অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৭ – অসমৰ নদ-নদী – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN)
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৭ – অসমৰ নদ-নদী সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ সপ্তম অধ্যায় ‘অসমৰ নদ-নদী’ ভূগোল খণ্ডৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 7 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘অসমৰ নদ-নদী’ নামৰ এই পাঠটিত অসমৰ প্ৰধান নদী ব্যৱস্থা— ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদীৰ গতিপথ, ইয়াৰ উপনদীসমূহ, নদ-নদীসমূহে অসমৰ কৃষি, অৰ্থনীতি, যাতায়াত আৰু জনজীৱনত পেলোৱা প্ৰভাৱ, লগতে বানপানী আৰু গৰাখহনীয়া সমস্যাৰ ওপৰত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে সহায়ক হোৱাকৈ অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নদী ব্যৱস্থা, ইয়াৰ উপনদীসমূহ আৰু ভৌগোলিক বৈশিষ্ট্যৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) আৰু চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- অসমৰ বানপানী আৰু গৰাখহনীয়া সমস্যাৰ কাৰণ, প্ৰতিকাৰ আৰু ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ‘অসমৰ নদ-নদী’ পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQs ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
অসমৰ নদ-নদী
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। চমুকৈ উত্তৰ লিখাঃ
(ক) মাজুলী কোন জিলাত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ মাজুলী যোৰহাট জিলাৰ অন্তৰ্গত।
(খ) ডিব্ৰু-ছৈখোৱা, কাজিৰঙা আৰু লাউখোৱা কোন কোন জিলাত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ ডিব্ৰু-ছৈখোৱা – তিনিচুকীয়া জিলাৰ অন্তৰ্গত।
কাজিৰঙা – গোলাঘাট জিলাত পৰে।
লাউখোৱা – নগাঁও জিলাত অৱস্থিত।
(গ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ উৎসৰ হিমবাহটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ চেমা-যং-দুং নামৰ হিমবাহ।
(ঘ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ উৎসত কোন ৰাষ্ট্ৰ আছে?
উত্তৰঃ চীন দেশ।
(ঙ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈ কি কি ৰাষ্ট্ৰৰ মাজেৰে বৈ গৈছে?
উত্তৰঃ এই নৈখন চীন, ভাৰতবৰ্ষ আৰু বাংলাদেশৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত হৈছে।
২। শুদ্ধ উত্তৰটো লিখা:
(ক) গিৰিখাত নিম্নভূমি/ মোহনা/উচ্চভূমি অঞ্চলৰ ভূ-প্রকৃতি।
উত্তৰঃ উচ্চভূমিৰ।
(খ) নৈৰ গুস্ফিতৰূপে সাধাৰণতে পৰ্বত/সমভূমি/মালভূমিত পোৱা যায়।
উত্তৰঃ সমভূমি অঞ্চলত।
(গ) প্লাবন ভূমিত থকা চৰ চাপৰি নৈৰ খনন/পৰিবহন/অৱক্ষেপনৰ ফলত সৃষ্টি হয়।
উত্তৰঃ অৱক্ষেপন প্ৰক্ৰিয়াৰ বাবে।
(ঘ) বৰাক নৈ অসমৰ ২/৩/৪ খন জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।
উত্তৰঃ ৩ খন বা তিনিখন।
(ঙ) ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ মুঠ দৈর্ঘ ………….. কিঃ মিঃ।
উত্তৰঃ ২,৯০৬ কিলোমিটাৰ।
(চ) অসমত মুঠতে ………….. খন উপনৈ আছে।
উত্তৰঃ প্ৰায় ৯০ খন।
(ছ) ব-দ্বীপ অঞ্চলত ……………. উদ্ভিদ পোৱা যায়।
উত্তৰঃ মেংগ্ৰভ (Mangrove)।
(জ) বৰাক নৈৰ অসম অংশত কিমানখন উপনৈ আছে?
উত্তৰঃ সৰ্বমুঠ ২৭ খন।
(ঝ) শদিয়াৰ পৰা ধুবুৰীলৈ ব্ৰহ্মপুত্র নদীৰ ঢাল প্রতিকিলোমিটাৰত কিমান?
উত্তৰঃ প্ৰতি কিলোমিটাৰত গড়ে ১৩-১৪ ছেন্টিমিটাৰ।
(ঞ) বাংলাদেশত ব্রহ্মপুত্রই কি নাম লৈ বংগোপসাগৰত পৰিছে?
উত্তৰঃ পদ্মা হিচাপে।
(ট) নদীৰ উচ্চগতি অঞ্চলত গতিপথ কেনেকুৱা?
উত্তৰঃ ইংৰাজীৰ ‘V’ বৰ্ণটোৰ দৰে।
(ড) ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক নৈক কিহে পৃথক কৰিছে?
উত্তৰঃ বৰাইল পৰ্বতমালাই।
৩। সোঁফালৰ লগত বাওঁফাল মিলোৱা-
চাঙপো – একা বেঁকা গতিপথ
অৰুণাচল প্রদেশ – মাজুলী
সর্পিল – চিয়াং
কলং – তিব্বত
নদীদ্বীপ – সুতি
উত্তৰঃ
চাঙপো – তিব্বত
অৰুণাচল প্রদেশ – চিয়াং
সর্পিল – একা বেঁকা গতিপথ
কলং – সুতি
নদীদ্বীপ – মাজুলী
৪। চমুটোকা লিখাঃ
(ক) নৈৰ উচ্চ গতি অংশৰ কাৰ্য:
উত্তৰঃ নদীৰ উচ্চ গতিৰ অঞ্চলত থিয় ঢালৰ মাজেৰে পানী বৈ অহাৰ বাবে নৈৰ তলিভাগত খনন কাৰ্য বেছিকৈ ঘটে। সেইকাৰণে এনে অঞ্চলত নদীৰ গতিপথটো দেখিবলৈ ইংৰাজী ‘V’ বৰ্ণটোৰ দৰে হৈ পৰে। লগতে কিছুমান ঠাইত নদীৰ তলিখন অত্যাধিক দ হৈ গিৰিখাতৰো সৃষ্টি কৰে। পাহাৰীয়া থিয় ঢালেৰে নামি অহা প্ৰৱল সোঁতে নিজৰ গতিপথৰ পৰা শিল, মাটি, বালি আদি খহাই তলৰ ফালে উটুৱাই লৈ যায়।
(খ) নৈৰ মধ্য গতি অংশৰ কাৰ্যঃ
উত্তৰঃ নদীৰ মধ্যগতিৰ অৱস্থাত ইয়াৰ ঢাল বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। প্ৰতি কিলোমিটাৰত ইয়াৰ গড় ঢাল মাত্ৰ ১৩-১৪ ছেন্টিমিটাৰমানহে থাকে। সমভূমি অঞ্চলৰ এনে কম ঢালৰ বাবে পানীৰ সোঁত আপেক্ষিকভাৱে লেহেমীয়া হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত নদীৰ গেদ কঢ়িওৱাৰ শক্তি হ্ৰাস পায় আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা উটুৱাই অনা বালি, শিল, বোকামাটি আদি সমতলত সঞ্চিত হ’বলৈ ধৰে। আকৌ, সোঁতৰ বেগ কমাৰ কাৰণে নদীৰ তলিৰ খনন ক্ষমতাও টুটি যায়। অৱশ্যে তলিভাগৰ খনন কমিলেও, এইছোৱা অংশত পাৰ্শ্বখনন বা নদীৰ দুয়োকাষ খহোৱা প্ৰক্ৰিয়াটো বেছিকৈ সংঘটিত হয়।
(গ) নৈৰ নিম্ন গতি অংশৰ কাৰ্যঃ
উত্তৰঃ নদীৰ একেবাৰে নামনি অংশত সোঁতৰ বেগ অতিশয় মন্থৰ হৈ পৰে। যাৰ ফলশ্ৰুতিত এই অঞ্চলত অৱক্ষেপন প্ৰক্ৰিয়াৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বাঢ়ি যায়। এই কাৰণেই নদীৰ গতিপথৰ মাজত অলেখ চৰ-চাপৰি গঢ় লৈ উঠে। নদীৰ মোহনা অঞ্চলত পানীয়ে কঢ়িয়াই অনা গেদসমূহ পুঞ্জীভূত হৈ অসমীয়া ‘ব’ বা ত্ৰিভুজৰ দৰে আকৃতিৰ ব-দ্বীপ গঠন কৰে। সাধাৰণতে এই ব-দ্বীপ এলেকাসমূহত মেংগ্ৰভ (Mangrove) শ্ৰেণীৰ গছ-গছনি বেছিকৈ উৎপন্ন হোৱা দেখা যায়।
(ঘ) বৰাক নৈৰ গতি পথঃ
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু বৰাক হ’ল অসমৰ দুখন ঘাই নদী। দক্ষিণ অসমৰ মুখ্য নদী বৰাকৰ উৎপত্তি হৈছে নাগালেণ্ড আৰু মণিপুৰৰ সীমাত অৱস্থিত মৰাম নামৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা। নিজৰ উৎপত্তিস্থলৰ পৰা টুলুং বা ক্কাই নাম লৈ মণিপুৰৰ মাজেদি দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত প্ৰৱাহিত হোৱাৰ পিছত মণিপুৰ-মিজোৰাম সীমান্তত নৈখনে আকৌ উত্তৰ দিশলৈ মুখ কৰিছে। অসম-মণিপুৰ সীমান্তৰে উত্তৰমুৱা হৈ আহি জিৰি (জিবি) উপনৈৰ সৈতে মিলিত হোৱাৰ পাছত পশ্চিম দিশলৈ ঘূৰি ই অসম ভূমিত সোমাইছে। এই নৈখনে কাছাৰ জিলাৰ মাজেৰে আৰু কৰিমগঞ্জ তথা হাইলাকান্দি জিলাৰ উত্তৰ দিশেৰে গতি কৰিছে। ভাৰত-বাংলাদেশৰ সীমাত ই কুছিয়ৰা আৰু সুৰমা নামেৰে দুটা শাখাত বিভক্ত হৈ পৰিছে। অলপ দূৰ আগুৱাই গৈ দুয়োটা শাখা পুনৰ মিলি মেঘনা নাম ধাৰণ কৰিছে আৰু অৱশেষত পদ্মা নদীৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ বংগোপসাগৰত লীন গৈছে। অসম আৰু বাংলাদেশৰ এই ভূ-খণ্ডত নদীখনৰ গতিপথ অতিশয় একা-বেঁকা বা সৰ্পিল হোৱাৰ কাৰণেই ইয়াক বৰবক্ৰ বা বৰাক বুলি জনা যায়।
(ঙ) পৰিৱেশ পর্যটন:
উত্তৰঃ অসমৰ কৃষি তথা পৰ্যটন খণ্ডত প্ৰধান নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ অৱদান অপৰিসীম। এই নদ-নদীবোৰে এৰি যোৱা সাৰুৱা পলসে চৰ-চাপৰি আৰু প্লাৱনভূমিসমূহক খেতিৰ বাবে উপযোগী কৰি আমাৰ অৰ্থনীতি সবল কৰাৰ লগতে গোটেই উপত্যকাটোকেই সেউজীয়া উদ্ভিদ আৰু চহকী জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰে ভৰাই তুলিছে। ইয়াৰ ফলত এই অঞ্চলবোৰৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে মাজে-সময়ে পৰ্যটকসকলক বাৰুকৈয়ে আকৰ্ষণ কৰে। পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সুপৰিকল্পিতভাৱে কোনো কৃত্ৰিম বস্তু সংৰক্ষণ নকৰিলেও, প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ বাবেই বিভিন্ন ঋতুত অসমৰ নিৰ্দিষ্ট কিছুমান স্থানলৈ পৰ্যটকৰ সোঁত বয়। প্ৰকৃতিৰ এনে আকৰ্ষণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা পৰ্যটনকেই পৰিৱেশ পৰ্যটন বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
৫। নৈৰ সর্পিল গতি আৰু গুম্ফিত ৰূপ কি?
উত্তৰঃ উৎপত্তি স্থানৰ পৰা মোহনা বা সাগৰত পৰালৈকে নদীৰ সামগ্ৰিক গতিপথক উচ্চ, মধ্য আৰু নিম্ন— এই তিনিটা পৰ্যায়ত বিভক্ত কৰিব পাৰি। পাহাৰীয়া উচ্চ অংশৰ থিয় ঢালেৰে প্ৰৱাহিত হোৱাৰ পাছত নদীয়ে সমভূমি অঞ্চলৰ মধ্য অংশত প্ৰৱেশ কৰে য’ত ঢাল যথেষ্ট কম হয়। ঢাল কমি যোৱাৰ ফলত নদীৰ পানীৰ সোঁতো আপেক্ষিকভাৱে ধীৰ হৈ পৰে। এই লেহেমীয়া সোঁতৰ বাবে নদীয়ে তলিভাগ বেছিকৈ খান্দিব নোৱাৰে। পিছে তলিৰ খনন কমিলেও, নদীৰ পাৰ্শ্বখনন বা পাৰ খহোৱা কাৰ্য বেছি হয়। সমভূমিৰ দুয়োকাষৰ মাটি কোমল হোৱা হেতুকে নদীয়ে পাৰত প্ৰবল খহনীয়াৰ সৃষ্টি কৰে। নদীৰ যিটো কাষত খহনীয়া হয়, ঠিক তাৰ বিপৰীত কাষত পলস বা গেদ জমা হয়। এনেদৰে পাৰ্শ্বখনন আৰু গেদ জমা হোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলশ্ৰুতিত নদীৰ গতিপথ একা-বেঁকা হৈ পৰে, যাক নৈৰ সৰ্পিল গতি (Meandering) বুলি কোৱা হয়।
আনহাতে, বাৰিষাৰ সময়ত নদীৰ প্লাৱনভূমিসমূহ পানীৰে ডুব যায় আৰু নদীখন কিছুমান ঠাইত বহল হৈ পৰে। কিন্তু খৰালি কালত পানীৰ স্তৰ কমি গ’লে নদীৰ বুকুত জমা হৈ থকা পলস আৰু গেদসমূহ ওপৰলৈ ওলাই আহে। এই সঞ্চিত গেদবোৰৰ বাবে সৃষ্টি হোৱা সৰু-বৰ চৰ-চাপৰিবোৰত খুন্দা খাই নদীৰ মূল জলধাৰা কেইবাটাও সৰু সৰু শাখাত বিভক্ত হৈ বৈ যাবলৈ বাধ্য হয়। নদীৰ এনে শাখাপ্ৰশাখা যুক্ত ৰূপটোকেই গুম্ফিত ৰূপ (Braided pattern) বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
৬। ব্রহ্মপুত্র অববাহিকা বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ হৈছে অসমৰ সৰ্ববৃহৎ নদী যিখন ৰাজ্যখনৰ পূব দিশৰ পৰা পশ্চিমলৈ প্ৰৱাহিত হৈছে। এই নৈখনৰ লগত দুয়োপাৰৰ (উত্তৰ আৰু দক্ষিণৰ) পৰা আহি অলেখ উপনৈ লগ লাগিছেহি। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে মূলতঃ তিব্বত, অৰুণাচল প্ৰদেশ, অসম, নাগালেণ্ড, মেঘালয়, ছিকিম, ভূটান, পশ্চিম বংগ আৰু বাংলাদেশৰ নিৰ্দিষ্ট কিছু অংশৰ পৰা পানী সংগ্ৰহ কৰি বৈ আহে। এনেদৰে পানী আহৰণ কৰি বৈ অহা এই সামগ্ৰিক বিশাল অঞ্চলটোকেই ব্ৰহ্মপুত্ৰ অৱবাহিকা বুলি কোৱা হয়।
৭। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্লাবন ভূমিত থকা কেইখনমান স্থায়ী চাপৰিৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ প্লাৱন ভূমিত অৱস্থিত কেইখনমান উল্লেখনীয় স্থায়ী চাপৰি হৈছে— কান্ধলীমাৰী, শিয়ালমাৰী, ভাঙনমাৰী আৰু আলোপতি চাপৰি আদি।
৮। অসমত সঘনাই বানপানী হোৱাৰ মূল কাৰণ কি?
উত্তৰঃ অসমত প্ৰায়েই সংঘটিত হৈ থকা বানপানীৰ অন্যতম মুখ্য প্ৰাকৃতিক কাৰণটো হ’ল— বাৰিষা বতৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ উপনৈসমূহে হিমালয়ৰ পৰা প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল-বালি আৰু গেদ কঢ়িয়াই আনি সমভূমিৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু নিজৰ তলিভাগত সঞ্চিত কৰে। ইয়াৰ পৰিণতিত নৈবোৰৰ তলিভাগ ক্ৰমান্বয়ে বাম হৈ অহাৰ লগতে পানী ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পাইছে। সেয়েহে সামান্য বৰষুণ হ’লেই নৈৰ পানী উপচি বানপানীৰ সৃষ্টি হয়।
ইয়াৰ লগতে, বানপানী নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে সজা মথাউৰিবোৰেও ওলোটাই বানপানী বৃদ্ধিতহে সহায় কৰিছে। অবৈজ্ঞানিকভাৱে সজা এই মথাউৰিসমূহে নদীৰ প্ৰাকৃতিক গতিপথ যথেষ্ট ঠেক কৰি পেলাইছে। ফলশ্ৰুতিত বাৰিষাৰ সময়ত এই ঠেক পথেৰে অতিৰিক্ত পানী বৈ যাবলৈ অসুবিধা হোৱাত মথাউৰি ছিঙি ভয়াবহ বানপানীৰ উদ্ভৱ হয়।
তদুপৰি, মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱত হোৱা নেৰানেপেৰা আৰু অতিমাত্ৰা বৰষুণো এই বানপানীৰ এক ঘাই কাৰণ।
৯। উৎসৰ পৰা মোহনালৈকে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ কোন কোন অংশ বর্তমান কি কি নামেৰে জনা যায় লিখা।
উত্তৰঃ উৎপত্তি স্থনৰ পৰা গৈ মোহনাত পৰালৈকে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ সামগ্ৰিক দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২,৯০৬ কিলোমিটাৰ। নিজৰ এই সুদীৰ্ঘ যাত্ৰাপথত নৈখনক ভিন ভিন ঠাইত ভিন ভিন নামেৰে জনা যায়। অসমত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ প্ৰাচীন নাম ‘লৌহিত্য’ আছিল যদিও পাছলৈ ই ‘লুইত’ হিচাপেও জনপ্ৰিয় হয়।
নিজৰ উৎসৰ পৰা উত্তৰৰ তিব্বত মালভূমি আৰু দক্ষিণৰ হিমালয় পৰ্বতমালাৰ মাজেদি পূব দিশলৈ নৈখনে প্ৰায় ১,৭০০ কিলোমিটাৰ যাত্ৰা কৰে আৰু এইছোৱা অংশত ইয়াৰ স্থানীয় নাম হৈছে ‘চাংপো’। তাৰ পিছত নামচা বাৰৱা (Namcha Barwa) শৃংগৰ সমীপত নৈখনে দক্ষিণ-পশ্চিম দিশলৈ ভাঁজ লৈ অৰুণাচল প্ৰদেশত সোমায়। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ওপৰৰ অংশত এই নৈক ‘চিয়াং’ নামেৰে জনা যায়। পাছিঘাটৰ পৰা দক্ষিণলৈ ‘দিহং’ নাম লৈ কিছুদূৰ আগুৱাই অহাৰ পাছত শদিয়াৰ সমীপত ইয়াৰ লগত লোহিত আৰু দিবং নৈৰ সংগম ঘটে। এই মিলনস্থলীৰ পৰাই বিশাল নদীখনক ‘ব্ৰহ্মপুত্ৰ’ বুলি নামাকৰণ কৰা হয়।
১০। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ আৰু দক্ষিণপাৰৰ উপনৈ সমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ (ক) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ ঘাই উপনৈসমূহ হৈছে— দিবং, চিয়াং, সোৱণশিৰি, জীয়াঢল, ৰঙানদী, ভৰলী, দিক্ৰং, ধনশিৰি (উত্তৰ), পুঠিমাৰী, পাগলাদিয়া, মানাহ, বেঁকী, সোণকোষ আৰু গংগাধৰ আদি।
(খ) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰৰ মুখ্য উপনৈসমূহ হ’ল— লোহিত, বুঢ়ী দিহিং, দিহিং, দৰিকা, দিখৌ, ধনশিৰি (দক্ষিণ), ভোগদৈ, কলংসুতি, কপিলী, যমুনা, দিয়ুং, কুলসী, ভৰলু, কৃষ্ণাই আৰু জিঞ্জিৰাম আদি।
১১। বৰাক নৈৰ প্ৰধান উপনৈ সমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ বৰাক নদীৰ মুখ্য উপনৈসমূহৰ ভিতৰত জিৰি, লাৰাং, মধুৰা, সোণাই, ধলেশ্বৰী, কাটাখাল, ছিংল আৰু লংগাই আদি প্ৰধান।
১২। নৈ বা উপনৈৰ দাঁতি কাষৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰা লোকৰ সেই নৈ বা উপনৈৰ লগত সম্বন্ধ কেনে ধৰণৰ হয় লিখা।
উত্তৰঃ নদী আৰু মানৱ সমাজৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অতিশয় প্ৰাচীন। মানুহে যেতিয়াৰ পৰা কৃষিকৰ্মৰ আৰম্ভণি কৰি সভ্যতাৰ পথত অগ্ৰসৰ হৈছিল, তেতিয়াৰ পৰাই নদীৰ সৈতে তেওঁলোকৰ নিবিড় সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল। পানীৰ অবিহনে জীৱন ধাৰণ অসম্ভৱ। খোৱাপানীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গা ধোৱা, বাচন-বৰ্তন পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু খেতি-বাতিৰ কামলৈকে সকলোতে পানীৰ প্ৰয়োজন। সেয়েহে কৃষিজীৱী মানুহে ঘাইকৈ নদীৰ পাৰতেই নিজৰ বাসস্থান গঢ়ি তুলিছিল। নৈৰ দুয়োপাৰৰ সাৰুৱা মাটিত খেতি কৰি, নদীৰ পানীত সাঁতুৰি-নাদুৰি, নৈৰ মাছ-কাছ খাই তেওঁলোকে জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। তদুপৰি নদীৰ বুকুৰে নাও চলাই বেপাৰ-বাণিজ্যৰো সম্প্ৰসাৰণ কৰে। নদীৰ দুয়োকাষৰ মনোমহা প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে মানুহৰ মন প্ৰশান্ত কৰে। নদীৰ এনেবোৰ উপকাৰিতাৰ বাবেই হয়তো বিশ্বৰ সৰহভাগ বৃহৎ নগৰ-চহৰ নৈৰ পাৰতে গঢ় লৈ উঠিছে।
আমাৰ অসমৰ সমাজ আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনতো নদীৰ গভীৰ প্ৰভাৱ বিদ্যমান। অসমীয়া মানুহৰ কলা-কৃষ্টিৰ এক প্ৰধান উৎস হিচাপে নদ-নদীসমূহে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান লাভ কৰিছে। নৈপৰীয়া ৰাইজৰ দৈনন্দিন সুখ-দুখৰ সৈতে নদী অংগাংগীভাৱে জড়িত। সেয়েহে আমাৰ থলুৱা গীত-মাত আৰু নাট-ভাওনা আদিতো নৈৰ প্ৰসংগ সঘনাই উল্লেখ থকা দেখা যায়। আনকি অসমৰ বহু নৈপৰীয়া লোকে মাছ ধৰা আৰু নাও চলোৱাকে নিজৰ মূল জীৱিকা হিচাপেও গ্ৰহণ কৰিছে।
১৩। গৰাখহনীয়াৰ মূল কাৰণ কি কি? অসমৰ কোন ঠাইত গৰাখহনীয়া অধিক পৰিমানে হয়?
উত্তৰঃ নদীৰ তলি বা পাৰ খন্দা (খনন) আৰু বোকামাটি জমা কৰা (অৱক্ষেপন) কাৰ্যটো নৈৰ এক প্ৰাকৃতিক প্ৰক্ৰিয়া। অসমৰ নদ-নদীসমূহৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্শ্বখনন অৰ্থাৎ গৰাখহনীয়াৰ মাত্ৰা যথেষ্ট বেছি হোৱা পৰিলক্ষিত হয়। অসমৰ সমতল ভূ-ভাগত গৰাখহনীয়া হোৱাৰ প্ৰধান প্ৰাকৃতিক কাৰণসমূহ হ’ল— নদীৰ ঢাল একেবাৰে কম হোৱা, পাৰৰ মাটি অত্যন্ত কোমল হোৱা আৰু নদীৰ তলিভাগ বাম হৈ পৰা। অসমৰ বিশেষকৈ ডিব্ৰুগড়, দিখৌমুখ, দিচাংমুখ, নিমাতী, মৰিয়া হোলা, মাজুলী, নগাঁৱৰ ঢিং আৰু লাহৰীঘাট, তথা কামৰূপৰ পলাশবাৰী আদি অঞ্চলত গৰাখহনীয়াৰ প্ৰভাৱ আটাইতকৈ ভয়াবহ।
বৰ্তমান সময়ত অসমত গৰাখহনীয়া বৃদ্ধি পোৱাৰ এক মুখ্য কাৰণ হৈছে মানুহৰ প্ৰকৃতি ধ্বংসকাৰী কাৰ্যকলাপ। নদীৰ কাষৰীয়া ঘাঁহনি আৰু হাবি-বননি ধ্বংস কৰা, প্লাৱনভূমিত অবাধে ঘৰ-দুৱাৰ সজা, ৰাস্তা-ঘাট আৰু দলং নিৰ্মাণ কৰা তথা অবৈজ্ঞানিক মথাউৰি নিৰ্মাণে নদীৰ স্বাভাৱিক সোঁতত বাধা জন্মাইছে। ইয়াৰ পৰিণতিতেই ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বানপানী আৰু গৰাখহনীয়াৰ তাণ্ডৱ পূৰ্বতকৈ বহু গুণে বৃদ্ধি পাইছে।
১৪। জল পৰিবহনৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব কেনেধৰণৰ?
উত্তৰঃ অসমৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনীতিত জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ এক বিশেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। কৃষিকাৰ্যৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পানী আৰু সাৰুৱা পলস, যাতায়াতৰ বাবে সুচল জলপথ, খোৱাৰ বাবে মাছ-কাছৰ লগতে নদীৰ কাষত গজা খাগৰি, ইকৰা, উলু আৰু খেৰ আদি প্ৰাকৃতিক সম্পদ নদীবোৰেই আমাক প্ৰদান কৰি আহিছে। বুৰঞ্জীৰ পাত লুটিয়ালে দেখা যায় যে আহোম শাসনকালত যাতায়াতৰ উপৰিও যুদ্ধ-বিগ্ৰহৰ কামতো ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপথ বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হৈছিল। আনকি ব্ৰিটিছসকলৰ ৰাজত্বকালতো কলকাতাৰ পৰা শদিয়ালৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মাজেদিয়ে নিয়মীয়াকৈ জাহাজ চলাচল কৰিছিল। জল পৰিবহণ আটাইতকৈ ব্যয়বহুলহীন মাধ্যম। যিহেতু ইয়াত পথ বা ৰাস্তা নিৰ্মাণ কৰাৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, সেয়েহে অতি কম খৰচতে গধুৰ আৰু বৃহৎ সামগ্ৰীসমূহ এই জলপথৰ জৰিয়তে এখন ঠাইৰ পৰা আন এখন ঠাইলৈ অনায়াসে পৰিবহণ কৰিব পাৰি।
১৫। বৰাক নৈখন ক’ৰ পৰা ওলাই ক’ত পৰিছেগৈ?
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পিছতেই বৰাক হ’ল অসমৰ আন এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ তথা বৃহৎ নদী। দক্ষিণ অসমৰ এই প্ৰধান নদীখন মণিপুৰ আৰু নাগালেণ্ডৰ সীমান্তত অৱস্থিত মৰাম নামৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ইয়াৰ পৰা নিৰ্গত হৈ বিভিন্ন ঠাই অতিক্ৰম কৰি নৈখনে অসমৰ কাছাৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈ অৱশেষত বংগোপসাগৰত লীন গৈছে।
১৬। বৰাক নৈৰ অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব সম্পর্কে লিখা।
উত্তৰঃ অসমৰ প্ৰধান নদী ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰালভাৱে ৰাজ্যখনৰ অৰ্থনীতিত বৰাক নদীৰো অপৰিসীম অৱদান আছে। বৰাক নদীৰ মধ্য অংশ আৰু নামনি অংশ যাতায়াত আৰু জল পৰিবহণৰ বাবে যথেষ্ট সুচল। নৈখনৰ দাঁতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰাইজে নাৱেৰে অহা-যোৱা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন কৃষিজাত সামগ্ৰীও সৰবৰাহ কৰে। তদুপৰি সমগ্ৰ বৰাক উপত্যকাটোৱেই খেতি-বাতিৰ বাবে অত্যন্ত সাৰুৱা আৰু উপযোগী। বৰাক নৈ, ইয়াৰ উপনৈসমূহ আৰু কাষৰীয়া বিল বা জলাশয়সমূহত প্ৰচুৰ পৰিমাণে মৎস্য উৎপাদন হয়। চৰকাৰীভাৱে নৈখনৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট অংশ ডাকত দি বা নিলাম কৰি মাছ ধৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ জৰিয়তে চৰকাৰৰ ঘৰলৈকো এক বুজন পৰিমাণৰ ৰাজহ আহে। সেয়েহে অৰ্থনৈতিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা বৰাক নৈৰ গুৰুত্ব অশেষ।
১৭। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ অর্থনৈতিক গুৰুত্ব সম্পর্কে লিখা।
উত্তৰঃ অসমৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰগতিৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। যাতায়াতৰ সুচল জলপথ, কৃষিভূমিৰ বাবে সাৰুৱা পলস আৰু পানী, প্ৰচুৰ মৎস্য সম্পদ (মাছ-কাছ), আৰু দুয়োপাৰৰ ইকৰা, খাগৰি, খেৰ, উলু আদিৰ দৰে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নয়েই যোগান ধৰে। ইতিহাস চালে দেখা যায় যে আহোম যুগত পৰিবহণ আৰু ৰণৰ কামত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বহুল ব্যৱহাৰ হৈছিল। ব্ৰিটিছ শাসনকালত সামগ্ৰী কঢ়িয়াবলৈ ৰে’লপথৰ সমান্তৰালকৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ জলপথকো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু কলকাতাৰ পৰা শদিয়ালৈ জাহাজ চলিছিল। সেই সময়ৰ পৰাই ধুবুৰী, গুৱাহাটী, তেজপুৰ আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ দৰে বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰত ব্যৱসায়িক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈ উঠিছিল।
বৰ্তমান সময়তো ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ঘাটসমূহ, যেনে— যোৰহাট, মাজুলী, নিমাতীঘাট, উত্তৰ গুৱাহাটী-গুৱাহাটী, গুৱাহাটী-উমানন্দ, লখিমপুৰ আৰু গোৱালপাৰা-ধুবুৰীৰ মাজত ফেৰী আৰু যন্ত্ৰচালিত নাৱেৰে যাতায়াত আৰু সামগ্ৰী সৰবৰাহ অব্যাহত আছে।
কৃষিক্ষেত্ৰতো ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহৰ প্ৰভাৱ অনস্বীকাৰ্য। বানপানীৰ পাছত নদীয়ে এৰি যোৱা পলসে চৰ-চাপৰি আৰু প্লাৱনভূমিসমূহক সাৰুৱা কৰি কৃষিৰ উৎপাদন বঢ়ায়, যিয়ে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা সবল কৰে। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ অসংখ্য উপনৈয়ে গোটেই উপত্যকাটোক জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আৰু সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক সুষমাৰে ভৰাই তুলিছে, যিয়ে অসমৰ পৰ্যটন উদ্যোগলৈ কঢ়িয়াই আনিছে বিপুল সম্ভাৱনা। তদুপৰি, নদীসমূহৰ পৰা জলসিঞ্চন আৰু সৰু বান্ধৰ জৰিয়তে জলবিদ্যুৎ উৎপাদন কৰাৰ লগতে মীন পালনৰ জৰিয়তে ৰাজ্যখনৰ বহনক্ষম বিকাশ সাধন কৰাৰো প্ৰচুৰ সুযোগ আছে।
১৮। ব্রহ্মপুত্র নৈক কি কি স্থানীয় নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰঃ
তিব্বতৰ মালভূমিত – চাংপো
অৰুণাচল প্ৰদেশত – চিয়াংপাছিঘাটৰ সমীপত – দিহং
শদিয়াৰ ওচৰত – দিবং (লগতে লোহিত মিলি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নাম লয়)
১৯। ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ জলপৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰঃ যিকোনো দেশৰ যাতায়াত ব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত জল পৰিবহণেই হৈছে আটাইতকৈ কম ব্যয়বহুল মাধ্যম। খৰচ কম হোৱাৰ বাবেই এই পথেৰে গধুৰ সামগ্ৰীসমূহ সহজে এখন ঠাইৰ পৰা আন এখন ঠাইলৈ কঢ়িয়াব পাৰি। সাগৰ-মহাসাগৰৰ দৰেই পৃথিৱীৰ বৃহৎ নদীসমূহতো এই জল পৰিবহণৰ সুচল ব্যৱস্থা থাকে।
আমাৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীও সমগ্ৰ দেশৰ ভিতৰতে এক অন্যতম ঘাই জলপথ। ব্ৰহ্মপুত্ৰত প্ৰায় ১,৩৮৪ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এক সুচল জলপথ আছে। ইয়াৰে শদিয়াৰ পৰা ধুবুৰীলৈকে থকা ৮৯১ কিলোমিটাৰ অংশক ‘ৰাষ্ট্ৰীয় আভ্যন্তৰীণ জলপথ’ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুৰে সৰু-বৰ জাহাজ, ফেৰী আৰু যন্ত্ৰচালিত নাও অহৰহ চলাচল কৰে। যিহেতু নদীখনৰ ওপৰত দলঙৰ সংখ্যা নিচেই কম, সেয়েহে ইপাৰৰ পৰা সিপাৰলৈ যাতায়াত কৰিবলৈ মানুহে প্ৰধানকৈ ফেৰী আৰু যন্ত্ৰচালিত নাৱৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়। সাম্প্ৰতিক সময়ত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ঘাটসমূহৰ ভিতৰত যোৰহাটৰ পৰা মাজুলীলৈ, শিৱসাগৰৰ নিমাতীঘাটৰ পৰা লখিমপুৰলৈ, গুৱাহাটীৰ পৰা উত্তৰ গুৱাহাটী আৰু উমানন্দলৈ, তথা গোৱালপাৰা আৰু ধুবুৰীৰ চৰাঞ্চলসমূহলৈ ফেৰী আৰু নাৱৰ সুন্দৰ যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে।
ঐতিহাসিকভাৱেও ব্ৰহ্মপুত্ৰক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলপথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে। আহোম শাসনকালত ৰজা-মহাৰজাসকলে যাতায়াত আৰু ৰণৰ প্ৰয়োজনত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ শাসনকালত অসমৰ শদিয়াৰ পৰা কলকাতালৈকে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজেদিয়েই জাহাজ চলাচলৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।
