অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৬ – ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN)
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৬ – ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ ষষ্ঠ অধ্যায় ‘ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা’ ভূগোল খণ্ডৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 6 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা’ নামৰ এই পাঠটিত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰধান উদ্যোগসমূহৰ শ্ৰেণীবিভাজন, উদ্যোগ গঢ়ি উঠাৰ অনুকূল কাৰকসমূহ, আৰু দেশৰ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত স্থলপথ, জলপথ, ৰেলপথ আৰু আকাশীগংগা বা বিমান পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে সহায়ক হোৱাকৈ অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভাৰতৰ প্ৰধান উদ্যোগসমূহ, উদ্যোগৰ অৱস্থান নিৰ্ণয়কাৰী কাৰক আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) আৰু চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- বিভিন্ন পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ সুবিধা-অসুবিধা আৰু ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ‘ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা’ পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQs ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
ভাৰতৰ উদ্যোগ আৰু পৰিবহণ ব্যৱস্থা
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১ । খনিজ সম্পদ বুলিলে কি বুজা? খনিজ সম্পদক কি দৰে চিনাক্ত কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ ভূ-ত্বকত প্ৰাকৃতিকভাৱে উৎপন্ন হোৱা, নিৰ্দিষ্ট ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক ধৰ্মযুক্ত দ্ৰব্যসমূহকেই খনিজ সম্পদ হিচাপে জনা যায়।
এই খনিজ পদাৰ্থসমূহক ইয়াৰ বৰণ, ঘনত্ব, কঠিন গুণ আৰু দ্ৰৱীভূত হোৱাৰ ক্ষমতা আদিৰ জৰিয়তে চিনাক্ত কৰিব পাৰি।
২ । খনিজ সম্পদৰ শ্ৰেণী বিভাজন কৰা আৰু প্ৰতিভাগৰ তিনিটাকৈ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক বৈশিষ্ট্যৰ আধাৰত খনিজ সম্পদবোৰক ঘাইকৈ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰিব পাৰি— ধাতৱ খনিজ সম্পদ আৰু অধাতৱ খনিজ সম্পদ।
ধাতৱ খনিজসমূহকো পুনৰ দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। সেইকেইটা হৈছে— লৌহজাত আৰু অলৌহজাত খনিজ। একেদৰে অধাতৱ খনিজ সম্পদসমূহকো ইন্ধন খনিজ আৰু অন্যান্য অধাতৱ খনিজ সম্পদ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। এইবোৰৰ উদাহৰণ তলত দিয়া হ’ল:
(ক) ধাতৱ খনিজ (লৌহজাত): আকৰিক লো, মেংগানিজ, নিকেল।
(খ) ধাতৱ খনিজ (অলৌহজাত): তাম, বক্সাইট।
(গ) অধাতৱ খনিজ (ইন্ধন): কয়লা, পেট্ৰ’লিয়াম, প্ৰাকৃতিক গেছ।
(ঘ) অধাতৱ খনিজ (অন্যান্য): অভ্ৰ, চুণশিল, গ্ৰেফাইট।
৩ । ভাৰতক কেইটা খনি বলয়ত ভাগ কৰা হৈছে। প্ৰতিটো খনিজ বলয়ৰ অৱস্থান আৰু প্ৰাপ্ত খনিজ সম্পদৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত সঞ্চিত অৱস্থাত থকা খনিজ সম্পদৰ বিতৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি দেশখনক মুঠ ছটা বলয়ত বিভক্ত কৰা হৈছে:
১। উত্তৰ-পূব উপকূলীয় বলয়। ২। মধ্য বলয়। ৩। দক্ষিণ বলয়। ৪। দক্ষিণ-পশ্চিম বলয়। ৫। উত্তৰ-পশ্চিম বলয়। ৬। উত্তৰ-পূব তৈল বলয়।
২। উত্তৰ-পূব উপকূলীয় বলয়: এই বলয়টো অৱস্থিত থকা প্ৰধান ঠাইসমূহ হ’ল— ছোটানাগপুৰ মালভূমি, ওড়িশা, ঝাৰখণ্ড আৰু পশ্চিমবংগ। ইয়াত পোৱা মুখ্য খনিজ সম্পদসমূহ হৈছে— কয়লা, আকৰিক লো, মেংগানিজ, অভ্ৰ, বক্সাইট, তাম, ক্ৰ’মাইট আৰু কিয়ানাইট আদি।
৩। মধ্য বলয়: এই বলয়টো ছট্টিশগড়, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াত উপলব্ধ খনিজবোৰ হ’ল— মেংগানিজ, বক্সাইট, ইউৰেনিয়াম, চুণশিল, মাৰ্বল, কয়লা, অভ্ৰ, গ্ৰেফাইট আদি।
৪। দক্ষিণ বলয়: কৰ্ণাটক আৰু তামিলনাডু ৰাজ্য এই বলয়ৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত সঞ্চিত সম্পদসমূহ হ’ল— আকৰিক লো, মেংগানিজ আৰু বক্সাইট।
৫। দক্ষিণ-পশ্চিম বলয়: কৰ্ণাটক আৰু গোৱা ৰাজ্য সামৰি এই বলয়টো অৱস্থিত। ইয়াত ঘাইকৈ আকৰিক লো আৰু চিনামাটি পোৱা যায়।
৬ । উত্তৰ-পশ্চিম বলয়: আৰাৱলী পৰ্বতমালাৰ লগতে ৰাজস্থান আৰু গুজৰাট অঞ্চলত এই বলয়টো বিস্তৃত। ইয়াত উপলব্ধ খনিজসমূহ হৈছে— তাম, ইউৰেনিয়াম, অভ্ৰ, বেৰিলিয়াম, একুৱামেৰাইন, পেট্ৰ’লিয়াম আৰু জিপচাম।
৬। উত্তৰ-পূব তৈল বলয়: অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অঞ্চলক সামৰি এই বলয়টো গঠিত। ইয়াত প্ৰধানকৈ পেট্ৰ’লিয়াম আৰু কয়লা প্ৰাপ্ত হয়।
৪। ভাৰতৰ লো-তীখা উদ্যোগৰ বিকাশ আৰু বিতৰণ সম্পর্কে আলোচনাকৰা।
উত্তৰঃ যিকোনো এখন দেশৰ অৰ্থনৈতিক সুস্থিৰতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত লো-তীখা উদ্যোগৰ বিকাশ অতিশয় প্ৰয়োজনীয়। লো-তীখা উৎপাদনৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতবৰ্ষই সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে পঞ্চম স্থান অধিকাৰ কৰিছে।
এই উদ্যোগৰ বিকাশৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মূল কেঁচামালসমূহ হৈছে— কয়লা, আকৰিক লো, চুণশিল, ড’লমাইট, মেংগানিজ আৰু পোৰামাটি। সচৰাচৰ কেঁচামাল উপলব্ধ হোৱা স্থানত, বিশেষকৈ কয়লা খনিৰ আশে-পাশে এই লো-তীখা উদ্যোগসমূহ স্থাপন কৰা হয়।
বৰ্তমান সময়ত ভাৰতত দহটা প্ৰধান লো-তীখাৰ কাৰখানা আছে। সেইবোৰ হ’ল— জামছেদপুৰৰ টাটা লো-তীখা উদ্যোগ, ভদ্ৰাৱতী বিশ্বেশ্বৰায় লো-তীখা উদ্যোগ, ভিলাই তীখা উদ্যোগ, দুৰ্গাপুৰ তীখা উদ্যোগ, বৰকেল্লা (ৰাউৰকেলা) তীখা উদ্যোগ, বোকাৰো তীখা উদ্যোগ, ছালেম তীখা উদ্যোগ, বিজয় নগৰ তীখা উদ্যোগ, বিশাখাপট্টনম তীখা উদ্যোগ আদি। ইয়াৰ উপৰিও দেশখনত ভালেসংখ্যক ক্ষুদ্ৰ তীখাৰ কাৰখানাও আছে।
৫। ভাৰতৰ মুম্বাই, আহমেদাবাদ অঞ্চলত বয়ন উদ্যোগসমূহ গঢ়ি উঠাৰ কাৰণ কি লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ বয়ন উদ্যোগসমূহৰ বাবে আৱশ্যকীয় সূতা ঘাইকৈ মহাৰাষ্ট্ৰ, গুজৰাট আৰু তামিলনাডু ৰাজ্যৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। কপাহী বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ বাবে দৰকাৰী যন্ত্ৰপাতি, ৰং, ৰাসায়নিক পদাৰ্থ, কপাহ আদি বাহিৰৰ পৰা আমদানি কৰিবলৈ আৰু প্ৰস্তুত কৰা সামগ্ৰীবোৰ ৰপ্তানি কৰিবলৈ বন্দৰৰ সুব্যৱস্থা থকাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিততেই মুম্বাই আৰু আহমেদাবাদ অঞ্চলত এই উদ্যোগসমূহ বেছিকৈ গঢ় লৈ উঠিছে।
৬ । অতীজৰ পৰা বৰ্ত্তমানলৈ পৰিবহন ব্যৱস্থাৰ কি কি পৰিবৰ্ত্তন হৈছে আৰু কিয় হৈছে লিখা।
উত্তৰ: প্ৰাচীন কালত মানুহে এঠাইৰ পৰা বেলেগ এখন ঠাইলৈ যাবৰ বাবে খোজকাঢ়ি যাতায়াত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মানুহৰ বৌদ্ধিক বিকাশ ঘটাৰ লগে লগে হাতী, ঘোঁৰা, গাধ, ম’হ আদি পোহনীয়া জন্তুক বাহন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ল’লে। জলপথত অহা-যোৱা কৰিবলৈ কলগছৰ ভূৰ সাজি লৈছিল। ক্ৰমান্বয়ে এই ভূৰৰ পৰিৱৰ্তে কাঠৰ নাও সাজি মানুহ আৰু বয়-বস্তু কঢ়িওৱা আৰম্ভ কৰিলে।
সময়ৰ সোঁতত মানুহৰ চিন্তাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পালে আৰু চকাৰ আৱিষ্কাৰ হ’ল। লগে লগে গৰু-গাড়ী, ঘোঁৰা-গাড়ী, চাইকেল, ৰিক্সা আদিৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটিল আৰু যাতায়াত ব্যৱস্থা উন্নত হৈ পৰিল। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ সফল প্ৰয়োগৰ লগে লগে স্থল, জল আৰু আকাশী পথ— তিনিওটাতে মানুহৰ বাবে উন্নত পৰিবহণ ব্যৱস্থা সম্ভৱ হৈ উঠিল। স্থলপথত আধুনিক সা-সুবিধা সম্পন্ন মটৰ গাড়ী, ৰে’লগাড়ী; জলপথত যন্ত্ৰচালিত নাও, ফেৰী, জাহাজ; আৰু আকাশীপথত দ্ৰুতগতিৰ আৰামদায়ক উৰাজাহাজৰ ব্যৱহাৰে পৰিবহণ ব্যৱস্থাত এক অকল্পনীয় পৰিৱৰ্তন আনিলে। একমাত্ৰ আধুনিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ ন-ন উদ্ভাৱনৰ বাবেই এই সকলোবোৰ সম্ভৱপৰ হৈছে।
৭ । ভাৰতৰ পৰিবহন ব্যৱস্থাত ৰেল পৰিবহনৰ গুৰুত্ব সম্পর্কে লিখা।
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু বৃহৎ পৰিবহণ ব্যৱস্থাটোৱেই হৈছে ৰে’ল পৰিবহণ। এছিয়া মহাদেশৰ ভিতৰতে ই সৰ্ববৃহৎ আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰত ই চতুৰ্থ বৃহৎ পৰিবহণ ব্যৱস্থা হিচাপে পৰিচিত। ভাৰতত সৰ্বপ্ৰথম ৰে’লগাড়ী চলিছিল ১৮৫৩ বৰ্ষৰ ১৬ এপ্ৰিল তাৰিখে।
বাণিজ্যিক ভিত্তিত সামগ্ৰী আৰু যাত্ৰী অনা-নিয়া কৰিবলৈ তথা আমোদ-প্ৰমোদমূলক ভ্ৰমণৰ বাবে ৰে’ল পৰিবহণ অতি নিৰ্ভৰযোগ্য আৰু কম খৰচী ব্যৱস্থা। ভাৰতৰ মুঠ ৰে’লপথৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৬৪,০১৫ কিলোমিটাৰ। ৰে’ল সেৱাক সুচাৰুৰূপে চলাবৰ বাবে দেশৰ ৰে’ল পৰিবহণক ১৬ টা মণ্ডলত বিভক্ত কৰা হৈছে। আমাৰ অসমৰ ৰে’ল ব্যৱস্থা ‘উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে’ল সংমণ্ডল’ৰ অধীনত পৰিচালিত হয় আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় মালিগাঁৱত অৱস্থিত।
ভাৰতৰ ভৌগোলিক অৱয়ব পৰ্বত-পাহাৰ, মালভূমি, সমভূমি আৰু নদী উপত্যকাৰে ভৰপূৰ। ইয়াৰ ভিতৰত নদী উপত্যকা আৰু দাক্ষিণাত্য মালভূমিৰ সমতল অঞ্চলবোৰত ৰে’লপথৰ বিস্তাৰ সৰ্বাধিক। আনহাতে হিমালয়ৰ পাৰ্বত্য এলেকাসমূহত ৰে’ল সেৱাৰ সুবিধা নিচেই কম।
ভাৰতীয় উপ-মহাদেশত ৰে’ল পৰিবহণ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱস্থা। সমগ্ৰ ভাৰতবাসী যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ দ্বাৰা প্ৰভূতভাৱে উপকৃত হৈছে। ৰে’ল সেৱাৰ জৰিয়তে দেশলৈ যথেষ্ট ৰাজহ সংগ্ৰহ হয় যিয়ে অৰ্থনৈতিক উন্নয়নত বিশেষ সহায় কৰিছে। ভাৰতীয় ৰে’ল সেৱাত প্ৰায় ১.৪ নিযুত বিষয়া-কৰ্মচাৰী নিয়োজিত হৈ আছে। প্ৰতিদিনে ইয়াৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৩১ নিযুত যাত্ৰী আৰু ২.৮ নিযুত মাল-বস্তু কঢ়িওৱা হয়। প্ৰতি বছৰে ৰে’ল পৰিবহণৰ পৰা দেশখনে বহু হাজাৰ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে। ভাৰতৰ সামগ্ৰিক পৰিবহণ ব্যৱস্থাত ৰে’ল পৰিবহণৰ গুৰুত্ব সেয়েহে অপৰিসীম।
৮ । ভাৰতৰ পাঁচটা প্রধান লো-তীখাৰ উদ্যোগৰ নাম লিখাঃ
উত্তৰ: বৰ্তমান ভাৰতত দহটা প্ৰধান লো-তীখা উদ্যোগ আছে। তাৰ ভিতৰৰ পাঁচটা মুখ্য উদ্যোগ হ’ল—
(ক) টাটা লো-তীখা উদ্যোগ – জামছেদপুৰ
(খ) ভিলাই তীখা উদ্যোগ
(গ) বৰকেলা তীখা উদ্যোগ
(ঘ) বোকাৰো তীখা উদ্যোগ
(ঙ) বিশাখাপট্টনম তীখা উদ্যোগ
৯ । বিজ্ঞান আৰু প্রযুক্তি বিদ্যাৰ প্ৰয়োগে স্থল, জল আৰু বায়ু পৰিবহনৰ ক্ষেত্ৰত কেনেকুৱা পৰিবৰ্ত্তন আনিছে। লিখা।
উত্তৰ: বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ উদ্ভাৱন আৰু ব্যৱহাৰৰ লগে লগে পৰিবহণ ব্যৱস্থাত দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন আহি পৰিছে। স্থল, জল আৰু বায়ু পৰিবহণে এক নতুন মাত্ৰা লাভ কৰিছে। তলত ইয়াৰ চমু বিৱৰণ দিয়া হ’ল—
১ । স্থল পৰিবহণ: স্থল পৰিবহণ ঘাইকৈ তিনি প্ৰকাৰৰ— মটৰ পথ, ৰে’লপথ আৰু পাইপলাইন। মটৰ পৰিবহণ হৈছে এখন দেশৰ উন্নতিৰ প্ৰধান চাবিকাঠি। যিহেতু ৭০ শতাংশ ভাৰতীয় লোকে গাঁৱত বাস কৰে, সেয়েহে দেশৰ সৰ্বাধিক জনসংখ্যাৰ যাতায়াতৰ মূল ব্যৱস্থাই হ’ল মটৰ পৰিবহণ। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ ফলত আজি গাঁৱে-ভূঁয়ে, নগৰে-চহৰে যাতায়াত আৰু মাল-বস্তু কঢ়িয়াবলৈ বিভিন্ন আৰ্হিৰ মটৰ গাড়ী উপলব্ধ হৈছে। ৰে’ল পৰিবহণে দেশবাসীক সুচল, দ্ৰুতগামী আৰু কম খৰচৰ যাতায়াত ব্যৱস্থা আগবঢ়াইছে। অতীতত পাইপলাইনেৰে কেৱল পানীহে অনা-নিয়া কৰা হৈছিল যদিও বৰ্তমান এই ব্যৱস্থাৰে খনিজ তেল, পেট্ৰ’লিয়ামজাত সামগ্ৰী আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ তৈলক্ষেত্ৰসমূহৰ পৰা শোধনাগাৰলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয় আৰু শোধনাগাৰৰ পৰা বিভিন্ন ঠাইলৈ বিতৰণ কৰা হয়। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰয়োগেৰে আমাৰ দেশত এই পৰিবহণ ব্যৱস্থাকেইটাৰ যথেষ্ট উন্নতি সাধন হৈছে।
২। জল পৰিবহণ: বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ কৃপাত জল পৰিবহণতো ব্যাপক পৰিৱৰ্তন সাধিত হৈছে। জলপথ পৰিবহণত ৰাস্তা-ঘাট নিৰ্মাণৰ প্ৰশ্ন নাহে, মাথো বাহনবোৰৰ উন্নয়নৰ কথাহে আহে। জল পৰিবহণ দুই ধৰণৰ— আভ্যন্তৰীণ জল পৰিবহণ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বা সামুদ্ৰিক জল পৰিবহণ। আজিকালি বিজ্ঞানৰ বলত নাৱবোৰতো যন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ কৰি তাক দ্ৰুতগামী আৰু সুচল কৰি জনসাধাৰণৰ সেৱাত নিয়োজিত কৰা হৈছে। গংগা, ব্ৰহ্মপুত্ৰ, ভাগীৰথী, হুগলী আৰু বৰাকৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ নদীবোৰত ফেৰী, ভটভটী নাও আৰু জাহাজ আদিৰ জৰিয়তে পৰিবহণ সুচল কৰি তোলা হৈছে। সামুদ্ৰিক পৰিবহণত প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে নিৰ্মাণ কৰা বৃহৎ জাহাজবোৰেৰে মানুহ আৰু গধুৰ বয়-বস্তু কম খৰচতে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইলৈ নিব পৰা হৈছে।
৩। বায়ু পৰিবহণ বা আকাশী পথ: আকাশীযান বা বায়ু পৰিবহণ হৈছে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ মানৱ সমাজলৈ এক অভিনৱ দান। আকাশীপথেৰে বিমানৰ সহায়ত যাত্ৰী, ডাক আৰু সামগ্ৰী কঢ়িওৱা হয়। সকলো প্ৰকাৰৰ পৰিবহণৰ ভিতৰত বায়ু পৰিবহণেই হৈছে আটাইতকৈ দ্ৰুতগামী। বৰ্তমান ভাৰতত বায়ু পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ দ্ৰুত প্ৰসাৰ আৰু উন্নতি ঘটিছে। বিভিন্ন ঠাইত বিমান বন্দৰসমূহ স্থাপন কৰাৰ বাবে বায়ু পৰিবহণৰ যোগেদি অতি দুৰ্গম অঞ্চলৰ লগতো যাতায়াত আৰু যোগাযোগ সম্ভৱপৰ হৈ পৰিছে।
১০ । পৰিবহন ব্যবস্থা দেশ এখনৰ শিৰা-উপশিৰা স্বৰূপ।
উত্তৰঃ পৰিবহণ ব্যৱস্থা হ’ল দেশ এখনৰ জীৱনীশক্তি। পৰিবহণ অচল হ’লেই দেশ বিকল হৈ পৰে। বৰ্তমান যুগত মানুহে আলেকজেণ্ডাৰ ছেলকাৰ্কৰ দৰে নিসংগ দ্বীপত অকলশৰে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব নোৱাৰে। যোগাযোগ বা পৰিবহণ ব্যৱস্থাই মানুহক সকলো দিশতে বহুদূৰ আগুৱাই লৈ গৈছে। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ উত্তৰণৰ বাবেই আজি সমগ্ৰ পৃথিৱীখন এখন “গোলকীয় গাঁও”ত পৰিণত হৈছে। বৰ্তমান সময়ত পৃথিৱী তথা দেশসমূহৰ পৰিবহণ ব্যৱস্থা মকৰাজালৰ দৰে গাঁঠি পেলোৱা হৈছে। ৰাস্তা-ঘাট, আলি-পদুলিৰ উন্নতি সাধন কৰি মটৰ গাড়ী, ৰে’লগাড়ীৰ প্ৰচলনৰে গাঁৱে-ভূঁয়ে ইয়াৰ প্ৰসাৰ ঘটোৱা হৈছে। জল পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত নদ-নদীবোৰত নাও, ফেৰী আদি চলাই আৰু মহাসাগৰত ডাঙৰ ডাঙৰ জাহাজ চলাই জনসাধাৰণক অতি কম খৰচত দূৰ-দূৰণিলৈ যাব পৰা কৰি তুলিছে। গধুৰ সামগ্ৰী কঢ়িয়াব পৰাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বেহা-বেপাৰতো প্ৰচুৰ সুবিধা লাভ কৰিছে। বায়ু পৰিবহণৰ জৰিয়তে আকাশীযানেৰে মানুহে নিমিষতে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ উৰা মাৰিব পৰা হৈছে। অতি দুৰ্গম ঠাইতো ইয়াৰ জৰিয়তে পদাৰ্পন কৰিব পৰা গৈছে। অৰ্থাৎ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ দেশত উপৰিউক্ত তিনিওটা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা মানুহে যিবোৰ পথৰ সৃষ্টি কৰিছে, সেই পথবোৰে দেশখনক শিৰা-উপশিৰাৰ দৰে ছানি ধৰি আছে। মানুহ বা জীৱ-জন্তুৰ দেহত যিদৰে শিৰা-উপশিৰা থাকে, আৰু সেইবোৰৰ মাজেৰে তেজ প্ৰৱাহিত নহ’লে শৰীৰ মৃত্যুমুখত পৰে, ঠিক সেইদৰে দেশ এখনৰ এই পৰিবহণ ব্যৱস্থাটো অচল হৈ গ’লে দেশখনো বিকল বা স্থবিৰ হৈ পৰে। সেয়েহে পৰিবহণ ব্যৱস্থাক দেশৰ শিৰা-উপশিৰা বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
১১ । চমুটোকা লিখাঃ
(ক) জল পৰিবহণ: জল পৰিবহণ ব্যৱস্থা হৈছে দেশৰ আটাইতকৈ কম খৰচী যাতায়াতৰ মাধ্যম। ইয়াৰ বাবে কোনো ধৰণৰ বাট-পথ নিৰ্মাণৰ খৰচ নহয়। জল পৰিবহণক দুটা ভাগত ভগাব পাৰি— আভ্যন্তৰীণ জল পৰিবহণ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জল পৰিবহণ। আভ্যন্তৰীণ জল পৰিবহণত দেশৰ নদ-নদীসমূহত নাও, ফেৰী আৰু সৰু জাহাজ ব্যৱহাৰ কৰি জনসাধাৰণক সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জল পৰিবহণত সাগৰ-মহাসাগৰত বৃহৎ জাহাজ ব্যৱহাৰ কৰি পৃথিৱীৰ বিভিন্ন দেশলৈ গধুৰ সামগ্ৰী কঢ়িয়াই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যত অংশগ্ৰহণ কৰা হয়।
(খ) বায়ু পৰিবহণ: মানৱ সমাজলৈ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ এক আশীৰ্বাদস্বৰূপ হ’ল বায়ু পৰিবহণ ব্যৱস্থা। বায়ু পৰিবহণ বা উৰাজাহাজেৰে মানুহে খুব কম সময়তে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ যাব পাৰে আৰু সামগ্ৰীও কঢ়িয়াব পাৰে। দুৰ্গম ঠাইলৈ বায়ু পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে যোৱাটো অতিশয় সহজসাধ্য। অৱশ্যে জলবায়ুৰ অৱস্থা বা বতৰে মাজে মাজে এইবিধ পৰিবহণত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি বিমানেৰে গধুৰ বোজা কঢ়িওৱাত যথেষ্ট অসুবিধা হয়।
(গ) মটৰ পথ: মটৰ পথ হৈছে স্থল পৰিবহণৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ তথা এখন দেশৰ উন্নতিৰ চাবিকাঠি। আমাৰ ভাৰতবৰ্ষত য’ত ৭০ শতাংশ লোকে গ্ৰামাঞ্চলত বাস কৰে, তেনে এখন দেশৰ বাবে মটৰ পৰিবহণ অতিশয় প্ৰয়োজনীয়। জনসংখ্যাৰ অৰ্ধেকতকৈ বেছি লোক বাস কৰা অঞ্চলত মটৰ পথ বা বাট-পথৰ উন্নতি সাধন কৰি মটৰ গাড়ী চলোৱাৰ ফলত মানুহৰ চলাচল আৰু বেপাৰ-বাণিজ্যত যথেষ্ট সুবিধা হৈছে; ফলস্বৰূপে অৰ্থনৈতিক দিশতো জনসাধাৰণ লাভৱান হৈছে।
(ঘ) পাইপ লাইন পৰিবহণ: পাইপলাইন পৰিবহণেও দেশৰ অৰ্থনীতিত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলাইছে। ই স্থল পৰিবহণৰে এটা বিশেষ ব্যৱস্থা। বিংশ শতিকাৰ পূৰ্বৱৰ্তী সময়লৈকে পাইপলাইনেৰে মাত্ৰ পানীহে কঢ়িওৱা হৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান পাইপেৰে তৈলক্ষেত্ৰসমূহৰ পৰা খনিজ তেল, পেট্ৰ’লিয়াম সামগ্ৰী আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ শোধনাগাৰলৈ নিয়া হয় আৰু শোধনৰ পিছত বিভিন্ন ঠাইলৈ পাইপেৰেই বিতৰণ কৰা হয়। বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ অগ্ৰগতিয়ে পাইপলাইন পৰিবহণৰ প্ৰয়োগত যথেষ্ট অৰিহণা যোগাইছে।
১২ । (ক) অসমত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাই পথ সমূহ চুই যোৱা জিলাৰ সদৰসমূহৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ গুৱাহাটী, আমিনগাঁও, নলবাৰী, মঙলদৈ, নগাঁও।
(খ) ৰেল পথেৰে সংযোগ নকৰা উত্তৰ পূব ভাৰতৰ ৰাজ্য কেইখনৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ দৰং।
(গ) ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে ধেমাজি জিলাত থকা ৰেলপথৰ শেষৰ ৰে’ল ষ্টেচনটোৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: মুৰ্কংচেলেক।
১৪ । চমুকৈ উত্তৰ লিখাঃ
(ক) লো-তীখা উদ্যোগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেচামাল সমূহ কি কি?
উত্তৰঃ লো-তীখা উদ্যোগৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কেঁচামালসমূহ হ’ল— কয়লা, আকৰিক লো, চুণশিল, ড’লমাইট, মেংগানিজ আৰু পোৰামাটি।
(খ) খনিজ উদ্যোগ কাক বোলে?
উত্তৰঃ খনিজ সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠা উদ্যোগসমূহকে খনিজ উদ্যোগ বুলি কোৱা হয়।
(গ) ভাৰতৰ লো-তীখা উদ্যোগসমূহে আশা কৰামতে সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ লো-তীখা উদ্যোগসমূহে আশা কৰা মতে সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰাৰ কাৰণ হ’ল— উৎপাদনত হোৱা অধিক ব্যয়, কয়লা আৰু শক্তি সম্পদৰ নাটনি, দক্ষ শ্ৰমিক আৰু অন্যান্য আনুষংগিক সা-সুবিধাৰ অভাৱ।
(ঘ) ভাৰতত প্রথমে কেতিয়া ৰেল চলিছিল?
উত্তৰঃ ভাৰতত প্ৰথম ৰে’ল চলিছিল ১৮৫৩ চনৰ ১৬ এপ্ৰিল তাৰিখে মুম্বাইৰ পৰা থানেলৈ।
(ঙ) ভাৰতৰ দীর্ঘতম ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ কোনটো? ইয়াৰ দৈৰ্ঘ কিমান?
উত্তৰঃ ৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২,৩৬৯ কিলোমিটাৰ।
(চ) বায়ু পৰিবহণ ভাৰতত কেতিয়া আৰম্ভ হৈছিল?
উত্তৰঃ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাৰ পৰা।
(ছ) অসমৰ পৰা সংযোজিত পাইপ লাইনটোৰ নাম কি?
উত্তৰঃ কানপুৰ-গুৱাহাটী-বাৰাউনী আৰু এলাহাবাদ পাইপলাইন।
(জ) অসমৰ ৰেল মণ্ডলটোৰ নাম কি আৰু ইয়াৰ মূখ্য কার্যালয় ক’ত অৱস্থিত?
উত্তৰঃ উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে’ল সংমণ্ডল। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীৰ মালিগাঁৱত অৱস্থিত।
(ঝ) অভ্ৰ আৰু আকৰিক লো উৎপাদনত ভাৰতৰ স্থান কি কি?
উত্তৰঃ অভ্ৰ উৎপাদনত প্ৰথম আৰু আকৰিক লো উৎপাদনত চতুৰ্থ।
(ঞ) বেল-সেৱা সু পৰিচালনাৰ বাবে ভাৰতবৰ্ষক কেইটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ ১৬ টা মণ্ডলত।
১৫ । পথ পৰিবহনৰ সুবিধা সমূহ কি কি?
উত্তৰঃ আজিকালি বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰয়োগে পৰিবহণ ব্যৱস্থাত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন সাধিছে। পথ পৰিবহণক তিনিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে— স্থলপথ, জলপথ আৰু আকাশী পথ। স্থলপথত বিভিন্ন যান-বাহন চলে, জলপথত মেচিন নাও, ফেৰী, বৃহৎ জাহাজ চলে আৰু আকাশীপথেদি দেশ-বিদেশলৈ বিভিন্ন উৰাজাহাজ চলে। আজিকালি মানুহে এই তিনিওবিধ পৰিবহণৰ যোগেদি আৰামদায়ক, কম খৰচী, দ্ৰুতবেগী ভ্ৰমণ তথা মাল-বস্তু কঢ়িওৱা কাম অনায়াসে কৰিব পাৰে।
১৬ । ভাৰতত পৰিবহন ব্যৱস্থাক কি ধৰণে ভাগ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ ভাৰতত পৰিবহণ ব্যৱস্থাক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি— স্থলপথ, জলপথ আৰু আকাশীপথ।
১৭। ভাৰতীয় অর্থনীতিত বেল পৰিবহনৰ গুৰুত্ব বিশ্লেষণ কৰা।
উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰে’ল পৰিবহণ ব্যৱস্থা এছিয়া মহাদেশৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু পৃথিৱীৰ ভিতৰত চতুৰ্থ বৃহৎ পৰিবহণ ব্যৱস্থা। ভাৰতৰ বৰ্তমান ৰে’লপথসমূহৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৬৪,০১৫ কিলোমিটাৰ। এই বিশাল ৰে’ল পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰে ভাৰতৰ এক বৃহৎ পৰিমাণৰ ৰাজহ সংগ্ৰহ হয়। ২০১১-১২ বৰ্ষত ৰে’লৰ পৰা হোৱা আয়ৰ পৰিমাণ আছিল ১০৪,২৭,৮৭৯ কোটি টকা। এতিয়া সেই পৰিমাণ আৰু অধিক বৃদ্ধি পাইছে। গতিকে ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত ৰে’ল পৰিবহণে এক অতিশয় গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।
১৮ । ভাৰতৰ প্ৰধান সামুদ্রিক বন্দৰ সমূহ কি কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰধান সামুদ্ৰিক বন্দৰসমূহ হ’ল— মুম্বাই, জৱাহৰলাল নেহৰু বন্দৰ, মৰ্মগোৱা, নিউ মেংগালোৰ, কোচি (কোশী), কলকাতা, হালদিয়া, পাৰাদ্বীপ, বিশাখাপট্টনম, চেন্নাই, এন্নোৰ (ইন্দোৰ), টুটিকোৰিণ আদি।
১৯ । ভাৰতৰ তিনিটা প্রধান পাইপ লাইন পৰিবহন কি কি?
উত্তৰঃ ভাৰতৰ প্ৰধান পাইপলাইন তিনিটা হ’ল—
(ক) কানপুৰ-গুৱাহাটী-বাৰাউনী-এলাহাবাদ পাইপলাইন।
(খ) গুজৰাট-চালৱাৰ-বিৰামগ্ৰাম-জলন্ধৰ পাইপলাইন।
(গ) গুজৰাটৰ পৰা মধ্যপ্ৰদেশৰ বিজয়পুৰ হৈ উত্তৰপ্ৰদেশৰ জগদীশপুৰলৈ।
২০ । জল পৰিবহনক কি কি ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি?
উত্তৰঃ জল পৰিবহণক দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি:
(ক) আভ্যন্তৰীণ জল পৰিবহণ
(খ) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জল পৰিবহণ বা সমুদ্ৰ পথ।
২১ । খালী ঠাই পূৰ কৰাঃ
(ক) কাশ্মীৰ ৰাজ্যত ______ সকলো ৰাজ্যতকৈ কম।
উত্তৰঃ কাশ্মীৰ ৰাজ্যত পথৰ ঘনত্ব সকলো ৰাজ্যতকৈ কম।
(খ) পৰিবহন ব্যবস্থাসমূহৰ ভিতৰত ______ হৈছে দ্রুত সেৱা।
উত্তৰঃ পৰিবহন ব্যবস্থাসমূহৰ ভিতৰত বায়ু পৰিবহণ হৈছে দ্রুত সেৱা।
(গ) ভাৰতত থকা ৰেলপথ সমূহৰ মুঠ দৈৰ্ঘ ______ কিঃ মিঃ।
উত্তৰঃ ভাৰতত থকা ৰেলপথ সমূহৰ মুঠ দৈৰ্ঘ ৬৪,০১৫ কিঃ মিঃ।
(ঘ) ভাৰতবৰ্ষ কপাহ উৎপাদনত পৃথিৱীৰ ভিতৰত তৃতীয় আৰু পাট-সুতা উৎপাদনত ______ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষ কপাহ উৎপাদনত পৃথিৱীৰ ভিতৰত তৃতীয় আৰু পাট-সুতা উৎপাদনত পঞ্চম স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
(ঙ) কপাহী বস্ত্র শিল্প মূলতঃ ______ উদ্যোগ।
উত্তৰঃ কপাহী বস্ত্র শিল্প মূলতঃ কৃষিভিত্তিক উদ্যোগ।
(চ) উত্তৰ পূৱ-তৈল বলয়টো অসমৰ ______ অৱস্থিত।
উত্তৰঃ উত্তৰ পূৱ-তৈল বলয়টো অসমৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত অৱস্থিত।
(ছ) ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথম কপাহী কাপোৰ বয়ন কল স্থাপন কৰা হৈছিল ______ চনত ফ’ৰ্ট গ্লষ্টাৰত।
উত্তৰঃ ভাৰতবৰ্ষত প্ৰথম কপাহী কাপোৰ বয়ন কল স্থাপন কৰা হৈছিল ১৮১৮ চনত ফ’ৰ্ট গ্লষ্টাৰত।
(জ) ভাৰতৰ আটাইতকৈ বেছি পথৰ ঘনত্ব থকা ৰাজ্য়খন হ’ল ______।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ আটাইতকৈ বেছি পথৰ ঘনত্ব থকা ৰাজ্য়খন হ’ল কেৰেলা।
(ঝ) ভাৰতৰ দীর্ঘতম ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো হ’ল ______ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ।
উত্তৰঃ ভাৰতৰ দীর্ঘতম ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথটো হ’ল ৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ।
(ঞ) ______ আৰু গংগা নদী আমাৰ দেশৰ দুটা প্ৰধান জলপথ।
উত্তৰঃ ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু গংগা নদী আমাৰ দেশৰ দুটা প্ৰধান জলপথ।
