Class 7 Social Science Chapter 16 শিল আৰু মাটি Solutions | AJB Assam
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ১৬ – শিল আৰু মাটি সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (AJB Assam)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ ভূগোল খণ্ডৰ অন্তৰ্গত ষোড়শ অধ্যায় ‘শিল আৰু মাটি’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। অসম জাতীয় বিদ্যালয়ৰ (AJB) শেহতীয়া নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Social Science Chapter 16 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত অনুশীলনীৰ সকলো প্ৰশ্নোত্তৰৰ লগতে অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ অতি সহজ আৰু নিৰ্ভুলভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ঘৰতে বহি সুন্দৰভাৱে সমাজ বিজ্ঞানৰ অনুশীলন কৰিব পাৰে।
‘শিল আৰু মাটি’ নামৰ এই পাঠটিত শিলৰ প্ৰকাৰ (আগ্নেয়, গেদীয় আৰু ৰূপান্তৰিত শিল), শিলৰ গঠন, মাটিৰ উৎপত্তি, মাটিৰ প্ৰকাৰ আৰু ইয়াৰ সংৰক্ষণৰ বিষয়ে বিতংভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ ভূগোলৰ ভেটি সৱল কৰিবলৈ এই পাঠৰ মূল ধাৰণাসমূহ বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- শিলৰ শ্ৰেণীবিভাজন, মাটিৰ সৃষ্টি প্ৰক্ৰিয়া আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক গুৰুত্বৰ স্পষ্ট ধাৰণা।
- পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰতিটো চমু আৰু দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষামুখী নিৰ্দোষ সমাধান।
- পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন (Additional Questions) আৰু তাৰ সহজ উত্তৰ।
- নতুন আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ বহু-বিকল্পী প্ৰশ্নৰ (MCQs) সম্পূৰ্ণ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া AJB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল ভাষাত যুগুতোৱা উন্নত মানৰ সমাজ বিজ্ঞানৰ নোটছ (Class 7 Samaj Bigyan Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে প্ৰস্তুত কৰা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ভূগোল বিষয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বঢ়াবলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাসমূহৰ সুন্দৰ বৰ্ণনা আৰু সমাধান।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | AJB New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest AJB New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest AJB syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
অসম জাতীয় বিদ্যালয়, সপ্তম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
মোগল প্রশাসন আৰু সমাজ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। উত্তৰ লিখাঁ:
(ক) শিল বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ভূ-ত্বক বা পৃথিৱীৰ খোলাটো গঠন কৰা উপাদানসমূহকেই সাধাৰণ অৰ্থত শিল বুলি জনা যায়। অৰ্থাৎ, পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ কঠিন আৱৰণটো যিবোৰ পদাৰ্থৰে গঠিত, সেয়াই শিল। শিল কঠিন বা লেহেমীয়া প্ৰকৃতিৰ হ’ব পাৰে। ‘গ্ৰেনাইট’ হৈছে সৰ্বাধিক কঠিন শিল, আনহাতে ‘গ্ৰেফাইট’ অতি লেহেমীয়া শিলৰ উদাহৰণ। আকৃতিৰ ফালৰ পৰাও শিল ভিন ভিন হ’ব পাৰে। বেছল্ট ডাঙৰ আকাৰৰ শিল হোৱাৰ বিপৰীতে বালি হৈছে ক্ষুদ্ৰ আকাৰৰ শিল।
(খ) শিলৰ ভাগ কেইটা আৰু কি কি?
উত্তৰঃ উৎপত্তিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শিলক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগোৱা হৈছে। সেই ভাগকেইটা হৈছে-
(ক) আগ্নেয় শিল বা প্ৰাথমিক শিল।
(খ) গেদীয় শিল।
(গ) ৰূপান্তৰিত শিল।
(গ) আগ্নেয় শিলক কিয় প্রাথমিক শিল বুলিও কোৱা হয়?
উত্তৰঃ সৃষ্টিৰ আদিম অৱস্থাত পৃথিৱীখন এটা অতিমাত্ৰা উত্তপ্ত আৰু গেছীয় পিণ্ড আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ৰ’দ, বতাহ আৰু বৰষুণৰ প্ৰভাৱত এই তপত অৱস্থাটো ক্ৰমান্বয়ে শীতল হৈ পৰি কালক্ৰমত শিললৈ ৰূপান্তৰিত হয়। পৃথিৱীৰ একেবাৰে প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত এনেদৰে সৃষ্টি হোৱা শিলবিধকেই আগ্নেয় শিল বোলা হয়। যিহেতু পৃথিৱীৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ একেবাৰে প্ৰথম অৱস্থাতেই আগ্নেয় শিলৰ জন্ম হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰাথমিক শিল হিচাপেও আখ্যা দিয়া হয়।
(ঘ) গেদীয় শিলত কিয় জীবাশ্ম পোৱা যায়?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক কাৰক যেনে বৰষুণৰ পানী, নৈ আৰু হিমবাহৰ ক্ৰিয়াৰ ফলত আগ্নেয় শিলসমূহ খণ্ড-বিখণ্ড হয় আৰু সেই ভগা টুকুৰাবোৰ উটি গৈ হ্ৰদ বা সাগৰৰ তলিত গেদ হিচাপে জমা হয়গৈ। এনেদৰে স্তৰে স্তৰে সঞ্চিত হোৱা গেদসমূহ পানীত মিহলি হৈ থকা চূণশিল আৰু লোৰ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াৰ ফলত টান হৈ যি নতুন শিলৰ গঠন কৰে, তাক গেদীয় শিল বোলা হয়। নদী আৰু বৰষুণৰ পানীয়ে এই গেদসমূহৰ লগতে গছ-বন আৰু মৃত জীৱ-জন্তুৰ অৱশিষ্টসমূহো কঢ়িয়াই আনে বাবে গেদীয় শিলত এনেবোৰ জীৱৰ সাঁচ বা জীৱাশ্ম দেখিবলৈ পোৱা যায়।
(ঙ) ৰূপান্তৰিত শিল কাক বোলে?
উত্তৰঃ ভূ-ত্বকৰ ভিতৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি সোমাই থকা আগ্নেয় আৰু গেদীয় শিলসমূহৰ ওপৰত প্ৰচণ্ড তাপ আৰু চাপ পৰিলে সিহঁতৰ ৰাসায়নিক আৰু ভৌতিক ধৰ্মৰ সালসলনি ঘটি এক নতুন প্ৰকাৰৰ শিলৰ উদ্ভৱ হয়। এনেদৰে ৰূপ সলনি হৈ সৃষ্টি হোৱা শিলবিধকেই ৰূপান্তৰিত শিল বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, মাইকা আৰু গ্ৰেনাইট নামৰ আগ্নেয় শিলৰ ৰূপান্তৰ ঘটিয়েই ক্ৰমান্বয়ে চিষ্ট আৰু নিছ নামৰ ৰূপান্তৰিত শিলসমূহৰ সৃষ্টি হৈছে।
(চ) মাটি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ বতাহ, তাপ, পানী আৰু বৰফৰ দৰে প্ৰাকৃতিক কাৰকসমূহৰ ক্ৰিয়াত শিল চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ মাটি গঠনৰ প্ৰক্ৰিয়াটোৰ সূত্ৰপাত ঘটে। পৃথিৱীপৃষ্ঠৰ একেবাৰে উপৰিভাগত থকা কোমল আৱৰণটোকেই সাধাৰণতে মাটি বুলি জনা যায়। এই মাটিৰ ওপৰতেই মানৱ সমজাই ঘৰ-দুৱাৰ নিৰ্মাণ কৰে, জীৱন-নিৰ্বাহৰ স্বাৰ্থত কৃষি কাৰ্য কৰে আৰু যাতায়াতৰ সুচলতাৰ বাবে ৰাস্তা-ঘাট সাজে। জীৱ-জন্তু, গছ-গছনি আৰু জলবায়ুৰ অবিৰত ক্ৰিয়াৰ ফলশ্ৰুতিত মাটিৰ গুণাগুণ সদায়ে সলনি হৈ থাকে।
(ছ) অৱশিষ্ট মাটি কাক বোলে?
উত্তৰঃ প্ৰাকৃতিক কাৰকৰ ফলত শিলসমূহ চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ সেই উৎপত্তিস্থলৰ আশে-পাশে সঞ্চিত হৈ যি নতুন মাটিৰ সৃষ্টি কৰে, তেনে ধৰণৰ মাটিক অৱশিষ্ট মাটি হিচাপে জনা যায়।
(জ) অপৈণত মাটি কাক বোলে?
উত্তৰঃ অপৈণত মাটি হৈছে এনে এবিধ মাটি যাৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে সমাপ্ত হোৱা নাই। এনে ধৰণৰ মাটি ঘাইকৈ পাহাৰ-পৰ্বতৰ পাদদেশত, নদীৰ বুকুত, মৰুভূমিত আৰু হিমবাহৰ তলৰ অংশত দেখিবলৈ পোৱা যায়। মূলত: অজৈৱিক পদাৰ্থসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটিয়েই অপৈণত মাটিৰ সৃষ্টি হয়।
(ঝ) ল’বেছ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ প্ৰবল বতাহৰ ফলত মৰুভূমি অঞ্চলৰ বালি আৰু ধূলি উৰি গৈ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলসমূহত জমা হৈ যি নতুন ধৰণৰ মাটিৰ সৃষ্টি কৰে, তাক ল’ৱেছ (Loess) বুলি কোৱা হয়। এই ল’ৱেছক অপসৃত মাটিৰ এটা উদাহৰণ হিচাপেও জনা যায়।
২। শিলক কি কি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয় লিখাঁ।
উত্তৰঃ মানৱ জীৱনত শিলৰ ব্যৱহাৰ বহুমুখী। গ্ৰেনাইট এবিধ অতিশয় কঠিন শিল হোৱা হেতুকে ইয়াক ঘৰ-দুৱাৰ, নদীৰ বান্ধ, দলং আৰু স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পৃথিৱী বিখ্যাত তাজমহল মাৰ্বল বা মকৰানা পাথৰৰ জৰিয়তে সজা হৈছিল। নিছ নামৰ শিলবিধ বান্ধ আৰু দলং সাজিবলৈ প্ৰয়োগ কৰা হয়। ৰাস্তা-ঘাট আৰু ৰেলপথৰ নিৰ্মাণকাৰ্যত বেছল্ট শিলৰ প্ৰয়োজন হয়। চিমেন্ট, টিনপাত আদি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চূণশিল ব্যৱহাৰ কৰা হয়। খনিজ লোণ আমি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰোঁ, জিপচামক কৃষি কাৰ্যত সাৰ হিচাপে প্ৰয়োগ কৰা হয় আৰু ডল’মাইট টিনপাত নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰ হয়। ইয়াৰ উপৰি, চকমাটিক লিখা-পঢ়াৰ সামগ্ৰী হিচাপে আৰু কয়লাক ইন্ধন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লিখিবৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শ্লেটখন শ্লেট শিলৰ পৰাই তৈয়াৰ কৰা হয়, আনহাতে ঘৰৰ মজিয়া, মন্দিৰ আৰু স্মৃতিসৌধ আদি ধুনীয়া কৰিবলৈ মাৰ্বল শিল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ওপৰত আলোচনা কৰা ধৰণেই আমি শিলৰ বিবিধ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰোঁ।
৩। মাটিৰ লগত জীৱৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখাঁ।
উত্তৰঃ মাটি অবিহনে পৃথিৱীত কোনো জীৱৰ অস্তিত্ব কল্পনা কৰিব নোৱাৰি। জীৱজগত আৰু মাটিৰ মাজত এক এৰাব নোৱৰা গভীৰ সম্পৰ্ক আছে। এই মাটিৰ ওপৰতেই মানুহে বসবাসৰ বাবে ঘৰ-দুৱাৰ সাজে, খোৱা-বোৱাৰ যোগাৰ কৰিবলৈ খেতি-বাতি কৰে আৰু যাতায়াতৰ বাবে ৰাস্তা-ঘাট নিৰ্মাণ কৰে। গছ-গছনি আৰু হাবি-জংঘলসমূহে মাটিৰ বুকুত শিপা খামুচি ধৰিয়েই বৰ্তি থাকে। এই উদ্ভিদবোৰেই মাটিৰ পৰা প্ৰয়োজনীয় উপাদান গ্ৰহণ কৰি খাদ্য প্ৰস্তুত কৰে আৰু ডাঙৰ-দীঘল হয়। উদ্ভিদে এৰি দিয়া অক্সিজেন গ্ৰহণ কৰিয়েই মানুহকে ধৰি আন জীৱ-জন্তু জীয়াই থাকে। সেয়েহে নিসন্দেহে ক’ব পাৰি যে মাটি আৰু জীৱৰ মাজত এক অত্যন্ত নিবিড় তথা ওতপ্ৰোত সম্পৰ্ক বিৰাজমান।
৪। মাটিৰ শ্ৰেণী বিভাগ কৰি প্ৰত্যেকৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখাঁ।
উত্তৰঃ মাটিক প্ৰধানকৈ দুটা দিশৰ পৰা শ্ৰেণীবিভাজন কৰিব পাৰি— উৎপত্তিৰ ভিত্তিত আৰু গঠনৰ ভিত্তিত।
উৎপত্তি অনুসৰি মাটিক দুটা ভাগত ভগোৱা হৈছে:
(ক) অৱশিষ্ট মাটি আৰু
(খ) অপসৃত মাটি।
আনহাতে, গঠনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মাটিক তিনিটা ভাগত ভগোৱা হয়:
(ক) পৈণত আঞ্চলিক মাটি,
(খ) আন্তঃ আঞ্চলিক মাটি আৰু
(গ) অপৈণত মাটি।
প্ৰাকৃতিক কাৰকৰ প্ৰভাৱত শিলসমূহ চূর্ণ-বিচূর্ণ হৈ উৎপত্তিস্থলৰ আশে-পাশে সঞ্চিত হৈ যি মাটিৰ সৃষ্টি কৰে, তাক অৱশিষ্ট মাটি বোলা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, শিল জহি-খহি সৃষ্টি হোৱা মাটিখিনি যদি বতাহ, বৰষুণ বা নদীৰ সোঁতৰ দ্বাৰা উটি গৈ আন কোনো স্থানত জমা হয়গৈ, তেন্তে তেনে মাটিক অপসৃত মাটি আখ্যা দিয়া হয়। যেনে- মৰুভূমিৰ বালি। যিকোনো এক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ জলবায়ুৰ প্ৰভাৱৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা মাটিবিধক পৈণত মাটি হিচাপে জনা যায়। আনহাতে, পৃথিৱীৰ কিছুমান বিশেষ স্থানত নিৰ্দিষ্ট ৰাসায়নিক গুণসম্পন্ন শিলৰ পৰা যি মাটিৰ গঠন হয়, তাক আন্তঃ আঞ্চলিক মাটি বুলি কোৱা হয়।
একেবাৰে অসম্পূৰ্ণকৈ গঠন হোৱা মাটিভাগেই হৈছে অপৈণত মাটি। সাধাৰণতে এইবিধ মাটি পৰ্বত-পাহাৰৰ নামনি অংশত, নদীৰ তলিভাগত, মৰুভূমিত আৰু হিমবাহৰ পাদদেশত দেখিবলৈ পোৱা যায়।
