অষ্টম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান অধ্যায় ১১ – বল আৰু গতি – সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (Sankardev Sishu Vidya Niketan)
অষ্টম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ১১ – বল আৰু গতি সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ একাদশ অধ্যায় ‘বল আৰু গতি’ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 11 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ (বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন) সমূহৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘বল আৰু গতি’ নামৰ এই পাঠটিত বলৰ ধাৰণা (টনা আৰু ঠেলা), বলৰ ফলত বস্তুৰ গতিৰ অৱস্থা আৰু আকৃতিত হোৱা পৰিৱৰ্তন, স্পৰ্শ বল আৰু অস্পৰ্শ বলৰ বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বৈজ্ঞানিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বল আৰু ইয়াৰ প্ৰভাৱ, বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বলৰ (যেনে- পেছীয় বল, চুম্বকীয় বল, মহাকৰ্ষণিক বল) বিস্তাৰিত পৰিচয় আৰু বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- বলৰ প্ৰভাৱত বস্তুৰ গতিৰ পৰিৱৰ্তন, স্পৰ্শ আৰু অস্পৰ্শ বলৰ পাৰ্থক্য আদিৰ দৰে ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্ন আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Science (বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Science (বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest SVN syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
বল আৰু গতি
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১ । স্থিৰ অৱস্থাত থকা বস্তু এটাক কেনেকৈ গতি প্রদান কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ ৰৈ থকা বা স্থিৰ অৱস্থাত থকা বস্তু এটাৰ ওপৰত টানি বা ঠেলি বল প্ৰয়োগ কৰি তাক গতি প্ৰদান কৰিব পাৰি।
২ । গৈ থকা বস্তু এটাৰ ওপৰত বল প্রয়োগ কৰিলে কি কি হ’ব পাৰে?
উত্তৰঃ গতিশীল বস্তু এটাৰ ওপৰত বল প্ৰয়োগ কৰিলে দুটা ঘটনা ঘটিব পাৰে—
১. যদি গৈ থকা বস্তু এটাৰ গতিৰ বিপৰীত দিশৰ পৰা বল প্ৰয়োগ কৰা হয়, তেন্তে বস্তুটোৰ গতিবেগ কমি যাব বা বস্তুটো সম্পূৰ্ণৰূপে ৰৈ যাব।
২. যদি গৈ থকা বস্তু এটাক তাৰ গতিৰ একে দিশতে বল প্ৰয়োগ কৰি ঠেলা হয়, তেন্তে বস্তুটোৰ ওপৰত মুঠ বল যোগ হৈ লব্ধ বলৰ সৃষ্টি হয় আৰু ইয়াৰ ফলত বস্তুটোৰ দ্ৰুতি বা বেগ বৃদ্ধি পায়।
৩ । গতিৰ দিশ সলনি কৰিবলৈ কি কৰিব লাগে?
উত্তৰঃ কোনো বস্তুৰ গতিৰ দিশ সলনি কৰিবলৈ হ’লে বস্তুটোৰ গতিৰ বিপৰীত বা বেলেগ দিশত বল প্ৰয়োগ কৰিব লাগে।
৪ । এটা গধুৰ বস্তু দাঙিবলৈ আমি বেছি বল প্রয়োগ কৰিব লাগে আৰু পাতল বস্তু দাঙিবলৈ কম বল প্রয়োগ কৰিব লাগে। কাৰণ কি বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ এটা গধুৰ বস্তু দাঙিবলৈ বেছি বল আৰু পাতল বস্তু দাঙিবলৈ কম বল প্ৰয়োগ কৰিব লগা হোৱাৰ মূল কাৰণটো হ’ল মহাকৰ্ষণ বল। মহাবিশ্বৰ প্ৰতিটো বস্তুৱেই এটাই আনটোক নিজৰ পিনে আকৰ্ষণ কৰে, আৰু এই বলকেই মহাকৰ্ষণ বল বোলা হয়। যিহেতু গধুৰ বস্তু এটাৰ ভৰ বেছি, সেয়েহে পৃথিৱীয়ে তাৰ ওপৰত প্ৰয়োগ কৰা মহাকৰ্ষণ বলৰ মাত্ৰাও বেছি হয়। ইয়াৰ ফলত গধুৰ বস্তুটোৰ ওজন বৃদ্ধি পায় আৰু ইয়াক দাঙিবলৈ আমি বেছি পৰিমাণৰ বল প্ৰয়োগ কৰিবলগীয়া হয়। আনহাতে, পাতল বস্তু এটাৰ ভৰ কম হোৱা বাবে ইয়াৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰা মহাকৰ্ষণ বলৰ মানো কম হয়। সেয়েহে ইয়াৰ ওজন কম হয় আৰু ইয়াক সহজে কম বল প্ৰয়োগ কৰিয়েই দাঙিব পাৰি।
৫ । বস্তুৰ গতিশীল অৱস্থাৰ পৰিবৰ্তন ঘটাবলৈ ঠেলা বা টনা দুটা প্ৰক্ৰিয়াৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ বস্তুৰ গতিশীল অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন ঘটাবলৈ ঠেলা আৰু টনা প্ৰক্ৰিয়াৰ একোটাকৈ উদাহৰণ তলত দিয়া হ’ল—
ঠেলা প্ৰক্ৰিয়াৰ উদাহৰণ: ক্ৰিকেট খেলত বলাৰজনে বলটো দলিয়াই দিয়াৰ পিছত, বেট ধৰি থকাজনে বেটখনেৰে বলটোত কোবাই ঠেলা মাৰি দিয়ে। ইয়াৰ ফলত বল প্ৰয়োগ হৈ বলটোৰ গতিৰ দিশ সলনি হয় আৰু সি বেলেগ দিশলৈ গতি কৰে।
টনা প্ৰক্ৰিয়াৰ উদাহৰণ: এটা সৰু পুতলা গাড়ী পোনে পোনে গৈ থকা অৱস্থাত, তাৰ আগফালে বান্ধি থোৱা সূতা এডালেৰে যদি সোঁফাললৈ বা বাওঁফাললৈ টানি দিয়া হয়, তেন্তে গাড়ীখনে লগে লগে নিজৰ গতিৰ দিশ সলনি কৰিব।
৬ । বস্তুৰ আকৃতিৰ পৰিবৰ্তন ঘটাবলৈ বল প্রয়োগৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ বল প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে বস্তুৰ আকৃতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটোৱাৰ দুটা নিদৰ্শন হ’ল-
(ক) বল প্ৰয়োগ কৰি এডাল পোন লোৰ মাৰিক বেঁকা কৰা।
(খ) কমাৰশালত হাতুৰীৰে পিটি পিটি একেটুকুৰা ধাতুৰ পৰা ভিন ভিন আকৃতিৰ বস্তু (যেনে- কটাৰী, দা আদি) প্ৰস্তুত কৰা।
৭ । তলৰ বলকেইটাৰ সংজ্ঞা দিয়া:
(ক) স্থিতিস্থাপক বল
(খ) চুম্বকীয় বল
(গ) মহাকর্ষণিক বল
(ঘ) নিউক্লিয় বল
উত্তৰঃ
(ক) স্থিতিস্থাপক বল: বাহ্যিক বল প্ৰয়োগ কৰি কোনো বস্তুৰ আকাৰ, দৈৰ্ঘ্য বা আয়তন সলনি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে বস্তুটোৱে নিজে সেই পৰিৱৰ্তনত বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰে। ইয়াৰ ফলত বস্তুটোৰ ভিতৰত প্ৰয়োগ কৰা বলৰ ঠিক বিপৰীত দিশত এটা নিজস্ব বলৰ উৎপত্তি হয়। এই বিশেষ বলবিধকেই স্থিতিস্থাপক বল বুলি কোৱা হয়। (যেনে: স্প্ৰিং এডাল টানিলে অনুভৱ কৰা বল)।
(খ) চুম্বকীয় বল: এডাল চুম্বকে অন্য এডাল চুম্বকৰ ওপৰত নাইবা লোৰ দৰে চুম্বকীয় পদাৰ্থৰ ওপৰত যি আকৰ্ষণ বা বিকৰ্ষণ বল প্ৰয়োগ কৰে, তাকেই চুম্বকীয় বল বুলি কোৱা হয়।
(গ) মহাকর্ষণিক বল: বিশ্ব ব্ৰহ্মাণ্ডত থকা যিকোনো দুটা বস্তুৱে পৰস্পৰে পৰস্পৰক নিজৰ কেন্দ্ৰৰ পিনে আকৰ্ষণ কৰি থাকে। বস্তু দুটাৰ মাজত ক্ৰিয়া কৰা এই প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণী বলটোক মহাকৰ্ষণিক বল বোলা হয়।
(ঘ) নিউক্লিয় বল: যিকোনো পদাৰ্থৰ পৰমাণুৰ ঠিক সোঁমাজত থকা নিউক্লিয়াছত ধনাত্মক আধানযুক্ত প্ৰট’ন আৰু কোনো আধান নথকা নিউট্ৰন কণাবোৰ অৱস্থান কৰে। যি এক অতি শক্তিশালী আকৰ্ষণ বলে এই প্ৰট’ন আৰু নিউট্ৰনবোৰক নিউক্লিয়াছৰ ভিতৰত একেলগে বান্ধি ৰাখে, তাক নিউক্লিয় বল বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
৮ । তলৰ অৱস্থাসমূহত বল প্রয়োগ কৰা কাৰকবোৰ আৰু কোনবোৰ বস্তুৰ ওপৰত বল প্রয়োগ কৰা হৈছে চিনাক্ত কৰা।
(ক) ৰস উলিয়াবলৈ হাতৰ আঙুলিৰে এটুকুৰা নেমু চেপি ধৰা।
(খ) টুথপেষ্ট টিউবৰ পৰা পেষ্ট উলিওৱা।
(গ) বেৰৰ হাকোটাৰ পৰা ওলোমাই থোৱা স্প্রিং এডালৰ আনটো মূৰত গধূৰ ভাৰ এটা ওলোমাই ৰখা হৈছে।
(ঘ) নির্দিষ্ট উচ্চতাৰ প্ৰতিষ্ঠাপিত দণ্ড এডাল অতিক্রম কৰিবলৈ খেলুৱৈ এজনে জপিওরা।
উত্তৰঃ
|
কাৰক |
বল প্রয়োগ কৰা বস্তু |
পৰিণতি |
|
(ক) হাতৰ আঙুলি |
নেমু |
ৰস নির্গত হয়। |
|
(খ) হাতৰ আঙুলি |
টুথপেষ্ট |
পেষ্ট ওলায় ৷ |
|
(গ) গধুৰ ভাৰ |
ওলোমাই থোৱা স্প্রিং |
আকৃতিৰ পৰিৱৰ্তন |
|
(ঘ) প্রতিষ্ঠাপিত দণ্ড |
খেলুৱৈ |
ঠাইৰ পৰিবৰ্তন |
৯ । এটা বস্তুৰ ওপৰত দুটা বলে একে সময়তে ক্ৰিয়া কৰিলে মুঠ ফল কি হব?
উত্তৰঃ এটা নিৰ্দিষ্ট বস্তুৰ ওপৰত একে সময়তে দুটা বলে একে দিশত বা বিপৰীত দিশত ক্ৰিয়া কৰিলে, বস্তুটোৱে লব্ধ বলৰ (Resultant force) দিশ অনুসৰি গতি কৰিব। এনে অৱস্থাত বস্তুটোৰ ওপৰত পৰা মুঠ প্ৰভাৱ প্ৰয়োগ কৰা বল দুটাৰ সমষ্টি (একে দিশত হ’লে) বা বল দুটাৰ পাৰ্থক্যৰ (বিপৰীত দিশত হ’লে) ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব।
১০ । যেতিয়া দুটা বা ততোধিক বলে এটা বস্তুৰ ওপৰত বিভিন্ন দিশত ক্রিয়া কৰে কি ঘটিব?
উত্তৰঃ যেতিয়া কোনো এটা বস্তুৰ ওপৰত একে সময়তে দুটা বা তাতকৈ বেছি বলে বেলেগ বেলেগ দিশৰ পৰা ক্ৰিয়া কৰে, তেতিয়া বস্তুটোৰ ওপৰত সামগ্ৰিক প্ৰভাৱ মুঠ লব্ধ বলৰ মান আৰু দিশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব। লব্ধ বল যি দিশত ক্ৰিয়া কৰিব, বস্তুটোৱেও সেই দিশতেই সঁহাৰি জনাব।
১১ । দ্রুতি কাক বোলে? দ্রুতিৰ মান কেতিয়া বৃদ্ধি পায় আৰু কেতিয়া কমে?
উত্তৰঃ কোনো এটা গতিশীল বস্তুৱে একক সময়ত অতিক্ৰম কৰা দূৰত্বক বা বস্তুটোৰ গতিশীল অৱস্থাক ইয়াৰ দ্ৰুতি (Speed) বুলি কোৱা হয়। যদি বস্তু এটা একেবাৰে ৰৈ থাকে বা স্থিৰ অৱস্থাত থাকে, তেন্তে তাৰ দ্ৰুতি শূন্য বুলি ধৰা হয়।
বস্তু এটাৰ ওপৰত বল প্ৰয়োগ কৰি তাৰ দ্ৰুতি সলনি কৰিব পাৰি। যদি গৈ থকা বস্তু এটাৰ গতিৰ দিশতেই বাহিৰৰ পৰা বল প্ৰয়োগ কৰা হয়, তেন্তে বস্তুটোৰ দ্ৰুতি বৃদ্ধি পাব। ইয়াৰ বিপৰীতে, যদি বস্তুটোৰ গতিৰ ঠিক বিপৰীত দিশৰ পৰা বল প্ৰয়োগ কৰা হয় (অৰ্থাৎ বাধা দিয়া হয়), তেন্তে বস্তুটোৰ দ্ৰুতি কমি যাব।
১২ । বল প্রয়োগ কৰিলে বস্তুৰ গতি অৱস্থাৰ পৰিবৰ্তন হ’বই নে? এটা উদাহৰণ দি বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ বল প্ৰয়োগ কৰিলেই যে সদায় বস্তুৰ গতি অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তন হ’ব বা বস্তুটো লৰচৰ কৰিবই, তাৰ কোনো নিশ্চয়তা নাই। বহু সময়ত বল প্ৰয়োগ কৰিও বস্তুক গতিশীল কৰিব নোৱাৰি।
উদাহৰণস্বৰূপে, যদি আমি এটা অতি গধুৰ লোহাৰ বাকচ সৰ্বোচ্চ বল প্ৰয়োগ কৰি ঠেলিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ, তথাপিও আমি তাক লৰচৰ কৰাব নোৱাৰিব পাৰোঁ। ঠিক একেদৰে, এখন পকী বেৰত আমি যিমানেই জোৰেৰে ঠেলা নামাৰোঁ কিয়, বেৰখন লৰচৰ নহয়। এনে ক্ষেত্ৰত বল প্ৰয়োগ কৰা সত্ত্বেও বস্তুৰ গতি অৱস্থাৰ কোনো পৰিৱৰ্তন ঘটা নাই।
১৩ । তলৰ উক্তিবোৰত খালী স্থান পূৰ কৰাঃ
(ক) কুঁৱাৰ পৰা পানী তুলিবলৈ আমি ৰছীডাল ______ লাগে।
উত্তৰঃ কুঁৱাৰ পৰা পানী তুলিবলৈ আমি ৰছীডাল টানিব লাগে।
(খ) বোজাই কৰা ট্রলিগাড়ী এখন গতি কৰাবলৈ আমি ইয়াক ______ লাগিব।
উত্তৰঃ বোজাই কৰা ট্রলিগাড়ী এখন গতি কৰাবলৈ আমি ইয়াক ঠেলিব লাগিব।
(গ) দুটা বস্তুৰ ______ ক্ৰিয়াৰ বাবে বলৰ জন্ম হয়।
উত্তৰঃ দুটা বস্তুৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ বাবে বলৰ জন্ম হয়।
(ঘ) ______ বলৰ উৎস বৈদ্যুতিক আধান।
উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বলৰ উৎস বৈদ্যুতিক আধান।
(ঙ) ______ বলৰ কাৰণে গ্রহবোৰে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে ঘূৰে।
উত্তৰঃ মহাকৰ্ষণিক বলৰ কাৰণে গ্রহবোৰে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে ঘূৰে।
