Class 7 Science Chapter 16 পানী এক অমূল্য সম্পদ Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – পানী এক অমূল্য সম্পদ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ ষোড়শ অধ্যায় ‘পানী এক অমূল্য সম্পদ’ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 16 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘পানী এক অমূল্য সম্পদ’ নামৰ এই পাঠটিত পৃথিৱীত পানীৰ উপলব্ধতা, পানীৰ উৎস, পানীৰ অভাৱ আৰু সংকট, ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ স্তৰ হ্ৰাস পোৱাৰ কাৰণ তথা পানীৰ সংৰক্ষণ আৰু ব্যৱস্থাপনা আদিৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বিজ্ঞানৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- পানীৰ উৎস, পানীৰ সংকট আৰু পানী সংৰক্ষণৰ বিভিন্ন উপায়ৰ স্পষ্ট ধাৰণা আৰু বিশ্লেষণ।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰিক উদাহৰণৰ সহায়ত বুজোৱা সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, step-by-step problem answers, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
পানীঃ এক অমূল্য সম্পদ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
1. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঁ:
(i) তলৰ কোনটো পানীৰ ভৌতিক অৱস্থা নহয়?
(a) বৰফ
(b) ধোঁৱা
(c) নিয়ৰ
(d) জলীয় বাষ্প
উত্তৰঃ (b) ধোঁৱা
(ii) উদ্যোগত পানীৰ ব্যৱহাৰ হ’ল-
(a) কেঁচা সামগ্রী হিচাপে
(b) দ্রাৱক হিচাপে
(c) শীতকাৰক হিচাপে
(d) ওপৰৰ আটাইকেইটা
উত্তৰঃ (d) ওপৰৰ আটাইকেইটা (টোকা: মূল প্ৰশ্নত (d) বিকল্পটো ভুলকৈ দিয়া আছিল)
(iii) ভূ-জলস্তৰ অৱনমনৰ কাৰণ হ’ল-
(a) বনাঞ্চল ধ্বংসকৰণ
(b) বর্ধিত জনসংখ্যা
(c) কৃষি কার্য
(d) সকলোবোৰ
উত্তৰঃ (d) সকলোবোৰ (টোকা: জনসংখ্যা বৃদ্ধি, বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু কৃষিকাৰ্য তিনিওটাই ভূ-জলস্তৰ হ্ৰাসৰ মূল কাৰণ)
(iv) পানী সংৰক্ষণৰ এটা পদ্ধতি হ’ল-
(a) বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ
(b) বনাঞ্চল ধ্বংসকৰণ
(c) কৃষি কার্য
(d) বর্ধিত জনসংখ্যা
উত্তৰঃ (a) বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ
(v) তলৰ কোনটো পানীৰ নাটনিৰ কাৰণ নহয়?
(a) উদ্যোগজাত বিকাশ
(b) জনসংখ্যা বৃদ্ধি
(c) প্ৰচুৰ বৰষুণ
(d) পানীৰ উৎসসমূহৰ অপৰিকল্পিত ব্যৱস্থাপনা
উত্তৰঃ (c) প্ৰচুৰ বৰষুণ
(vi) তলৰ কোনটো উক্তি সত্য?
(a) পৃথিৱীৰ হ্ৰদ আৰু নদীসমূহৰ মুঠ পানী একে থাকে।
(b) ভূ-জলৰ পৰিমাণ একে থাকে।
(c) পৃথিৱীৰ সাগৰ-মহাসাগৰসমূহৰ পানী একে থাকে।
(d) পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ পৰিমাণ একে থাকে।
উত্তৰঃ (d) পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ পৰিমাণ একে থাকে। (জলচক্ৰৰ বাবে পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ পৰিমাণ সদায় একে থাকে)।
2. শুদ্ধ নে অশুদ্ধ লিখাঁ:
(a) ভূ-জলৰ পৰিমাণ নদী আৰু হ্ৰদত থকা পানীৰ পৰিমাণতকৈ বেছি।
উত্তৰঃ শুদ্ধ
(b) কেৱল গাঁও অঞ্চলত থকা জনসাধাৰণৰহে পানীৰ নাটনি হয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ
(c) কেৱল নদীসমূহহে খেতিপথাৰত জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যৱহৃত পানীৰ উৎস।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ
(d) বৰষুণেই হ’ল পানীৰ মূল উৎস।
উত্তৰঃ শুদ্ধ
(e) দমকলেৰে পানী উঠালে ভূ-জলস্তৰৰ কোনো ক্ষতি নহয়।
উত্তৰঃ অশুদ্ধ
3. খালী ঠাই পূৰ কৰা :
(a) পানীৰ তিনিওটা ভৌতিক অৱস্থাই উভমুখী (উভমুখী/একমুখী)।
(b) পানী 0°C (0°C/100°C) উষ্ণতাত গোট মাৰি বৰফ হয়।
(c) বাৰিষাকালত (শীতকালত/বাৰিষাকালত) নদীসমূহৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি পায়।
(d) নদীৰ পানী গতি নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বিতৰণৰ বাবে বান্ধ (বান্ধ/কুঁৱা) নিৰ্মাণ কৰা হয়।
4. চমুটোকা লিখা:
(a) পৃষ্ঠ-জল
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত অৰ্থাৎ ভূ-পৃষ্ঠত জমা হৈ থকা পানীভাগকেই পৃষ্ঠ-জল (Surface water) বোলা হয়। পৃষ্ঠ-জলক ঘাইকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি— বৰষুণৰ পানী, নদী বা হ্ৰদৰ পানী আৰু সাগৰ-মহাসাগৰৰ পানী। ইয়াৰ ভিতৰত বৰষুণৰ পানী হৈছে পানীৰ আটাইতকৈ বিশুদ্ধ ৰূপ। নদী আৰু হ্ৰদৰ পানী ঘৰুৱা আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰোপযোগী যদিও সাগৰৰ পানী লুণীয়া হোৱা বাবে তাক পোনে পোনে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি।
(b) ভূ-জল
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ ভূ-গৰ্ভত অৰ্থাৎ মাটিৰ তলত আৱদ্ধ হৈ থকা পানীভাগকে ভূ-জল (Groundwater) বুলি কোৱা হয়। বৰষুণৰ পানীৰ এটা বুজন অংশ মাটিৰ মাজেৰে সৰকি গৈ তললৈ নিগৰে আৰু শিল, বালি আদিৰ তৰপৰ মাজেৰে গৈ ভূ-গৰ্ভত জমা হয়। পানী নিগৰি যোৱা এই প্ৰক্ৰিয়াটোক অন্তঃস্ৰৱণ (percolation) বোলে। কুঁৱা, দমকল আৰু গভীৰ নলী-নাদৰ জৰিয়তে এই ভূ-জল মানুহে ব্যৱহাৰৰ বাবে তুলি আনে। পাহাৰীয়া অঞ্চলত এই ভূ-জল কেতিয়াবা স্বাভাৱিকভাৱে জুৰি আকাৰে বৈ আহে।
(c) ভূ-জলস্তৰ
উত্তৰঃ ভূ-গৰ্ভত জমা হৈ থকা পানীভাগৰ একেবাৰে ওপৰৰ স্তৰ বা সীমাটোকেই ভূ-জলস্তৰ বুলি কোৱা হয়। বৰষুণৰ পানী অন্তঃস্ৰৱণ প্ৰক্ৰিয়াৰে গৈ এই ভূ-জলস্তৰ পুনৰ পূৰণ কৰে। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত দ্ৰুত জনসংখ্যা বৃদ্ধি, বনাঞ্চল ধ্বংস, উদ্যোগীকৰণ, অপৰিকল্পিত কৃষিকাৰ্য আৰু বৰষুণৰ পৰিমাণ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত ভূ-জলস্তৰ ক্ৰমান্বয়ে তললৈ নামি গৈছে, যিটো মানৱ সমাজৰ বাবে এক চিন্তনীয় বিষয় হৈ পৰিছে।
(d) হিউমাচ
উত্তৰঃ উদ্ভিদৰ সৰি পৰা ডাল-পাত, মৰা জীৱ-জন্তু আৰু অন্যান্য জৈৱিক পদাৰ্থসমূহ মাটিৰ উপৰিভাগত গেলি-পচি যি এবিধ ক’লা বৰণৰ সাৰুৱা পদাৰ্থৰ সৃষ্টি কৰে, তাকেই হিউমাছ বোলা হয়। হিউমাছ মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইয়াৰ পানী ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতাও বৃদ্ধি কৰে, যিটো গছ-গছনিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে অতিকৈ প্ৰয়োজনীয়।
(e) টোপাল জলসিঞ্চন
উত্তৰঃ টোপাল জলসিঞ্চন হৈছে কৃষিকাৰ্যত পানী যোগান ধৰা এক আধুনিক আৰু পানী-সঞ্চয়ী ব্যৱস্থা। এই পদ্ধতিত গছৰ গুৰিলৈকে সৰু সৰু পাইপ সংলগ্ন কৰি ৰখা হয় আৰু সেই পাইপবোৰত নিৰ্দিষ্ট দূৰত্বত ফুটা থাকে। এই ফুটাবোৰৰ জৰিয়তে পানী টোপাল-টোপালকৈ পোনে পোনে গছৰ গুৰিত পৰেগৈ। ইয়াৰ ফলত পানীৰ অপচয় একেবাৰে কম হয় আৰু গছে প্ৰয়োজন অনুসৰি সঠিক পৰিমাণৰ পানী লাভ কৰে।
5. চমু উত্তৰ দিয়া:
(a) পানীৰ ভৌতিক অৱস্থা তিনিটা কি কি?
উত্তৰঃ পানীৰ ভৌতিক অৱস্থা তিনিটা হ’ল— কঠিন (বৰফ), জুলীয়া (পানী) আৰু গেছীয় (জলীয় বাষ্প)।
(b) ঘৰুৱা কামৰ বাবে নগৰ আৰু গাঁও অঞ্চলৰ মানুহে পানী ক’ৰ ক’ৰ পৰা পায়?
উত্তৰঃ ঘৰুৱা কামৰ বাবে গাঁও অঞ্চলৰ মানুহে সাধাৰণতে কুঁৱা, দমকল, পুখুৰী, নদী বা জান-জুৰিৰ পৰা পানী সংগ্ৰহ কৰে। আনহাতে, নগৰ অঞ্চলৰ মানুহে ঘাইকৈ পৌৰসভাৰ পানীযোগান আঁচনিৰ (পাইপযোগে) জৰিয়তে আৰু গভীৰ নলী-নাদৰ পৰা পানী লাভ কৰে।
(c) নিজৰাৰ কিদৰে উৎপত্তি হয়?
উত্তৰঃ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহত বৰষুণৰ পানী বা গলি যোৱা বৰফৰ পানী ভূ-গৰ্ভলৈ নিগৰি গৈ ভূ-জল হিচাপে জমা হয়। যেতিয়া ভূ-জলস্তৰ মাটিৰ উপৰিভাগৰ লগত মিলি যায়, তেতিয়া সেই পানী স্বাভাৱিকভাৱে শিল বা মাটিৰ ফাকেৰে নিগৰি বাহিৰলৈ ওলাই আহে। এনেদৰেই নিজৰাৰ উৎপত্তি হয়।
(d) ভূ-জলস্তৰ কিদৰে পৰিপূৰ্ণ হয়?
উত্তৰঃ বৰষুণৰ পানী, নদী, পুখুৰী আদিৰ পৰা পানী মাটিৰ মাজেৰে অন্তঃস্ৰৱণ প্ৰক্ৰিয়াৰে লাহে লাহে নিগৰি গৈ ভূ-গৰ্ভত জমা হয়। এইদৰেই ব্যৱহাৰৰ ফলত কমি যোৱা ভূ-জলস্তৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে পুনৰ পৰিপূৰ্ণ হয়।
(e) পানীৰ নাটনিয়ে উদ্ভিদৰ ওপৰত কেনেদৰে প্রভাৱ পেলায়?
উত্তৰঃ পানী উদ্ভিদৰ জীৱন ধাৰণ আৰু বৃদ্ধিৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। মাটিৰ পৰা পানী আৰু খনিজ লৱণ শুহি লৈ উদ্ভিদে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে নিজৰ আহাৰ প্ৰস্তুত কৰে। পানীৰ নাটনি হ’লে উদ্ভিদে এই প্ৰক্ৰিয়া চলাব নোৱাৰে, যাৰ ফলত গছৰ পাত সৰিবলৈ ধৰে, গছজোপা লেৰেলি যায় আৰু অৱশেষত মৰি যায়।
6. উত্তৰ দিয়া:
(a) ধৰা হ’ল পঞ্চাশ ঘৰ মানুহৰ মাজত দহটা দমকল আছে। ইয়াৰ বাবে ভূ-জলস্তৰৰ ওপৰত কি সুদূৰপ্ৰসাৰী প্ৰভাৱ পৰিব?
উত্তৰঃ যদি পঞ্চাশ ঘৰ মানুহৰ চাহিদা পূৰণ কৰিবলৈ মাত্ৰ দহটাহে দমকল থাকে, তেন্তে সেই দমকলকেইটাৰ ওপৰত অত্যাধিক চাপ পৰিব। মানুহে দিনটোৰ বেছিভাগ সময় দমকলকেইটাৰ পৰা অবিৰতভাৱে পানী উলিয়াই থাকিব। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, সেই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলটোৰ ভূ-গৰ্ভৰ পৰা অত্যাধিক পানী নিষ্কাশন হ’ব আৰু ভূ-জলস্তৰ দ্ৰুতগতিত তললৈ নামি যাব। দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে, ভূ-জলস্তৰ ইমানেই তললৈ যাব পাৰে যে দমকলকেইটাই পানী উঠোৱাতো ব্যৰ্থ হ’ব আৰু গোটেই অঞ্চলটোৱে তীব্ৰ পানীৰ সংকটত ভুগিব।
(b) ধৰা, তোমাৰ ঘৰত থকা ফুলৰ বাগিচাখন চোৱা-চিতাৰ দায়িত্ব তোমাৰ। ইয়াত পানীৰ ব্যৱহাৰ কিদৰে কমকৈ কৰিবা?
উত্তৰঃ ফুলৰ বাগিচাত পানীৰ ব্যৱহাৰ কম কৰিবলৈ মই তলত দিয়া ব্যৱস্থাসমূহ গ্ৰহণ কৰিম:
১. মই ‘টোপাল জলসিঞ্চন’ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিম, যাতে পানী পোনে পোনে গছৰ গুৰিত পৰে আৰু পানীৰ অপচয় একেবাৰে নহয়।
২. গছৰ গুৰিত জাবৰ-জোথৰ বা শুকান পাতৰ আৱৰণ দিম, যাতে মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা সোনকালে শুকাই নাযায়।
৩. দিনৰ প্ৰখৰ ৰ’দত পানী দিয়াৰ সলনি পুৱা বা গধূলি সময়ত পানী দিম, যাতে বাষ্পীভৱনৰ জৰিয়তে পানী কমকৈ উৰি যায়।
৪. ঘৰৰ পাকঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শাক-পাচলি ধোৱা পানীখিনি পেলাই নিদি বাগিচাত ব্যৱহাৰ কৰিম।
(c) ভূ-জলস্তৰ অৱক্ষয়ৰ কাৰণবোৰ আলোচনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত ভূ-জলস্তৰ দ্ৰুতগতিত তললৈ নামি যোৱাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল:
১. বৰ্ধিত জনসংখ্যা: জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ লগে লগে খোৱাপানী আৰু অন্যান্য কামৰ বাবে ভূ-জলৰ ব্যৱহাৰ অত্যাধিক মাত্ৰাত বৃদ্ধি পাইছে।
২. বনাঞ্চল ধ্বংস: গছ-গছনি কটাৰ ফলত বৰষুণৰ পানী মাটিত শুহি লোৱাৰ প্ৰক্ৰিয়া বাধাগ্ৰস্ত হৈছে, যাৰ বাবে ভূ-জলস্তৰ পুনৰ পূৰণ হ’ব পৰা নাই।
৩. দ্ৰুত নগৰীকৰণ আৰু পকীকৰণ: ৰাস্তা-ঘাট আৰু ঘৰ-দুৱাৰ পকী হোৱাৰ ফলত বৰষুণৰ পানী মাটিৰ তললৈ নিগৰি যোৱাৰ বাট বন্ধ হৈ পৰিছে।
৪. কৃষিকাৰ্যত অত্যধিক পানীৰ ব্যৱহাৰ: খেতিপথাৰত জলসিঞ্চনৰ বাবে গভীৰ নলী-নাদৰ যোগেদি মাটিৰ তলৰ পৰা অপৰিকল্পিতভাৱে বুজন পৰিমাণৰ পানী তুলি অনা হয়, যিয়ে ভূ-জলস্তৰৰ অৱক্ষয় ঘটায়।
(d) পানীৰ সংৰক্ষণ কৰাটো কিয় প্রয়োজনীয়? পানী সংৰক্ষণৰ পদ্ধতিবোৰ উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ পানী হৈছে জীৱজগতৰ প্ৰাণ। খোৱা-বোৱা, ৰন্ধা-বঢ়া, পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, কৃষিকাৰ্য আৰু উদ্যোগ— এই সকলোতে পানীৰ প্ৰয়োজন। পৃথিৱীত পানীৰ পৰিমাণ সীমিত আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য নিৰ্মল পানীৰ পৰিমাণ তাতোকৈ কম। সেয়েহে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে আৰু জীৱকুল বৰ্তি থাকিবলৈ পানীৰ সংৰক্ষণ কৰাটো অত্যন্ত আৱশ্যক।
পানী সংৰক্ষণৰ কেইটামান প্ৰধান পদ্ধতি হ’ল:
১. ঘৰুৱা কাম-কাজত পানীৰ অপচয় ৰোধ কৰা (যেনে— ব্ৰাচ কৰোঁতে বা গা ধোৱাৰ সময়ত টেপ খুলি নথোৱা)।
২. ঘৰৰ চালত পৰা বৰষুণৰ পানী সংৰক্ষণ কৰি তাক পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা ।
৩. কৃষি ক্ষেত্ৰত টোপাল জলসিঞ্চনৰ দৰে উন্নত আৰু পানী-সঞ্চয়ী পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰা।
৪. ব্যাপক হাৰত গছ-গছনি ৰোপণ কৰা, যাতে মাটিৰ পানী ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়।
৫. পুখুৰী, হ্ৰদ আৰু অন্যান্য জলভাণ্ডাৰসমূহ পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখা আৰু সংৰক্ষণ কৰা।
