অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৫ – সাগৰ মহাসাগৰ – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN)
অষ্টম শ্ৰেণী সমাজ বিজ্ঞান অধ্যায় ৫ – সাগৰ মহাসাগৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – SVN)
অষ্টম শ্ৰেণীৰ সমাজ বিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমৰ পঞ্চম অধ্যায় ‘সাগৰ মহাসাগৰ’ ভূগোল খণ্ডৰ এখন অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 8 Social Science Chapter 5 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন (Short Questions), দীঘলীয়া প্ৰশ্ন (Long Answers), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQs) আৰু পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘সাগৰ মহাসাগৰ’ নামৰ এই পাঠটিত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন সাগৰ আৰু মহাসাগৰসমূহৰ বিস্তৃতি, সাগৰতলীৰ ভূ-প্ৰকৃতি, সাগৰীয় পানীৰ গতি (যেনে— সাগৰীয় ঢৌ, জোৱাৰ-ভাটা আৰু সাগৰীয় সোঁত), আৰু সাগৰীয় সম্পদসমূহৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিস্তৃতভাৱে আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু তাৎপৰ্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতিৰ বাবে সহায়ক হোৱাকৈ অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- পৃথিৱীৰ প্ৰধান মহাসাগৰসমূহ, সাগৰতলীৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰীয় পানীৰ গতিবিধিৰ বিস্তৃত পৰিচয় আৰু বিশ্লেষণ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু (VSA), বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) আৰু চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- জোৱাৰ-ভাটাৰ সৃষ্টিৰ কাৰণ, সাগৰীয় সোঁতৰ প্ৰভাৱ আৰু ৪-৫ নম্বৰৰ দীঘলীয়া প্ৰশ্নৰ সহজ তথা মান্য সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অতিৰিক্ত প্ৰশ্নসমূহৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- শেহতীয়া শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতনৰ (SVN) নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সহজে বুজিব পৰাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 8 Social Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ‘সাগৰ মহাসাগৰ’ পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু MCQs ৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু সমাজ বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest SVN New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 8 Social Science (সমাজ বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, অষ্টম শ্ৰেণী: সমাজ বিজ্ঞান
সাগৰ-মহাসাগৰ
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১। পৃথিৱী আৰু জলভাগৰ পৰিচয়
(ক) পৃথিৱীক ‘নীলা গ্ৰহ’ বুলি কিয় কোৱা হয়?
উত্তৰঃ আমাৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগৰ সৰহখিনি অংশই বিশাল জলৰাশিয়ে আৱৰি ৰাখিছে। ধৰাপৃষ্ঠৰ সৰ্বমুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় ৭১ শতাংশ অংশ পানীৰে আৰু অকল ২৯ শতাংশ স্থলভাগেৰে গঠিত। সমগ্ৰ জলমণ্ডলৰ প্ৰায় ৯৭ শতাংশ পানীয়েই সাগৰ আৰু মহাসাগৰসমূহত সঞ্চিত হৈ আছে। মহাকাশৰ পৰা নিৰীক্ষণ কৰিলে পৃথিৱীৰ সৰ্বাধিক অংশ সাগৰৰ লুণীয়া তথা নীলা পানীৰে আৱৰি থকা পৰিলক্ষিত হয়, সেইবাবেই পৃথিৱীখনক ‘নীলা গ্ৰহ’ আখ্যা দিয়া হয়।
(খ) পৃথিৱীৰ মুঠ মহাসাগৰ কেইখন আৰু কি কি?
উত্তৰঃ আমাৰ পৃথিৱীৰ স্থলভাগক প্ৰধানকৈ পাঁচখন মহাসাগৰে আৱৰি ৰাখিছে। সেই মহাসাগৰকেইখন হৈছে:
১। প্ৰশান্ত মহাসাগৰ
২। আটলাণ্টিক মহাসাগৰ
৩। ভাৰত মহাসাগৰ
৪। উত্তৰ মহাসাগৰ
৫। দক্ষিণ মহাসাগৰ
(গ) সাগৰ, উপসাগৰ আৰু মহাসাগৰ— এই তিনিওটাৰ মাজৰ মিল আৰু অমিল কেনেধৰণৰ লিখা।
উত্তৰঃ অমিল (আকাৰ অনুসৰি): পৃথিৱীৰ বুকুৰ আটাইতকৈ বিশাল জলৰাশিবোৰকেই মহাসাগৰ বুলি জনা যায়। কোনো দেশ বা মহাদেশৰ দাঁতিকাষৰীয়া মহাসাগৰৰ অংশবিশেষক সাগৰ আখ্যা দিয়া হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, যিবোৰ সাগৰ বা মহাসাগৰৰ অংশৰ তিনিটা দিশ স্থলভাগেৰে আৱৰা, তাক উপসাগৰ বুলি কোৱা হয়।
মিল (বৈশিষ্ট্য অনুসৰি): আকাৰ-আকৃতিৰ ভিন্নতাৰ বাবে নামবোৰ সুকীয়া হ’লেও এই আটাইবোৰৰে পানীৰ ৰং নীলা আৰু সোৱাদ লুণীয়া। ইহঁতৰ জলভাগ কেতিয়াও স্থিৰ হৈ নাথাকে— প্ৰত্যেকতে সাগৰীয় ঢৌ, পানীৰ সোঁত আৰু প্ৰতিদিনে দুবাৰকৈ জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰক্ৰিয়া সংঘটিত হয়।
২। সাগৰীয় গতি: ঢৌ, জোৱাৰ-ভাটা আৰু ছুনামি
(ক) সাগৰত কি কি কাৰণত ঢৌ বা তৰংগৰ সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ সাগৰ আৰু মহাসাগৰৰ পানীভাগ অহৰহ ওপৰলৈ উঠা আৰু তললৈ নমা কাৰ্যটোকেই ঢৌ বা তৰংগ বোলা হয়। ইয়াৰ মূল কাৰণবোৰ হৈছে:
(ক) সাগৰৰ উপৰিভাগত অহৰহ বলি থকা নিয়ত বতাহৰ প্ৰভাৱ।
(খ) সমূদ্ৰৰ তলিত সংঘটিত হোৱা ভূমিকম্প অথবা আগ্নেয়গিৰিৰ উদ্গীৰণ।
(গ) সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিৰ প্ৰভাৱ (যিয়ে জোৱাৰ-ভাটাৰো সৃষ্টি কৰে)।
(খ) জোৱাৰ-ভাটা বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ কি?
উত্তৰঃ সাগৰৰ পানী প্ৰতিদিনে দুবাৰকৈ এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ব্যৱধানত প্ৰাকৃতিকভাৱে ফুলি উঠে আৰু আকৌ তললৈ নামি যায়। এনেদৰে পানী ফুলি উঠা কাৰ্যটোক জোৱাৰ আৰু নামি যোৱা কাৰ্যটোক ভাটা বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
কাৰণ: জোৱাৰ-ভাটা সংঘটিত হোৱাৰ ঘাই কাৰণটোৱেই হৈছে চন্দ্ৰৰ প্ৰবল আৰু সূৰ্যৰ তুলনামূলকভাৱে কম আকৰ্ষণ শক্তি। পৃথিৱীৰ অতিশয় কাষত অৱস্থান কৰাৰ বাবেই সাগৰৰ পানীৰ ওপৰত চন্দ্ৰৰ আকৰ্ষণ বলৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক হয় (যাক মুখ্য জোৱাৰ বুলি জনা যায়)।
(গ) বাসন্তী জোৱাৰ আৰু নাটনি জোৱাৰ কাক বোলে?
উত্তৰঃ বাসন্তী জোৱাৰ (Spring Tide): অমাবস্যা আৰু পূৰ্ণিমা তিথিত সূৰ্য, পৃথিৱী আৰু চন্দ্ৰ প্ৰায় এডাল সৰলৰেখাতে থাকেহি। এই বিশেষ দিন দুটাত সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰই একেলগ হৈ সাগৰৰ পানীক আকৰ্ষণ কৰে বাবে ঢৌবোৰ অস্বাভাৱিকভাৱে ওপৰলৈ ফুলে। ইয়াক বাসন্তী জোৱাৰ বুলি কোৱা হয়।
নাটনি জোৱাৰ (Neap Tide): কৃষ্ণপক্ষ আৰু শুক্লপক্ষৰ সপ্তমী আৰু অষ্টমীৰ দিনা চন্দ্ৰ, পৃথিৱী আৰু সূৰ্যই ইটোৱে সিটোৰ সৈতে সমকোণত (90° কোণত) থাকে। এই অৱস্থানৰ বাবে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ আকৰ্ষণ শক্তি বিপৰীতমুখী হৈ পৰে, যাৰ ফলত সাগৰৰ পানীয়ে বেছি উচ্চতা পাব নোৱাৰে আৰু জোৱাৰ দুৰ্বল হয়। ইয়াক নাটনি জোৱাৰ আখ্যা দিয়া হয়।
(ঘ) আগ্নেয় বলয় বুলিলে কি বুজা?
উত্তৰঃ আমাৰ পৃথিৱীৰ যিসমূহ স্থানত সঘনাই আগ্নেয়গিৰি উদ্গীৰণ আৰু ভূমিকম্প হোৱাৰ সৰ্বাধিক প্ৰৱণতা থাকে, তেনেবোৰ এলেকাক আগ্নেয় বলয় বুলি জনা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে: জাপান ৰাষ্ট্ৰখন প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় আগ্নেয় বলয়ৰ অন্তৰ্গত।
(ঙ) ছুনামি (Tsunami) বুলিলে কি বুজা? ইয়াৰ উচ্চতা আৰু গতিবেগ কিমান?
উত্তৰঃ সমূদ্ৰৰ তলিভাগত সৃষ্টি হোৱা প্ৰবল ভূমিকম্প অথবা আগ্নেয়গিৰিৰ ফলশ্ৰুতিত সাগৰৰ পানীত যি অতি ওখ আৰু ভয়ংকৰ ঢৌৰ উদ্ভৱ হয়, তাকেই ছুনামি বুলি কোৱা হয়। ‘ছুনামি’ শব্দটি মূলতঃ জাপানী ভাষাৰ পৰা অহা— য’ত ‘ছু’ (Tsu) অৰ্থাৎ পোতাশ্ৰয় আৰু ‘নামি’ (Nami) অৰ্থাৎ ঢৌ।
উচ্চতা আৰু গতিবেগ: ছুনামিৰ ঢৌ প্ৰায় ১৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত ওখ হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰৱাহৰ গতিবেগ প্ৰতি ঘণ্টাত ৭০০ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক হয়।
৩। মহাসাগৰীয় সোঁত আৰু মৎস্যক্ষেত্ৰ
(ক) মহাসাগৰীয় সোঁত কাক বোলে? ই কেনেধৰণে সৃষ্টি হয়?
উত্তৰঃ সাগৰ-মহাসাগৰৰ বিশাল জলৰাশি নদীৰ সোঁতৰ দৰে ধাৰাবাহিকভাৱে এঠাইৰ পৰা অন্য এখন ঠাইলৈ বৈ যোৱা অৱস্থাটোক মহাসাগৰীয় সোঁত বোলা হয়।
সৃষ্টিৰ কাৰণ: এই সোঁতৰ মূল কাৰকসমূহ হৈছে পৃথিৱীৰ আৱৰ্তন গতি, মাধ্যাকৰ্ষণ, বতাহৰ প্ৰভাৱ, বায়ুমণ্ডলীয় চাপ, বৰষুণ, আৰু লগতে পানীৰ ঘনত্ব, লৱণতা আৰু উষ্ণতাৰ পাৰ্থক্য। নিৰক্ষীয় এলেকাসমূহত পানী উত্তপ্ত হৈ ফুলি উঠে আৰু পৃষ্ঠপ্ৰবাহ হিচাপে মেৰুৰ দিশে ধাৱমান হয়, ইয়াৰ বিপৰীতে মেৰু অঞ্চলৰ গধুৰ আৰু ঠাণ্ডা পানী সাগৰৰ তলিৰে নিৰক্ষীয় অঞ্চললৈ বৈ আহে।
(খ) গৰম পানীৰ সোঁত আৰু ঠাণ্ডা পানীৰ সোঁতৰ বৈশিষ্ট্য লিখা।
উত্তৰঃ গৰম (উষ্ণ) সোঁত: উষ্ণ সোঁতৰ কাৰণে দাঁতিকাষৰীয়া উপকূলৰ জলবায়ু গৰম হৈ পৰে আৰু এই সোঁতৰ ওপৰেৰে যোৱা বতাহে অধিক জলীয় বাষ্প কঢ়িয়াই নিয়াৰ বাবে বৰষুণৰ পৰিমাণ বাঢ়ে। (যেনে- উষ্ণ উপসাগৰীয় সোঁতৰ প্ৰভাৱতেই নৰৱেৰ উপকূলীয় অঞ্চলত বৰফ জমা নহয়)।
ঠাণ্ডা (শীতল) সোঁত: এই সোঁতে পাৰ্শ্বৱৰ্তী জলবায়ুক চেঁচা কৰে। ইয়াৰ ওপৰেৰে প্ৰবাহিত হোৱা বতাহত জলীয় বাষ্প নথকাৰ বাবে বৰষুণৰ মাত্ৰা যথেষ্ট কম হয়। (যেনে- লাব্ৰাড’ৰৰ শীতল সোঁতৰ কাৰণেই উত্তৰ আমেৰিকাৰ উপকূলভাগ বছৰটোৰ প্ৰায় ৯ মাহ বৰফে ঢাকি ৰাখে)।
(গ) সাগৰৰ কেনেকুৱা অঞ্চলত মৎস্যক্ষেত্ৰ গঢ়ি উঠে?
উত্তৰঃ সাগৰৰ যিবোৰ স্থানত শীতল আৰু উষ্ণ পানীৰ সোঁত একেলগ হয়, তাত ঠাণ্ডা সোঁতে উটুৱাই অনা বৰফৰ টুকুৰাসমূহ দ্ৰৱীভূত হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলশ্ৰুতিত বৰফৰ লগত অহা বালি আৰু শিলবোৰ সাগৰৰ তলিত সঞ্চিত হৈ অগভীৰ বা বাম অংশৰ সৃষ্টি কৰে। এই অগভীৰ এলেকাবোৰত মাছৰ আটাইতকৈ প্ৰিয় খাদ্য প্লেংকটন বা প্লৱক অধিক হাৰত উৎপন্ন হয়। এই বিশেষ কাৰণটোৰ বাবেই তেনেবোৰ ঠাইত পৃথিৱীৰ শ্ৰেষ্ঠ মৎস্যক্ষেত্ৰসমূহ গঢ় লৈ উঠে।
৪। সাগৰীয় জীৱকূল, খনিজ সম্পদ আৰু জল পৰিবহণ
(ক) সাগৰীয় উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীবোৰক কেইভাগত ভাগ কৰা হৈছে?
উত্তৰঃ বাসস্থান আৰু চলাচল কৰাৰ প্ৰকৃতিৰ আধাৰত সাগৰীয় জীৱকূলত মূলতঃ তিনিটা ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি:
১। প্লৱক বা প্লেংকটন: পানীৰ লগত উপঙি ফুৰা ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ অণুজীৱ। ইয়াৰে ‘ডায়েটম’ নামৰ উদ্ভিদ প্লৱকবিধ সাগৰীয় মাছৰ অতি প্ৰিয় খাদ্য।
২। বেনথ’জ: একেবাৰে সাগৰৰ তলিভাগত অথবা বাম পানীত বসবাস কৰা প্ৰাণীকূল (যেনে- শামুক, প্ৰবাল আদি)।
৩। নেক্টন: সাগৰৰ বুকুত নিজৰ ইচ্ছামতে সাঁতুৰি ফুৰিব পৰা জলচৰ প্ৰাণীসমূহ (যেনে- তিমি মাছ, বিবিধ প্ৰকাৰৰ সাগৰীয় মাছ)।
(খ) সাগৰ-মহাসাগৰত কি কি খনিজ সম্পদ পোৱা যায়? ইয়াৰ গুৰুত্ব লিখা।
উত্তৰঃ মহাসাগৰৰ তলি আৰু পানীভাগত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰয়োজনীয় খনিজ সম্পদ মজুত থাকে।
সচৰাচৰ পোৱা সম্পদ: মেগনেছিয়াম, নিমখ, আয়’ডিন, ব্ৰ’মিন, পটাচিয়াম, লো, মেংগানিজ, সোণ, তাম আৰু হীৰা আদি।
সৰ্বাধিক মূল্যৱান সম্পদ: সাগৰৰ গৰ্ভৰ পৰা নিষ্কাসন কৰা প্ৰাকৃতিক গেছ আৰু খাৰুৱা তেল (পেট্ৰ’লিয়াম)। সাম্প্ৰতিক মানৱ সভ্যতাৰ বিকাশত এই সম্পদসমূহৰ ভূমিকা অপৰিসীম, অৱশ্যে সাগৰৰ গভীৰ অটল তলিৰ পৰা এইবোৰ তুলি অনা কাৰ্যটো অতিশয় দুৰূহ আৰু খৰচী।
(গ) জল পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত সাগৰ-মহাসাগৰৰ ভূমিকা আৰু নদীৰ মোহনাৰ গুৰুত্ব লিখা।
উত্তৰঃ ভূমিকা: জল পৰিবহণ ব্যৱস্থাত ৰাস্তা-ঘাট নিৰ্মাণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নথকাৰ বাবে ই অতি সুলভ আৰু কম খৰচৰ যাতায়াতৰ মাধ্যম। বৃহৎ আৰু গধুৰ বস্তু-বাহানি অনা-নিয়া কৰিবলৈ তথা আন্তৰ্জাতিক বেপাৰ-বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত জাহাজ পৰিবহণ ব্যৱস্থাই হ’ল সৰ্বোত্তম উপায়।
নদীৰ মোহনাৰ গুৰুত্ব: জোৱাৰ অহাৰ সময়ত ফুলি উঠা সাগৰৰ পানী নৈৰ মোহনালৈ সোমাই আহে, যাৰ সহায়ত বৃহৎ জাহাজসমূহ সহজে নৈৰ অগভীৰ বন্দৰত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ঠিক তেনেদৰে, ভাটাৰ সময়ত পানী নামি যোৱাৰ লগে লগে জাহাজবোৰ নিৰাপদে সাগৰলৈ ওলাই যাব পাৰে। তদুপৰি, জোৱাৰৰ পানীয়ে মোহনাৰ বোকামাটি উটুৱাই নি নদীৰ পথটো মুকলি আৰু পৰিষ্কাৰ কৰি ৰাখে। (উদাহৰণস্বৰূপে- লণ্ডনৰ টেমছ নৈ আৰু কলকাতাৰ হুগলী নৈৰ মোহনা বন্দৰ)।
৫। কাৰণ দৰ্শোৱা (Reasoning)
(ক) নাটনি জোৱাৰ বাসন্তী জোৱাৰৰ সমান শক্তিশালী নহয়।
উত্তৰঃ বাসন্তী জোৱাৰৰ সময়ত সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ একেডাল সৰলৰেখাতে অৱস্থান কৰে আৰু একেটা দিশৰ পৰাই পৃথিৱীৰ পানীক আকৰ্ষণ কৰে, যাৰ বাবে এই জোৱাৰ অতিশয় প্ৰবল হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে, নাটনি জোৱাৰৰ সময়ত সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰই ইটোৱে সিটোৰ সৈতে 90° কোণ (সমকোণ) কৰি থাকে। এনে অৱস্থানৰ বাবে দুয়োৰে আকৰ্ষণ শক্তি দুটা ভিন্ন দিশলৈ বিভাজিত হয়, ফলশ্ৰুতিত কোনো এটা জোৱাৰেই আশানুৰূপ শক্তিশালী ৰূপ ল’ব নোৱাৰে।
(খ) আজিকালি পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে সাগৰীয় মাছ কিনিবলৈ পোৱা যায়।
উত্তৰঃ বৰ্তমান সময়ত মাছ ধৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অত্যাধুনিক জাহাজবোৰত কম্পিউটাৰৰ জৰিয়তে মাছৰ সঠিক অৱস্থান নিৰ্ণয় কৰাৰ সুবিধা আছে। ইয়াৰ উপৰিও, ধৰা মাছবোৰ জাহাজতে পৰিষ্কাৰ কৰি বৈজ্ঞানিক শীতলীকৰণ (Freezing) প্ৰক্ৰিয়াৰে টিনৰ পাত্ৰত সংৰক্ষণ কৰা হয় আৰু ক্ষীপ্ৰতাৰে পৃথিৱীৰ চুকে-কোণে ৰপ্তানি কৰা হয়। পৰিবহণ আৰু সংৰক্ষণৰ এই আধুনিক ব্যৱস্থাৰ কাৰণেই আজিকালি পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো ঠাইতে সাগৰীয় মাছ উপলব্ধ হয়।
(গ) জাপানত সঘনাই ছুনামি হয়।
উত্তৰঃ ভৌগোলিক দিশৰ পৰা জাপান দেশখন প্ৰশান্ত মহাসাগৰৰ ‘আগ্নেয় বলয়’ (Ring of Fire) অংশৰ ভিতৰত পৰে। সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ ভিতৰতে এই বলয়টো সৰ্বাধিক ভূমিকম্পপ্ৰৱণ আৰু সক্ৰিয় এলেকা। এই অঞ্চলৰ সাগৰৰ তলিভাগত সঘনাই ভূমিকম্প সংঘটিত হৈ থকাৰ কাৰণেই জাপানত সততে ছুনামিৰ তাণ্ডৱ দেখা যায়।
৬। বস্তুনিষ্ঠ প্ৰশ্নোত্তৰ
(ক) শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা:
(ক) সাধাৰণ অৰ্থত ঠাণ্ডা বা শীতল পানীৰ সোঁত সৃষ্টি হয়—
(১) মেৰু অঞ্চলত
(২) বিষুৱীয় অঞ্চলত
(৩) মৰুভূমি অঞ্চলত
(৪) পাহাৰীয়া অঞ্চলত
উত্তৰঃ (১) মেৰু অঞ্চলত।
(খ) প্ৰতিদিনে দুবাৰকৈ সাগৰৰ পানী ফুলি উঠা আৰু তললৈ নামি যোৱা প্ৰক্ৰিয়াক কোৱা হয়—
(১) ঘূৰ্ণীবতাহ
(২) জোৱাৰ-ভাটা
(৩) সাগৰ সোঁত
(৪) ছুনামি
উত্তৰঃ (২) জোৱাৰ-ভাটা।
(গ) ছুনামি শব্দটোৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে—
(১) ডাঙৰ ঢৌ
(২) সাগৰীয় তৰংগ
(৩) পোতাশ্ৰয়ৰ ঢৌ
(৪) পানীৰ জোঁকা
উত্তৰঃ (৩) পোতাশ্ৰয়ৰ ঢৌ।
(ঘ) সাগৰত নিজৰ ইচ্ছামতে সাঁতুৰিব পৰা প্ৰাণীবোৰ পৰে—
(১) নেক্টন শ্ৰেণীত
(২) প্লাংকটন শ্ৰেণীত
(৩) বেন্থছ শ্ৰেণীত
(৪) জলজ শ্ৰেণীত
উত্তৰঃ (১) নেক্টন শ্ৰেণীত।উত্তৰঃ
(খ) খালী ঠাই পূৰণ কৰাঃ
(ক) সাগৰ বা নদীৰ বুকুত চলাচল কৰা পৰিবহণ ব্যৱস্থাক ______ বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰঃ সাগৰ বা নদীৰ বুকুত চলাচল কৰা পৰিবহণ ব্যৱস্থাক জলপৰিবহণ বুলি কোৱা হয়।
(খ) ভূমিকম্পৰ ফলত সাগৰৰ বুকুত সৃষ্টি হোৱা প্ৰচণ্ড ঢৌক ______ বোলে।
উত্তৰঃ ভূমিকম্পৰ ফলত সাগৰৰ বুকুত সৃষ্টি হোৱা প্ৰচণ্ড ঢৌক ছুনামি বোলে।
(গ) জলপথবোৰ ______ ঘাইপথ।
উত্তৰঃ জলপথবোৰ প্ৰাকৃতিক ঘাইপথ।
(ঘ) মহাসাগৰত চলা জাহাজবোৰ কেতিয়াবা কুঁৱলী, ধুমুহা, ওপঙি থকা বৰফখণ্ড আৰু ______ সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।
উত্তৰঃ মহাসাগৰত চলা জাহাজবোৰ কেতিয়াবা কুঁৱলী, ধুমুহা, ওপঙি থকা বৰফখণ্ড আৰু শৈলশিৰাৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হয়।
(ঙ) মহাসাগৰৰ বুকুৰ খনিজ দ্ৰব্যবোৰৰ ভিতৰত ______ আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
উত্তৰঃ মহাসাগৰৰ বুকুৰ খনিজ দ্ৰব্যবোৰৰ ভিতৰত খাৰুৱা তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
(চ) উৎপত্তিৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে পৃথিৱীয়ে প্ৰায় ______ অতিক্ৰম কৰিছে।
উত্তৰঃ উৎপত্তিৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে পৃথিৱীয়ে প্ৰায় ৪৬০ কোটি বছৰ অতিক্ৰম কৰিছে।
(ছ) ঘন কুঁৱলী আৰু ধুমুহাই সাগৰত ______ সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে।
উত্তৰঃ ঘন কুঁৱলী আৰু ধুমুহাই সাগৰত জাহাজ চলাচলত সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে।
