Class 7 Science Chapter 14 বতাহ ধুমুহা আৰু ঘূৰ্ণীবতাহ Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১৪ – বতাহ ধুমুহা আৰু ঘূৰ্ণীবতাহ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ চতুৰ্দশ অধ্যায় ‘বতাহ ধুমুহা আৰু ঘূৰ্ণীবতাহ’ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 14 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘বতাহ ধুমুহা আৰু ঘূৰ্ণীবতাহ’ নামৰ এই পাঠটিত বায়ুরে চাপ প্ৰয়োগ কৰে, উচ্চ বেগৰ বতাহে নিম্ন বায়ুচাপৰ সৃষ্টি কৰে, ধুমুহা, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সৃষ্টি আৰু ইয়াৰ ধ্বংসলীলাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ উপায় আদিৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বিজ্ঞানৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বায়ুৰ চাপ, ধুমুহা আৰু ঘূৰ্ণীবতাহৰ সৃষ্টি তথা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ সতৰ্কতামূলক ব্যৱস্থাৰ স্পষ্ট ধাৰণা।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰিক উদাহৰণৰ সহায়ত বুজোৱা সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, step-by-step problem answers, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
বতাহ, ধুমুহা আৰু ঘূর্ণীবতাহ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
1. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঁ:
(a) বতাহৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যতনটোৰ নাম-
(i) এনেম’মিটাৰ
(ii) উইণ্ড ভেন
(iii) বেৰ’মিটাৰ
(iv) থার্মমিটাৰ
উত্তৰঃ (ii) উইণ্ড ভেন
(b) বতাহৰ দ্রুতি নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা যতনটোৰ নাম-
(i) এনেম’মিটাৰ
(ii) উইণ্ড ভেন
(iii) বেৰ’মিটাৰ
(iv) থার্মমিটাৰ
উত্তৰঃ (i) এনেম ‘মিটাৰ
(c) বিউফর্ট স্কেলত ধুমুহাৰ স্থান কেই নম্বৰত?
(i) 3
(ii) 6
(iii) 7
(iv) 11
উত্তৰঃ (iv) 11
(d) বায়ু-
(i) বেছি উষ্ণতাৰ ঠাইৰ পৰা কম উষ্ণতাৰ ঠাইলৈ বৈ যায়।
(ii) কম উষ্ণতাৰ ঠাইৰ পৰা বেছি উষ্ণতাৰ ঠাইলৈ বৈ যায়।
(iii) সমান উষ্ণতাৰ এখন ঠাইৰ পৰা আন এখন ঠাইলৈ বৈ যায়।
(iv) i আৰু ii দুয়োটাই শুদ্ধ
উত্তৰঃ (ii) কম উষ্ণতাৰ ঠাইৰ পৰা বেছি উষ্ণতাৰ ঠাইলৈ বৈ যায়।
(e) কোনো ঠাইত বায়ুৰ পৰিমাণ কমি গ’লে বায়ুৰ চাপ-
(i) বাঢ়ে
(ii) কমে
(iii) এবাৰ বাঢ়ে আৰু এবাৰ কমে
(iv) ওপৰৰ এটাও নহয়
উত্তৰঃ (ii) কমে
2. চমু উত্তৰ দিয়া:
(a) বতাহ মানে কি?
উত্তৰঃ সাধাৰণ অৰ্থত, বায়ুৰ গতিশীল অৱস্থাকেই বতাহ বোলে। অৰ্থাৎ, এঠাইৰ পৰা আন এঠাইলৈ গতি কৰি থকা বায়ুক বতাহ বুলি কোৱা হয়।
(b) বিউফর্ট স্কেল কি?
উত্তৰঃ বতাহৰ দ্ৰুতি বা বেগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বতাহক 13 টা শ্ৰেণীত (0 ৰ পৰা 12 লৈ) ভাগ কৰা হয়। বতাহৰ তীব্ৰতা জোখাৰ এই নিৰ্দিষ্ট স্কেল বা ব্যৱস্থাটোৰ নামেই হৈছে বিউফৰ্ট স্কেল ।
(c) বতাহ কেনেদৰে উৎপত্তি হয় লিখাঁ।
উত্তৰঃ যেতিয়া সূৰ্যৰ তাপত কোনো এটা অঞ্চলৰ উষ্ণতা বৃদ্ধি পায়, তেতিয়া সেই ঠাইৰ বায়ু গৰম আৰু পাতল হৈ ওপৰলৈ উঠি যায়। ইয়াৰ ফলত সেই ঠাইখিনিত বায়ুৰ চাপ কমি নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়। তেতিয়া সেই খালী ঠাইখিনি পূৰণ কৰিবলৈ ওচৰৰ উচ্চ চাপ থকা অঞ্চলৰ পৰা চেঁচা বায়ু দ্ৰুতগতিত বৈ আহে। বায়ুৰ এই চলাচলৰ ফলতেই বতাহৰ উৎপত্তি হয়।
(d) ধুমুহা কেনেকৈ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ বতৰ বিজ্ঞানীসকলৰ মতে, বায়ুমণ্ডলৰ অস্থিৰ অৱস্থাৰ বাবেই ধুমুহাৰ সৃষ্টি হয়। সূৰ্যৰ প্ৰখৰ তাপত কেতিয়াবা কোনো এখন ঠাইৰ বায়ু অতিমাত্ৰা গৰম হৈ দ্ৰুতগতিত ওপৰলৈ উঠি যায়, যাৰ ফলত তাত তীব্ৰ নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়। তেতিয়া সেই খালী ঠাই পূৰণ কৰিবলৈ চৌপাশৰ পৰা কোবাল বেগেৰে বায়ু বৈ আহে। এই প্ৰৱল বেগী বতাহেই ধুমুহাৰ ৰূপ লয়। কেতিয়াবা এই ধুমুহাই ধূলি উৰুৱাই আনিলে তাক ধূলিৰ ধুমুহা বোলা হয় আৰু কেতিয়াবা ই চাকনৈয়াৰো সৃষ্টি কৰে।
(e) ধুমুহাৰ সৈতে বৰষুণ কেতিয়া আহে?
উত্তৰঃ ধুমুহাৰ সময়ত যেতিয়া গৰম আৰু সেমেকা বায়ু প্ৰৱল বেগেৰে ওপৰলৈ উৰি যায়, তেতিয়া বায়ুত থকা জলীয় বাষ্প ওপৰৰ চেঁচা পৰিৱেশত ঘনীভূত হৈ আকাশত ক’লা ডাৱৰৰ সৃষ্টি কৰে। এই ডাৱৰৰ বাবেই ধুমুহাৰ সৈতে বিজুলী-ঢেৰেকনি আৰু ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ আগমন ঘটে।
(f) পৃথিৱীৰ ওপৰত বৈ থকা প্রধান বতাহকেইবিধৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ পৃথিৱীত বৈ থকা প্ৰধান বতাহসমূহক বিউফৰ্ট স্কেল অনুসৰি শান্ত বায়ু, লঘু পৱন, মৃদু পৱন, সতেজ পৱন, উগ্ৰ পৱন, কোবাল বতাহ, উগ্ৰ চণ্ডবাত, পূৰ্ণ চণ্ডবাত, ধুমুহা আৰু হাৰিকেন হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে।
(g) পৃথিৱীৰ ওপৰত উষ্ণতাৰ তাৰতম্য কেনেদৰে ঘটে লিখা।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ তাপৰ প্ৰধান উৎস হৈছে সূৰ্য। কিন্তু পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ সকলো ঠাইতে সূৰ্যৰ ৰশ্মি সমানভাৱে নপৰে। বিষুৱীয় অঞ্চলত সূৰ্যৰ পোহৰ প্ৰায় লম্বভাৱে পৰে বাবে তাত উষ্ণতা বেছি, আনহাতে মেৰু অঞ্চলত সূৰ্যৰ ৰশ্মি হেলনীয়াকৈ পৰে বাবে তাত উষ্ণতা যথেষ্ট কম। ইয়াৰ লগতে, পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত থকা মাটি, পানী আৰু উদ্ভিদ আদিয়ে সূৰ্যৰ তাপ বেলেগ বেলেগ মাত্ৰাত শোষণ কৰে। এই কাৰণবোৰতেই পৃথিৱীৰ বিভিন্ন স্থানত উষ্ণতাৰ তাৰতম্য ঘটে।
(h) কোনবিধ মৌচুমী বতাহৰ বাবে অসমত বাৰিষাৰ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ বাবেই অসমত বাৰিষা কালৰ সৃষ্টি হয়।
(i) তামিলনাডুৰ প্ৰধান বাৰিষা কালটো কোনবিধ মৌচুমী বতাহৰ বাবে হয়?
উত্তৰঃ তামিলনাডুৰ প্ৰধান বাৰিষা কালটো উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ বাবে সংঘটিত হয়।
(j) বিষুবীয় ঘূর্ণীবতাহ কাক বোলে?
উত্তৰঃ বিষুৱীয় অঞ্চলৰ সাগৰত সৃষ্টি হোৱা তীব্ৰ বেগী আৰু ঘূৰ্ণীয়মান বতাহক বিষুৱীয় ঘূৰ্ণীবতাহ বোলে। ইয়াক চাইক্ল’ন, হাৰিকেন বা টাইফুন বুলিও জনা যায়।
(k) হাৰিকেন, টাইফুন কাক বোলে?
উত্তৰঃ বিষুৱীয় অঞ্চলৰ গৰম সাগৰীয় পানীৰ ওপৰত সৃষ্টি হোৱা প্ৰচণ্ড শক্তিসম্পন্ন আৰু বিধ্বংসী ঘূৰ্ণীবতাহকেই ঠাইভেদে হাৰিকে আৰু টাইফুন বুলি কোৱা হয়। বিউফৰ্ট স্কেল অনুসৰি ইয়াৰ স্থান 12 নম্বৰত আৰু ইয়াৰ দ্ৰুতি ঘণ্টাত 120 কিলোমিটাৰতকৈ বেছি।
(l) টর্ণেড’ কি?
উত্তৰঃ টৰ্ণেড’ হৈছে স্থলভাগৰ ওপৰত সৃষ্টি হোৱা এবিধ অতিশয় ধ্বংসকাৰী আৰু ঘূৰ্ণীয়মান বতাহ। ই দেখাত এটা ফানেল বা চুঙাৰ দৰে আকাশৰ পৰা মাটিলৈ নামি আহে। সাধাৰণতে বায়ুমণ্ডলৰ অতিকৈ অস্থিৰ অৱস্থাত, বিজুলী-ঢেৰেকনিৰে অহা প্ৰৱল ধুমুহাৰ লগতে টৰ্ণেড’ৰ উৎপত্তি হয়।
(m) ঘূর্ণীবতাহ কেনেদৰে উৎপত্তি হয় বর্ণনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ ঘূৰ্ণীবতাহ হৈছে কেন্দ্ৰাভিমুখী বতাহৰ এক বিশাল চাকনৈয়া। বিষুৱীয় অঞ্চলত সূৰ্যৰ প্ৰখৰ তাপৰ বাবে সাগৰৰ পানী অতিমাত্ৰা গৰম হৈ উঠে। ইয়াৰ ফলত সাগৰৰ ওপৰৰ বায়ু গৰম আৰু সেমেকা হৈ দ্ৰুতগতিত ওপৰলৈ উৰি যায় আৰু সাগৰ পৃষ্ঠত এক তীব্ৰ নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়। এই নিম্নচাপৰ শূন্যতা পূৰণ কৰিবলৈ চৌপাশৰ পৰা চেঁচা বায়ু প্ৰৱল বেগেৰে বৈ আহে। কিন্তু পৃথিৱীৰ আহ্নিক গতিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ক’ৰিঅ’লিছ বলৰ প্ৰভাৱত এই বতাহ পোনকৈ নগৈ নিম্নচাপ কেন্দ্ৰটোক আগুৰি ঘূৰ্ণীয়মান ৰূপ লয়। এনেদৰেই গৰম সাগৰীয় পানীৰ ওপৰত শক্তিশালী ঘূৰ্ণীবতাহৰ উৎপত্তি হয়।
(n) বিষুবীয় অঞ্চল কাক বোলে?
উত্তৰঃ বিষুৱৰেখাৰ ওচৰে-পাজৰে থকা যি অঞ্চলত বছৰৰ বেছিভাগ সময় সূৰ্যৰ ৰশ্মি প্ৰায় লম্বভাৱে পৰে আৰু উষ্ণতা অধিক থাকে, সেই অঞ্চলটোক বিষুৱীয় অঞ্চল বুলি কোৱা হয়।
(O) চাইক্ল’নত বতাহ কোন দিশত ঘূৰে?
উত্তৰঃ চাইক্ল’নত বতাহ পৃথিৱীৰ উত্তৰ গোলাৰ্ধত ঘড়ীৰ কাঁটাৰ বিপৰীত দিশত (anti-clockwise) আৰু দক্ষিণ গোলাৰ্ধত ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত (clockwise) ঘূৰে।
3. বিজুলী-ঢেৰেকনিৰ সময়ত ঘৰৰ ভিতৰত ল’ব লগা সাৱধানতা কি কি?
উত্তৰঃ বিজুলী-ঢেৰেকনি বা বজ্ৰপাতৰ সময়ত ঘৰৰ ভিতৰত ল’ব লগীয়া প্ৰধান সাৱধানতাসমূহ হ’ল-
(ক) বৈদ্যুতিক তাঁৰ সংযোগ হৈ থকা কম্পিউটাৰ, টিভি আদি বৈদ্যুতিক সঁজুলিসমূহ হাতেৰে চুব নালাগে আৰু প্লাগ খুলি ৰাখিব লাগে।
(খ) পানীৰ পাইপত বিদ্যুতৰ প্ৰৱাহ হ’ব পাৰে বাবে টেপ বা পাইপৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে।
(গ) বিজুলী-ঢেৰেকনিৰ সময়ত পকী মজিয়াত শুব নালাগে আৰু পকী বেৰত আউজি থাকিব নালাগে।
4. মৌচুমী বতাহ কেনেদৰে উৎপত্তি হয় বর্ণনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ গ্ৰীষ্মকাল আৰু শীতকালত স্থলভাগ আৰু জলভাগৰ মাজত হোৱা উষ্ণতাৰ তাৰতম্যৰ বাবেই মৌচুমী বতাহৰ উৎপত্তি হয়। ই দুই প্ৰকাৰৰ:
(i)গ্ৰীষ্মকালীন দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ: গ্ৰীষ্মকালত প্ৰখৰ ৰ’দৰ তাপত ভাৰতকে ধৰি এছিয়া মহাদেশৰ বিশাল স্থলভাগ দ্ৰুতগতিত গৰম হৈ উঠে। ফলত এই অঞ্চলৰ বায়ু গৰম হৈ ওপৰলৈ উঠি যায় আৰু তাত তীব্ৰ নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়। সেই একে সময়তে ভাৰত মহাসাগৰৰ পানী তুলনামূলকভাৱে চেঁচা হৈ থাকে বাবে তাত উচ্চ চাপ বিৰাজ কৰে। সেয়েহে, সাগৰৰ ওপৰৰ চেঁচা আৰু জলীয় বাষ্পযুক্ত বায়ু স্থলভাগৰ নিম্নচাপ অঞ্চললৈ বৈ আহে। ইয়েই দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহ, যিয়ে ভাৰতত প্ৰচুৰ বৰষুণৰ সৃষ্টি কৰে।
(ii) শীতকালীন উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহ: শীতকালত পৰিস্থিতি সম্পূৰ্ণ ওলোটা হৈ পৰে। স্থলভাগ পানীভাগৰ তুলনাত অধিক সোনকালে চেঁচা হৈ পৰে, ফলত স্থলভাগত উচ্চ চাপ আৰু সাগৰত নিম্নচাপৰ সৃষ্টি হয়। তেতিয়া বতাহ স্থলভাগৰ পৰা সাগৰৰ দিশলৈ ব’বলৈ ধৰে। ইয়েই হৈছে শীতকালীন উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহ। এই বতাহ শুকান হয় যদিও বংগোপসাগৰৰ ওপৰেদি পাৰ হৈ যাওঁতে জলীয় বাষ্প সংগ্ৰহ কৰি তামিলনাডু উপকূলত বাৰিষাৰ সৃষ্টি কৰে।
