Class 7 Social Science Chapter 9 সংবিধান – আমাৰ অধিকাৰ, আমাৰ কৰ্তব্য Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৯ – সংবিধান – আমাৰ অধিকাৰ, আমাৰ কৰ্তব্য সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ নৱম অধ্যায় ‘সংবিধান – আমাৰ অধিকাৰ, আমাৰ কৰ্তব্য’ পৌৰনীতি আৰু আমাৰ দেশৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Social Science Chapter 9 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে সমাজ বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘সংবিধান – আমাৰ অধিকাৰ, আমাৰ কৰ্তব্য’ নামৰ এই পাঠটিত ভাৰতীয় সংবিধানৰ তাৎপৰ্য, নাগৰিকসকলৰ মৌলিক অধিকাৰসমূহ (Fundamental Rights), মৌলিক কৰ্তব্যসমূহ (Fundamental Duties), আৰু গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত নাগৰিকৰ ভূমিকা তথা দায়িত্ববোধৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ পৌৰনীতিৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভাৰতীয় সংবিধানৰ ধাৰণা, মৌলিক অধিকাৰ আৰু মৌলিক কৰ্তব্যসমূহৰ স্পষ্ট ধাৰণা আৰু বিশ্লেষণ।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ সমাজ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Samaj Bigyan Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পৌৰনীতিৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ সাংবিধানিক ধাৰণাসমূহৰ সুন্দৰ বৰ্ণনা আৰু সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest AJB syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
আমাৰ অধিকাৰ, আমাৰ কৰ্তব্য
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। বাক্যত উত্তৰ লিখাঁ :
(ক) সংবিধান কাক বোলে?
উত্তৰঃ এখন ৰাষ্ট্ৰ সুচাৰুৰূপে চলাবৰ বাবে আৰু নাগৰিকৰ কল্যাণ সাধনৰ অৰ্থে প্ৰস্তুত কৰা নীতি-নিয়মৰ সমষ্টিয়েই হৈছে সংবিধান। ইয়াক এখন দেশৰ সৰ্বোচ্চ আইন বুলিও আখ্যা দিব পাৰি।
(খ) ভাৰতৰ সংবিধানখন কেতিয়াৰপৰা কাৰ্যকৰী হয়?
উত্তৰঃ ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰী তাৰিখৰ পৰা ভাৰতীয় সংবিধান আনুষ্ঠানিকভাৱে বলৱৎ বা কাৰ্যকৰী কৰা হয়।
(গ) ভাৰতীয় সংবিধান অনুযায়ী ৰাষ্ট্রপ্রধানগৰাকী কোন?
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ আধাৰত দেশৰ সৰ্বোচ্চ ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধানগৰাকী হৈছে ৰাষ্ট্ৰপতি।
(ঘ) সার্বজনীন প্রাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ কি?
উত্তৰঃ বৰ্ণ, ধৰ্ম, জাতি, লিংগ আৰু সম্পত্তিৰ কোনো প্ৰভেদ নৰখাকৈ ১৮ বছৰ বা ততোধিক বয়সৰ প্ৰতিগৰাকী ভাৰতীয় নাগৰিকক সংবিধানে প্ৰদান কৰা ভোটাধিকাৰকেই সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ বোলা হয়।
(ঙ) অধিকাৰ কাক বোলে?
উত্তৰঃ প্ৰত্যেক মানুহৰ গাতেই নিজা কিছুমান প্ৰতিভা আৰু স্বকীয় ব্যক্তিত্ব নিহিত হৈ থাকে। এই সুপ্ত প্ৰতিভা আৰু ব্যক্তিত্বৰ পূৰ্ণ বিকাশৰ বাবে প্ৰয়োজন হোৱা সা-সুবিধাসমূহকেই ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ ভাষাত অধিকাৰ বোলা হয়।
(চ) গ্রাহক বা উপভোক্তা কাক’ বোলে?
উত্তৰঃ প্ৰয়োজন সাপেক্ষে দেশৰ সকলো নাগৰিকেই একোজন উপভোক্তা বা গ্ৰাহক হ’ব পাৰে। যেতিয়া কোনো এজন ব্যক্তিয়ে মূল্য পৰিশোধ কৰি নিজৰ দৰকাৰী সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰে, তেতিয়াই তেওঁক গ্ৰাহক বুলি কোৱা হয়।
(ছ) বিশ্ব গ্রাহক অধিকাৰ দিৱসৰূপে পালন কৰা তাৰিখটো কি?
উত্তৰঃ প্ৰতি বছৰে ১৫ মাৰ্চ তাৰিখটো ‘বিশ্ব গ্ৰাহক অধিকাৰ দিৱস’ হিচাপে পালন কৰা হয়।
২।সংবিধানৰ ভাগকেইটা উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ সংবিধানক সাধাৰণতে তলত দিয়া ভাগসমূহত ভগাব পাৰি—
(ক) লিখিত আৰু অলিখিত সংবিধান।
(খ) নমনীয় আৰু অনমনীয় সংবিধান।
৩। নির্দেশাত্মক নীতি কাক বোলে? ইয়াৰ প্রধান উদ্দেশ্য কি?
উত্তৰঃ ৰাষ্ট্ৰ এখন পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰু নতুন আইন প্ৰস্তুত কৰোঁতে চৰকাৰে মানি চলিবলগীয়া কিছুমান প্ৰাথমিক নীতিকেই নিৰ্দেশাত্মক নীতি বোলা হয়। এই নীতিসমূহৰ ঘাই উদ্দেশ্য হ’ল দেশৰ নাগৰিকসকলৰ মাজত অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক সমতা গঢ়ি তোলা। প্ৰকৃততে, এইবোৰ হৈছে সুস্থ প্ৰশাসনৰ বাবে সংবিধানে ৰাষ্ট্ৰলৈ আগবঢ়োৱা বিশেষ নিৰ্দেশনা।
৪।সংবিধানৰ প্রস্তাৱনাটোৰ ওপৰত এটা টোকা লিখাঁ।
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য আৰু দৰ্শন বুজিবলৈ হ’লে ইয়াৰ প্ৰস্তাৱনাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰাটো অতি আৱশ্যক। যিদৰে এখন কিতাপৰ পাতনি পঢ়িলে গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তুৰ আভাস পোৱা যায়, ঠিক তেনেদৰে প্ৰস্তাৱনাটোৱেও সমগ্ৰ সংবিধানখনৰ আদৰ্শ আৰু উদ্দেশ্যৰ চমু বিৱৰণ দাঙি ধৰে। এইকাৰণেই পণ্ডিতসকলে প্ৰস্তাৱনাক ভাৰতীয় সংবিধানৰ আত্মা, বিবেক, প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু চাবিকাঠী বুলি সন্মান জনাইছে। ‘আমি ভাৰতীয় জনসাধাৰণে…’ বাক্যাংশৰে আৰম্ভ হোৱা এই প্ৰস্তাৱনাৰ প্ৰতিটো শব্দতেই একোটা মহান দৰ্শন আৰু আদৰ্শ অন্তৰ্নিহিত হৈ আছে। ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত যেতিয়া সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল, তেতিয়া প্ৰস্তাৱনাত ‘সমাজবাদী’, ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’ আৰু ‘ঐক্য’ শব্দকেইটা অন্তৰ্ভুক্ত নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত, ১৯৭৬ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত কৰা ৪২-তম সাংবিধানিক সংশোধনীৰ জৰিয়তেহে এই তিনিটা শব্দ ইয়াত সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়।
প্ৰস্তাৱনাত উল্লেখ থকা কেইটামান অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ শব্দ হৈছে— ‘সাৰ্বভৌম’, ‘সমাজবাদী’, ‘ধৰ্মনিৰপেক্ষ’, ‘গণতান্ত্ৰিক’ আৰু ‘প্ৰজাতন্ত্ৰ’। এই শব্দসমূহৰ মাজেদিয়েই ভাৰতীয় সংবিধানৰ মহান আদৰ্শসমূহ সুন্দৰভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে।
৫।ভাৰতীয় সংবিধানে নাগৰিকৰ বাবে ৰখা অধিকাৰবোৰ কি কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ সংবিধানে নিজৰ নাগৰিকসকলৰ সুৰক্ষা আৰু বিকাশৰ বাবে ছয় প্ৰকাৰৰ মৌলিক অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছে। সেইসমূহ হ’ল—
(১) সমতাৰ অধিকাৰ
(২) স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ
(৩) শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ
(৪) ধৰ্মীয় স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ
(৫) শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰ
(৬) সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ।
৬ । গ্রাহক হিচাবে নাগৰিকৰ থকা অধিকাৰবোৰ কি কি?
উত্তৰঃ গ্রাহক হিচাপে নাগৰিকৰ থকা অধিকাৰবোৰ হ’ল—
(ক) সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰাৰ সময়ত তাৰ সঠিক মূল্য, গুণমান, নিৰ্ভুল ওজন আৰু বিশুদ্ধতা বিচাৰ কৰি চোৱাৰ অধিকাৰ।
(খ) নিজৰ সুৰক্ষা সুনিশ্চিত কৰিবলৈ উপভোক্তাসকলে গ্ৰাহক সংগঠন গঢ়ি তোলাৰ অধিকাৰ।
(গ) কোনো প্ৰৱঞ্চনাৰ বলি হ’লে, ১৯৮৬ চনৰ গ্ৰাহক সুৰক্ষা আইনৰ অধীনত আইনী সহায় লৈ নিজৰ প্ৰাপ্য অধিকাৰ বিচাৰিব পৰা অধিকাৰ।
৭। গান্ধীবাদী নীতিৰ অন্তর্গত যি কোনো চাৰিটা নীতি উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ গান্ধীবাদী দৰ্শনৰ অন্তৰ্গত চাৰিটা প্ৰধান নীতি হ’ল—
(ক) গাঁও পঞ্চায়ত ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে গ্ৰামাঞ্চলৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়ন সাধন কৰা।
(খ) থলুৱা কুটিৰ শিল্পসমূহৰ প্ৰসাৰ আৰু বিকাশ ঘটোৱা।
(গ) কৃষি খণ্ডৰ আধুনিকীকৰণ আৰু উন্নতি কৰা।
(ঘ) বন্যপ্ৰাণী আৰু জীৱ-জন্তুৰ প্ৰতি সদ্ভাৱ ৰখা তথা বনজ সম্পদসমূহৰ উচিত সংৰক্ষণ কৰা।
৮। নির্দেশাত্মক নীতিৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ কি কি?
উত্তৰঃ নিৰ্দেশাত্মক নীতিসমূহৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ হ’ল—
(ক) এই নীতিসমূহ ৰাষ্ট্ৰৰ বাবে আইনগতভাৱে বাধ্যতামূলক নহয়। চৰকাৰক এইবোৰ মানি চলিবলৈ বাধ্য কৰাব নোৱাৰি; ইয়াক প্ৰয়োগ কৰা বা নকৰাটো ৰাষ্ট্ৰৰ নিজা ইচ্ছাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
(খ) কোনো আদালতে এই নীতিবোৰ বলৱৎ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিব নোৱাৰে। আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে ইয়াক সাব্যস্ত কৰাৰ ক্ষমতা ন্যায়ালয়ৰ হাতত নাই।
(গ) অৱশ্যে প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সংসদে নতুন আইন প্ৰস্তুত কৰি এই নীতিসমূহ কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰে।
(ঘ) এই নীতিবোৰ মূলতঃ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক আদৰ্শৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ৰচনা কৰা হৈছে, ৰাজনৈতিক বিষয়ৰ লগত ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক নাই।
৯। নাগৰিকে পালন কৰিবলগীয়া যি কোনো পাঁচোটা কর্তব্য উল্লেখ কৰাঁ।
উত্তৰঃ এগৰাকী সুনাগৰিক হিচাপে পালন কৰিবলগীয়া পাঁচটা প্ৰধান কৰ্তব্য হ’ল—
(ক) দেশৰ সংবিধানক মান্যতা দিয়া আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা তথা ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকৰ প্ৰতি উচিত সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা।
(খ) ভাৰতবৰ্ষৰ সংহতি, ঐক্য আৰু সাৰ্বভৌমত্ব অটুট ৰখা।
(গ) মাতৃভূমিক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা আৰু প্ৰয়োজনৰ সময়ত দেশসেৱাত আত্মনিয়োগ কৰা।
(ঘ) ভাৰতৰ চহকী আৰু গৌৰৱোজ্জ্বল ঐতিহ্যক সন্মান জনোৱা আৰু তাৰ সংৰক্ষণ কৰা।
(ঙ) দেশৰ ৰাজহুৱা সম্পত্তিসমূহ সুৰক্ষিত কৰি ৰখা আৰু সকলো ধৰণৰ হিংসাত্মক কাৰ্যকলাপৰ পৰা আঁতৰি থকা।
১০। গ্রাহকসকলে মানি চলিবলগীয়া পাঁচোটা কর্তব্য লিখাঁ।
উত্তৰঃ এজন সচেতন উপভোক্তা বা গ্ৰাহক হিচাপে পালন কৰিবলগীয়া পাঁচটা কৰ্তব্য হৈছে—
(ক) সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰোঁতে প্ৰতিগৰাকী গ্ৰাহকে ইয়াৰ মানদণ্ডৰ প্ৰতি নজৰ ৰাখিব লাগে। প্ৰয়োজন অনুসৰি সামগ্ৰীবিধত ‘এগমাৰ্ক’ (Agmark) বা ‘আই এছ আই’ (ISI) চিহ্ন আছেনে নাই তাক পৰীক্ষা কৰিব লাগে।
(খ) বয়-বস্তু জোখ-মাখ কৰোঁতে বিজ্ঞানসন্মত আৰু সঠিক মাপনী বা দগা-পাল্লা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছেনে নাই, সেয়া নিশ্চিত কৰিব লাগে।
(গ) বজাৰৰ পৰা কিনা প্ৰতিটো সামগ্ৰীৰ সঠিক মূল্য উল্লেখ থকা পকী ৰচিদ বা কেছ মেম’ বিক্ৰেতাৰ পৰা বিচাৰিব লাগে।
(ঘ) সামগ্ৰীৰ পেকেটত লিখা থকা প্ৰস্তুতকৰ্তাৰ নাম, উৎপাদনৰ তাৰিখ আৰু ব্যৱহাৰৰ অন্তিম তাৰিখ আদি ভালদৰে চাই ল’ব লাগে।
(ঙ) যদি কেতিয়াবা গ্ৰাহক হিচাপে কোনো প্ৰতাৰণাৰ বলি হ’বলগীয়া হয়, তেন্তে গ্ৰাহক সুৰক্ষা আদালতত গোচৰ ৰুজু কৰিব লাগে।
১১। ভাৰতীয় সংবিধানৰ যি কোনো ছয়টা বৈশিষ্ট্য আলোচনা কৰাঁ।
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ প্ৰত্যেকখন স্বাধীন দেশৰে নিজা একোখন সংবিধান থাকে। ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ উদ্দেশ্য আৰু নীতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই সংবিধানসমূহৰ ৰূপ বেলেগ বেলেগ হয়। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ছটা প্ৰধান বৈশিষ্ট্য তলত বৰ্ণনা কৰা হ’ল—
(ক) প্ৰস্তাৱনা: ভাৰতীয় সংবিধানৰ মূল আদৰ্শ আৰু দৰ্শনৰ উমান পাবলৈ হ’লে ইয়াৰ প্ৰস্তাৱনাটো পঢ়িব লাগিব। প্ৰস্তাৱনা হৈছে সংবিধানৰ মুখবন্ধ বা পাতনি, যাৰ জৰিয়তে সংবিধানখনৰ প্ৰকৃত লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য প্ৰকাশ পায়।
(খ) লিখিত সংবিধান: ভাৰতবৰ্ষৰ সংবিধানখন হৈছে এখন সম্পূৰ্ণ লিখিত সংবিধান।
(গ) দীৰ্ঘতম সংবিধান: পৃথিৱীৰ ভিতৰতে ভাৰতীয় সংবিধানখনেই হৈছে আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু দীৰ্ঘতম সংবিধান। সামগ্ৰিকভাৱে ইয়াক ২২ টা সুকীয়া অধ্যায়ত বিভক্ত কৰা হৈছে।
(ঘ) সাৰ্বভৌম, সমাজবাদী, ধৰ্মনিৰপেক্ষ, গণতান্ত্ৰিক গণৰাজ্য: গণতন্ত্ৰই হৈছে ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰধান আধাৰ। চৰকাৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াত সাধাৰণ জনতাই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে। সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে ভাৰতৰ আভ্যন্তৰীণ বা বাহ্যিক বিষয়ত আন কোনো শক্তিয়ে হস্তক্ষেপ কৰিব নোৱাৰে। সংবিধানে সকলো ধৰ্মৰ প্ৰতি নিৰপেক্ষ নীতি গ্ৰহণ কৰিছে আৰু সকলো ধৰ্মাৱলম্বী লোককে সমান অধিকাৰ দিছে। ভাৰতৰ নিজা কোনো চৰকাৰী বা ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম নাই।
(ঙ) নমনীয় আৰু অনমনীয় পদ্ধতিৰ সংমিশ্ৰণ: আমাৰ সংবিধানৰ কিছুমান নিয়ম অতি সহজেই সলনি কৰিব পাৰি, আনহাতে কিছুমান নিয়ম সংশোধন কৰিবলৈ যথেষ্ট জটিল প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে যাবলগীয়া হয়। কেতিয়াবা আকৌ দুয়োটাৰ সংমিশ্ৰিত পদ্ধতিও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সেয়েহে, ভাৰতীয় সংবিধানখন ইংলেণ্ডৰ সংবিধানৰ দৰে একেবাৰে সহজ নহয় আৰু আমেৰিকাৰ সংবিধানৰ দৰে অতিশয় জটিলো নহয়।
(চ) একক নাগৰিকত্ব: ভাৰতীয় সংবিধানে দেশবাসীক কেৱল একক নাগৰিকত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছে। এই নিয়ম অনুসৰি, বিভিন্ন ৰাজ্যত বসবাস কৰা লোকসকল সেই নিৰ্দিষ্ট ৰাজ্যখনৰ কেৱল বাসিন্দা বা অধিবাসীহে, ৰাজ্যখনৰ সুকীয়া নাগৰিক নহয়। বৰঞ্চ, সমগ্ৰ দেশৰ সকলো অধিবাসীয়েই পৰিচয়ৰ ফালৰ পৰা কেৱল ‘ভাৰতীয় নাগৰিক’। এই একক নাগৰিকত্বৰ ব্যৱস্থাটোৱেই ভাৰতবাসীৰ মাজত গভীৰ জাতীয় সংহতি গঢ়ি তোলাত ডাঙৰ বৰঙণি যোগাইছে।
১২। চমু টোকা লিখা:
(ক) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নীতি
উত্তৰঃ
(ক) ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতিসমূহৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ হ’ল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নীতি। আধুনিক যুগত শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ অভূতপূৰ্ব বিকাশৰ ফলত বিশ্বৰ দেশসমূহৰ মাজত পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰশীলতা ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি গৈছে। এই পটভূমিত ভাৰতীয় সংবিধানে চৰকাৰক কিছুমান বিশেষ নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰিছে। সেই অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰৰ দায়িত্বসমূহ হ’ল—
(১) সমগ্ৰ বিশ্বত শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখাত সহায় কৰা।
(২) বিশ্বৰ বিভিন্ন জাতি আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ মাজত ন্যায়পূৰ্ণ তথা পাৰস্পৰিক সন্মানৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা।
(৩) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আইন-কানুন আৰু চুক্তিসমূহৰ প্ৰতি পূৰ্ণ মৰ্যাদা প্ৰদৰ্শন কৰা।
(৪) যিকোনো ধৰণৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কন্দল বা বিবাদ আপোচ-মীমাংসাৰ জৰিয়তে শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাধান কৰাত গুৰুত্ব দিয়া।
(খ) সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ
উত্তৰঃ ভাৰতীয় সংবিধানে দেশৰ নাগৰিকসকলক প্ৰদান কৰা ছয়টা মৌলিক অধিকাৰৰ ভিতৰত ‘সাংস্কৃতিক আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ’ অন্যতম। ভাৰতবৰ্ষ হৈছে বৈচিত্ৰ্যময় জাতি-জনজাতিৰ দেশ, য’ত প্ৰতিটো গোষ্ঠীৰে নিজা ভাষা, কৃষ্টি আৰু পৰম্পৰা আছে। এই অধিকাৰে ভাৰতৰ প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকক নিজৰ স্বকীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতি সংৰক্ষণ কৰাৰ অধিকাৰ দিছে। আন কোনোবাই জোৰকৈ নিজৰ ভাষা-সংস্কৃতি আনৰ ওপৰত জাপি দিব নোৱাৰে।
ইয়াৰ লগতে, সকলোৱে নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপন কৰা আৰু তাত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ স্বাধীনতা আছে। চৰকাৰী অনুদান লাভ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ধৰ্ম বা ভাষা কেতিয়াও হেঙাৰ হ’ব নোৱাৰে। চৰকাৰী পুজিৰে চলি থকা যিকোনো শিক্ষানুষ্ঠানত জাতি, ধৰ্ম, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়েই নামভৰ্তিৰ সম অধিকাৰ লাভ কৰিব। ইয়াৰ উপৰি, ২০০২ চনত কৰা সাংবিধানিক সংশোধনী মৰ্মে, ৬ ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ প্ৰতিগৰাকী শিশুৰ বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক প্ৰাথমিক শিক্ষা সুনিশ্চিত কৰা হৈছে।
(গ) নাগৰিকৰ অধিকাৰ হিচাপে সামাজিক অধিকাৰ
উত্তৰঃ সমাজৰ এজন দায়িত্বশীল নাগৰিক হিচাপে প্ৰতিগৰাকী ব্যক্তিয়ে সমাজৰ পৰা কিছুমান প্ৰাপ্য অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে— শিক্ষা গ্ৰহণ আৰু সংস্কৃতি চৰ্চাৰ অধিকাৰ, কৰ্মসংস্থাপন আৰু চৰকাৰী সা-সুবিধা লাভ কৰাৰ অধিকাৰ, সুৰক্ষিত আৰু উপযুক্ত বাসস্থানৰ অধিকাৰ, লগতে সমাজত চলি থকা যিকোনো ধৰণৰ শোষণ আৰু বঞ্চনাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ অধিকাৰ। অৱশ্যে, কেৱল অধিকাৰ বিচাৰিলেই নহ’ব, এজন সুনাগৰিক হিচাপে ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতি, সমাজৰ প্ৰতি আৰু নিজৰ পৰিয়াল তথা ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ প্ৰতি থকা উচিত কৰ্তব্য আৰু দায়িত্বসমূহো নিষ্ঠাৰে পালন কৰিব লাগিব।
