অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – প্রাকৃতিক সম্পদ – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN)
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – প্রাকৃতিক সম্পদ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰথম অধ্যায় ‘প্রাকৃতিক সম্পদ’ ভূগোল খণ্ডৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 1 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘প্রাকৃতিক সম্পদ’ নামৰ এই পাঠটিত আমাৰ চাৰিওফালে থকা সম্পদসমূহৰ প্ৰকাৰ, ইয়াৰ বিতৰণ, ব্যৱহাৰ আৰু সংৰক্ষণৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে সহায়ক হোৱাকৈ অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ শ্ৰেণীবিভাজন, ব্যৱহাৰ আৰু সংৰক্ষণৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) আৰু চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ-সৃষ্ট সম্পদৰ পাৰ্থক্য আৰু ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ‘প্রাকৃতিক সম্পদ’ পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQs ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
প্ৰাকৃতিক সম্পদ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। প্ৰাকৃতিক সম্পদ
(ক) প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ বুকুৰ পৰা আহৰণ কৰা সম্পদবোৰক সাধাৰণতে প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলি কোৱা হয়। প্ৰকৃতিৰ পৰা পোৱা কিছুমান দ্ৰব্য মানুহে নিজৰ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি তথা ন ন কৌশল প্ৰয়োগ কৰি ব্যৱহাৰৰ বাবে উপযোগী কৰি লয়।
(খ) সম্পদৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য দুটা কি কি?
উত্তৰঃ সম্পদৰ দুটা মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে—
(ক) ইয়াৰ আৱশ্যকীয় উপযোগিতা থকাটো প্ৰয়োজন আৰু
(খ) ইয়াৰ কাৰ্যকাৰিতা বা কাৰ্যকৰণৰ ক্ষমতা নিহিত থাকিব লাগিব।
(গ) সম্পদৰ শ্ৰেণী বিভাজন কৰা।
উত্তৰঃ সম্পদবোৰক মূলতঃ তিনিটা প্ৰধান শ্ৰেণীত বিভাজন কৰিব পাৰি:
১। প্ৰাকৃতিক সম্পদ
২। মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ
৩। মানৱ সম্পদ
(ঘ) পাৰ্থক্য লিখা: নৱীকৰণযোগ্য সম্পদ আৰু অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদ
উত্তৰঃ নৱীকৰণযোগ্য সম্পদসমূহ আমি দুনাই ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ সক্ষম। ইয়াৰ বিপৰীতে অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদসমূহ পুনৰবাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ কোনো অৱকাশ নাথাকে। তদুপৰি, অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ তুলনাত নৱীকৰণযোগ্য সম্পদসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিলে পৰিৱেশৰ প্ৰদূষণ যথেষ্ট কম হয়।
২। ভূমি সম্পদ
(ক) ব্যৱহাৰযোগ্য ভূমি সম্পদৰ চাহিদা দিনক দিনে কিয় বাঢ়িছে?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত দ্ৰুতগতিত জনসংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ সমান্তৰালকৈ মাটিৰ আৱশ্যকতাও ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্ধিত মানুহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰাবৰ বাবে কৃষিভূমি অধিগ্ৰহণ কৰি ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ, বাসগৃহ নিৰ্মাণ আৰু উদ্যোগসমূহ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। ইয়াৰোপৰি, অধিক খাদ্য শস্যৰ উৎপাদনৰ বাবে হাবি-বননি কাটি কৃষি মাটিৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰা হৈছে। মূলত এই কাৰকসমূহৰ বাবেই ব্যৱহাৰোপযোগী ভূমি সম্পদৰ চাহিদা ক্ৰমশঃ বৃদ্ধি পাইছে।
(খ) ভূমি সম্পদৰ প্ৰধান সমস্যাসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ ভূমি সম্পদৰ সৈতে জড়িত মুখ্য সমস্যাবোৰ হৈছে:
১। ভূমিৰ অৱক্ষয়
২। ভূমিস্খলন
৩। মাটিৰ ক্ষয়ীভৱন
৪। গৰাখহনীয়া
৫। মৰুকৰণ
৬। ভূমি প্ৰদূষণ
(গ) কি কি কাৰণত ভূমিৰ অৱক্ষয় হয়?
উত্তৰঃ পৰিকল্পনাবিহীন কৃষি পদ্ধতি, গো-চৰণ ভূমিৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰ, বনাঞ্চল ধ্বংসকৰণ, দ্ৰুত নগৰীকৰণ তথা ঔদ্যোগীকৰণ আদি কাৰকৰ বাবে মাটিৰ গুণাগুণ হ্ৰাস পায়। খেতি-পথাৰত প্ৰয়োজনতকৈ বেছি ৰাসায়নিক সামগ্ৰী প্ৰয়োগ কৰা আৰু ইটা ভাটা আদি স্থাপন হোৱাৰ বাবেও ভূমিৰ বিস্তৰ অৱক্ষয় ঘটে।
(ঘ) ভূমি সংৰক্ষণৰ বাবে কেনে ধৰণৰ ব্যৱস্থা ল’ব পাৰি?
উত্তৰঃ ভূমি সংৰক্ষণ কৰিবলৈ তলত দিয়া পদক্ষেপসমূহ গ্ৰহণ কৰিলে বেছি সুফল পোৱা যাব:
১। বৃহৎ পৰিমাণত গছপুলি ৰোপণ কৰা।
২। খেতি-বাতিত ৰাসায়নিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰাৰ সলনি জৈৱিক সাৰ ব্যৱহাৰ কৰা।
৩। পাহাৰীয়া এলেকাবোৰত ঝুম খেতিৰ সলনি বেদিকা কৃষি পদ্ধতিৰ সূচনা কৰা।
৪। চৰণীয়া পথাৰসমূহৰ উপৰিভাগৰ মাটিৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰা।
৫। মানুহে কৰা গছ কটা, অকাৰণত মাটি খন্দা আদি ক্ষতিকাৰক কামবোৰ বন্ধ কৰা।
৬। কয়লা আৰু খাৰুৱা তেল আহৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিজ্ঞানসন্মত খনন প্ৰক্ৰিয়া অৱলম্বন কৰা।
৩। চমু টোকা লিখা:
ভূমিস্খলন:
উত্তৰঃ বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক কাৰকৰ প্ৰভাৱত বিশেষকৈ পাহাৰীয়া এলেকাবোৰত ভূমিস্খলন সংঘটিত হোৱা দেখা যায়। নেৰানেপেৰা বৰষুণ বা ভূমিকম্প আদিৰ ফলশ্ৰুতিত পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ মাটি খহি পৰা প্ৰক্ৰিয়াটোক ভূমিস্খলন বুলি কোৱা হয়। পাহাৰীয়া ঠাইত গছ-গছনি কাটি মানুহে বাসগৃহ সাজিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ বাবে আজিকালি ভূমিস্খলনৰ প্ৰকোপ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।
গৰাখহনীয়া:
উত্তৰঃ নৈৰ দুয়োপাৰৰ মাটি পানীত খহি যোৱা কাৰ্যটোকেই গৰাখহনীয়া বুলি জনা যায়। প্ৰায়ে বানপানী হৈ যোৱাৰ পিছত গৰাখহনীয়াৰ প্ৰৱণতা বাঢ়ি যোৱা দেখা যায়। এই গৰাখহনীয়াৰ ফলতেই বহুতো মানুহৰ বাসগৃহ আৰু কৃষিপথাৰ আদি নদীৰ গৰ্ভত লীন যায়।
মৰুকৰণ:
উত্তৰঃ কোনো এটা অঞ্চল ক্ৰমান্বয়ে মৰুভূমিলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোক মৰুকৰণ বুলি আখ্যা দিয়া হয়। ঘাইকৈ মৰুভূমিৰ দাঁতিকাষৰীয়া ঠাইসমূহত মানুহৰ অপকাৰী কাম-কাজ আৰু জলবায়ুৰ অস্বাভাৱিক পৰিৱৰ্তনৰ বাবেই মৰুসদৃশ পৰিৱেশৰ বিস্তৃতি ঘটা পৰিলক্ষিত হয়।
ভূমি প্ৰদূষণ:
উত্তৰঃ মানুহে সৃষ্টি কৰা বিভিন্ন কাৰকৰ প্ৰভাৱত ভূমি প্ৰদূষণ সংঘটিত হয়। মাটিৰ ওপৰত স্থাপন কৰা উদ্যোগ, মানুহৰ থকা ঘৰ আৰু অবৈজ্ঞানিক কৃত্ৰিম কৃষি প্ৰণালী আদিয়ে মাটি প্ৰদূষিত কৰে। তদুপৰি, খেতি-পথাৰত অতিমাত্ৰা ৰাসায়নিক দ্ৰৱ্য প্ৰয়োগ কৰাৰ ফলশ্ৰুতিতেও মাটিৰ গুণাগুণ নষ্ট হৈ প্ৰদূষণ ঘটে।
৩। পানী সম্পদ *(টোকা: মূল প্ৰশ্নকাকতৰ নম্বৰ অনুসৰি)*
(ক) পৃথিৱীত ব্যৱহাৰযোগ্য নিৰ্মল পানীৰ অভাৱ হোৱাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ সৰ্বাধিক অংশ পানীৰে আৱৰা যদিও ইয়াৰ সৰহভাগ পানীয়েই সাগৰীয় আৰু লুণীয়া। ব্যৱহাৰোপযোগী বিশুদ্ধ পানীৰ পৰিমাণ কেৱল ২.৫ শতাংশহে। ইয়াৰ ভিতৰতো মাত্ৰ ১ শতাংশ পানী মানুহে নিজৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পায়। আকৌ এই ব্যৱহাৰযোগ্য পানীৰ বেছিভাগ অংশই বৰফ বা জলীয় বাষ্প ৰূপত জমা হৈ আছে। মানুহে কৰা পানীৰ অত্যাধিক অপচয় আৰু ব্যাপক পানী প্ৰদূষণৰ বাবেও বৰ্তমান বিশুদ্ধ পানীৰ নাটনিয়ে দেখা দিছে।
(খ) বিভিন্ন ঠাইত পানীৰ সংকটে দেখা দিয়াৰ কাৰণ লিখা।
উত্তৰঃ ১। প্ৰয়োজনীয় পৰিমাণৰ বৰষুণ নোহোৱা।
২। পানীৰ অতিমাত্ৰা তথা অপৰিকল্পিত ব্যৱহাৰ।
৩। ভূ-গৰ্ভৰ পানীৰ জলস্তৰ অস্বাভাৱিকভাৱে তললৈ নামি যোৱা।
(গ) পানী প্ৰদূষণৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ মূলতঃ খেতি-পথাৰত ব্যৱহাৰ কৰা ৰাসায়নিক সামগ্ৰীসমূহ গৈ পানীৰ সৈতে মিহলি হ’লে পানী প্ৰদূষণ সংঘটিত হয়। ইয়াৰ লগতে, বিভিন্ন উদ্যোগ তথা কল-কাৰখানাৰ পৰা ওলোৱা বৰ্জিত পদাৰ্থ আৰু আৱৰ্জনাবোৰ পানীত পৰাৰ ফলতো পানী বৃহৎ পৰিমাণে প্ৰদূষিত হৈ পৰে।
(ঘ) পানী প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ কি কি ব্যৱস্থা হাতত ল’ব পাৰি?
উত্তৰঃ ১। পানীৰ উৎসসমূহত অলাগতিয়াল আৱৰ্জনা পেলোৱাটো নিষিদ্ধ কৰা।
২। খেতিৰ বাবে ৰাসায়নিক সামগ্ৰীৰ সলনি প্ৰাকৃতিক বা জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগ কৰা।
৩। উদ্যোগসমূহৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা বৰ্জিত পদাৰ্থসমূহ বিজ্ঞানসন্মত উপায়েৰে নিষ্কাশন কৰা।
(ঙ) আমি কি কি উপায়েৰে পানী সংৰক্ষণ কৰিব পাৰো?
উত্তৰঃ ১। পানীৰ প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা।
২। অধিক গছপুলি ৰুই ভূ-গৰ্ভৰ পানীৰ স্তৰ উন্নত কৰা।
৩। জলসিঞ্চন প্ৰক্ৰিয়াত পানীৰ অনাহক অপচয় বন্ধ কৰা।
৪। পাহাৰীয়া এলেকাসমূহত বেদিকা খেতিৰ সহায়ত পাহাৰৰ এঢলীয়া মাটিত পানী জমা কৰি ৰখাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা।
৫। ব্যৱহাৰ কৰা পানীৰ পুনৰাৱৰ্তন বা পুনৰ চক্ৰায়ন কৰা।
৬। পানীৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ সন্দৰ্ভত ৰাইজৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰা।
৭। পানী সংৰক্ষণৰ বাবে কঠোৰ আইন প্ৰৱৰ্তন কৰা।
(চ) কি কি প্ৰক্ৰিয়াৰে পানী উৎসসমূহত জমা হয়?
উত্তৰঃ বিভিন্ন উৎসসমূহত জমা হোৱা পানী ঘাইকৈ বৰষুণৰ জৰিয়তে প্ৰাপ্ত হয়। ইয়াৰ উপৰিও পৰ্বতৰ বৰফ গলি যোৱা পানী আহি বিভিন্ন স্থানত জমা হয়হি। আনহাতেদি, পাহাৰৰ নিজৰা আৰু জান-জুৰিৰ পৰা পানী নামি আহি নৈ বা বিল আদিত সঞ্চিত হয়।
৪। বনজ সম্পদ
(ক) বনজ সম্পদ আমি কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ বনজ সম্পদসমূহে আমাৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সঠিক ভাৰসাম্য বজাই ৰখাত সহায় কৰে। ইয়াৰ লগতে ই বন্য জীৱ-জন্তুক আশ্ৰয় দিয়ে, মাটিৰ খহনীয়া ৰোধ কৰে আৰু ভূ-গৰ্ভৰ জলস্তৰ বঢ়োৱাত সহায় কৰে। গোলকীয় উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত বনাঞ্চলৰ অৱদান অপৰিসীম আৰু ইয়াত বসবাস কৰা প্ৰাণী তথা কীট-পতংগবোৰে এক সুস্থ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ গঢ়ি তোলাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয়। সেয়েহে আমি বনজ সম্পদবোৰ সুৰক্ষিত কৰি ৰখাটো অতি প্ৰয়োজনীয়।
(খ) বনজ সম্পদ সংৰক্ষণ কৰিবলৈ কি কি ব্যৱস্থা ল’ব পাৰি?
উত্তৰঃ ১। নতুনকৈ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান, অভয়াৰণ্য আৰু চিৰিয়াখানা আদি প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পদক্ষেপ লোৱা।
২। প্ৰাকৃতিক বিল আৰু জলাহভূমিসমূহ সুৰক্ষিত কৰি ৰখা।
৩। খালী হৈ থকা পৰিত্যক্ত মাটিত বৃহৎ পৰিমাণে গছপুলি ৰোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰা।
৪। জনসাধাৰণৰ মাজত সচেতনতা জগাই তোলা।
৫। কঠোৰ আইন বলৱৎ কৰি বনাঞ্চল ধ্বংস আৰু বন্যপ্ৰাণী নিধন কাৰ্য প্ৰতিৰোধ কৰা।
(গ) বনজ সম্পদক কি কি কাৰকে ক্ষতি কৰে?
উত্তৰঃ বনজ সম্পদৰ প্ৰতি ভাবুকি অহাৰ প্ৰধান কাৰণসমূহ হ’ল বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু মানুহৰ অবিবেচকী কাম-কাজ। ঘাইকৈ ভূমিস্খলন, বানপানী, নৈৰ গৰাখহনীয়া, ছুনামি আৰু ডাঁভনল আদিৰ দৰে পৰিঘটনাই বনাঞ্চল ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ লগতে মানুহে অবাধে গছ-গছনি কটা আৰু বন্যপ্ৰাণীসমূহক চিকাৰ কৰাৰ ফলতো বনজ সম্পদৰ ব্যাপক ক্ষতিসাধন হৈছে।
৫। শক্তি সম্পদ
(ক) শক্তি সম্পদ মানে কি?
উত্তৰঃ যিবোৰ সম্পদে আমাৰ দৈনন্দিন ঘৰুৱা কাম-কাজ, কৃষি খণ্ড, উদ্যোগ, পৰিবহণ, যোগাযোগ ব্যৱস্থা আৰু প্ৰতিৰক্ষা আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োজনীয় শক্তি যোগান ধৰে, সেই সম্পদবোৰকেই শক্তি সম্পদ বুলি কোৱা হয়।
(খ) পাৰ্থক্য লিখা: পৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদ আৰু অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদ
উত্তৰঃ পৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদসমূহ হৈছে সেইবোৰ শক্তি যাক প্ৰাচীন কালৰে পৰা মানুহে ধাৰাবাহিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। ইয়াৰ বিপৰীতে, অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদসমূহ প্ৰাচীন কালৰ পৰা ব্যৱহৃত নহয়, বৰঞ্চ এইবোৰ সম্প্ৰতি আৱিষ্কৃত নতুন নতুন উৎসৰ পৰা উৎপাদন কৰা হয়। পৰম্পৰাগত শক্তিবোৰ নৱীকৰণযোগ্য নহয়, কিন্তু অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদসমূহ সৰ্বাধিক ক্ষেত্ৰতেই নৱীকৰণ কৰিব পৰা বিধৰ।
(গ) শক্তিৰ বিকল্প হিচাপে অপৰম্পৰাগত শক্তি কিয় গুৰুত্বপূৰ্ণ?
উত্তৰঃ পৃথিৱীত পৰম্পৰাগত শক্তিৰ ভাণ্ডাৰ নিচেই সীমিত আৰু ভৱিষ্যতে ই সম্পূৰ্ণৰূপে শেষ হৈ যোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। আনহাতে, অপৰম্পৰাগত শক্তিৰ উৎসসমূহ বৰ্তমানো প্ৰচুৰ পৰিমাণে উপলব্ধ। তদুপৰি, এই অপৰম্পৰাগত শক্তি সম্পদবোৰ সৰহভাগেই নৱীকৰণযোগ্য। মূলত এই কাৰণবোৰৰ বাবেই ভৱিষ্যতৰ বিকল্প শক্তি হিচাপে অপৰম্পৰাগত শক্তিৰ গুৰুত্ব বহুত বেছি।
(ঘ) শক্তি সম্পদ কিয় সংৰক্ষণ কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ প্ৰথমতে, যিকোনো শক্তি সম্পদ আহৰণ কৰোঁতে যথেষ্ট পৰিমাণৰ অৰ্থ, সময়, মানৱ শ্ৰম আৰু উন্নত প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োজন হয়। এই শক্তিসমূহ অবাবত খৰচ নকৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি ব্যৱহাৰ কৰিলেহে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে ইয়াৰ ভাণ্ডাৰ সুৰক্ষিত হৈ থাকিব। ইয়াৰ উপৰিও, অতিমাত্ৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰিলে তাৰ উৎপাদনো বঢ়াব লগা হয়, যিয়ে পৰিৱেশৰ প্ৰদূষণ বৃদ্ধি কৰে। এই কাৰণসমূহৰ বাবেই শক্তি ব্যৱহাৰত আমি সাৱধান হোৱাৰ লগতে ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰতি সজাগ হোৱাটো বাঞ্ছনীয়।
(ঙ) জীৱাশ্ম ইন্ধনসমূহ চিৰদিন একে পৰিমাণে নথকাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ ভূ-গৰ্ভত জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ভাণ্ডাৰ নিচেই সীমিত মাত্ৰাত সঞ্চিত হৈ থাকে। এইবোৰ ইন্ধন মানুহে অধিক হাৰত ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলে ভৱিষ্যতে ই একেবাৰে শেষ হৈ যোৱাৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা আছে। সেইবাবেই জীৱাশ্ম ইন্ধন চিৰকালৰ বাবে একে পৰিমাণত মজুত হৈ নাথাকে।
৫। চমু টোকা লিখা:
জীৱাশ্ম ইন্ধন:
উত্তৰঃ সাধাৰণতে কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ আদিবোৰকেই জীৱাশ্ম ইন্ধন বুলি কোৱা হয়। ভূ-গৰ্ভত এনে ধৰণৰ ইন্ধনসমূহৰ ভাণ্ডাৰ তেনেই সীমিত পৰিমাণেহে সঞ্চিত হৈ থাকে।
পেট্ৰ’লিয়াম (পনীয়া সোণ):
উত্তৰঃ ভূ-ত্বকৰ শিলাস্তৰৰ তৰপৰ মাজত সঞ্চিত হৈ থকা এক প্ৰকাৰৰ তৰল জীৱাশ্ম ইন্ধনেই হৈছে পেট্ৰ’লিয়াম। ই এবিধ অত্যন্ত বহুমূলীয়া সম্পদ হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইয়াক ‘পনীয়া সোণ’ বুলিও আখ্যা দিয়া হয়।
সৌৰশক্তি:
উত্তৰঃ সৌৰশক্তি হৈছে কেতিয়াও শেষ নোহোৱা এবিধ অক্ষয় সম্পদ। সূৰ্যৰ ৰশ্মিৰ শক্তিক সৌৰকোষৰ জৰিয়তে আৱদ্ধ কৰি তাৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হয়। ই সম্পূৰ্ণৰূপে নৱীকৰণযোগ্য আৰু প্ৰদূষণবিহীন শক্তি। পিছে ইয়াৰ মূল অসুবিধাটো হ’ল এই ব্যৱস্থাটো যথেষ্ট ব্যয়বহুল আৰু পৰ্যাপ্ত সূৰ্যৰ পোহৰ নাপালে ইয়াৰ পৰা বিদ্যুৎ উৎপাদন সম্ভৱ নহয়।
পাৰমাণবিক শক্তি:
উত্তৰঃ সাধাৰণতে তেজষ্ক্ৰিয় পদাৰ্থসমূহৰ অণু আৰু পৰমাণুৰ মাজত সোমাই থকা শক্তিৰ পৰাই পাৰমাণবিক শক্তি নিষ্কাশন কৰা হয়। বৰ্তমান পৃথিৱীৰ সৰ্বমুঠ উৎপাদিত শক্তিৰ প্ৰায় ১৭ শতাংশই হৈছে পাৰমাণবিক শক্তি। অৱশ্যে এই শক্তিৰ উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াটো অত্যন্ত ব্যয়বহুল।
জোৱাৰ শক্তি:
উত্তৰঃ সাগৰ আৰু মহাসাগৰত সচৰাচৰ ঘটি থকা জোৱাৰ-ভাটাৰ পৰা উৎপাদন কৰা শক্তিয়েই জোৱাৰ শক্তি। জোৱাৰ অহাৰ সময়ত ফুলি উঠা পানী বান্ধৰ সহায়ত আবদ্ধ কৰি ৰখা হয় আৰু পিছত সেই পানী সৰু পথেৰে এৰি দি টাৰবাইন ঘূৰাই বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰা হয়। আমাৰ ভাৰতবৰ্ষৰ কচ্ছ উপসাগৰত এই পদ্ধতিৰে বিদ্যুৎ উৎপাদনৰ ব্যৱস্থা আছে।
জৈৱ গেছ:
উত্তৰঃ মৃত গছ-গছনি আৰু জীৱ-জন্তুৰ গেলি-পচি যোৱা অৱশিষ্ট অংশৰ পৰা এক সুকীয়া প্ৰক্ৰিয়াৰে এই গেছ উৎপাদন কৰা হয়। ইন্ধন হিচাপে এই গেছ অতিশয় উত্তম যদিও ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত পৰিৱেশত সামান্য পৰিমাণে প্ৰদূষণ ঘটা দেখা যায়।
বতাহ শক্তি:
উত্তৰঃ বতাহ হ’ল কেতিয়াও ক্ষয় নোযোৱা এবিধ শক্তি সম্পদ। এই বতাহ শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি আমি বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম। এই প্ৰক্ৰিয়াত খৰচৰ পৰিমাণো কম আৰু ই সম্পূৰ্ণ প্ৰদূষণমুক্ত। অৱশ্যে কেৱল প্ৰবল বতাহ বলি থকা ঠাইতহে এই শক্তি উৎপাদন কৰাটো সম্ভৱপৰ হয়।
৬। খালী ঠাই পূৰ কৰাঃ
(ক) প্ৰকৃতিৰ যিবোৰ উপাদানে মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰায়, সেই আটাইবোৰ উপাদানকেই ______ বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ প্ৰকৃতিৰ যিবোৰ উপাদানে মানুহৰ প্ৰয়োজন পূৰায়, সেই আটাইবোৰ উপাদানকেই প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলি কোৱা হয়।
(খ) আমাৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ প্ৰায় ______ শতাংশ অংশই হৈছে ভূমি।
উত্তৰঃ আমাৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ প্ৰায় ২৯ শতাংশ অংশই হৈছে ভূমি।
(গ) নদীৰ সোঁতৰ ক্ৰিয়াৰ ফলশ্ৰুতিত নৈৰ পাৰৰ মাটি খহি যোৱা কাৰ্যকেই ______ আখ্যা দিয়া হয়।
উত্তৰঃ নদীৰ সোঁতৰ ক্ৰিয়াৰ ফলশ্ৰুতিত নৈৰ পাৰৰ মাটি খহি যোৱা কাৰ্যকেই গৰাখহনীয়া আখ্যা দিয়া হয়।
(ঘ) পানী হৈছে এক প্ৰকাৰৰ ______ প্ৰাকৃতিক সম্পদ।
উত্তৰঃ পানী হৈছে এক প্ৰকাৰৰ নৱীকৰণযোগ্য প্ৰাকৃতিক সম্পদ।
(ঙ) পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ মাত্ৰ ______ শতাংশ পানীহে আমি দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰো।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ মুঠ পানীৰ মাত্ৰ এক শতাংশ পানীহে আমি দৈনন্দিন জীৱনত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰো।
(চ) ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ চিৰসেউজীয়া অৰণ্যবোৰক সাধাৰণতে ______ বুলিও জনা যায়।
উত্তৰঃ ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ চিৰসেউজীয়া অৰণ্যবোৰক সাধাৰণতে বৰ্ষাৰণ্য বুলিও জনা যায়।
(ছ) ______ আহৰণ কৰি সৌৰকোষৰ সহায়ত বিদ্যুৎ শক্তি উৎপাদন কৰা হয়।
উত্তৰঃ সৌৰশক্তি আহৰণ কৰি সৌৰকোষৰ সহায়ত বিদ্যুৎ শক্তি উৎপাদন কৰা হয়।
