অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৮ – ভূগােল বিজ্ঞান অধ্যয়নত প্রযুক্তিৰ প্ৰয়ােগ – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN)
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৮ – ভূগােল বিজ্ঞান অধ্যয়নত প্রযুক্তিৰ প্ৰয়ােগ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ অষ্টম অধ্যায় ‘ভূগােল বিজ্ঞান অধ্যয়নত প্রযুক্তিৰ প্ৰয়ােগ’ ভূগোল খণ্ডৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 8 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভূগােল বিজ্ঞান অধ্যয়নত প্রযুক্তিৰ প্ৰয়ােগ’ নামৰ এই পাঠটিত আধুনিক ভূগোল বিজ্ঞান অধ্যয়নত ব্যৱহৃত নৱতম প্ৰযুক্তিগত মাধ্যমসমূহ— যেনে ভৌগোলিক তথ্য ব্যৱস্থা (GIS), স্থান নিৰূপণ ব্যৱস্থা (GPS), দূৰসংবেদন (Remote Sensing), কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ চিত্ৰ আৰু মানচিত্ৰ প্ৰস্তুতকৰণত প্ৰযুক্তিৰ ভূমিকাৰ ওপৰত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে সহায়ক হোৱাকৈ অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভূগোল বিজ্ঞান অধ্যয়নত GIS, GPS আৰু দূৰসংবেদন প্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আৰু ইয়াৰ গুৰুত্বৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) আৰু চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- পৰম্পৰাগত আৰু আধুনিক মানচিত্ৰ প্ৰস্তুতকৰণৰ পাৰ্থক্য আৰু ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ‘ভূগােল বিজ্ঞান অধ্যয়নত প্রযুক্তিৰ প্ৰয়ােগ’ পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQs ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
ভূগোল বিজ্ঞান
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। স্কেল বা মাপনী বুলিলে কি বুজা? ই কেই প্ৰকাৰৰ আৰু কি কি? প্ৰতি ভাগৰ বিষয়ে বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ মানচিত্ৰত নিৰ্দিষ্ট কৰা যিকোনো দুখন ঠাইৰ দূৰত্ব আৰু পৃথিৱীৰ বুকুত সেই একেখন ঠাইৰ মাজৰ প্ৰকৃত দূৰত্বৰ যি অনুপাত, তাকেই মানচিত্ৰৰ স্কেল বা মাপনী বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ভূ-পৃষ্ঠৰ ১০০ কিলোমিটাৰ দূৰত্বক যদি আমি মানচিত্ৰত ১ ছেণ্টিমিটাৰ বুলি ধৰোঁ, তেন্তে মানচিত্ৰৰ দূৰত্ব আৰু প্ৰকৃত দূৰত্বৰ মাজৰ এই অনুপাতটোৱেই হ’ল স্কেল।
মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰোঁতে প্ৰধানকৈ তিনি ধৰণৰ স্কেল ব্যৱহাৰ কৰা হয়:
১। ভাষা বা উক্তিৰ স্কেল: এই প্ৰকাৰৰ স্কেল বাক্য বা উক্তিৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়। যেনে: ১ ছেণ্টিমিটাৰ = ১০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল মানচিত্ৰত দুখন ঠাইৰ দূৰত্ব ১ ছেণ্টিমিটাৰ হ’লে, ভূ-পৃষ্ঠত প্ৰকৃততে সেই দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ’ব।
২। নিৰূপক ভগ্নাংশৰ স্কেল: এইবিধ স্কেল এক নিৰ্দিষ্ট ভগ্নাংশৰ জৰিয়তে দেখুওৱা হয়। যেনে- ১:২৫০০০ বা ১/২৫০০০। এই ভগ্নাংশৰ লব ‘১’ এ মানচিত্ৰৰ এভাগ দূৰত্বক বুজায় আৰু হৰ ‘২৫০০০’ এ ভূ-পৃষ্ঠৰ প্ৰকৃত দূৰত্বৰ ২৫০০০ ভাগক বুজায়। মন কৰিবলগীয়া যে ইয়াত দূৰত্ব বুজোৱা কোনো একক ব্যৱহাৰ নহয়।
৩। ৰৈখিক স্কেল: কেতিয়াবা এডাল সৰলৰেখা আঁকি দুটা দূৰত্বৰ অনুপাত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াত দুডাল সমান্তৰাল ৰেখাক ছেণ্টিমিটাৰৰ হিচাপত খণ্ড খণ্ডকৈ ভগোৱা হয়। প্ৰতিটো ভাগৰ শেষত সেই অংশটোৱে প্ৰকৃততে কিমান দূৰত্ব বুজায় সেই জোখটো লিখি মানচিত্ৰৰ স্কেল নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
আধুনিক ভৌগোলিক প্ৰযুক্তি
১। ভৌগলিক তথ্য ব্যৱস্থা (GIS) বুলিলে কি বুজা? / ভৌগলিক তথ্য কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু মানৱসৃষ্ট উপাদানসমূহৰ বিবিধ তথ্য সংগ্ৰহ আৰু তাক বিশ্লেষণ কৰাৰ এক নিৰ্ভৰযোগ্য কম্পিউটাৰ ভিত্তিক প্ৰক্ৰিয়াই হৈছে ভৌগলিক তথ্য ব্যৱস্থা। যিটো প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন স্থানৰ তথ্য সংগ্ৰহ, পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা, বিশ্লেষণ আৰু প্ৰদৰ্শন কাৰ্য নিয়াৰিকৈ কৰা হয়, তাকেই ভৌগলিক তথ্য ব্যৱস্থা বা স্থানিক তথ্য ব্যৱস্থা বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
২। দূৰ সংবেদন (Remote Sensing) পদ্ধতি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ কোনো বস্তু, অঞ্চল বা পদাৰ্থক হাতেৰে স্পৰ্শ নকৰাকৈ বা ওচৰলৈ নোযোৱাকৈ তাৰ বিষয়ে সবিশেষ তথ্য সংগ্ৰহ কৰিব পৰা আধুনিক প্ৰযুক্তিকেই দূৰ সংবেদন বোলা হয়। এই ব্যৱস্থাত ভূ-পৃষ্ঠৰ পৰা বহু ওপৰত থকা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ বা আকাশীযানত বিভিন্ন সংবেদক (Sensor) লগোৱা থাকে। এই সংবেদকসমূহে ভূ-পৃষ্ঠৰ ভিন্ন গঠন আৰু উপাদানসমূহৰ ফটো তথা প্ৰয়োজনীয় তথ্য সংগ্ৰহ কৰি আমাক যোগান ধৰে।
৩। গোলকীয় স্থান নিৰ্ণয় ব্যৱস্থা (GPS) ক’ত ব্যৱহাৰ হয়?
উত্তৰঃ উপগ্ৰহৰ জৰিয়তে প্ৰেৰণ কৰা সংকেত গ্ৰহণ কৰি পৃথিৱীৰ যিকোনো ঠাইৰ অৱস্থান, উচ্চতা আৰু দিশ নিৰ্ণয় কৰিব পৰা যন্ত্ৰটোৱেই হ’ল গোলকীয় স্থান নিৰ্ণায়ক যন্ত্ৰ। প্ৰধানকৈ বিশাল সাগৰৰ বুকুত জাহাজৰ দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ আৰু জৰীপ কাৰ্যৰ সময়ত যিকোনো ঠাইৰ সঠিক স্থানাংক উলিয়াবলৈ এই প্ৰযুক্তিৰ বহুল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
মানচিত্ৰৰ ক্ৰমবিকাশ আৰু অধ্যয়ন
১। মানচিত্ৰ অংকনৰ ক্ৰমবিকাশৰ সম্বন্ধে এটি টোকা লিখা।
উত্তৰঃ মানৱ সভ্যতাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰয়াস চলি আহিছে। এতিয়ালৈকে উদ্ধাৰ হোৱা আটাইতকৈ পুৰণি মানচিত্ৰখন মেছ’পটেমিয়াৰ (বৰ্তমানৰ ইৰাক) টেৰাকোটা ফলকত অঁকা অৱস্থাত পোৱা গৈছে। প্ৰাচীন মিছৰতো নীল নদীৰ বানপানী হোৱা অঞ্চলৰ মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰ চীন দেশত পাটৰ কাপোৰৰ ওপৰত স্কেল ব্যৱহাৰ কৰি মানচিত্ৰ অঁকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। প্ৰাচীন কালৰ প্ৰখ্যাত পণ্ডিত ট’লেমিয়ে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯০-১৬৮) দ্ৰাঘিমাংশ আৰু অক্ষাংশ ব্যৱহাৰ কৰি ঠাইৰ অৱস্থান নিৰ্ণয় কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল।
ভাৰতবৰ্ষতো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০০ চনৰ পৰাই মানচিত্ৰ অঁকাৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ইংৰাজসকলেহে প্ৰথমে বিজ্ঞানসন্মতভাৱে মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ লয় আৰু ১৭৬৭ চনত ‘ছাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া’ স্থাপন কৰে। বৰ্তমান সময়ত দূৰ সংবেদন আৰু কম্পিউটাৰ প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত অতি নিখুঁত মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰাটো সম্ভৱপৰ হৈ পৰিছে।
২। মানচিত্ৰ অধ্যয়নৰ উপকাৰিতা কি কি?
উত্তৰঃ মানচিত্ৰৰ সহায়ত তাত থকা সাংকেতিক চিহ্নসমূহ চাই এখন ঠাইৰ প্ৰাকৃতিক আৰু মানুহে সৃষ্টি কৰা উপাদানবোৰ সহজে বুজিব পাৰি। ইয়াৰ জৰিয়তে ভ্ৰমণকাৰীসকলে নতুন ঠাই এখনৰ ৰাস্তা-ঘাট আৰু দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ বিষয়ে আগতীয়াকৈ সম্যক ধাৰণা এটা ল’ব পাৰে।
৩। আৰ্হি চিত্ৰ কাক বোলে?
উত্তৰঃ মানচিত্ৰ আঁকিবৰ বাবে স্কেল বা মাপনী থকাটো অপৰিহাৰ্য। কিন্তু যিবোৰ চিত্ৰ কোনো স্কেল বা মাপনীৰ ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ অঁকা হয়, তেনে চিত্ৰক আৰ্হি চিত্ৰ বুলি জনা যায়।
৪। ছাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটো কোনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল?
উত্তৰঃ ইংৰাজসকলে ১৭৬৭ চনত ভাৰতত ছাৰ্ভে অৱ ইণ্ডিয়া নামৰ মানচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা প্ৰতিষ্ঠানটো স্থাপন কৰিছিল।
৫। চীন দেশৰ লোকসকলে অতীজতে কি দেখুৱাই মানচিত্ৰ অংকন কৰিছিল?
উত্তৰঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকামানত চীনৰ লোকসকলে পাটৰ কাপোৰৰ ওপৰত স্কেলৰ ধাৰণা প্ৰয়োগ কৰি পাহাৰ-পৰ্বত, ৰাস্তা-ঘাট, নদ-নদী আদি স্পষ্টকৈ দেখুৱাই মানচিত্ৰ আঁকিছিল।
৬। মিছৰীয়সকলে কি মানচিত্ৰ অংকন কৰিছিল?
উত্তৰঃ প্ৰাচীন মিছৰীয়সকলে পোৰামাটিৰ বা টেৰাকোটাৰ ফলকত নীল নদীৰ বানপানীয়ে প্ৰভাৱ পেলোৱা অঞ্চলসমূহৰ মানচিত্ৰ অংকন কৰিছিল।
৭। চমু টোকা
ভৌগলিক তথ্য ব্যৱস্থা (GIS):
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱসৃষ্ট উপাদানসমূহৰ বিভিন্ন তথ্য বিশ্লেষণ আৰু উপস্থাপন কৰাৰ কম্পিউটাৰ নিৰ্ভৰ ব্যৱস্থাটোৱেই হ’ল ভৌগলিক তথ্য ব্যৱস্থা।
ভৌগলিক স্থান নিৰ্ণায়ক ব্যৱস্থা (GPS):
উত্তৰঃ কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ভূ-পৃষ্ঠৰ যিকোনো ঠাইৰ সঠিক অৱস্থান (অক্ষাংশ, দ্ৰাঘিমাংশ আৰু উচ্চতা) নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি। জৰীপৰ কামত আৰু সাগৰত জাহাজ চলাবলৈ ইয়াৰ প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰ হয়।
দূৰ সংবেদন (Remote Sensing):
উত্তৰঃ কোনো বস্তু বা ঠাই স্পৰ্শ নকৰাকৈ বহু ওপৰত থকা সংবেদক (Sensor) যন্ত্ৰৰ জৰিয়তে ভূ-পৃষ্ঠৰ বিভিন্ন উপাদানৰ ফটো তথা তথ্য সংগ্ৰহ কৰা বৈজ্ঞানিক কৌশলকেই দূৰ সংবেদন বোলে।
নিৰূপক ভগ্নাংশ স্কেল: (স্কেল বা মাপনীৰ… মূল পাঠত ইয়াৰ উত্তৰ পূৰ্বেই দিয়া হৈছে)
৮। শুদ্ধ উত্তৰটোত চিন দিয়া:
(ক) দ্ৰাঘিমাংশ আৰু অক্ষাংশৰ ভিত্তিত প্ৰথমতে মানচিত্ৰ অংকন কৰিছিল —
(১) এৰাট’স্থেনিছ
(২) ট’লেমিয়ে
(৩) মাৰ্কেটৰে
(৪) কপাৰনিকাছে
উত্তৰঃ (২) ট’লেমিয়ে।
(খ) ১/১০,০০০ এনেদৰে প্ৰকাশ কৰা স্কেলবিধ হ’ল —
(১) নিৰূপক ভগ্নাংশ
(২) ৰৈখিক স্কেল
(৩) বৰ্ণনামূলক স্কেল
(৪) অনুপাত স্কেল
উত্তৰঃ (১) নিৰূপক ভগ্নাংশ।
(গ) আটাইতকৈ প্ৰাচীন মানচিত্ৰ উদ্ধাৰ হৈছে —
(১) ভাৰতত
(২) মেছ’পটেমিয়াত
(৩) গ্ৰীচত
(৪) চীনত
উত্তৰঃ (২) মেছ’পটেমিয়াত।
খালী ঠাই পূৰ কৰাঃ
(ক) স্কেল বা মাপনী নথকা চিত্ৰক ______ বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ স্কেল বা মাপনী নথকা চিত্ৰক আৰ্হিচিত্ৰ বুলি কোৱা হয়।
(খ) মানচিত্ৰ এখন অংকন কৰিবলৈ ______ বা স্কেল অপৰিহাৰ্য।
উত্তৰঃ মানচিত্ৰ এখন অংকন কৰিবলৈ মাপনী বা স্কেল অপৰিহাৰ্য।
(গ) দূৰ সংবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ সহায়ত ভূ-পৃষ্ঠৰ বিষয়ে তথ্য পাবলৈ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ______ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
উত্তৰঃ দূৰ সংবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ সহায়ত ভূ-পৃষ্ঠৰ বিষয়ে তথ্য পাবলৈ বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ সংবেদক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(ঘ) এতিয়ালৈকে উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন মানচিত্ৰখন ______ অংকন কৰা হৈছিল।
উত্তৰঃ এতিয়ালৈকে উদ্ধাৰ হোৱা প্ৰাচীন মানচিত্ৰখন মেছ’পটেমিয়াত অংকন কৰা হৈছিল।
(ঙ) ইউৰোপত ছপা যন্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰে মানচিত্ৰ অংকন আৰু প্ৰস্তুতিৰ ক্ষেত্ৰখনত ব্যাপক ______ আনিছিল।
উত্তৰঃ ইউৰোপত ছপা যন্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰে মানচিত্ৰ অংকন আৰু প্ৰস্তুতিৰ ক্ষেত্ৰখনত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন আনিছিল।
(চ) ভাৰতবৰ্ষত ______ প্ৰথমে বিজ্ঞানসন্মত পদ্ধতিৰে মানচিত্ৰ প্ৰস্তুতিৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষত ইংৰাজসকলেহে প্ৰথমে বিজ্ঞানসন্মত পদ্ধতিৰে মানচিত্ৰ প্ৰস্তুতিৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।
(ছ) সংগ্ৰহ কৰা ভৌগলিক তথ্যসমূহ বিভিন্ন চিত্ৰ, ______ আদিৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়।
উত্তৰঃ সংগ্ৰহ কৰা ভৌগলিক তথ্যসমূহ বিভিন্ন চিত্ৰ, মানচিত্ৰ আদিৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰা হয়।
(জ) স্থানিক তথ্য প্ৰযুক্তিয়ে মূলতঃ ভূ-পৃষ্ঠৰ ______ আৰু অক্ষাংশক সামৰি লয়।
উত্তৰঃ স্থানিক তথ্য প্ৰযুক্তিয়ে মূলতঃ ভূ-পৃষ্ঠৰ দ্ৰাঘিমাংশ আৰু অক্ষাংশক সামৰি লয়।
