Class 7 Science Chapter 12 বিদ্যুৎ Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী নতুন বিজ্ঞান অধ্যায় ১২ – বিদ্যুৎ (Electricity) সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ নতুন বিজ্ঞান (Science) পাঠ্যক্ৰমৰ দ্বাদশ অধ্যায় ‘বিদ্যুৎ’ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 12 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘বিদ্যুৎ’ নামৰ এই পাঠটিত বৈদ্যুতিক সঁজুলিৰ প্ৰতীক, বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় প্ৰভাৱ, বৈদ্যুতিক ফুটিজ (Electric Fuse), চুম্বকীয় প্ৰভাৱ আৰু বিদ্যুৎ চুম্বক (Electromagnet) আদিৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বিজ্ঞানৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বৈদ্যুতিক সঁজুলিৰ প্ৰতীক, বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় আৰু চুম্বকীয় প্ৰভাৱৰ স্পষ্ট ধাৰণা আৰু বিশ্লেষণ।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- বিজ্ঞানৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰিক উদাহৰণৰ সহায়ত বুজোৱা সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 নতুন বিজ্ঞান (Science) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, step-by-step problem answers, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Assam Jatiya Bidyalay (AJB) syllabus and new version of the book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
বিদ্যুৎ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
1. চমু উত্তৰ দিয়াঃ
(a) টর্চ লাইট এটাত কিহে বিদ্যুতৰ যোগান ধৰে?
উত্তৰঃ টৰ্চ লাইট এটাত সাধাৰণতে বিদ্যুৎ কোষ বা বেটাৰীয়ে বিদ্যুতৰ যোগান ধৰে।
(b) বর্তনী এটাত থকা মূল উপাংশ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ এটা বৈদ্যুতিক বৰ্তনীত ঘাইকৈ চাৰিটা মূল উপাংশ থাকে। সেইবোৰ হৈছে— বিদ্যুৎ কোষ বা বেটাৰী, পৰিবাহী তাঁৰ, ছুইচ আৰু বৈদ্যুতিক বাল্ব (বা আন যিকোনো বৈদ্যুতিক সঁজুলি)।
(c) বিদ্যুৎপ্রবাহৰ তাপীয় ক্রিয়া কাক বোলে?
উত্তৰঃ পৰিবাহী তাঁৰ এডালৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’লে তাঁৰডাল গৰম হৈ উঠে। বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ ফলত এনেদৰে তাপ উৎপন্ন হোৱা পৰিঘটনাক বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়া বুলি কোৱা হয়।
(d) বিদ্যুৎপ্রবাহৰ তাপীৰ ক্ৰিয়া ব্যৱহাৰ হোৱা তিনিবিধ সঁজুলিৰ নাম লিখাঁ।
উত্তৰঃ বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ ওপৰত আধাৰিত তিনিবিধ সঁজুলিৰ নাম হ’ল— বৈদ্যুতিক ইস্ত্ৰি, ৰুম হিটাৰ আৰু বৈদ্যুতিক গিজাৰ।
(e) বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ফিলামেন্টডাল কি পদাৰ্থৰে তৈয়াৰ কৰা হয়?
উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ফিলামেণ্টডাল ‘টাংষ্টেন’ নামৰ এবিধ বিশেষ ধাতুৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।
(f) ফিউজ কি? কি নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফিউজ সজা হয়?
উত্তৰঃ ফিউজ হৈছে এবিধ সুৰক্ষা সঁজুলি যিয়ে বৰ্তনীত অতিৰিক্ত বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’লে নিজে গলি গৈ ঘৰৰ বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীসমূহক নষ্ট হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰে। ই বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সজা হয়।
(g) সাধাৰণ ফিউজ ব্যৱহাৰ কৰাতকৈ এমচিবি ব্যৱহাৰ কৰাৰ এটা সুবিধা উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ সাধাৰণ ফিউজ এবাৰ গলি গ’লে পুনৰ নতুন তাঁৰ লগাব লগা হয়। কিন্তু এমচিবি (MCB) ব্যৱহাৰ কৰিলে অতিমাত্ৰা বিদ্যুৎ আহিলে ই আপোনা-আপুনি ‘অফ’ হৈ যায় আৰু পৰিস্থিতি স্বাভাৱিক হ’লে কোনো মেৰামতি নোহোৱাকৈয়ে ইয়াক পুনৰ ‘অন’ কৰি সহজে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
2. শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱাঁ:
(i) তলৰ কোনবিধ সুৰক্ষা আহিলা?
(a) ছুইচ
(b) এলইডি
(c) ফিউজ
(d) বেটাৰি
উত্তৰঃ (c) ফিউজ
(ii) অত্যধিক বিদ্যুৎপ্রবাহ চালিত হোৱাৰ ফলত হ’ব পৰা দুৰ্ঘটনাৰপৰা ৰক্ষা পাবলৈ তলৰ কোনবিধ আহিলা ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
(a) এমচিবি
(b) এলইডি
(c) ছুইচ
(d) ৰোধ
উত্তৰঃ (a) এমচিবি
(iii) বিদ্যুৎ আৰু চুম্বকৰ মাজত সম্পর্ক থকা বুলি পোনপ্রথমে কোনে প্ৰমাণ কৰিছিল?
(a) অ’ৰ’ষ্টেডে
(b) আইনষ্টাইনে
(c) হাইজেনবার্গে
(d) ৰাডাৰফ’ডে
উত্তৰঃ (a) অ’ৰ’ষ্টেডে
(iv) তলৰ কোনবিধ আহিলাত বিদ্যুৎ চুম্বক ব্যৱহাৰ হয়?
(a) কলিং বেল বা বৈদ্যুতিক ঘণ্টা
(b) ৰেফ্ৰিজাৰেটৰ
(c) বাল্ব
(d) ইস্ত্রি
উত্তৰঃ (a) কলিং বেল বা বৈদ্যুতিক ঘণ্টা
(v) অমিলটো বাছি উলিওৱাঁ:
(a) এমচিবি
(b) কাট আউট
(c) ফিউজ
(d) ছুইচ
উত্তৰঃ (d) ছুইচ
3. তলত দিয়া বৈদ্যুতিক উপাংশবোৰৰ চিহ্ন অংকন কৰাঁ।
(a) বিদ্যুৎকোষ
(b) পৰিবাহী
(c) বৈদ্যুতিক বাল্ব
(d) ছুইচ
উত্তৰঃ
(a) বিদ্যুৎকোষ
(b) পৰিবাহী
(c) বৈদ্যুতিক বাল্ব
(d) ছুইচ
4. এটা বেটাৰি, এটা বাল্ব আৰু এটা ছুইচ থকা বর্তনী এটাৰ চিত্ৰ অংকন কৰাঁ।
উত্তৰঃ
5. বাল্ব এটা জ্বলাই থ’লে গৰম হয় কিয়?
উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বাল্ব এটা জ্বলি থকা অৱস্থাত ইয়াৰ ফিলামেণ্টডালৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হৈ থাকে। বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ ফলত ফিলামেণ্টডাল প্ৰচণ্ডভাৱে উত্তপ্ত হৈ পৰে আৰু পোহৰ বিকিৰণ কৰে। উৎপন্ন হোৱা এই তাপৰ বাবেই জ্বলন্ত বাল্ব এটা স্পৰ্শ কৰিলে আমি গৰম অনুভৱ কৰোঁ।
6. বিদ্যুৎপ্রবাহৰ তাপীয়তা দেখুৱাবলৈ এটা পৰীক্ষা বর্ণনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ এই পৰীক্ষাটোৰ বাবে এডাল বাল্ব, এটা বেটাৰী আৰু এটা ছুইচ লৈ এটা সৰল বৰ্তনী সাজি উলিওৱা হ’ল। এতিয়া ছুইচটো ‘অন’ কৰি প্ৰায় এমিনিট মানৰ বাবে তাঁৰডালৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’বলৈ দিয়া হ’ল। তাৰ পিছত সাৱধানেৰে তাঁৰডাল স্পৰ্শ কৰিলে অনুভৱ হ’ব যে তাঁৰডাল যথেষ্ট গৰম হৈ পৰিছে। এই পৰীক্ষাটোৱে স্পষ্টভাৱে প্ৰমাণ কৰে যে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’লে পৰিবাহীৰ গাত তাপ উৎপন্ন হয়, যিটোৱেই হৈছে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়া।
7. বৈদ্যুতিক বাল্ব এটাই কেনেদৰে পোহৰ দিয়ে?
উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ভিতৰত টাংষ্টেন ধাতুৰে নিৰ্মিত এডাল অতিশয় মিহি ফিলামেণ্ট থাকে। যেতিয়া বাল্বটোৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হয়, তেতিয়া বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ ফলত এই ফিলামেণ্টডাল ইমানেই উত্তপ্ত হৈ পৰে যে ই জ্বলি উঠে আৰু পোহৰ বিকিৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এনেদৰেই আমি বাল্বৰ পৰা পোহৰ লাভ কৰোঁ।
8. বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ফিলামেন্টডাল টাংস্টেনেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় কিয়?
উত্তৰঃ টাংষ্টেন ধাতুৰ গলনাংক অতি উচ্চ (প্ৰায় ৩৩৮২°C)। পোহৰ দিবলৈ হ’লে বৈদ্যুতিক বাল্বৰ ফিলামেণ্টডাল অত্যধিক উত্তপ্ত হোৱাৰ প্ৰয়োজন। গলনাংক বেছি হোৱাৰ বাবেই ইমান গৰম হোৱাৰ পিছতো টাংষ্টেনৰ ফিলামেণ্টডাল গলি ছিগি নাযায়। এই বিশেষ গুণটোৰ বাবেই ইয়াক টাংষ্টেনেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়।
9. বৈদ্যুতিক বাল্ব এটাৰ মাজেৰে অতি বেছি পৰিমাণৰ বিদ্যুৎপ্রবাহ চালিত হ’লে তুমি কি ঘটিব বুলি আশা কৰা?
উত্তৰঃ বৈদ্যুতিক বাল্ব এটাৰ মাজেৰে যদি ইয়াৰ ধাৰণ ক্ষমতাতকৈ অতিমাত্ৰা বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হয়, তেন্তে ফিলামেণ্টডাল অত্যধিক মাত্ৰাত গৰম হৈ পৰিব আৰু অৱশেষত গলি গৈ ছিগি যাব। ইয়াৰ ফলত বাল্বটো ফিউজ হৈ পৰিব আৰু ই আৰু পোহৰ দিব নোৱাৰিব।
10. ফিউজ এটা কেনেদৰে সজা হয়? ই কেনেদৰে কাম কৰে?
উত্তৰঃ ফিউজ হৈছে অতি কম গলনাংক বিশিষ্ট এডাল বিশেষ ধাতুৰ তাঁৰেৰে (যেনে- টিন আৰু সীহৰ সংকৰ ধাতু) সজা এবিধ সঁজুলি। ইয়াক মূল বৈদ্যুতিক বৰ্তনীৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়।
বৰ্তনীত কিবা কাৰণত অতিৰিক্ত বা বিপদজনক মাত্ৰাত বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’লে, ফিউজৰ তাঁৰডাল বিদ্যুৎৰ তাপীয় ক্ৰিয়াৰ ফলত দ্ৰুতভাৱে গৰম হৈ পৰে আৰু ইয়াৰ গলনাংক কম হোৱাৰ বাবে লগে লগে গলি ছিগি যায়। ইয়াৰ ফলত বৰ্তনীটো আধৰুৱা হৈ বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ বন্ধ হৈ পৰে, যিয়ে ঘৰৰ আন বৈদ্যুতিক সামগ্ৰীসমূহ বেয়া হোৱাৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে।
11. অ’ৰ’ষ্টেডৰ পৰীক্ষাটো চিত্রসহ বর্ণনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ এটা সৰল বৈদ্যুতিক বৰ্তনী লৈ তাৰ পৰিবাহী তাঁৰডালৰ ঠিক সমান্তৰালকৈ তলত এডাল চুম্বক শলা ৰখা হ’ল। যেতিয়া ছুইচটো ‘অফ’ অৱস্থাত থাকে, তেতিয়া চুম্বক শলাডাল স্বাভাৱিকভাৱে উত্তৰ-দক্ষিণ দিশ মুৱা হৈ স্থিৰ হৈ থাকে। কিন্তু ছুইচটো ‘অন’ কৰি তাঁৰডালৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত কৰাৰ লগে লগে চুম্বক শলাডালৰ বিক্ষেপণ ঘটা দেখা যায়। বিদ্যুৎ প্ৰৱাহ বন্ধ কৰিলে ই পুনৰ আগৰ ঠাইলৈ ঘূৰি আহে। এই পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে বিজ্ঞানী হান্স খ্ৰীষ্টিয়ান অ’ৰ’ষ্টেডে প্ৰথম প্ৰমাণ কৰিছিল যে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হৈ থকা পৰিবাহী এডালে তাৰ চৌপাশে এখন চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ সৃষ্টি কৰে।
12. লোৰ গজাল এটাক কি পদ্ধতিৰে বিদ্যুৎ চুম্বকলৈ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি বৰ্ণনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ এটা দীঘল লোৰ গজাল লৈ তাৰ গাত এডাল অন্তৰিত তামৰ তাঁৰ (Insulated copper wire) কুণ্ডলীৰ আকৃতিৰে টানকৈ মেৰিয়াই লোৱা হ’ল। এতিয়া তাঁৰডালৰ দুই মূৰ এটা বেটাৰী আৰু এটা ছুইচৰ লগত সংযোগ কৰি এটা বৰ্তনী সাজি উলিওৱা হ’ল। ছুইচটো ‘অন’ কৰি যেতিয়া কুণ্ডলীটোৰ মাজেৰে বিদ্যুৎ প্ৰৱাহিত হ’বলৈ দিয়া হয়, তেতিয়া লোৰ গজালটোৱে এটা চুম্বকৰ দৰে আচৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ওচৰলৈ সৰু সৰু আলপিন বা লোৰ টুকুৰা নিলে ই সেইবোৰক আকৰ্ষণ কৰা দেখা যাব। এনেদৰেই বিদ্যুৎ প্ৰৱাহৰ সহায়ত লোৰ গজাল এটাক বিদ্যুৎ চুম্বকলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি।
13. খালী ঠাই পূৰ কৰাঁ :
(a) টাংস্টেনৰ গলনাংক তামতকৈ। (বেছি/কম)
(b) বিদ্যুৎপ্রবাহ ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা চুম্বকক____বোলে।
(c) বিদ্যুৎ প্রবাহিত হোৱাৰ ফলত পৰিবাহী তাঁৰ এডালৰ চাৰিওফালে এখন____ৰ সৃষ্টি হয়।
উত্তৰঃ
(a) টাংস্টেনৰ গলনাংক তামতকৈ কম।
(b) বিদ্যুৎপ্রবাহ ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা চুম্বকক বিদ্যুৎ চুম্বক বোলে।
(c) বিদ্যুৎ প্রবাহিত হোৱাৰ ফলত পৰিবাহী তাঁৰ এডালৰ চাৰিওফালে এখন চুম্বক ক্ষেত্ৰৰ সৃষ্টি হয়।
