Class 7 Social Science Chapter 6 মধ্যযুগৰ ভাৰত Solutions | ASSEB Assam | Assamese Medium
সপ্তম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান (সমাজ বিচিত্ৰা) অধ্যায় ৬ – মধ্যযুগৰ ভাৰত সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (ASSEB / SEBA Assam – Assamese Medium)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান (Social Science) পাঠ্যক্ৰমৰ ‘সমাজ বিচিত্ৰা’ৰ ষষ্ঠ অধ্যায় ‘মধ্যযুগৰ ভাৰত’ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। আগন্তুক পৰীক্ষাৰ বাবে নতুন ASSEB (Assam State School Education Board) পাঠ্যক্ৰম আৰু নৱ্য শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Social Science Chapter 6 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), অতিৰিক্ত প্ৰশ্ন আৰু MCQ-ৰ পুংখানুপুংখ সমাধান অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘মধ্যযুগৰ ভাৰত’ নামৰ এই পাঠটিত মধ্যযুগৰ ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস, বিশেষকৈ দিল্লী চুলতানী যুগ আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ উত্থান, তেওঁলোকৰ শাসন ব্যৱস্থা, সমাজ, অৰ্থনীতি আৰু শিল্প-সংস্কৃতিৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ ঐতিহাসিক পটভূমি আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- মধ্যযুগৰ ভাৰতৰ চুলতানী আৰু মোগল যুগৰ ইতিহাস, শাসন ব্যৱস্থা আৰু সাংস্কৃতিক অৱদানৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া ঐতিহাসিক প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া ASSEB নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQ-ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Social Science (সমাজ বিচিত্ৰা) Textbook Solutions & MCQs | ASSEB New Syllabus
New Updated Version of Social Science!
According to Latest ASSEB/SEBA New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিচিত্ৰা) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest ASSEB syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
New Updated Version of Social Science!
According to Latest ASSEB/SEBA New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Social Science (সমাজ বিচিত্ৰা) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest ASSEB syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
SCERT, অসম — সপ্তম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
মধ্যযুগৰ ভাৰত
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
অনুশীলনী – ১
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া :
(ক) তুর্কীসকলে অসম আক্ৰমণ কৰাৰ কথা ক’ত উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ তুৰ্কীসকলৰ অসম আক্ৰমণৰ বৰ্ণনা উত্তৰ গুৱাহাটীত থকা কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপিত পোৱা যায়।
(খ) কোনগৰাকী চুলতানে দিল্লীৰ পৰা দৌলতাবাদলৈ ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰিছিল?
উত্তৰঃ চুলতান মহম্মদ বিন টোগলকে নিজৰ ৰাজধানী দিল্লীৰ পৰা দৌলতাবাদলৈ সলনি কৰিছিল।
(গ) ইবন বটুতা ক’ৰপৰা ভাৰতলৈ আহিছিল?
উত্তৰঃ ইবন বটুতা নামৰ পৰিব্ৰাজকগৰাকী মৰক্কো দেশৰ পৰা ভাৰতবৰ্ষলৈ আহিছিল।
(ঘ) ছৈয়দ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?
উত্তৰঃ ছৈয়দ ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল খিজিৰ খাঁই।
(ঙ) ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পানীপথৰ যুদ্ধত কোনে কাক পৰাস্ত কৰিছিল?
উত্তৰঃ ১৫২৬ চনত সংঘটিত হোৱা পানীপথৰ যুদ্ধত ফৰগণাৰ (বৰ্তমানৰ আফগানিস্তান) শাসক বাবৰে লোডী ৰাজবংশৰ অন্তিমগৰাকী চুলতান চিকন্দৰ লোডীক হৰুৱাইছিল।
(চ) কোনে দিল্লীত তিনিখন বজাৰ স্থাপন কৰিছিল?
উত্তৰঃ আলাউদ্দিন খিলিজিয়ে দিল্লী চহৰত তিনিখন বেলেগ বেলেগ বজাৰ পাতিছিল।
(ছ) চুলতানীসকলৰ প্ৰশাসনৰ মূল ভেটি কি আছিল?
উত্তৰঃ চুলতানী আমোলৰ শাসন ব্যৱস্থাটো ঘাইকৈ ইছলাম ধৰ্মৰ আইন বা শ্বৰীয়া আইনৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল।
২। চুলতানী শাসক বুলিলে কি বুজা? চুলতানী শাসনৰ উল্লেখযোগ্য ৰাজবংশকেইটা কি কি?
উত্তৰঃ ১২০৬ চনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ১৫২৬ চনলৈকে তুৰ্কী আৰু আফগানসকলৰ কেইবাটাও ৰাজবংশই ভাৰতবৰ্ষত প্ৰায় তিনিশ বছৰ ধৰি শাসন চলাইছিল। এই সময়ছোৱাত শাসন কৰা ৰজাসকলৰ ৰাজত্বকালকেই চুলতানী শাসন বা আমোল বুলি জনা যায়। চুলতানী আমোলৰ প্ৰধান ৰাজবংশসমূহ হৈছে— দাস বংশ, খিলিজি বংশ, টোগলক বংশ, ছৈয়দ বংশ আৰু লোডী বংশ।
৩। কুতুবুদ্দিন আইবাকে প্রতিষ্ঠা কৰা বংশটোক কিয় দাস বংশ বোলা হয়?
উত্তৰঃ কুতুবুদ্দিন আইবাক আগতে এজন ক্রীতদাস আছিল, সেয়েহে তেওঁ স্থাপন কৰা ৰাজবংশটোক দাস বংশ নামেৰে জনা যায়।
৪। মহম্মদ-বিন-টোগলকক কিয় ‘জ্ঞানী মূর্খ’ ৰজা বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰঃ মহম্মদ-বিন-টোগলক এজন অতিশয় পণ্ডিত আৰু জ্ঞানান্বেষী ৰজা হোৱাৰ পিছতো তেওঁক ‘জ্ঞানী মূর্খ’ বুলি আখ্যা দিয়া হৈছিল, কাৰণ তেওঁৰ সিদ্ধান্তবোৰত বাস্তৱসন্মত যুক্তি বা দূৰদৰ্শিতাৰ অভাৱ আছিল। তেওঁ হাতত লোৱা পৰিকল্পনাসমূহ সঠিক ৰূপায়ণৰ অভাৱত ব্যৰ্থ হৈছিল। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে কোনো পূৰ্বপৰিকল্পনা নোহোৱাকৈ ৰাজধানী সলনি কৰি বহুতো মানুহ আৰু ধনৰ ক্ষতি কৰা, লগতে তামৰ মুদ্ৰাক সোণ-ৰূপৰ মুদ্ৰাৰ সমান মূল্য দি দেশৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাটো থানবান কৰা কাৰ্যলৈ আঙুলিয়াব পাৰি।
৫। চুলতানসকলৰ প্ৰশাসন ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে এটি চমুটোকা লিখা।
উত্তৰঃ চুলতানী সাম্ৰাজ্যৰ ভৌগোলিক পৰিসৰ বেলেগ বেলেগ ৰাজবংশৰ সময়ত ভিন ভিন আছিল। উত্তৰ ভাৰতৰ এক বিশাল অঞ্চল আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানৰ একাংশ সামৰি থকা এই সাম্ৰাজ্য পৰিচালনা কৰিবলৈ চুলতানসকলৰ এক সুন্দৰ প্ৰশাসনীয় ব্যৱস্থা আছিল। সকলো ক্ষমতাৰ সৰ্বোচ্চ অধিকাৰী আছিল চুলতান নিজেই, আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰশাসন ব্যৱস্থাটো মূলতঃ ইছলামিক শ্বৰীয়া আইনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। শাসনকার্য সুচাৰুৰূপে চলাবলৈ প্ৰশাসনক সামৰিক, ন্যায় আৰু ধৰ্ম, ৰাজসভা আৰু ৰাজপ্ৰসাদ তথা দাতব্য আদি বিভিন্ন বিভাগত ভাগ কৰা হৈছিল। এই প্ৰতিটো বিভাগৰে পাৰ্চী ভাষাত একোটা নাম আছিল আৰু তাৰ দায়িত্বত একোজন বিষয়া আছিল। এই বিষয়াসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ওপৰৰ পদবীত থকা বিষয়াজনক ‘ৱাজিৰ’ বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁৰ বিভাগটোক ‘দিৱান-ই-ৱাজাৰত’ বোলা হৈছিল। আনকি চুলতানসকলে ক্রীতদাসসকলৰ মাজৰ পৰাও বিষয়া নিৰ্বাচন কৰি নিযুক্তি দিছিল।
চুলতানী আমোলৰ প্ৰধান বিষয়াবৰ্গ আৰু তেওঁলোকৰ বিভাগবোৰ-
|
পদবী |
বিভাগ |
দায়িত্ব |
|---|---|---|
|
বাজিৰ |
দিৱান-ই-ৱাজাৰত |
বিত্ত বিভাগৰ মুৰব্বী |
|
আৰিজ-ই-মামলিক |
দিৱান-ই-অর্জ |
সৈন্যবাহিনী মকৰল, দৰমহা আৰু অস্ত্র-শস্ত্ৰৰ ব্যৱস্থা কৰা |
|
দাবিৰ বা দাবিৰ-ই-খাচ |
দিৱান-ই-ইঞ্চা |
চুবুৰীয়া ৰজা আৰু প্ৰভাৱশালী ইক্কাদাৰ সকলৰ লগত চুলতানৰ হৈ সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰা |
|
ৱাকিল-ই-দৰ বা ৰছুল-ই-দৰ |
দিৱান-ই-ৰিচালত |
ধর্মীয় আৰু দাতব্য দিশবোৰ চোৱা-চিতা কৰা |
|
কাজি-উল-কাজাত |
দিৱান-ই-কাজা |
ন্যায়িক দিশ চোৱা-চিতা কৰা |
|
ৱাৰিদ-ই-মুমালিক |
দিৱান-ই-ৱাৰিদ |
ৰাজ্যৰ চোৰাংচোৱা বিভাগ চোৱা-চিতা কৰা |
প্ৰশাসনৰ সুবিধাৰ্থে চুলতানসকলে তেওঁলোকৰ সাম্ৰাজ্যখনক কিছুমান এলেকাত বিভক্ত কৰি লৈছিল। এই ভাগবোৰক ‘ইকটা’ আৰু ইয়াৰ অধিকাৰীজনক ইক্টাদাৰ বা মুকটি বোলা হৈছিল। এই মুকটিসকলে চুলতানৰ ইক্টাসমূহ পৰিচালনা কৰাৰ বাবদ দৰমহাৰ সলনি কৰ সংগ্ৰহ কৰাৰ অধিকাৰ পাইছিল।
অনুশীলনী – ২
১। তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া:
(ক) মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বাবৰ কাৰ বংশধৰ আছিল?
উত্তৰঃ মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ভেটি স্থাপন কৰা ৰজা বাবৰ প্ৰধানকৈ টাইমূৰৰ বংশৰ আছিল।
(খ) মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তৃতি ক’ৰ পৰা ক’লৈ আছিল?
উত্তৰঃ সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ শাসনকালত মোগল সাম্ৰাজ্য পূব দিশে বংগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পশ্চিম দিশে গুজৰাটলৈকে আৰু উত্তৰ দিশে কাবুলৰ পৰা দক্ষিণ দিশে কৰ্ণাটকলৈকে বিয়পি আছিল।
(গ) ‘বাবৰনামা’ কি?
উত্তৰঃ ‘বাবৰনামা’ হৈছে সম্ৰাট বাবৰৰ নিজা জীৱনী বা আত্মজীৱনী। এই গ্ৰন্থখনত গছ-গছনি, চৰাই-চিৰিকতি, কবিতা আৰু বিভিন্ন স্থাপত্যৰ প্ৰতি থকা বাবৰৰ গভীৰ অনুৰাগৰ বিষয়ে জানিব পৰা যায়।
(ঘ) ‘হেমচন্দ্র বিক্রমাদিত্য’ উপাধি কোনে গ্রহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ সুৰ ৰাজবংশৰ এগৰাকী পাকৈত সেনাপতি তথা ৱাজিৰ হিমুৱে ‘হেমচন্দ্ৰ বিক্রমাদিত্য’ উপাধিটো গ্ৰহণ কৰিছিল।
(ঙ) ‘চুল-হি-কুল’ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ‘চুল-হি-কুল’ হৈছে এক বিশেষ নীতি, যাৰ মূল অৰ্থ হ’ল সকলোৰে লগত শান্তিপূৰ্ণ আৰু সহনশীলভাৱে বসবাস কৰা। সম্ৰাট আকবৰে তেওঁৰ ওচৰ-চুবুৰীয়া ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ এই নীতিটোৰ প্ৰয়োগ কৰিছিল।
(চ) তাজমহল কোনে আৰু কাৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ সমগ্ৰ বিশ্বতে বিখ্যাত স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্ন তাজমহল মোগল সম্ৰাট ছাহজাহানে তেওঁৰ পত্নী মমতাজ মহলৰ সোঁৱৰণত সাজি উলিয়াইছিল।
(ছ) ঔৰংগজেৰে সিংহাসনত অধিষ্ঠিত হৈ কি উপাধি গ্রহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ঔৰংগজেৱে সিংহাসনত বহাৰ পিছত ‘আলমগীৰ’ বা বিশ্ববিজেতা উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।
২। আকবৰে জ্ঞান অন্বেষণৰ বাবে কি কি কার্যাবলী হাতত লৈছিল?
উত্তৰঃ জ্ঞান অন্বেষণৰ প্ৰতি সম্ৰাট আকবৰৰ এক গভীৰ স্পৃহা আছিল। নিজে নিৰক্ষৰ হোৱা সত্ত্বেও, ভাৰতীয় তথা পাৰ্চী ভাষাৰ অমূল্য গ্ৰন্থসমূহৰ প্ৰতি তেওঁৰ যথেষ্ট টান আছিল। আকবৰে নিজৰ ৰাজসভাত ভাৰতবৰ্ষৰ বহুতো জ্ঞানী-পণ্ডিতক সন্মানেৰে স্থান দিছিল। তেওঁৰ পৃষ্ঠপোষকতাতেই পঞ্চতন্ত্ৰ, ভাগৱত গীতা, ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ দৰে সংস্কৃত ভাষাৰ মহৎ গ্ৰন্থসমূহ পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।
৩। জিজিয়া কৰ বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ জিজিয়া হৈছে মুছলমান শাসকসকলে তেওঁলোকৰ অধীনত থকা অইন ধৰ্মৰ প্ৰজাসকলৰ ওপৰত আৰোপ কৰা এবিধ কৰ। নিজৰ জীৱন আৰু সম্পত্তিৰ সুৰক্ষা লাভ কৰাৰ বিনিময়ত প্রজাসকলে সম্ৰাটক এই কৰ প্ৰদান কৰিবলগীয়া হৈছিল।
৪। মনচবদাৰী ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ মোগল প্ৰশাসনৰ এটা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য আছিল মনচবদাৰী ব্যৱস্থা। ‘মনচব’ এটা আৰবী মূলৰ শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে কোনো পদ বা স্থান। ৰাজ্যৰ সামৰিক বাহিনী সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাৰ স্বাৰ্থতেই এই ব্যৱস্থাটোৰ প্ৰচলন কৰা হৈছিল। এজন মনচবদাৰে প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সম্ৰাটক সামৰিক আৰু অসামৰিক দুয়োখন ক্ষেত্ৰতেই সেৱা আগবঢ়াব লাগিছিল। মনচবদাৰসকলৰ নিযুক্তি আৰু পদোন্নতি সম্রাটে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু এই পদবীবোৰ বংশগত নাছিল। পদমৰ্যাদা অনুসৰি মনচবদাৰসকলৰ দৰমহা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁলোকক একোখন এলেকা প্ৰদান কৰা হৈছিল যাৰ পৰা তেওঁলোকে নিজৰ বাবে ভূমিৰ ৰাজহ আৰু সম্ৰাটক দিবলগীয়া কৰসমূহ আদায় কৰিছিল। এনে ভূমিক ‘জাগিৰ’ (জাষ্টগিৰ) বুলি কোৱা হৈছিল। প্ৰত্যেক মনচবদাৰৰ পদমৰ্যাদা বুজাবলৈ ‘জাট’ আৰু ‘সৱাৰ’ নামৰ দুটা পদবী দিয়া হৈছিল। ‘জাট’ পদবীটোৱে মনচবদাৰজনৰ পদস্থান আৰু তেওঁ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলগীয়া সৈন্যৰ সংখ্যাক বুজাইছিল।
A. 20 Multiple Choice Questions (MCQs) with Answers
1. তুর্কীসকলে অসম আক্ৰমণ কৰাৰ কথা কোনখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে?
(A) উমাচল শিলালিপিত
(B) কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপিত
(C) নগাজৰী খনিকৰ গাঁও শিলালিপিত
(D) ডুবি তাম্ৰলিপিত
উত্তৰঃ (B) কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপিত
2. দিল্লীৰ পৰা দৌলতাবাদলৈ ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰা চুলতানজনৰ নাম কি আছিল? (A) কুতুবুদ্দিন আইবাক
(B) আলাউদ্দিন খিলিজি
(C) মহম্মদ বিন টোগলক
(D) চিকন্দৰ লোডী
উত্তৰঃ (C) মহম্মদ বিন টোগলক
3. ইবন বটুতা কোন দেশৰ পৰা ভাৰতলৈ আহিছিল?
(A) পাৰস্য
(B) তুৰ্কী
(C) আফগানিস্তান
(D) মৰক্কো
উত্তৰঃ (D) মৰক্কো
4. ছৈয়দ বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক কোন আছিল?
(A) খিজিৰ খাঁ
(B) বহলুল লোডী
(C) ইব্ৰাহিম লোডী
(D) ফিৰোজ শ্বাহ টোগলক
উত্তৰঃ (A) খিজিৰ খাঁ
5. ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পানীপথৰ যুদ্ধত বাবৰে কাক পৰাস্ত কৰিছিল?
(A) ইব্ৰাহিম লোডীক
(B) চিকন্দৰ লোডীক
(C) বহলুল লোডীক
(D) ৰাণা সাঙ্গাক
উত্তৰঃ (B) চিকন্দৰ লোডীক
6. দিল্লীত তিনিখন বজাৰ কোনে স্থাপন কৰিছিল?
(A) মহম্মদ বিন টোগলক
(B) কুতুবুদ্দিন আইবাক
(C) আলাউদ্দিন খিলিজি
(D) বাবৰ
উত্তৰঃ (C) আলাউদ্দিন খিলিজি
7. চুলতানী প্ৰশাসনৰ মূল ভেটি কি আছিল?
(A) মনচবদাৰী ব্যৱস্থা
(B) হিন্দু আইন
(C) শ্বৰীয়া আইন
(D) মোগল আইন
উত্তৰঃ (C) শ্বৰীয়া আইন
8. ভাৰতত চুলতানী শাসনৰ সময়কাল কিমান আছিল?
(A) ১১৯২ ৰ পৰা ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ
(B) ১২০৬ ৰ পৰা ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ
(C) ১৫২৬ ৰ পৰা ১৭০৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ
(D) ১২০৬ ৰ পৰা ১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ
উত্তৰঃ (B) ১২০৬ ৰ পৰা ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ
9. দাস বংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কোনে কৰিছিল?
(A) মহম্মদ ঘোৰীয়ে
(B) ইলটুতমিচে
(C) কুতুবুদ্দিন আইবাকে
(D) ৰেজিয়া চুলতানাই
উত্তৰঃ (C) কুতুবুদ্দিন আইবাকে
10. ‘জ্ঞানী মূর্খ’ বুলি কাক আখ্যা দিয়া হৈছিল?
(A) আকবৰ
(B) মহম্মদ বিন টোগলক
(C) আলাউদ্দিন খিলিজি
(D) বাবৰ
উত্তৰঃ (B) মহম্মদ বিন টোগলক
11. চুলতানী প্ৰশাসনত বিত্ত বিভাগৰ মুৰব্বী বিষয়াজনক কি বোলা হৈছিল?
(A) কাজি-উল-কাজাত
(B) মুকটি
(C) বাজিৰ
(D) আৰিজ-ই-মামলিক
উত্তৰঃ (C) বাজিৰ
12. মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বাবৰ কাৰ বংশধৰ আছিল?
(A) চেংগীজ খাঁৰ
(B) টাইমূৰৰ
(C) ছেৰ শ্বাহৰ
(D) ফিৰোজ শ্বাহৰ
উত্তৰঃ (B) টাইমূৰৰ
13. ‘বাবৰনামা’ কি?
(A) কবিতাৰ পুথি
(B) বাবৰৰ জীৱনী
(C) বাবৰৰ আত্মজীৱনী
(D) এখন আইনৰ গ্ৰন্থ
উত্তৰঃ (C) বাবৰৰ আত্মজীৱনী
14. ‘হেমচন্দ্র বিক্রমাদিত্য’ উপাধি কোনে গ্রহণ কৰিছিল?
(A) শিৱাজীয়ে
(B) ৰাণা প্ৰতাপে
(C) হিমুৱে
(D) বাবৰে
উত্তৰঃ (C) হিমুৱে
15. আকবৰৰ ‘চুল-হি-কুল’ নীতিৰ অৰ্থ কি আছিল?
(A) সামৰিক জয়
(B) সকলোৰে সৈতে শান্তি তথা সহনশীল নীতি
(C) অৰ্থনৈতিক বিকাশ
(D) কঠোৰ শাসন
উত্তৰঃ (B) সকলোৰে সৈতে শান্তি তথা সহনশীল নীতি
16. তাজমহল কোনে নিৰ্মাণ কৰাইছিল?
(A) আকবৰে
(B) জাহাংগীৰে
(C) ছাহজাহানে
(D) ঔৰংগজেৱে
উত্তৰঃ (C) ছাহজাহানে
17. ঔৰংগজেৱে সিংহাসনত বহাৰ পিছত কি উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল?
(A) জিল-ই-ইলাহী
(B) আলমগীৰ
(C) বিক্ৰমাদিত্য
(D) গাজী
উত্তৰঃ (B) আলমগীৰ
18. মুছলমান শাসকসকলে অইন ধৰ্মৰ প্ৰজাৰ ওপৰত আৰোপ কৰা কৰৰ নাম কি আছিল?
(A) জাকাৎ
(B) জিজিয়া
(C) খাৰাজ
(D) খামছ
উত্তৰঃ (B) জিজিয়া
19. ‘মনচব’ শব্দটো কোন ভাষাৰ পৰা আহিছে?
(A) পাৰ্চী
(B) তুৰ্কী
(C) আৰবী
(D) উৰ্দু
উত্তৰঃ (C) আৰবী
20. মনচবদাৰসকলক প্ৰদান কৰা ভূমিক কি বুলি কোৱা হৈছিল?
(A) ইকটা
(B) খালিছা
(C) জাগিৰ
(D) মনচব
উত্তৰঃ (C) জাগিৰ
B. 15 Long Questions and Answers
১। চুলতানী শাসনকালৰ প্ৰধান ৰাজবংশকেইটাৰ নাম উল্লেখ কৰা।
উত্তৰঃ ১২০৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৫২৬ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ভাৰতত যিসকল তুৰ্কী-আফগান ৰজাই শাসন কৰিছিল তেওঁলোকৰ শাসনকালক চুলতানী শাসন বোলে। এই সময়ছোৱাত ৰাজত্ব কৰা উল্লেখযোগ্য ৰাজবংশকেইটা হ’ল— দাস বংশ, খিলিজি বংশ, টোগলক বংশ, ছৈয়দ বংশ আৰু লোডী বংশ।
২। কুতুবুদ্দিন আইবাকে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজবংশটোক কিয় দাস বংশ বোলা হয়?
উত্তৰঃ কুতুবুদ্দিন আইবাক এজন অত্যন্ত নিপুণ আৰু পাকৈত লোক আছিল যদিও তেওঁ পূৰ্বতে এগৰাকী ক্রীতদাস আছিল। সেইবাবে তেওঁ যিটো ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, তাক দাস বংশ বুলি জনা যায়।
৩। মহম্মদ-বিন-টোগলকক কি কাৰণে ‘জ্ঞানী মূর্খ’ আখ্যা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰঃ মহম্মদ-বিন-টোগলক অতিশয় বিদ্বান আৰু জ্ঞানান্বেষী আছিল যদিও তেওঁ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত দূৰদৰ্শিতা আৰু যুক্তিৰ ব্যৱহাৰ নকৰিছিল। তেওঁৰ বাস্তৱসন্মত পৰিকল্পনাৰ অভাৱৰ বাবেই ৰাজধানী স্থানান্তৰকৰণ আৰু তামৰ মুদ্ৰা প্ৰচলনৰ দৰে কামবোৰে দেশৰ অৰ্থনীতিলৈ ধ্বংস নমাই আনিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক ‘জ্ঞানী মূর্খ’ বোলা হৈছিল।
৪। চুলতানসকলৰ শাসন ব্যৱস্থাত ‘ৱাজিৰ’ৰ ভূমিকা কি আছিল?
উত্তৰঃ চুলতানী প্ৰশাসন ব্যৱস্থাত আটাইতকৈ উচ্চ পদবীত থকা বিষয়াজনক ৱাজিৰ বুলি কোৱা হৈছিল। তেওঁ প্ৰধানকৈ বিত্ত বিভাগটো চোৱা-চিতা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ এই বিভাগটোক ‘দিৱান-ই-ৱাজাৰত’ বুলি জনা গৈছিল।
৫। চুলতানী আমোলত ইকটা প্ৰথাৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা।
উত্তৰঃ চুলতানসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ সুবিধাৰ্থে সাম্ৰাজ্যখনক কিছুমান ভাগ বা অঞ্চলত বিভক্ত কৰিছিল, যাক ‘ইকটা’ বোলা হৈছিল। এই ইক্টাবোৰৰ চোৱাচিতা কৰা বিষয়াসকলক মুকটি বা ইক্টাদাৰ বুলি কোৱা হৈছিল, যিসকলে দৰমহাৰ সলনি প্ৰজাৰ পৰা কৰ সংগ্ৰহ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল।
৬। মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তৃতিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ মোগল সাম্ৰাজ্য সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জুৰি এক বৃহৎ অঞ্চলত বিয়পি আছিল। বিশেষকৈ সম্ৰাট ঔৰংগজেৱৰ শাসনকালত এই সাম্ৰাজ্যৰ বিস্তৃতি পূবে বংগৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পশ্চিমে গুজৰাটলৈকে আৰু উত্তৰে কাবুলৰ পৰা দক্ষিণে কৰ্ণাটকলৈকে বিস্তৃত আছিল।
৭। ‘বাবৰনামা’ কি আৰু ইয়াত কি কি বিষয়ৰ উল্লেখ আছে?
উত্তৰঃ ‘বাবৰনামা’ হৈছে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্ৰাট বাবৰৰ দ্বাৰা ৰচিত তেওঁৰ নিজৰ আত্মজীৱনী। এই পুথিখনত কবিতা, স্থাপত্য, গছ-লতিকা আৰু চৰাই-চিৰিকতিৰ প্ৰতি বাবৰৰ থকা গভীৰ আগ্ৰহ আৰু প্ৰীতিৰ বিষয়ে সুন্দৰভাৱে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
৮। আকবৰৰ ‘চুল-হি-কুল’ নীতি বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ ‘চুল-হি-কুল’ হৈছে সম্ৰাট আকবৰে গ্ৰহণ কৰা এক বিশেষ নীতি, যাৰ অৰ্থ হ’ল সকলোৰে সৈতে শান্তি আৰু সহনশীলতাৰে বসবাস কৰা। এই নীতিটো প্ৰয়োগ কৰিয়েই আকবৰে তেওঁৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্যবোৰৰ লগত সু-সম্পৰ্ক স্থাপন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
৯। তাজমহলৰ নিৰ্মাণৰ আঁৰৰ ইতিহাস কি?
উত্তৰঃ পৃথিৱীৰ ভিতৰতে বিখ্যাত কীৰ্তিচিহ্ন তাজমহল মোগল সম্ৰাট ছাহজাহানে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁ নিজৰ প্ৰিয় পত্নী মমতাজ মহলৰ স্মৃতি চিৰযুগমীয়া কৰি ৰাখিবলৈকে এই বিৰল স্থাপত্যটোৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।
১০। ঔৰংগজেৱৰ উপাধি কি আছিল আৰু তেওঁ কেতিয়া ইয়াৰ গ্ৰহণ কৰিছিল?
উত্তৰঃ ঔৰংগজেৱে সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ পাছতে ‘আলমগীৰ’ নামৰ উপাধিটো গ্ৰহণ কৰিছিল। এই উপাধিটোৰ অৰ্থ হৈছে ‘বিশ্ববিজেতা’।
১১। আকবৰে জ্ঞান অন্বেষণৰ বাবে কি দৰে পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল?
উত্তৰঃ আকবৰ নিজে নিৰক্ষৰ আছিল যদিও তেওঁ ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলক নিজৰ ৰাজসভাত স্থান দি জ্ঞান চৰ্চাত যথেষ্ট উৎসাহ দিছিল। তেওঁৰ পৃষ্ঠপোষকতাতেই ভাৰতৰ অমূল্য গ্ৰন্থ যেনে— পঞ্চতন্ত্ৰ, ৰামায়ণ, মহাভাৰত আৰু ভাগৱত গীতা আদি পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছিল।
১২। জিজিয়া কৰ বুলিলে কি বুজা যায়?
উত্তৰঃ জিজিয়া হৈছে মুছলমান শাসকসকলে মুছলমান নোহোৱা অন্যান্য ধৰ্মাৱলম্বী প্ৰজাসকলৰ পৰা আদায় কৰা এবিধ বিশেষ কৰ। প্ৰজাসকলে নিজৰ জীৱন আৰু সা-সম্পত্তিৰ সুৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত সম্ৰাটক এই কৰ প্ৰদান কৰিবলগীয়া হৈছিল।
১৩। মনচবদাৰী ব্যৱস্থা কি আছিল?
উত্তৰঃ সামৰিক বাহিনী সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰিবলৈ মোগলসকলে প্ৰচলন কৰা ব্যৱস্থাটোকেই মনচবদাৰী ব্যৱস্থা বোলে। মনচব শব্দৰ অৰ্থ হৈছে পদ বা স্থান। এই ব্যৱস্থাত মনচবদাৰসকলে সম্ৰাটক সামৰিক আৰু অসামৰিক দুয়ো দিশতে সেৱা আগবঢ়াইছিল আৰু তেওঁলোকৰ নিযুক্তি আৰু পদোন্নতি সম্ৰাটৰ হাতত আছিল।
১৪। মনচবদাৰী ব্যৱস্থাত ‘জাগিৰ’ কাক কোৱা হৈছিল?
উত্তৰঃ মনচবদাৰসকলক তেওঁলোকৰ পদমৰ্যাদা অনুসৰি দৰমহাৰ পৰিৱৰ্তে একোটা নিৰ্দিষ্ট এলেকা প্ৰদান কৰা হৈছিল। সেই এলেকাৰ পৰা তেওঁলোকে ভূমি ৰাজহ আৰু অন্যান্য কৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল। এনেদৰে প্ৰদান কৰা ভূমিক ‘জাগিৰ’ বা ‘জাষ্টগিৰ’ বুলি কোৱা হৈছিল।
১৫। মনচবদাৰী ব্যৱস্থাত ‘জাট’ পদবীৰ গুৰুত্ব কি আছিল?
উত্তৰঃ প্ৰতিগৰাকী মনচবদাৰৰ পদমৰ্যাদা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ‘জাট’ আৰু ‘সৱাৰ’ নামৰ দুটা পদবী দিয়া হৈছিল। ইয়াৰে ‘জাট’ পদবীটোৱে মনচবদাৰৰ স্থান আৰু তেওঁ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলগীয়া সৈন্যৰ সংখ্যাটো নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।
