Class 6 Science Chapter 3 – জীৱ আৰু ইয়াৰ চৌপাশ (Living Organisms and their Surroundings) – All Textual Solutions | Sankardev Sishu Vidya Niketan (শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন)
ষষ্ঠ শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৩ – জীৱ আৰু ইয়াৰ চৌপাশ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
ষষ্ঠ শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ তৃতীয় অধ্যায় ‘জীৱ আৰু ইয়াৰ চৌপাশ’ শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু নৱ্য শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 6 Science Chapter 3 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন, দীঘলীয়া প্ৰশ্ন, বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নোত্তৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘জীৱ আৰু ইয়াৰ চৌপাশ’ নামৰ এই পাঠটিত জীৱবোৰ ক’ত বাস কৰে, সিহঁতৰ বাসস্থানৰ প্ৰকাৰভেদ (স্থলজ, জলজ আদি), অভিযোজন (Adaptation) আৰু পৰিৱেশৰ লগত সিহঁতৰ সম্পৰ্কৰ এক সুন্দৰ বৰ্ণনা দাঙি ধৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বাসস্থান (স্থলজ, জলজ, মৰুভূমি আদি) আৰু সেইবোৰত জীৱৰ অভিযোজনৰ বিশদ আলোচনা।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA objective type) আৰু MCQ প্ৰশ্নৰ সঠিক উত্তৰ।
- ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্ন আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন-উত্তৰৰ সংকলন।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া SVN নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 6 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পৰীক্ষাত সঘনাই অহা আৰু অতিৰিক্ত প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 6 Science (বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | SVN New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 6 Science (বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, ষষ্ঠ শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
জীৱ আৰু ইয়াৰ চৌপাশ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
অনুশীলনী
১। চমুটোকা লিখা-
(ক) পৰজীবী প্রাণী,
(খ) সহজীবী প্রাণী,
(গ) আবাসস্থলী
(ঘ) সর্বভক্ষী প্রাণী,
(ঙ) মৃতজীবী,
(চ) উৎপাদক
(ছ) উপভোক্তা
(জ) বিয়োজক
উত্তৰঃ
(ক) পৰজীবী প্রাণী: যিবোৰ জীৱই অন্য জীৱৰ শৰীৰৰ অন্তৰ্ভাগ বা বহিৰ্ভাগত আশ্ৰয় লৈ তাৰ পৰাই পুষ্টি আহৰণ কৰি জীয়াই থাকে, তেনে জীৱক পৰজীৱী প্ৰাণী বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে বেক্টেৰিয়া, ভেঁকুৰ আদি। যক্ষ্মা, কলেৰা আৰু টাইফয়ডৰ দৰে বেমাৰসমূহ পৰজীৱী বেক্টেৰিয়াৰ যোগেদি সংক্ৰমিত হয়।
(খ) সহজীবী প্রাণী: যিবোৰ ক্ষেত্ৰত দুটা বা ততোধিক জীৱই একেলগে বসবাস কৰি পৰস্পৰে পৰস্পৰক জীয়াই থকাত উপকাৰ কৰে, সেইবোৰক সহজীৱী প্ৰাণী বোলা হয়। যেনে: ৰাইজ’বিয়াম নামৰ বেক্টেৰিয়াই মাহজাতীয় গছৰ শিপাত থাকি গছজোপাৰ বাবে আৱশ্যকীয় নাইট্ৰ’জেন যৌগ যোগান ধৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে গছজোপাই বেক্টেৰিয়াবিধক থাকিবলৈ ঠাই দিয়ে, যাৰ ফলত দুয়োটাই লাভান্বিত হয়।
(গ) আবাসস্থলী: প্ৰতিটো জীৱই বৰ্তি থাকিবলৈ আৱশ্যকীয় আহাৰ, পানী, বতাহ আৰু আশ্ৰয়ৰ বাবে নিজৰ চাৰিওফালৰ পৰিৱেশৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়। জীৱই বসবাস কৰা এই পৰিৱেশটোকেই আৱাসস্থলী বোলা হয়। পানী, মাটি, বায়ু আৰু নানা প্ৰকাৰৰ জীৱ হৈছে আৱাসস্থলীৰ প্ৰধান উপাদান। অৱশ্যে, বেলেগ বেলেগ স্থানৰ আৱাসস্থলীৰ উপাদানবোৰো বেলেগ বেলেগ ধৰণৰ হয়। এই উপাদানসমূহৰ মাজত সদায় এটা পাৰস্পৰিক নিৰ্ভৰশীলতা দেখা যায়।
(ঘ) সর্বভক্ষী প্রাণী: যিসমূহ প্ৰাণীয়ে শাক-পাচলি, ফল-মূলৰ লগতে মাছ-মাংস আদি সকলো প্ৰকাৰৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সেইবোৰক সৰ্বভক্ষী বা সৰ্বহাৰী প্ৰাণী হিচাপে জনা যায়। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হ’ল মানুহ।
(ঙ) মৃতজীবী: কেতবোৰ ভেঁকুৰ, বেক্টেৰিয়া আৰু অন্যান্য জীৱই প্ৰাণীৰ মল-মূত্ৰ বা গেলি-পচি যোৱা মৃতদেহৰ ওপৰত বসবাস কৰে আৰু নিজৰ প্ৰয়োজনীয় পুষ্টি তাৰ পৰাই শোষন কৰে। এনেধৰণৰ জীৱসমূহক মৃতজীৱী বোলা হয়। এই মৃতজীৱীবোৰে প্ৰাণীৰ মৃতদেহ বা বৰ্জিত পদাৰ্থসমূহ পচাই মাটিৰ লগত মিহলি কৰাত অৰিহণা যোগায়, যিয়ে মাটিৰ সাৰুৱা গুণ বঢ়ায়।
(চ) উৎপাদক: সেউজীয়া গছ-গছনিবোৰক উৎপাদক বুলি জনা যায়। কাৰণ ইহঁতে নিজৰ আহাৰ নিজে প্ৰস্তুত কৰাৰ ক্ষমতা ৰাখে। সূৰ্যৰ ৰশ্মি গ্ৰহণ কৰি সেউজীয়া উদ্ভিদে পাতত থকা হৰিৎকণাৰ জৰিয়তে কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু পানীৰ মাজত ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া ঘটায় আৰু শ্বেতসাৰযুক্ত আহাৰ তৈয়াৰ কৰে।
(ছ) উপভোক্তা: গছ-গছনিয়ে তৈয়াৰ কৰা আহাৰ প্ৰাথমিকভাৱে তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰে গ্ৰহণ কৰি শক্তি লাভ কৰে, যাৰ বাবে এই তৃণভোজীসকলক প্ৰথম স্তৰৰ উপভোক্তা বোলা হয়। পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত এই তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰক মাংসহাৰী প্ৰাণীবোৰে চিকাৰ কৰি খায়। সেইকাৰণে মাংসভোজী প্ৰাণীবোৰক দ্বিতীয় স্তৰৰ উপভোক্তা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
(জ) বিয়োজক: পৰিৱেশত সেউজীয়া উদ্ভিদবোৰ উৎপাদক আৰু মাংসভোজী বা তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰ উপভোক্তা হিচাপে থাকে। কিছুমান ক্ষুদ্ৰ অণুজীৱই এই উৎপাদক আৰু উপভোক্তাসমূহৰ মল-মূত্ৰ বা মৃতদেহবোৰ পচাই খনিজ লৱণলৈ সলনি কৰে, যাৰ ফলত মাটিৰ সাৰুৱা গুণ বৃদ্ধি পায়। এনে কাৰ্য কৰা অণুজীৱবোৰকেই বিয়োজক বুলি কোৱা হয়।
২। উদ্ভিদে মানুহৰ কি কি উপকাৰ সাধন কৰে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ
১। মানৱ সমাজে নিজৰ আহাৰৰ বাবে উদ্ভিদৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিবলগীয়া হয়।
২। উদ্ভিদৰ পৰা আহৰণ কৰা নানা ধৰণৰ আঁহ ব্যৱহাৰ কৰি কাপোৰ-কানি আৰু আন প্ৰয়োজনীয় বস্তুবোৰ প্ৰস্তুত কৰা হয়।
৩। মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে দৰকাৰী প্ৰায় ৮০ শতাংশ দৰৱ উদ্ভিদৰ পৰাই উৎপাদন কৰা হয়।
৪। গছ-গছনিয়ে নিজৰ আহাৰ বনাওঁতে অক্সিজেন গেছ নিৰ্গত কৰে, যিয়ে মানুহক জীয়াই থকাত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰিহণা যোগায়।
৫। পৰিৱেশৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ লগতে মাটি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো উদ্ভিদে বিশেষ ভূমিকা পালন কৰে।
৩। পৰিস্থিতি তন্ত্র কি? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ কোনো এখন আৱাসস্থলীত বসবাস কৰা গছ-গছনি আৰু প্ৰাণীকুল বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে ইটোৱে সিটোৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। এই ব্যৱস্থাটোকেই পৰিস্থিতি তন্ত্ৰ বোলা হয়।
উদাহৰণস্বৰূপে, এখন অৰণ্যৰ কথা ধৰিব পাৰি। এনে আৱাসস্থলীত সাধাৰণতে শহাপহু, এন্দুৰৰ দৰে তৃণভোজী প্ৰাণীৰ লগতে শিয়াল বা বনমেকুৰীৰ দৰে মাংসভোজী প্ৰাণী আৰু শেন, ফেঁচাৰ দৰে চিকাৰী চৰাই থাকে। এই ঠাইবোৰত বিভিন্ন বন-পাত আৰু গছ-গছনিও থাকে। সেউজীয়া গছবোৰে সূৰ্যৰ পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰি সালোক সংশ্লেষণৰ যোগেদি খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে। তাত বাস কৰা শহাপহু বা এন্দুৰে সেই গছৰ পাত বা গুটি খাই জীৱন নিৰ্বাহ কৰে। বিপৰীতে শিয়াল, ফেঁচা বা বনমেকুৰীৰ দৰে প্ৰাণীবোৰে আকৌ এই এন্দুৰ বা শহাপহুবোৰক খাই পুষ্টি আহৰণ কৰে। অৰ্থাৎ, তৃণভোজীয়ে বন-পাত খায় আৰু মাংসভোজীয়ে তৃণভোজীক খায়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে, মাংসভোজী প্ৰাণীয়ে পোনপটীয়াকৈ ঘাঁহ-বন নাখালেও, ঘাঁহ-বনৰ অভাৱ হ’লে সিহঁতেও খাদ্যৰ সংকটত পৰি জীয়াই থাকিব নোৱাৰিব।
৪। সালোক সংশ্লেষণত ব্যৱহাৰ হোৱা দুটা পদাৰ্থৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ সালোক সংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াত আৱশ্যক হোৱা দুবিধ মূল পদাৰ্থ হৈছে— কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু পানী।
৫। সেউজীয়া উদ্ভিদ নাথাকিলে কি হ’ব বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ সেউজীয়া গছ-গছনি আৰু প্ৰাণীকুল বিভিন্ন ধৰণে পৰস্পৰৰ লগত জড়িত হৈ থাকে। পৃথিৱীত সেউজীয়া উদ্ভিদ নহ’লে প্ৰাণীজগতৰ অস্তিত্ব ৰক্ষা পৰাটো অসম্ভৱ। গছ-গছনিয়ে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত প্ৰাণীৰ বাবে অতি দৰকাৰী অক্সিজেন গেছ বায়ুমণ্ডললৈ এৰি দিয়ে। ইয়াৰ উপৰিও, প্ৰতিটো জীৱক জীয়াই থাকিবলৈ শক্তিৰ দৰকাৰ হয়, যিটো সিহঁতে আহাৰৰ পৰা লাভ কৰে। সেউজীয়া উদ্ভিদেই হৈছে খাদ্যৰ মূল উৎপাদক, সেয়েহে মাংসভোজী বা তৃণভোজী সকলো প্ৰাণীয়েই প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে গছ-গছনিৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল।
ইয়াৰ লগতে, উদ্ভিদে শিপাৰ জৰিয়তে মাটিৰ তলৰ পানী শুহি লৈ পাতৰ যোগেদি বায়ুমণ্ডললৈ উলিয়াই দিয়ে। এইদৰে চলি থকা জলচক্ৰৰ বাবেই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰণত থাকে। আনহাতে, ভূমিস্খলন আৰু গৰাখহনীয়া ৰোধ কৰাতো উদ্ভিদে গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰিহণা যোগায়।
৬। খাদ্য শৃংখলৰ ধাৰণাটো চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ পোহৰ, পানী, কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড আৰু হৰিৎকণাৰ জৰিয়তে সেউজীয়া উদ্ভিদে নিজৰ আহাৰ প্ৰস্তুত কৰে বাবেই ইহঁতক উৎপাদক বোলা হয়। উদ্ভিদে বনোৱা এই আহাৰ প্ৰথমে তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰে গ্ৰহণ কৰে, সেয়ে ইহঁত প্ৰথম স্তৰৰ উপভোক্তা। পৰৱৰ্তী সময়ত এই তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰক মাংসভোজী প্ৰাণীবোৰে খায় বাবে সিহঁত দ্বিতীয় স্তৰৰ উপভোক্তা। অৱশেষত, কেতবোৰ অণুজীৱই এই উপভোক্তা আৰু উৎপাদকবোৰৰ মৃতদেহ বা মল-মূত্ৰ পচন ঘটাই খনিজ লৱণ হিচাপে মাটিত মিহলায় আৰু মাটি সাৰুৱা কৰে। এনেদৰে উৎপাদকৰ পৰা উপভোক্তালৈ, তাৰ পিছত উপভোক্তাৰ পৰা বিয়োজকলৈ আৰু শেষত বিয়োজকৰ জৰিয়তে পুনৰ উৎপাদকলৈ যি খাদ্যৰ সোঁত বয়, তাকেই খাদ্য শৃংখল বোলা হয়।
৭। আমাৰ শক্তিৰ প্ৰধান উৎস কি? ই কেনেকৈ প্ৰাণীৰ দেহলৈ আহে?
উত্তৰঃ আমাৰ শৰীৰৰ শক্তিৰ মূল উৎসটো হৈছে খাদ্য।
আহাৰৰ মাজত শক্তিখিনি ৰাসায়নিক স্থিতিশক্তি ৰূপত সোমাই থাকে। কেৱল সেউজীয়া গছ-গছনিয়েহে সূৰ্যৰ পোহৰ শক্তি শুহি লৈ পাতত অৱস্থিত হৰিৎকণাৰ জৰিয়তে পানী আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ মাজত বিক্ৰিয়া ঘটাই শ্বেতসাৰ জাতীয় আহাৰ তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। সূৰ্যৰ পৰা পোৱা এই পোহৰ শক্তিখিনিয়েই শ্বেতসাৰত ৰাসায়নিক স্থিতিশক্তি হিচাপে আবদ্ধ হৈ ৰয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰে এই খাদ্য খায় আৰু মাংসভোজী প্ৰাণীবোৰেও পৰোক্ষভাৱে এই খাদ্যৰ পৰাই শক্তি লাভ কৰে।
৮। জলচক্র কাক বোলে বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ গছ-গছনিয়ে সিহঁতৰ শিপাৰ জৰিয়তে মাটিৰ তলৰ পৰা পানী শোষণ কৰে আৰু প্ৰয়োজনতকৈ বেছি হোৱা পানীখিনি পাতৰ যোগেদি বায়ুমণ্ডললৈ উলিয়াই দিয়ে। এইদৰে বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্পৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পালে সি বৰষুণ ৰূপত নামি আহে। বৰষুণৰ পানী পুনৰ মাটিত পৰে আৰু গছৰ শিপাই সেই পানী আকৌ শুহি লয়। প্ৰকৃতিৰ এই নিৰন্তৰ প্ৰক্ৰিয়াটোকেই জলচক্ৰ বুলি কোৱা হয়।
৯। উদ্ভিদৰ বংশ বৃদ্ধিত পখিলাৰ ভূমিকা উল্লোখ কৰা।
উত্তৰঃ ফুলৰ মৌ খাই পখিলা জীয়াই থাকে। মৌৰ সন্ধানত পখিলাই এপাহ ফুলৰ পৰা আন এপাহ ফুললৈ উৰি ফুৰোঁতে, অজানিতে ফুলৰ পৰাগৰেণু সিহঁতৰ গা, পাখি আৰু ঠেঙত লাগি ধৰে আৰু আনপাহ ফুললৈ স্থানান্তৰিত হয়, যাৰ ফলত পৰাগযোগ প্ৰক্ৰিয়া সম্পন্ন হয়। এই পৰাগযোগৰ পৰিণতিতেই উদ্ভিদৰ গুটি বা বীজৰ সৃষ্টি হয়, আৰু সেই বীজৰ পৰাই গছৰ বংশ বৃদ্ধি ঘটে।
১০। বায়ুমণ্ডলত অক্সিজেন আৰু কার্বন-ডাই-অক্সাইড গেছ নিয়ন্ত্রণত উদ্ভিদৰ ভূমিকা আলোচনা কৰা।
উত্তৰঃ প্ৰতিটো জীৱই শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ সময়ত উশাহত অক্সিজেন গ্ৰহণ কৰে আৰু নিশাহত কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইড গেছ এৰি দিয়ে। আনহাতে, সেউজীয়া উদ্ভিদে নিজৰ আহাৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত এই কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডখিনি ব্যৱহাৰ কৰে আৰু প্ৰক্ৰিয়াটোত সৃষ্টি হোৱা অক্সিজেন গেছ বায়ুমণ্ডললৈ মুকলি কৰি দিয়ে। এইদৰেই উদ্ভিদে পৰিৱেশত অক্সিজেন আৰু কাৰ্বন-ডাই-অক্সাইডৰ মাজত ভাৰসাম্য অটুট ৰাখে।
১১। সহজীবীতা আৰু পৰজীবীতাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰঃ যিবোৰ জীৱই অন্য এটা জীৱৰ শৰীৰৰ ভিতৰত বা বাহিৰত আশ্ৰয় লৈ তাৰ পৰাই পুষ্টি গোটাই জীৱন ধাৰণ কৰে, তেনে জীৱবোৰক পৰজীৱী বুলি কোৱা হয়।
ইয়াৰ বিপৰীতে, যেতিয়া দুটা বা তাতোকৈ বেছি জীৱ একেলগে বাস কৰি পৰস্পৰে পৰস্পৰক জীয়াই থকাত সহায় কৰে, তেনে জীৱসমূহক সহজীৱী হিচাপে জনা যায়।
১২। উদ্ভিদে কেনেদৰে পৰিবেশত জলচক্ৰ বজাই ৰাখে বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ গছৰ শিপাই মাটিৰ তলৰ পৰা পানী শুহি লয় আৰু অতিৰিক্ত পানীখিনি পাতৰ মাধ্যমেৰে বায়ুমণ্ডললৈ এৰি দিয়ে। ফলত বায়ুমণ্ডলত জলীয় বাষ্প জমা হয় আৰু ই ঘনীভূত হৈ বৰষুণ আকাৰে পুনৰ মাটিত পৰে। মাটিত পৰা এই পানী গছে আকৌ গ্ৰহণ কৰে। এইদৰে জলচক্ৰ অবিৰতভাৱে চলি থকাৰ ফলতেই পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ উষ্ণতা নিয়ন্ত্ৰিত হৈ থাকে।
১৩। দুবিধ পৰজীবী প্রাণীৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ দুবিধ পৰজীৱী প্ৰাণীৰ নাম হৈছে— ওকণি আৰু ফিটা পেলু।
১৪। পৰজীৱীৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা উদ্ভিদৰ দুবিধ ৰোগৰ নাম লিখা।
উত্তৰঃ পৰজীৱী ভেঁকুৰৰ দ্বাৰা উদ্ভিদত হোৱা দুবিধ বেমাৰ হ’ল— তামোলৰ গেন’ডাৰ্মা আৰু আলুৰ ব্লাইট ৰোগ।
