Class 7 Science Chapter 1 উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১ – উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি (Nutrition in Plants) সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰথম অধ্যায় ‘উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি’ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 1 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি’ নামৰ এই পাঠটিত উদ্ভিদৰ খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ প্ৰক্ৰিয়া (সালোকসংশ্লেষণ), স্বপোষী আৰু পৰপোষী পৰিপুষ্টি আদিৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বিজ্ঞানৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি, সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়া আৰু পৰপোষী উদ্ভিদৰ স্পষ্ট ধাৰণা আৰু বিশ্লেষণ।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰিক উদাহৰণৰ সহায়ত বুজোৱা সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, step-by-step problem answers, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টি
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
1. খালী ঠাই পূৰ কৰাঃ
i) সালোকসংশ্লেষণ কৰা উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টিক______ বোলে।
ii) বাফ্লেচিয়া এবিধ_______ পৰজীৱী।
iii) বেংচটা এবিধ _______ ভেঁকুৰ।
iv) সালোকসংশ্লেষণত_______ গেছ উৎপন্ন হয়।
v) কলচী উদ্ভিদ এবিধ_________ উদ্ভিদ।
উত্তৰঃ
ⅰ) সালোকসংশ্লেষণ কৰা উদ্ভিদৰ পৰিপুষ্টিক স্বপোষী পৰিপুষ্টি বোলে।
ii) ৰাফ্লেচিয়া এবিধ মূল পৰজীৱী।
iii) বেংচটা এবিধ মৃতজীৱী ভেঁকুৰ।
iv) সালোকসংশ্লেষণত অক্সিজেন গেছ উৎপন্ন হয়।
v) কলচী উদ্ভিদ এবিধ পতংগভোজী উদ্ভিদ।
2. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:
i) ৰ’দ মুকুতা এবিধ –
(a) স্বপোষী উদ্ভিদ
(b) পৰজীৱী উদ্ভিদ
(c) পতংগভোজী উদ্ভিদ
(d) মৃতজীৱী উদ্ভিদ
উত্তৰঃ (c) পতংগভোজী উদ্ভিদ
ii) মৃতজীবী উদ্ভিদৰ উদাহৰণ হ’ল –
(a) কলচী উদ্ভিদ
(b) ম’ন’ট্রপা
(c) ৰাফ্লেচিয়া
(d) ৰ’দ মুকুতা
উত্তৰঃ (b) ম’ন’ট্রপা
iii) পত্ৰহৰিতৰ বৰণ-
(a) ৰঙচুৱা
(b) সেউজীয়া
(c) মটীয়া
(d) ক’লা
উত্তৰঃ (b) সেউজীয়া
iv) সালোকসংশ্লেষণত উৎপন্ন হোৱা জৈৱ পদাৰ্থ হ’ল –
(a) প্র’টিন
(b) ভিটামিন
(c) গ্লুক’জ
(d) স্নেহপদার্থ
উত্তৰঃ (c) গ্লুক’জ
3. চমুকৈ উত্তৰ লিখাঃ
(i) স্বপোষী আৰু পৰপোষী জীৱৰ পার্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ
|
স্বপোষী জীৱ |
পৰপোষী জীৱ |
|
a) স্বপোষী জীৱই নিজৰ খাদ্য নিজেই প্রস্তুত কৰে। b)স্বপোষী জীৱই আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাকৈ চলিব পাৰে। c) অকল উদ্ভিদেহে স্বপোষী হ’ব পাৰে |
a) পৰপোষী জীৱই নিজৰ খাদ্য নিজেই প্রস্তুত কৰিব নোৱাৰে। b) পৰপোষী জীৱই আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাকৈ চলিব নোৱাৰে। c) উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী দুয়োটাই পৰপোষীৰ অন্তৰ্গত হ’ব পাৰে। |
(ii) পাতক গছৰ ৰান্ধনি ঘৰ বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰঃ উদ্ভিদৰ খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা প্ৰধান স্থান হ’ল গছৰ পাত। কাৰণ পাতত অৱস্থিত সেউজীয়া পত্ৰহৰিতে সূৰ্যৰ ৰশ্মি আৱদ্ধ কৰি তাৰ জৰিয়তে আহাৰ তৈয়াৰ কৰে। উৎপন্ন হোৱা এই খাদ্য পাতৰ পৰাই উদ্ভিদৰ ডাল-পাত, শিপা আদি সকলো অংগলৈ কঢ়িয়াই নিয়া হয়। এই কাৰণেই পাতক উদ্ভিদৰ ৰান্ধনি ঘৰ বুলি কোৱা হয়।
(iii) মৃতজীৱিতা কি?
উত্তৰঃ একাংশ জীৱই আন মৰা, পচি যোৱা জীৱদেহৰ ওপৰত জন্মলাভ কৰি তাৰ পৰা পুষ্টিভাগ শুহি লয়। ইহঁতে মৃত বস্তুবোৰ পচাই তাৰ পৰা আৱশ্যকীয় ৰস গ্রহণ কৰে। এনে ধৰণৰ জীৱৰ জীৱন ধাৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াক মৃতজীৱিতা বুলি জনা যায়।
(iv) সালোকসংশ্লেষণৰ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াটো লিখা।
উত্তৰঃ সালোক সংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ ৰাসায়নিক সমীকৰণটো তলত দিয়া ধৰণৰ—
কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড + পানী
সূৰ্যৰ পোহৰ
পত্ৰহৰিৎ
শৰ্কৰা (গ্লুক’জ) + অক্সিজেন
(v) সালোকসংশ্লেষণৰ কাৰকসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰয়োজন হোৱা উপাদানসমূহ হৈছে— কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড, সূৰ্যৰ পোহৰ, পত্ৰহৰিৎ, পানী লগতে শৰ্কৰা।
4. উত্তৰ লিখা:
i) প্রাণী আৰু উদ্ভিদে কেনেকৈ খাদ্য সংগ্রহ কৰে?
উত্তৰঃ আটাইবোৰ প্রাণীৰ আহাৰ সংগ্ৰহৰ পদ্ধতি একে ধৰণৰ নহয়। প্ৰাণীবোৰে বেলেগ বেলেগ উৎসৰ পৰা বেলেগ বেলেগ ধৰণে নিজৰ আহাৰ গোটাই লয়। উদাহৰণস্বৰূপে, গৰু, ছাগলী, হৰিণা আদি প্ৰাণীয়ে গছৰ পাত বা ঘাঁহ-বন খায়। আকৌ চৰাই-চিৰিকটিয়ে গছৰ গুটি, পাত, পোক-পৰুৱা আদি ভিন ভিন ঠাইৰ পৰা বিচাৰি খায়। একেদৰে মানুহেও বিভিন্ন উৎসৰ পৰা বিবিধ উপায়েৰে আহাৰ যোগাৰ কৰে।
আনহাতে, উদ্ভিদে যিহেতু এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাব নোৱাৰে, সেইবাবে ইহঁতৰ পাতত থকা সেউজীয়া পত্ৰহৰিতে সূৰ্যৰ পোহৰ ধৰি ৰাখে। এই সূৰ্যৰ ৰশ্মি, পানী লগতে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড ব্যৱহাৰ কৰি ইহঁতে নিজৰ আহাৰ তৈয়াৰ কৰি লয়।
ii) সালোকসংশ্লেষণ প্রক্রিয়াটো চমুকৈ ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ গছৰ পাতত থকা পত্ৰহৰিতে সূৰ্যৰ ৰশ্মি শোষণ কৰে। লগতে পাতৰ পৃষ্ঠত থকা সৰু সৰু বিন্ধাবোৰৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড গ্ৰহণ কৰে আৰু শিপাই মাটিৰ তলৰ পৰা পানী লগতে খনিজ লৱণ শুহি আনে। এই সকলোবোৰ উপাদানৰ উপস্থিতিত উদ্ভিদে যি এক সুকীয়া প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে আহাৰ তৈয়াৰ কৰে, সেই প্ৰক্ৰিয়াটোকে সালোকসংশ্লেষণ বুলি কোৱা হয়।
iii) জীৱৰ পৰিপুষ্টিৰ প্ৰকাৰসমূহ লিখা।
উত্তৰঃ জীৱৰ পৰিপুষ্টি ঘাইকৈ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি। সেয়া হৈছে— স্বপোষী পৰিপুষ্টি আৰু পৰপোষিত পৰিপুষ্টি।
স্বপোষী পৰিপুষ্টি অকল উদ্ভিদৰ দেহতহে দেখা যায়। কিয়নো উদ্ভিদে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ নগৈ বা আন কোনো জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰি ল’ব পাৰে। আনহাতে, প্ৰাণীবোৰে নিজৰ আহাৰৰ বাবে অন্য জীৱ বা উদ্ভিদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়।
iv) পৰজীৱী হিচাপে আকাশীলতা উদ্ভিদৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ আকাশীলতা উদ্ভিদ শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত যদিও ইয়াৰ গাত কোনো পাত বা পত্ৰহৰিৎ নাথাকে। এই কাৰণেই ই নিজৰ আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰাত অক্ষম। ই সাধাৰণতে অন্য গছৰ গাত বগাই বৃদ্ধি পায় আৰু সেই আশ্ৰয়দাতা গছজোপাৰ পৰাই পুষ্টিভাগ শুহি লয়। সেয়েহে আকাশীলতাক এবিধ পৰজীৱী উদ্ভিদ বুলি কোৱা হয়।
v) পৰপোষী উদ্ভিদৰ প্ৰধান ভাগকেইটাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ পৰপোষিত উদ্ভিদক ঘাইকৈ তলত দিয়া ভাগকেইটাত ভগাব পাৰি— পৰজীৱী, মৃতজীৱী, পতংগভোজী আৰু সহজীৱী।
যিবোৰ উদ্ভিদে অন্য গছৰ গাত আশ্ৰয় লৈ তাৰ পৰাই পুষ্টি আহৰণ কৰি জীৱন ধাৰণ কৰে, তাক পৰজীৱী বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে— আকাশীলতা।
যিবোৰ জীৱই মৰা বা গেলি-পচি যোৱা জৈৱ পদাৰ্থৰ ওপৰত জন্মলাভ কৰি পুষ্টি শুহি লয়, তাক মৃতজীৱী বোলে। ইহঁতে পচা বস্তুৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় ৰস গ্ৰহণ কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে— কাঠফুলা, বেংছতা, ম’ন’ট্ৰপা, নিওটিয়া, ভেঁকুৰ আদি।
একাংশ উদ্ভিদ নাইট্ৰ’জেনৰ পৰিমাণ কম থকা মাটিত গজে। সেয়েহে ইহঁতে মাটিৰ পৰা পৰ্যাপ্ত নাইট্ৰ’জেন নাপায়। ইহঁতৰ দেহত ক্ল’ৰ’ফিল থকাৰ বাবে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে আহাৰ তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। তথাপিও নাইট্ৰ’জেনৰ ঘাটি পূৰণ কৰিবলৈ এনে উদ্ভিদে সৰু সৰু পতংগ ধৰি তাৰ পৰা নাইট্ৰ’জেনযুক্ত পদাৰ্থ শুহি লয়। এনেবোৰ উদ্ভিদকে পতংগভোজী উদ্ভিদ বোলে। উদাহৰণস্বৰূপে— কলচী উদ্ভিদ, ৰ’দ মুকুতা, ভেনাছ ফ্লাইটেপ আদি।
আনহাতে, কিছুমান উদ্ভিদে অন্য জীৱৰ সৈতে একেলগে বাস কৰি দুয়ো দুয়োৰে উপকাৰ সাধন কৰি জীয়াই থাকে। এনে ধৰণৰ উদ্ভিদক সহজীৱী উদ্ভিদ বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণ হিচাপে— শেলাই আৰু ভেঁকুৰৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা লাইকেন।
অতিৰিক্ত প্রশ্নোত্তৰ
1. জীৱৰ পৰিপুষ্টি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰতিটো জীৱৰ বাবেই আহাৰ অপৰিহাৰ্য। আমি খোৱা আহাৰত থকা পুষ্টিকৰ উপাদানবোৰ জীৱদেহৰ লগত মিলি যায়। ইয়াৰ জৰিয়তে জীৱদেহৰ শাৰীৰিক বৃদ্ধি, বিকাশ আৰু প্ৰজনন কাৰ্য সুচাৰুৰূপে সম্পন্ন হয়। জীৱৰ বৃদ্ধি, বিকাশ আৰু বংশ বিস্তাৰৰ স্বাৰ্থত দেহত পুষ্টিকৰ উপাদানসমূহ মিলি যোৱা এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোকেই পৰিপুষ্টি বুলি কোৱা হয়।
2. জীৱৰ পৰিপুষ্টি কেইপ্ৰকাৰৰ? কি কি?
উত্তৰঃ জীৱৰ পৰিপুষ্টিক (Nutrition) প্ৰধানকৈ দুটা ভাগত ভগোৱা হৈছে। সেয়া হ’ল— স্বপোষী পৰিপুষ্টি (Autotrophic Nutrition) আৰু পৰপোষিত পৰিপুষ্টি (Heterotrophic Nutrition)।
3. স্বপোষী পৰিপুষ্টি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ সেউজীয়া উদ্ভিদে পত্ৰহৰিৎ ব্যৱহাৰ কৰি সূৰ্যৰ পোহৰ আৱদ্ধ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত এই সূৰ্যৰ ৰশ্মি, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু পানীৰ লগলাগি নিজৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় আহাৰ নিজেই প্ৰস্তুত কৰে। উদ্ভিদৰ এনে ধৰণৰ পুষ্টি আহৰণ প্ৰণালীকে স্বপোষী পৰিপুষ্টি (Autotrophic Nutrition) বুলি জনা যায়।
4. পৰপোষিত পৰিপুষ্টি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ একাংশ জীৱই নিজৰ বাবে আৱশ্যকীয় আহাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰাত অপাৰগ। ইহঁতে খাদ্যৰ বাবে অন্য জীৱৰ শৰণাপন্ন হ’বলগীয়া হয়। সকলো প্ৰাণী, ভেঁকুৰ আৰু কিছুমান বেক্টেৰিয়া এই শ্ৰেণীত পৰে। খাদ্যৰ বাবে আন জীৱৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে এই জীৱসমূহৰ পুষ্টি আহৰণ প্ৰক্ৰিয়াক পৰপোষিত পৰিপুষ্টি (Heterotrophic Nutrition) বুলি কোৱা হয়।
5. পৰপোষিত পৰিপুষ্টি কেইপ্ৰকাৰৰ? কি কি?
উত্তৰঃ পৰপোষিত পৰিপুষ্টি প্ৰধানকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ। সেয়া হ’ল—
(ক) পূৰ্ণগ্ৰাসী পৰিপুষ্টি (Holozoic Nutrition)
(খ) পৰজীৱী পৰিপুষ্টি (Parasitic Nutrition)
(গ) মৃতজীৱী পৰিপুষ্টি (Saprotrophic Nutrition)
6. পূর্ণগ্রাসী পৰিপুষ্টি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ পূৰ্ণগ্ৰাসী পৰিপুষ্টি প্ৰক্ৰিয়াত জীৱসমূহে গোটা জৈৱিক পদাৰ্থসমূহক আহাৰ হিচাপে ভক্ষণ কৰে। এই আহাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা বস্তুটো এটা গোটেই উদ্ভিদ, এটা গোটেই প্ৰাণী অথবা ইহঁতৰ কোনো এটা অংগও হ’ব পাৰে। মানুহকে ধৰি বেছিভাগ প্ৰাণীৰ দেহতেই এই ধৰণৰ পৰিপুষ্টি ঘটা দেখা যায়।
7. পোষক কাক বোলে?
উত্তৰঃ একাংশ জীৱই নিজৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে। ইহঁতে অন্য উদ্ভিদ বা জীৱৰ দেহৰ পৰা নিজৰ পুষ্টি আহৰণ কৰে। যিবোৰ উদ্ভিদ বা জীৱৰ পৰা ইহঁতে এইদৰে আহাৰ গোটাই লয়, সেই আশ্ৰয়দাতাসকলক পোষক (host) বুলি কোৱা হয়।
৪. ‘পৰজীৱিতা কাক বোলে?
উত্তৰঃ এডাল পৰজীৱী আৰু ইয়াৰ পোষক জীৱটোৰ মাজত থকা পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কটোক পৰজীৱিতা (Parasitism) বুলি জনা যায়।
9. পৰজীৱী কাক বোলে?
উত্তৰঃ যিসমূহ জীৱ নিজৰ আহাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত অক্ষম, সেই জীৱবোৰে নিজৰ পুষ্টিৰ বাবে অন্য উদ্ভিদ বা প্ৰাণীৰ শৰণাপন্ন হয়। অন্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল এনে জীৱবোৰক পৰজীৱী (Parasite) বুলি কোৱা হয়।
10. খাদ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি প্ৰাণীসমূহক কি কি ভাগত ভাগ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ গ্ৰহণ কৰা আহাৰৰ প্ৰকৃতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰণীকুলক ঘাইকৈ তিনিটা শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰা হৈছে।
(ক) তৃণভোজী (Herbivorous)
(খ) মাংসভোজী (Carnivorous) লগতে
(গ) সৰ্বভোজী (Omnivorous)
11. মৃতজীৱী কাক বোলে?
উত্তৰঃ যিসমূহ জীৱই প্ৰাণহীন অৰ্থাৎ মৰা জীৱ বা উদ্ভিদৰ দেহত জন্মলাভ কৰি তাৰ পৰাই পুষ্টি গোটাই লয়, তেনে জীৱসমূহকে মৃতজীৱী (Saprophyte) বুলি কোৱা হয়।
12. পৰপোষিত উদ্ভিদ কাক বোলে?
উত্তৰঃ একাংশ উদ্ভিদৰ গাত সেউজীয়া পত্ৰহৰিৎ দেখা পোৱা নাযায়। যাৰ ফলস্বৰূপে ইহঁতে নিজৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰাত ব্যৰ্থ হয়। এনে ধৰণৰ উদ্ভিদসমূহক পৰপোষিত উদ্ভিদ বুলি কোৱা হয়।
উদাহৰণস্বৰূপে— আকাশীলতা, বেংছতা আদি।
13. পৰপোষিত উদ্ভিদ কেইপ্ৰকাৰৰ? কি কি?
উত্তৰঃ
(ক) পৰজীৱী (Parasite)
(খ) মৃতজীৱী (Saprophyte)
(গ) পতংগভোজী (Insectivorous)
(ঘ) সহজীৱী (Symbiont)
14. পৰজীৱী কাক বোলে?
উত্তৰঃ যিবোৰ উদ্ভিদে নিজৰ বাবে আহাৰ নিজে তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে আৰু নিজৰ পুষ্টিৰ বাবে অন্য গছৰ শৰণাপন্ন হৈ তাৰ পৰাই ৰস শুহি লয়, তেনে উদ্ভিদকে পৰজীৱী বোলে। উদাহৰণ হিচাপে – আকাশীলতা। এনেবোৰ উদ্ভিদৰ ক্ষেত্ৰত পৰজীৱী পৰিপুষ্টি ঘটা দেখা যায়।
15. এবিধ মূল পৰজীৱীৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ এবিধ মূল পৰজীৱী উদ্ভিদৰ উদাহৰণ হৈছে ৰাফ্লেচিয়া (Rafflesia)। এইবিধ উদ্ভিদে অন্য গছৰ শিপাৰ ওপৰত জন্মলাভ কৰে আৰু তাৰ পৰাই নিজৰ পুষ্টি শুহি লয়।
16. পতংগভোজী উদ্ভিদ কাক বোলে?
উত্তৰঃ একাংশ উদ্ভিদ সাধাৰণতে নাইট্ৰ’জেনৰ অভাৱ থকা মাটিত গজে। ইয়াৰ ফলত ইহঁতে মাটিৰ পৰা পৰ্যাপ্ত নাইট্ৰ’জেন গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে। ইহঁতৰ দেহত ক্ল’ৰ’ফিল অৱস্থিত। সেয়েহে সালোকসংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে ইহঁতে নিজৰ আহাৰ তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। তথাপিও দেহত দেখা দিয়া নাইট্ৰ’জেনৰ ঘাটি পূৰণ কৰাৰ স্বাৰ্থত এই উদ্ভিদসমূহে সৰু সৰু পতংগ চিকাৰ কৰি তাৰ পৰা নাইট্ৰ’জেনযুক্ত পদাৰ্থ শুহি লয়। এনে প্ৰকৃতিৰ উদ্ভিদসমূহকেই পতংগভোজী উদ্ভিদ বুলি জনা যায়। যেনে— কলচী উদ্ভিদ (Pitcher Plants), ৰ’দ মুকুতা (Drosera), ভেনাছ ফ্লাইটেপ (Venus Flytrap) আদি।
17. পত্ৰৰন্ধ কি? ইয়াৰ কাম কি?
উত্তৰঃ গছৰ পাতৰ পৃষ্ঠভাগত অলেখ সৰু সৰু ছিদ্ৰ বা বিন্ধা দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই ছিদ্ৰসমূহক পত্ৰৰন্ধ্ৰ (Stomata) বুলি কোৱা হয়।
এই পত্ৰৰন্ধ্ৰৰ মাজেৰেই উদ্ভিদে বায়ুমণ্ডলৰ লগত গেছীয় পদাৰ্থৰ সাল-সলনি কৰে লগতে দেহত থকা অতিৰিক্ত পানীখিনি জলীয় বাষ্প আকাৰে এই বিন্ধাবোৰৰ মাজেৰেই বায়ুমণ্ডললৈ উলিয়াই দিয়ে।
18. সালোকসংশ্লেষণ কাক বোলে?
উত্তৰঃ উদ্ভিদে নিজৰ পাতত অৱস্থিত পত্ৰৰন্ধ্ৰৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডলৰ পৰা কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড গেছ শুহি লয়। পাছত সূৰ্যৰ ৰশ্মি আৰু পত্ৰহৰিৎৰ সহায়ত পাতৰ ভিতৰতে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড লগতে পানী লগ হৈ শৰ্কৰাজাতীয় পদাৰ্থৰ সৃষ্টি কৰে। অৰ্থাৎ উদ্ভিদৰ আহাৰ তৈয়াৰ হয়। উদ্ভিদৰ আহাৰ প্ৰস্তুত কৰা এই সমগ্ৰ প্ৰক্ৰিয়াটোকে সালোকসংশ্লেষণ (Photosynthesis) বুলি কোৱা হয়।
19. লাইকেন সহজীৱিতাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ একাংশ উদ্ভিদে অন্য জীৱৰ সৈতে একেলগে বাস কৰে আৰু দুয়ো দুয়োৰে উপকাৰ সাধন কৰি জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। তেনেবোৰ উদ্ভিদক সহজীৱী আৰু ইহঁতৰ মাজত থকা এই পাৰস্পৰিক উপকাৰী সম্পৰ্কটোক সহজীৱিতা বোলে। শেলাই লগতে ভেঁকুৰৰ পাৰস্পৰিক বুজাবুজিৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা এবিধ সহজীৱী উদ্ভিদ হৈছে লাইকেন (Lichen)। লাইকেনে প্ৰকৃতিত এনেদৰেই এক বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।
