাশালী, সফল আৰু পৰাক্ৰমী সম্ৰাট হিচাপে হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ নাম চিৰদিন জিলিকি থাকিব।
