সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৬ – ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন (Physical and Chemical Changes) – সকলো পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ | শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (Sankardev Sishu Vidya Niketan)
সপ্তম শ্ৰেণী বিজ্ঞান অধ্যায় ৬ – ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন (Physical and Chemical Changes) সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ আৰু সমাধান (Sankardev Sishu Vidya Niketan – Assamese Medium)
সপ্তম শ্ৰেণীৰ বিজ্ঞান পাঠ্যপুথিৰ ষষ্ঠ অধ্যায় ‘ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন’ (Physical and Chemical Changes) হৈছে পদাৰ্থৰ ৰূপান্তৰ আৰু বিভিন্ন বিক্ৰিয়াসমূহ বুજીবলৈ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ পাঠ। নতুন পাঠ্যক্ৰম আৰু নতুন শিক্ষা নীতিৰ (NEP) শেহতীয়া নিৰ্দেশনাৰ আধাৰত শংকৰদেৱ শিশু বিদ্যা নিকেতন (SVN) ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে এই অধ্যায়ৰ সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক প্ৰশ্নোত্তৰ (Class 7 Science Chapter 6 Textual Question Answer) প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। এই বিশেষ সংকলনটিত পাঠভিত্তিক অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA), চমু প্ৰশ্ন, দীঘলীয়া প্ৰশ্ন, আৰু বহু-বিকল্পী প্ৰশ্ন (MCQ) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অস্পীন একেডেমী (Ospin Academy) ত এই সমাধানসমূহ সহজ, নিৰ্ভুল আৰু সম্পূৰ্ণ পৰীক্ষামুখীভাৱে উপলব্ধ কৰোৱা হৈছে।
‘ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন’ নামৰ এই পাঠটিত ভৌতিক পৰিবৰ্তন কাক বোলে, ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তনৰ উদাহৰণ, লোহাত মামেৰু ধৰা (Rusting of Iron), স্ফটিকীকৰণ (Crystallisation) আদি প্ৰক্ৰিয়াৰ বিশদ আলোচনা কৰা হৈছে। পৰীক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই পাঠৰ মূল ধাৰণা আৰু দুয়োবিধ পৰিবৰ্তনৰ পাৰ্থক্য বুজি পোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। আমাৰ এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানত (Textual Solutions) কেৱল পাঠ্যপুথিৰ অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নসমূহেই নহয়, বৰঞ্চ পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন-উত্তৰসমূহো সামৰি লোৱা হৈছে যাতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে সুন্দৰভাৱে প্ৰস্তুতি চলাব পাৰে।
এই পাঠ্যভিত্তিক সমাধানৰ পৰা আপুনি কি কি শিকিব আৰু পাব:
- ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তনৰ সংজ্ঞা, বৈশিষ্ট্য আৰু সিহঁতৰ পাৰ্থক্যৰ বিশদ বিশ্লেষণ।
- লোহাত মামেৰু ধৰাৰ কাৰণ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ উপায়সমূহ।
- ১ নম্বৰৰ অতি চমু প্ৰশ্ন (VSA objective type) আৰু ২-৩ নম্বৰৰ চমু প্ৰশ্নৰ পৰীক্ষাত লিখিব পৰা নিৰ্দোষ উত্তৰ।
- অনুশীলনীৰ প্ৰশ্নৰ লগতে অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্ন আৰু সমাধান।
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আৰ্হি অনুসৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নসমূহৰ লগতে শেহতীয়া আৰ্হিৰ MCQ প্ৰশ্নৰ সমাধান।
অস্পীন একেডেমীৰ এই প্ৰশ্নোত্তৰসমূহৰ বিশেষ সুবিধা:
- নতুন পাঠ্যক্ৰমৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা সম্পূৰ্ণ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান।
- ১০০% নিৰ্ভুল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মুখস্থ কৰিবলৈ সহজ হোৱাকৈ সৰল অসমীয়া ভাষাত লিখা উন্নত মানৰ নোটছ (Class 7 Science Notes)।
- পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে দ্ৰুত ৰিভিজনৰ (Quick Revision) বাবে বিশেষভাৱে যুগুতোৱা সহজ-সৰল উত্তৰ।
- ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন পাঠৰ পৰা পৰীক্ষাত আহিব পৰা অতিৰিক্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ বিশেষ সংকলন।
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি অস্পীন একেডেমীয়ে এই বিশেষ পাঠ্যভিত্তিক সমাধান আগবঢ়াইছে। আপোনাৰ বিদ্যালয়ৰ পৰীক্ষাৰ প্ৰস্তুতি এতিয়াই আৰম্ভ কৰক আৰু বিজ্ঞান বিষয়ত সৰ্বোচ্চ নম্বৰ লাভ কৰাৰ দিশত আগবাঢ়ক।
Class 7 Science (বিজ্ঞান) Textbook Solutions & MCQs | Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus
New Updated Version!
According to Latest Sankardev Sishu Vidya Niketan (SVN) New Syllabus & Updated Book
Get comprehensive preparation for Class 7 Science (বিজ্ঞান) with this complete Textual Solution & MCQs package.
Includes Chapter-wise textbook solutions, additional Q&A, and MCQs precisely structured as per the latest SVN syllabus and new book.
Perfect for building a strong foundation and mastering your school assessments! Download as an easy-to-use ZIP file.
শংকৰদেৱ বিদ্যা নিকেতন, সপ্তম শ্ৰেণী: বিজ্ঞান
ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন আৰু ভৌতিক পৰিবৰ্তন
পাঠভিত্তিক প্রশ্নোত্তৰ
১ । তলত দিয়াবোৰ ভৌতিক নে ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন চিনাক্ত কৰা-
(ক) মমবাতি জ্বলোৱা
(খ) কাঁহৰ বাচনত সেউজীয়া ৰং ধৰা
(গ) বৰফ গলি যোৱাটো
(ঘ) চূণপানী ঘোলা হোৱা
(ঙ) আহাৰ হজম হোৱা।
উত্তৰঃ (ক) ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
(খ) ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
(গ) ভৌতিক পৰিৱৰ্তন
(ঘ) ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
(ঙ) ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন
২। সঁচা নে মিছা উল্লেখ কৰা-
(ক) মামৰ এবিধ মৌলিক পদার্থ।
উত্তৰঃ মিছা।
(খ) তুতিয়া পানীত দ্রবীভূত কৰাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন।
উত্তৰঃ সঁচা।
(গ) গছৰ গুটিৰ পৰা পুলি গজাটো এটা ভৌতিক পৰিবৰ্তন।
উত্তৰঃ মিছা।
(ঘ) ব্লিচিং পাউডাৰৰ পৰা ক্লৰিণ গেছ ওলোৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন।
উত্তৰঃ সঁচা।
(ঙ) ফটকা ফুটুৱাটো এটা ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন।
উত্তৰঃ সঁচা।
৩। ভৌতিক পৰিবৰ্তন কাক বোলে? ভৌতিক পৰিবৰ্তনৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যি ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত পদাৰ্থৰ মূল গুণাগুণ একেই থাকে, কেৱল তাৰ বাহ্যিক অৱস্থা বা আকাৰৰহে সলনি হয় আৰু কোনো নতুন পদাৰ্থ উৎপন্ন নহয়, তেনে পৰিৱৰ্তনকেই ভৌতিক পৰিৱৰ্তন বোলা হয়।
উদাহৰণ-
(১) পানী: পানী গোটা, জুলীয়া আৰু গেছীয় (বাষ্প)— এই তিনিওটা ৰূপতে পোৱা যায়। ইয়াৰে যিকোনো এটা ৰূপৰ পৰা আন এটা ৰূপলৈ সলনি কৰাটো বৰ জটিল নহয়। তিনিওটা অৱস্থাতেই পানীৰ মূল ৰাসায়নিক ধৰ্ম অপৰিৱৰ্তিত হৈ থাকে।
(২) ভাত: চাউল সিজাই ভাত তৈয়াৰ কৰা হয়। চাউল অৱস্থাত ই টান হৈ থাকে, কিন্তু ভাতলৈ ৰূপান্তৰিত হ’লে কোমল হৈ পৰে। চাউলৰ পৰা ভাত হওঁতে কেৱল ইয়াৰ অৱস্থাৰহে সলনি হয়, দুয়োটাতে ইয়াৰ প্ৰাথমিক উপাদান একেই থাকে।
৪। ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন কাক বোলে? ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তনৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ যিবোৰ পৰিৱৰ্তনৰ জৰিয়তে পদাৰ্থৰ মূল ধৰ্ম সলনি হৈ সম্পূৰ্ণ নতুন গুণসম্পন্ন পদাৰ্থৰ সৃষ্টি হয় আৰু এই নতুন পদাৰ্থক পুনৰাই পূৰ্বৰ অৱস্থালৈ ঘূৰাই নিব পৰা নাযায়, অৰ্থাৎ যিটো এক স্থায়ী পৰিৱৰ্তন, তাক ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন বুলি আখ্যা দিয়া হয়।
উদাহৰণ-
(১) লোৰ সামগ্ৰীত মামৰ লগা।
(২) ফটকা ফুটোৱা নাইবা ফুলজাৰী জ্বলোৱা কাৰ্য।
৫। ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন চিনাক্ত কৰিব পৰা চাৰিটা লক্ষণ উল্লেল্লখ কৰা।
উত্তৰঃ এটা ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন ঘটিছে বুলি জানিব পৰা চাৰিটা প্ৰধান লক্ষণ তলত দিয়া হ’ল-
(ক) পৰিৱৰ্তনৰ সময়ত তাপ, পোহৰ অথবা আন কোনো বিকিৰণ ওলাব পাৰে নাইবা শোষিত হ’ব পাৰে।
(খ) বিক্ৰিয়াৰ ফলত শব্দৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।
(গ) পদাৰ্থৰ পূৰ্বৰ গোন্ধ সলনি হ’ব পাৰে নাইবা সম্পূৰ্ণ নতুন গোন্ধ এটা ওলাব পাৰে।
(ঘ) পদাৰ্থটোৰ ৰঙৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিব পাৰে।
৬। লোত মামৰে ধৰা প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ তিনিটা উপায় বর্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ লোৰ বস্তুত মামৰ লগা ৰোধ কৰাৰ তিনিটা কাৰ্যকৰী উপায় হৈছে-
(ক) লোৰে নিৰ্মিত সঁজুলিৰ বাহিৰত যিংক বা দস্তাৰ আৱৰণ দিয়া (যাক দস্তালেপন বোলে)।
(খ) লোৰ সামগ্ৰীৰ উপৰিভাগত ৰং সানি দিয়া বা গ্ৰীজ (পিচ্ছিলক) লগোৱা।
(গ) লোৰ সৈতে কাৰ্বন, ক্ৰ’মিয়াম, নিকেল আৰু মেংগানিজ আদি ধাতু মিশ্ৰণ কৰি মামৰে নধৰা তীখা (ষ্টেইনলেছ ষ্টীল) গঢ়ি তোলা।
৭। স্ফটিকীকৰণ কি? কপাৰ ছালফেটৰ দ্ৰৱৰ পৰা কপাৰ ছালফেটৰ স্ফটিক কেনেদৰে প্ৰস্তুত কৰিবা বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰঃ কোনো অতি সংপৃক্ত দ্ৰৱ এটা ঠাণ্ডা হ’বলৈ দিলে, তাত অতিৰিক্তভাৱে মিহলি হৈ থকা দ্ৰাৱখিনি দানা ৰূপত পাত্ৰৰ তলত গোট খায়। এনেদৰে দ্ৰাৱক দানা আকাৰত পুনৰাই ঘূৰাই পোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোকেই স্ফটিকীকৰণ বুলি জনা যায়। ইয়াৰ উপৰিও সংপৃক্ত দ্ৰৱ এটাক গৰম কৰি তাৰ দ্ৰাৱকৰ মাত্ৰা হ্ৰাস কৰি ঠাণ্ডা কৰিবলৈ দিলেও স্ফটিকীকৰণ প্ৰক্ৰিয়া সম্পন্ন হয়।
প্ৰথমতে, এটা বিকাৰত একাপ পানী লৈ তাত সামান্য পৰিমাণৰ লঘু ছালফিউৰিক এছিড যোগ কৰি পানীখিনি উতলোৱা হ’ল। পানীখিনি উতলি থকা অৱস্থাতে তাত কপাৰ ছালফেটৰ গুড়ি তেতিয়ালৈকে মিহলাই থকা হ’ল, যেতিয়ালৈকে গুড়িখিনি পানীত আৰু দ্ৰৱীভূত নোহোৱা অৱস্থা পায়। তাৰ পাছত এই দ্ৰৱখিনি পৰিস্ৰাৱণ (ফিল্টাৰ) কৰি লৰচৰ নকৰাকৈ একেঠাইতে চেঁচা হ’বলৈ থৈ দিয়া হ’ল। অলপ সময়ৰ মূৰত নিৰীক্ষণ কৰিলে দেখা যাব যে দ্ৰৱটোত কপাৰ ছালফেটৰ সুন্দৰ স্ফটিকৰ দানা জমা হৈছে।
৮ । দস্তালেপন কাক বোলে? ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কি?
উত্তৰঃ লোৰে তৈয়াৰী সামগ্ৰীৰ ওপৰত যিংক বা দস্তাৰ এটা পাতল আৱৰণ দিয়াৰ প্ৰক্ৰিয়াটোকেই দস্তালেপন বোলা হয়।
লোৰ বস্তুত মামৰ লগা প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈকে মূলতঃ দস্তালেপন প্ৰয়োগ কৰা হয়। সাধাৰণতে টিনপাতবোৰ লোৰে গঢ়া হয়, আৰু ইয়াৰ বাহিৰত দস্তাৰ প্ৰলেপ দিহে ইয়াক ব্যৱহাৰৰ বাবে সুৰক্ষিত কৰা হয়। তদুপৰি, আমাৰ ঘৰুৱা পানী যোগানত ব্যৱহাৰ হোৱা লোৰ পাইপবোৰতো মামৰ নধৰিবলৈ দস্তালেপন কৰা হয়।
৯ । মৰুভূমিতকৈ সাগৰৰ উপকূলীয় অঞ্চলত লোৰ সামগ্ৰী বেছি মামৰে ধৰে কিয়? ব্যাখ্যা কৰা।
উত্তৰঃ সাগৰৰ পাৰৰ বা উপকূলীয় অঞ্চলৰ বতাহত প্ৰচুৰ পৰিমাণে জলীয় বাষ্প বিৰাজ কৰে। এই জলীয় বাষ্পৰ উপস্থিতিৰ বাবেই লোৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীসমূহ বায়ুৰ অক্সিজেনৰ সৈতে সহজে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াত লিপ্ত হয় আৰু দ্ৰুতগতিত মামৰে ধৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে, মৰুভূমি অঞ্চলৰ বতাহ অতিশয় শুষ্ক হয় আৰু তাত জলীয় বাষ্পৰ মাত্ৰা প্ৰায় নাথাকে বুলিব পাৰি। জলীয় বাষ্পৰ অভাৱত লোৰ সামগ্ৰীয়ে অক্সিজেনৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া কৰিব নোৱাৰে। এই কাৰণেই মৰুভূমি অঞ্চলৰ তুলনাত সাগৰীয় উপকূলত লোৰ বস্তুত অধিক মাত্ৰাত মামৰ লগা দেখা যায়।
১০। একে সময়তে ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন ঘটা পৰিঘটনা এটাৰ উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰঃ আহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত আমি দাঁতৰ সহায়ত খাদ্যবস্তু চোবাই গুড়ি কৰা কাৰ্যটো এটা ভৌতিক পৰিৱৰ্তন। কিয়নো, খাদ্যখিনি চোবাওঁতে ইয়াৰ কেৱল অৱস্থা বা আকাৰৰহে সলনি হয় (গুড়ি হয়), কিন্তু ইয়াৰ প্ৰাথমিক উপাদান অপৰিৱৰ্তিত থাকে। আনহাতে, আমি চোবাই থাকোঁতে মুখৰ পৰা নিৰ্গত হোৱা লালটিয়ে খাদ্যখিনিৰ ওপৰত পাচন বিক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে। এইটো হৈছে এটা ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন, কাৰণ পাচন হোৱা খাদ্যক পুনৰাই তাৰ আগৰ ৰূপলৈ ঘূৰাই নিব নোৱাৰি। সেয়েহে, খাদ্য খোৱা প্ৰক্ৰিয়াটোত ভৌতিক আৰু ৰাসায়নিক— এই দুয়োবিধ পৰিৱৰ্তনেই একেলগে সংঘটিত হয়।
১১ । কেঁচা আম টেঙা কিন্তু পকিলে মিঠা হয়। এয়া ভৌতিক পৰিবৰ্তন নে ৰাসায়নিক পৰিবৰ্তন।
উত্তৰঃ কেঁচা আম পকি মিঠা সোৱাদযুক্ত হোৱা কাৰ্যটো এক ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন।
