অষ্টম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – পোহৰ – সম্পূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (Sankardev Sishu Vidya Niketan)
অষ্টম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – পোহৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ ষোড়শ অধ্যায় ‘পোহৰ’ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ এটি পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Science Chapter 16 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ (বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন) সমূহৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘পোহৰ’ নামৰ এই পাঠটিত পোহৰৰ প্ৰতিফলন, প্ৰতিফলনৰ সূত্ৰ, নিয়মীয়া আৰু অনিয়মীয়া প্ৰতিফলন, মানুহৰ চকুৰ গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী, চকুৰ যত্ন আৰু দৃষ্টিহীন লোকৰ বাবে ব্ৰেইল পদ্ধতিৰ (Braille system) বিষয়ে বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল বৈজ্ঞানিক ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- পোহৰৰ প্ৰতিফলনৰ নিয়ম, মানৱ চকুৰ গঠন আৰু কাৰ্যপ্ৰণালীৰ বিস্তাৰিত পৰিচয় আৰু বৈজ্ঞানিক বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- চকুৰ যতন লোৱাৰ উপায়, ব্ৰেইল পদ্ধতিৰ গুৰুত্ব আদিৰ দৰে ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্ন আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
New Updated Version!
According to Latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Science (বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest SVN syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
পোহৰ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১ । যদি A ঘনতৰ মাধ্যম আৰু B লঘুতৰ মাধ্যম হয়, তেনেহ’লে, পোহৰৰ বেগ-
(ক) দুয়োটা মাধ্যমত সমান।
(খ) মাধ্যম B তকৈ A ত বেছি
(গ) মাধ্যম A তকৈ B ত বেছি
উত্তৰঃ (গ) পোহৰৰ বেগ মাধ্যম A তকৈ B ত বেছি। (কাৰণ লঘুতৰ মাধ্যমত পোহৰৰ বেগ বেছি হয়)।
২ । এটা মাধ্যমৰ পৰা আন এটা মাধ্যমত প্ৰৱেশ কৰিলে পোহৰ ৰশ্মিৰ দিশ সলনি হয়। এই পৰিঘটনাটোক কি বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ পোহৰ ৰশ্মি যেতিয়া এটা স্বচ্ছ মাধ্যমৰ পৰা আন এটা বেলেগ স্বচ্ছ মাধ্যমলৈ যায়, তেতিয়া ইয়াৰ গতিৰ দিশ সামান্য সলনি হয়। পোহৰৰ এই পৰিঘটনাটোক পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ (Refraction of light) বুলি কোৱা হয়।
৩ । শুদ্ধ উত্তৰটো বাছিউলিওৱা:
(ক) পোহৰ ৰশ্মি পানীৰ পৰা বায়ুত প্ৰৱেশ কৰিলে, প্রতিসৰিত ৰশ্মি অভিলম্বৰ -(কাষ চাপে, আঁতৰি যায়।)
উত্তৰঃ আঁতৰি যায়। (যিহেতু পানী ঘন আৰু বায়ু লঘু মাধ্যম)।
(খ) পোহৰ ৰশ্মি বায়ুৰ পৰা কাঁচত প্রবেশ কৰিলে প্রতিসৰিত ৰশ্মি অভিলম্বৰ -(আঁতৰি যায়, কাষ চাপে)
উত্তৰঃ কাষ চাপে। (যিহেতু বায়ু লঘু আৰু কাঁচ ঘন মাধ্যম)।
(গ) বায়ুৰ পৰা পোহৰ ৰশ্মি পানীত প্ৰৱেশ কৰিলে ইয়াৰ বেগ – (বাঢ়ে, কমে, একে থাকে)
উত্তৰঃ কমে। (লঘু মাধ্যমৰ পৰা ঘন মাধ্যমলৈ গ’লে বেগ কমে)।
৪ । ‘পৰিষ্কাৰ পানীত থকা মাছ এটা ওপৰৰ পৰা চালে প্রকৃত গভীৰতাতকৈ ইয়াক কিছু ওপৰত থকা যেন লাগে।” কিয় এনে হয় ৰশ্মি চিত্র আঁকি বুজাই লিখা ।
উত্তৰঃ পৰিষ্কাৰ পানীত থকা মাছ এটা ওপৰৰ পৰা চালে প্ৰকৃত গভীৰতাতকৈ কিছু ওপৰত থকা যেন লগাৰ মূল কাৰণ হৈছে পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ। এই কথাটো তলৰ পৰীক্ষাটোৰ জৰিয়তে বুজিব পাৰি:
চিত্ৰত দেখুওৱাৰ দৰে এটা পাত্ৰত আধাভাগ পানী লোৱা হ’ল। ধৰা হ’ল পাত্ৰটোৰ তলিৰ D বিন্দুত মাছটো অৱস্থান কৰি আছে। গতিকে, পাত্ৰটোত পানীৰ প্ৰকৃত গভীৰতা হ’ল OD। এতিয়া মাছটোৰ পৰা অৰ্থাৎ D বিন্দুৰ পৰা যোৱা পোহৰ ৰশ্মি DA পানীৰ পৃষ্ঠত আপতিত হৈছে। যিহেতু পোহৰ ঘন মাধ্যমৰ (পানী) পৰা লঘু মাধ্যমলৈ (বায়ু) গৈছে, সেয়েহে প্ৰতিসৰণৰ পিছত ৰশ্মিডাল অভিলম্বৰ পৰা আঁতৰি গৈ AB দিশত গতি কৰিছে। ঠিক তেনেদৰে, D বিন্দুৰ পৰা যোৱা আন এডাল ৰশ্মি DE প্ৰতিসৰণৰ অন্তত EF দিশত গৈছে।
এতিয়া, প্ৰতিসৰিত ৰশ্মি AB আৰু EF পৰস্পৰ অপসাৰী হোৱা বাবে, ইহঁতক যদি পিছফাললৈ কাল্পনিকভাৱে বঢ়াই দিয়া হয়, তেন্তে ইহঁত D’ বিন্দুত লগ লগা যেন লাগে। অৰ্থাৎ, এই D’ বিন্দুটোৱেই হৈছে D বিন্দুত থকা মাছটোৰ অসৎ প্ৰতিবিম্ব। সেয়েহে, ওপৰৰ পৰা চালে আমাৰ চকুৱে মাছটোক প্ৰকৃতস্থান D-ৰ সলনি D’ বিন্দুত থকাহে দেখে। এই OD’ দূৰত্বটোক পাত্ৰটোৰ আপাত গভীৰতা বোলা হয়।
ইয়াৰ পৰা আমি এই সিদ্ধান্তলৈ আহিব পাৰোঁ যে লঘুতৰ মাধ্যমৰ পৰা (বায়ুৰ পৰা) ঘনতৰ মাধ্যমলৈ (পানীলৈ) চালে পোহৰৰ প্ৰতিসৰণৰ বাবে বস্তুবোৰ প্ৰকৃত অৱস্থানতকৈ কিছু ওপৰলৈ উঠি অহা যেন লাগে।
৫ । পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ কাক বোলে?
উত্তৰঃ পোহৰৰ ৰশ্মিয়ে যেতিয়া এটা স্বচ্ছ মাধ্যমৰ মাজেৰে গৈ আন এটা বেলেগ ঘনত্বৰ স্বচ্ছ মাধ্যমত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া মাধ্যম দুটাৰ সংযোগী পৃষ্ঠত পোহৰৰ গতিৰ দিশ সামান্য সলনি হয় বা বেঁকা হৈ যায়। পোহৰৰ দিশ সলনি হোৱাৰ এই প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাটোকেই পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ বোলা হয়।
৬ । বায়ুৰ পৰা কাচলৈ আৰু কাচৰ পৰা বায়ুলৈ পোহৰ কেনেকৈ প্ৰতিসৰিত হয় চিত্র সহ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ
আমি জানো যে বায়ুতকৈ কাঁচ হৈছে পোহৰৰ এটা ঘন মাধ্যম। পোহৰৰ প্ৰতিসৰণৰ নিয়ম অনুসৰি, যেতিয়া পোহৰ ৰশ্মি লঘু মাধ্যমৰ পৰা ঘন মাধ্যমলৈ (অৰ্থাৎ বায়ুৰ পৰা কাঁচলৈ) যায়, তেতিয়া প্ৰতিসৰিত ৰশ্মিডাল অভিলম্বৰ কাষলৈ চাপি আহে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, এই ক্ষেত্ৰত আপতন কোণৰ মান প্ৰতিসৰণ কোণতকৈ ডাঙৰ হয় (i > r)।
চিত্ৰত প্ৰথম পৃষ্ঠত বায়ুৰ পৰা কাঁচলৈ হোৱা পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ দেখুওৱা হৈছে।
আনহাতে, যেতিয়া পোহৰ ৰশ্মি ঘন মাধ্যমৰ পৰা লঘু মাধ্যমলৈ (অৰ্থাৎ কাঁচৰ পৰা বায়ুলৈ) ওলাই আহে, তেতিয়া প্ৰতিসৰিত ৰশ্মিডাল অভিলম্বৰ পৰা আঁতৰি যায়। এই ক্ষেত্ৰত প্ৰতিসৰণ কোণৰ মান আপতন কোণতকৈ ডাঙৰ হয় (r > i)। চিত্ৰত দ্বিতীয় পৃষ্ঠত কাঁচৰ পৰা বায়ুলৈ হোৱা প্ৰতিসৰণ দেখুওৱা হৈছে।
অনুশীলনী
৭ । লেছ কাক বোলে? প্রধান লেন্ছ দুবিধৰ নাম কিকি?
উত্তৰঃ দুখন গোলকীয় পৃষ্ঠৰে অথবা এখন সমতল আৰু এখন গোলকীয় পৃষ্ঠৰে আৱদ্ধ হৈ থকা কোনো স্বচ্ছ আৰু প্ৰতিসাৰক মাধ্যমক লেন্ছ (Lens) বুলি কোৱা হয়।
প্ৰধান লেন্ছ দুবিধৰ নাম হ’ল: উত্তল লেন্ছ (Convex lens) আৰু অৱতল লেন্ছ (Concave lens)।
৮ । লেছৰ আলোক কেন্দ্র কাক বোলে? চিত্র আঁকি বুজোৱা।
উত্তৰঃ 
আলোক কেন্দ্র: পাতল উত্তল বা অৱতল লেন্ছ এখনৰ মুখ্য অক্ষৰ ওপৰত আৰু লেন্ছখনৰ ঠিক সোঁমাজত অৱস্থিত যিটো বিন্দুৰ মাজেৰে পোহৰ ৰশ্মি পাৰ হৈ গ’লে ৰশ্মিডালৰ কোনো ধৰণৰ দিশ পৰিৱৰ্তন বা প্ৰতিসৰণ নঘটে, সেই বিন্দুটোকেই লেন্ছৰ আলোক কেন্দ্ৰ (Optical centre) বোলা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে ‘O’ আখৰেৰে বুজোৱা হয়। তলৰ চিত্ৰত ‘O’ বিন্দুটোৱে লেন্ছৰ আলোক কেন্দ্ৰক সূচাইছে।
৯ । উত্তল লেন্ছ অভিসাৰী লেন্ছ আৰু অবতল লেন্ক অপসাৰী লেন্ বুলি কিয় কোৱা হয় চিত্র আঁকি দেখুওৱা।
উত্তৰঃ উত্তল লেন্ছ এখনৰ ওপৰত সমান্তৰাল পোহৰ ৰশ্মি আপতিত হ’লে, প্ৰতিসৰণৰ পিছত সেই ৰশ্মিবোৰ পৰস্পৰৰ কাষ চাপি আহে আৰু এটা নিৰ্দিষ্ট বিন্দুত লগ লাগে (অভিসাৰী হয়)। পোহৰ ৰশ্মিক এনেদৰে কেন্দ্ৰীভূত কৰিব পৰা গুণৰ বাবেই উত্তল লেন্ছক অভিসাৰী লেন্ছ বুলি কোৱা হয়।
আনহাতে, অৱতল লেন্ছৰ ওপৰত সমান্তৰাল পোহৰ ৰশ্মি আপতিত হ’লে, প্ৰতিসৰণৰ পিছত ৰশ্মিবোৰ পৰস্পৰৰ পৰা আঁতৰি যায় (অপসাৰী হয়) আৰু বিচ্ছুৰিত হৈ পৰে। পোহৰ ৰশ্মিক এনেদৰে আঁতৰাই পঠোৱা গুণৰ বাবেই অৱতল লেন্ছক অপসাৰী লেন্ছ বুলি কোৱা হয়।
১০ । উত্তল অথবা অৱতল লেন্ছৰ
(ক) ভাজকেন্দ্র,
(খ) মুখ্য অক্ষ
(গ) ফ’কাছ,
(ঘ) ফ’কাছ দৈর্ঘ্য কাক বোলে চিত্র আঁকি বুজাই লিখা。
উত্তৰঃ
(ক) ভাজকেন্দ্ৰ (Centre of Curvature): এখন লেন্ছৰ গোলকীয় পৃষ্ঠ দুখন যি দুটা কাল্পনিক গোলকৰ অংশ, সেই গোলক দুটাৰ কেন্দ্ৰ দুটাকৈ লেন্ছখনৰ ভাঁজকেন্দ্ৰ বোলা হয়। ইয়াক C-ৰে বুজোৱা হয় আৰু প্ৰতিখন লেন্ছৰে দুটাকৈ ভাঁজকেন্দ্ৰ থাকে।
(খ) মুখ্য অক্ষ (Principal Axis): উত্তল বা অৱতল লেন্ছ এখনৰ দুয়োটা ভাঁজকেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা কাল্পনিক সৰলৰেখাডালক লেন্ছখনৰ মুখ্য অক্ষ বা প্ৰধান অক্ষ বোলা হয়। এই ৰেখাডাল সদায় লেন্ছৰ আলোক কেন্দ্ৰৰ মাজেৰেও পাৰ হৈ যায়।
(গ) ফ’কাছ বা নাভি (Focus): মুখ্য অক্ষৰ সমান্তৰালভাৱে অহা পোহৰ ৰশ্মিবোৰ প্ৰতিসৰণৰ পিছত মুখ্য অক্ষৰ যিটো বিন্দুত প্ৰকৃততে লগ লাগে (উত্তল লেন্ছৰ ক্ষেত্ৰত) বা যিটো বিন্দুৰ পৰা ওলাই অহা যেন লাগে (অৱতল লেন্ছৰ ক্ষেত্ৰত), সেই নিৰ্দিষ্ট বিন্দুটোকেই লেন্ছখনৰ মুখ্য ফ’কাছ বা নাভি বোলা হয়। ইয়াক F বা F’ ৰে বুজোৱা হয়।
(ঘ) ফ’কাছ দৈর্ঘ্য (Focal Length): লেন্ছৰ আলোক কেন্দ্ৰ (O) আৰু মুখ্য ফ’কাছ (F) ৰ মাজৰ দূৰত্বখিনিকেই লেন্ছখনৰ ফ’কাছ দৈৰ্ঘ্য বোলা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে সৰু হাতৰ ‘f’ ৰে বুজোৱা হয়।
১১ । এখন লেন্ উত্তল নে অবতল কেনেকৈ চিনি উলিয়াবা।
উত্তৰঃ এখন লেন্ছ উত্তল নে অৱতল, তাক হাতৰ আঙুলিৰে চুই চায়েই সহজে ধৰিব পাৰি। যিখন লেন্ছৰ সোঁমাজৰ অংশটো ডাঠ আৰু কাষৰ ফাললৈ ক্ৰমান্বয়ে পাতল হৈ গৈছে, সেইখন হ’ল উত্তল লেন্ছ। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিখন লেন্ছৰ সোঁমাজৰ অংশটো পাতল আৰু কাষৰ ফাললৈ ক্ৰমান্বয়ে ডাঠ হৈ গৈছে, সেইখন হ’ল অৱতল লেন্ছ।
১২ । উত্তল লেন্ এখনৰ সম্মুখত লক্ষ্য বস্তু এটা
(ক) অসীম দূৰত্ব আৰু ভাজকেন্দ্ৰৰ মাজত,
উত্তৰঃ লক্ষ্যবস্তু অসীম দূৰত্ব আৰু ভাজকেন্দ্ৰৰ (2F) মাজত থাকিলে:
এই অৱস্থাত লক্ষ্যবস্তুৰ প্ৰতিবিম্বটো লেন্ছৰ আনটো ফালে ফ’কাছ (F) আৰু ভাঁজকেন্দ্ৰৰ (2F) মাজত গঠিত হ’ব। প্ৰতিবিম্বটোৰ প্ৰকৃতি সৎ আৰু ওলোটা হ’ব, আৰু ইয়াৰ আকাৰ লক্ষ্যবস্তুতকৈ সৰু হ’ব।
(খ) ভাঁজকেন্দ্ৰ আৰু ফঁকাছৰ মাজত
উত্তৰঃ লক্ষ্যবস্তু ভাঁজকেন্দ্ৰ (2F) আৰু ফ’কাছৰ (F) মাজত থাকিলে:
এই অৱস্থাত প্ৰতিবিম্বটো লেন্ছৰ আনটো ফালে ভাঁজকেন্দ্ৰ (2F) আৰু অসীম দূৰত্বৰ মাজৰ কোনোবা ঠাইত গঠিত হ’ব। প্ৰতিবিম্বটোৰ প্ৰকৃতি সৎ আৰু ওলোটা হ’ব, আৰু ইয়াৰ আকাৰ লক্ষ্যবস্তুতকৈ ডাঙৰ (বিবৰ্ধিত) হ’ব।
(গ) ফ’কাছ বিন্দুত,
উত্তৰঃ লক্ষ্যবস্তু ফ’কাছ বিন্দুত (F) থাকিলে:
লক্ষ্যবস্তু ফ’কাছত থাকিলে, তাৰ পৰা অহা পোহৰ ৰশ্মিবোৰ প্ৰতিসৰণৰ পিছত পৰস্পৰ সমান্তৰাল হৈ পৰে। সমান্তৰাল ৰশ্মি সসীম দূৰত্বত কেতিয়াও লগ নালাগে। গতিকে ধৰি লোৱা হয় যে এই ৰশ্মিবোৰে অসীম দূৰত্বত গৈ লগ লাগিব। সেয়েহে প্ৰতিবিম্বটো অসীমত গঠিত হ’ব। ইয়াৰ প্ৰকৃতি সৎ আৰু ওলোটা হ’ব, আৰু ইয়াৰ আকাৰ লক্ষ্যবস্তুতকৈ অসীম গুণে ডাঙৰ (অত্যধিক বিবৰ্ধিত) হ’ব।
(ঘ) ফ’কাছ আৰু আলোককেন্দ্ৰৰ মাজত অৱস্থান কৰিলে, প্রতিবিম্বৰ অৱস্থান, প্ৰকৃতি আৰু আকাৰ কেনেকুৱা হ’ব চিত্র আঁকি বুজাই লিখা।
উত্তৰঃ লক্ষ্যবস্তু ফ’কাছ (F) আৰু আলোক কেন্দ্ৰৰ (O) মাজত থাকিলে:
লক্ষ্যবস্তু লেন্ছৰ একেবাৰে ওচৰত থাকিলে, প্ৰতিসৰিত ৰশ্মিবোৰ পৰস্পৰৰ পৰা অপসাৰী হৈ আঁতৰি যায়। গতিকে ইহঁত লেন্ছৰ পিছফালে কেতিয়াও লগ লাগিব নোৱাৰে। কিন্তু এই ৰশ্মিবোৰক পিছলৈ কাল্পনিকভাৱে বঢ়াই দিলে, সিহঁত লেন্ছৰ সন্মুখভাগতে এটা বিন্দুত লগ লগা যেন লাগে। এই বিন্দুটোতেই প্ৰতিবিম্ব গঠিত হয়। এই প্ৰতিবিম্বটোৰ প্ৰকৃতি অসৎ আৰু থিয় হ’ব, ইয়াৰ আকাৰ লক্ষ্যবস্তুতকৈ ডাঙৰ হ’ব, আৰু লক্ষ্যবস্তু যিফালে আছে, প্ৰতিবিম্বটোও সেই একেটা ফালতে গঠিত হ’ব।
